ดร.ทองเปลว กองจันทร์ อธิบดีกรมชลประทาน เปิดเผยว่า กรมชลประทานน้อมนำพระราชกระแสของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงให้ติดตาม ขับเคลื่อน และเร่งรัด รวมทั้งแก้ปัญหาการดำเนินงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ให้ครบถ้วนสมบูรณ์เกิดประโยชน์สูงสุดกับราษฎร มาขับเคลื่อนผลักดันโครงการฯ รวมทั้งน้อมนําศาสตร์พระราชามาใช้บริหารจัดการน้ำของประเทศ โดยกำหนดให้เป็นภารกิจสำคัญในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์กรมชลประทาน ภายใต้กรอบแนวคิด “RID No.1” ทั้งนี้ เพื่อให้โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริดำเนินงานได้ต่อเนื่อง สอดคล้องกับแผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 20 ปี ที่รัฐบาลกำหนดให้โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นโครงการสำคัญ เร่งด่วน ที่ต้องดำเนินการ

พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริให้กรมจัดทำโครงการพัฒนาแหล่งน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในต.ยางหัก อ.ปากท่อ จ.ราชบุรี เป็นโครงการแรก เมื่อวันที่ 10 เมษายน 2534 ครั้งเมื่อยังดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ซึ่งประกอบไปด้วยอ่างเก็บน้ำ 5 แห่ง คือ อ่างเก็บน้ำบ้านพุกรูดอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อ่างเก็บน้ำห้วยพุกรูดอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อ่างเก็บน้ำเขาหัวแดงอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อ่างเก็บน้ำบ้านไทยประจันอันเนื่องมาจากพระราชดำริ และอ่างเก็บน้ำหินสีตอนบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จากนั้นในการเสด็จเยี่ยมราษฎรในพื้นที่ต่างๆ พระราชทานแนวพระราชดำริพัฒนาแหล่งน้ำ เพื่อช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อนให้ราษฎรในพื้นที่นั้นๆ เรื่อยมา จนเสด็จฯขึ้นครองราชสมบัติ ปัจจุบันมีโครงการอันเนื่องพระราชดำริแล้ว 116 โครงการ กระจายอยู่ทั่วประเทศไทย แบ่งเป็นโครงการปรับปรุงก่อสร้างฝาย 1 แห่ง โครงการปรับปรุงอ่างเก็บน้ำ 13 แห่ง โครงการสร้างฝาย 18 แห่ง โครงการสร้างอ่างเก็บน้ำ 31 แห่ง และอื่นๆ เช่น สนับสนุนการจัดการน้ำ สร้างแก้มลิง ขุดลอกแก้มลิง ปรับปรุงสถานีสูบน้ำด้วยไฟฟ้า สร้างสถานีสูบน้ำด้วยไฟฟ้า ปรับปรุงระบบท่อส่งน้ำ สร้างระบบประปา 53 โครงการ โดยโครงการอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 44 โครงการ ภาคใต้ 42 โครงการ ภาคเหนือ 21 โครงการ และภาคกลาง 9 โครงการ

“ตั้งแต่ปี 2534 ที่พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงริเริ่มโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริด้านการพัฒนาแหล่งน้ำ ที่ต.ยางหัก เป็นโครงการแรก จนถึงปัจจุบันโครงการพัฒนาแหล่งน้ำฯของพระองค์ได้อำนวยประโยชน์ สร้างฐานะทางเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตที่ดีให้พสกนิกร สร้างความมั่นคง ความสงบสุข และประโยชน์กับสังคมโดยรวมของประเทศอีกด้วย” อธิบดีกรมชลประทานกล่าวในตอนท้าย

ถ้าเอาระบบการแบ่งช่วงอายุมานับ ผมต้องจัดตัวเองให้อยู่ในข่ายผู้สูงอายุหัดเป็น ข้อดีประการหนึ่งของการหัดเป็น
ผู้สูงอายุ คือ เมื่อเข้าไปในสังคมผู้สูงอายุ ผมจะกลายเป็นน้องทันที แต่เมื่อออกมาจากสังคมผู้สูงอายุ ผมก็กลายเป็นผู้อาวุโสทันใดเหมือนกัน ผมสังเกตเองว่าเวลามีประเด็นพูดคุยเกี่ยวกับขนมนมเนยต่างๆ เด็กรุ่นหลังๆ มักจะเน้นไปทางนมเนยมากกว่ากะทิแบบไทยๆ ในขณะที่สังคมผู้สูงอายุยังชื่นชอบขนมไทยมากกว่าขนมฝรั่ง อาจเป็นไปได้ว่า ย้อนไปเมื่อ 50-60 ปีก่อน ขนมแบบฝรั่งยังไม่สามารถหาทานได้ง่ายๆเหมือนสมัยนี้  ดังนั้นตัวผมเองจึงโตขึ้นมาพร้อมกับขนมไทย

องค์ประกอบของขนมไทยหลักๆ ไม่พ้นแป้ง มะพร้าว และน้ำตาล บวกกับพืชผลต่างๆ ตามฤดูกาล ก็สามารถที่จะสร้างสรรค์ขนมออกมาได้อย่างหลากหลาย ไม่จำเจ  ประเด็นที่น่าสนใจคือ “มะพร้าว” เป็นไม้ผลที่คู่ครัวคนไทยมาอย่างช้านาน สามารถนำมาประกอบเป็นอาหารคาวหวานได้หลายอย่าง ยิ่งเป็นแถบภาคกลางลงไปถึงภาคใต้ซึ่งเป็นแหล่งปลูกมะพร้าวที่สำคัญของประเทศ โดยเฉพาะแถบอำเภอทับสะแก จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ อาหารที่ทำจากมะพร้าวจะมีความหลากหลายเป็นอย่างมาก ในขณะที่มะพร้าวกลายเป็นไม้ผลที่เจ้าของสวนไม่ค่อยให้ความสนใจ โดยเฉพาะมะพร้าวที่นำมาทำเป็นกะทิ หรือ มะพร้าวแกง

ผมมีโอกาสพูดคุยกับเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดสมุทรสงคราม ที่มีสวนมะพร้าวเป็นของตนเอง อายุกว่า 70 ปี ปลูกมะพร้าวมาตั้งแต่สมัยหนุ่มๆ ที่ยังปีนต้นมะพร้าวได้ เลี้ยงชีพมาด้วยมะพร้าวแปลงเดิมจนเข้าสู่ผู้สูงวัยที่ไม่ปีนเก็บมะพร้าวแล้ว แต่ใช้วิธีเหมาสวนให้พ่อค้ามาเก็บไปเอง ประมาณ 20 วัน จึงจะเข้าไปดูเข้าไปเก็บมะพร้าวครั้งหนึ่ง ในรอบ 1 ปี จะโกยเลนขึ้นมาร่องสวนสัก 1 ครั้ง ถ้ามะพร้าวไม่งามก็อาจมีการใส่ปุ๋ยสักครั้งเวลาที่เหลือจึงมาดูแลกิจการโฮมสเตย์ พูดคุยกับนักท่องเที่ยวแทน รายได้จากสวนมะพร้าวสามารถอยู่ได้แบบสบายๆ ไม่ได้มีแนวคิดในการปรับปรุงระบบการผลิตมะพร้าวใหม่แต่อย่างใด

มองกลับมายังภาครัฐ มะพร้าวเป็นพืชที่ภาครัฐมองข้ามไปเช่นกัน งานวิจัยและพัฒนามะพร้าวหลักของกรมวิชาการเกษตร อยู่ที่ศูนย์วิจัยพืชสวนชุมพร ผลิตมะพร้าวลูกผสมออกมาหลายพันธุ์ รวมทั้งมะพร้าวกะทิ แต่มาสะดุดตรงช่วงของการขยายพันธุ์ให้เพียงพอกับความต้องการ ในขณะที่การเขตกรรมอื่นๆ รวมทั้งการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับมะพร้าวกลับเป็นภาคเอกชนที่มีความโดดเด่นในด้านนี้แทน

เมื่อเกิดปัญหาขึ้นกับมะพร้าวไม่ว่าจะเป็นการระบาดของแมลงดำหนามหรือการระบาดของหนอนหัวดำอย่างรุนแรงและกว้างขวางจนกระทั่งส่งผลกระทบกับผลผลิตมะพร้าวในประเทศเมื่อ 2-3 ปีที่ผ่านมา ทำให้ภาครัฐต้องทุ่มเทงบประมาณไปกับการกำจัดแมลงศัตรูมะพร้าวเป็นจำนวนมากเพื่อควบคุมให้อยู่ระดับที่ไม่ส่งผลกระทบทางเศรษฐกิจได้ สิ่งหนึ่งที่ได้จากเหตุการณ์ระบาดของศัตรูมะพร้าวคือเกษตรกรมักไม่ค่อยสนใจและขาดการเอาใจใส่หรือจัดการกับสวนมะพร้าว ทำให้การระบาดจึงเป็นไปอย่างกว้างขวาง แล้วให้ภาครัฐเป็นผู้รับผิดชอบหลัก แทนที่จะดูแลแปลงของตัวเองตั้งแต่ต้น ซึ่งจะช่วยลดการระบาดทำลายได้ ในขณะที่ประเทศที่มีการปลูกและส่งออกมะพร้าวเป็นจำนวนมากเช่น ฟิลิปปินส์และอินโดนีเซียมีสถาบันวิจัยที่ทำการวิจัยเรื่องมะพร้าวเป็นการเฉพาะและมีการพัฒนาการใช้ประโยชน์จากมะพร้าว โดยเฉพาะอย่างยิ่งคุณค่าทางโภชนาการกันอย่างกว้างขวาง

การพัฒนามะพร้าวไทย ยังมีช่องว่างของการวิจัยและพัฒนาอีกมาก รวมถึงการปรับเปลี่ยนทัศนคติของเกษตรกรที่มีต่อการทำสวนมะพร้าว วงจรการค้ามะพร้าว โรงงานแปรรูปมะพร้าว ผู้บริโภคมะพร้าว เรียกได้ว่าจับตรงไหน มีประเด็นตลอด อนาคตมะพร้าวไทยจะเติบโตหรือยังวนๆอยู่ที่เดิม อยู่ในมือของผู้เกี่ยวข้องทุกคน อย่าได้ต้องเอามะพร้าวห้าวมาขายสวนเลย

สมชาย  ชาญณรงค์กุล

นายสำราญ สาราบรรณ์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า รัฐบาลให้ความสำคัญกับการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก เพราะป็นพื้นฐานพัฒนาประเทศให้มั่นคง เช่นเดียวกับงานส่งเสริมการเกษตรที่มุ่งพัฒนาความเป็นอยู่ของเกษตรกรให้ดีขึ้นและเป็นส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ทั่วประเทศ เริ่มจากวิเคราะห์พื้นที่เป้าหมายให้ครอบคลุมมิติพื้นที่ – คน – สินค้า ตามหลักสำคัญของงานส่งเสริมการเกษตร จนเข้าสู่การส่งเสริมการเกษตรในรูปแบบแปลงใหญ่ในปัจจุบัน โดยส่งเสริมให้เกษตรกรรายย่อยรวมกลุ่มบริหารจัดการการผลิตและการตลาดสินค้าเกษตร ซึ่งการพัฒนายังไม่ขยายผลไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชน อีกทั้ง ภารกิจของกรมส่งเสริมการเกษตรยังมีหน้าที่จดทะเบียนผู้ประกอบการเป็นวิสาหกิจชุมชน เพื่อเพิ่มโอกาสพัฒนายกระดับกิจการ และยังมีเกษตรกรรุ่นใหม่ หรือ Young Smart Farmer (YSF) ที่มีศักยภาพ จึงคิดว่าทำอย่างไรจะให้กลุ่มเหล่านี้มาทำงานร่วมกันเชื่อมโยงกันได้ครบวงจร ดังนั้น จึงจัดทำโครงการพัฒนางานส่งเสริมการเกษตรเชิงพื้นที่ โดยปรับวิธีทำงานให้บูรณาการทำงานทุกภาคส่วนในพื้นที่เป้าหมายร่วมพัฒนาชุมชนเกษตรให้เข้มแข็ง พึ่งตนเองได้

โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาการดำเนินกิจการของกลุ่มเกษตรกร โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วม และเกษตรกรรุ่นใหม่มีบทบาทในกระบวนการพัฒนา ซึ่งจะส่งผลให้เกิดการพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชน รวมทั้งรูปแบบการทำงานส่งเสริมการเกษตรเชิงพื้นที่ ให้ยกระดับเป็นต้นแบบการพัฒนาที่ยึดพื้นที่เป็นหลัก โดยปี 2562 กำหนดพื้นที่เป้าหมาย 6 จุด ประกอบด้วย 1) แปลงใหญ่ผักปลอดภัย อ.สามโคก จ.ปทุมธานี 2) วิสาหกิจชุมชนมะพร้าวอ่อนน้ำหอม ต.ดอนมโนรา อ.บางคนที จ.สมุทรสงคราม 3) แปลงใหญ่มะพร้าว ต.บางตลาด อ.คลองเขื่อน จ.ฉะเชิงเทรา 4) แปลงใหญ่ผัก อ.นามน จ.กาฬสินธุ์ 5) แปลงใหญ่มังคุด อ.ลานสกา จ.นครศรีธรรมราช และ 6) อโวคาโดพบพระ อ.พบพระ จ.ตาก

อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตรกล่าวว่า รูปแบบการดำเนินโครงการฯ มีกรอบแนวคิดพัฒนางานส่งเสริมการเกษตรเชิงพื้นที่ 5 กรอบเป็นหลัก ได้แก่ 1) คัดเลือกกลุ่มเป้าหมายและพื้นที่ หลักเกณฑ์ คือ ต้องมีพื้นที่ดำเนินการ สินค้า และเกษตรกรเป้าหมายที่ชัดเจน มีเกษตรกรรุ่นใหม่ YSF เป็นสมาชิกในกลุ่ม รวมทั้งมีแนวคิดขยายเครือข่ายให้ครอบคลุมกลุ่มต่างๆ ของชุมชน 2) เตรียมพร้อม/จัดทำแผนพัฒนา โดยวิเคราะห์และประเมินศักยภาพของกลุ่ม การปรับวิธีคิด เพิ่มทักษะการบริหารจัดการ/ขับเคลื่อนกลุ่ม จัดทำแผนพัฒนากลุ่ม โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วม 3) สนับสนุนพัฒนากลุ่ม โดยรวบรวมและวิเคราะห์แผนพัฒนาของกลุ่ม บูรณาการกิจกรรมและงบประมาณ หาแหล่งทุน รวมทั้งประสานความร่วมมือจากทุกภาคส่วน 4) ขับเคลื่อนการพัฒนากลุ่ม เน้นส่งเสริมการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุน พัฒนาคุณภาพ/มาตรฐานสินค้าเกษตร และสนับสนุนการใช้ปัจจัยการผลิตที่มีคุณภาพ กลางทาง พัฒนาการแปรรูปสินค้า การสร้างมูลค่าเพิ่มในรูปแบบต่างๆ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และบริการ การสร้าง Brand สินค้า และระบบตรวจสอบย้อนกลับ ปลายทาง มีการเชื่อมโยง/พัฒนาตลาด และเพิ่มช่องทางตลาด ให้เข้าถึงผู้บริโภคได้มากขึ้น 5) เพิ่มขีดความสามารถสร้างเครือข่ายธุรกิจที่เข้มแข็ง สร้างเครือข่ายกลุ่มธุรกิจและพันธมิตร เพื่อขยายขอบเขตการดำเนินกิจการได้ยั่งยืน โดยจะมีงบประมาณสนับสนุนให้แก่กลุ่มเกษตรกรทั้ง 6 พื้นที่นี้กลุ่มละ 500,000 บาท

“ผลที่คาดว่าจะได้รับ จะทำให้กลุ่มเกษตรกรทั้ง 6 กลุ่มในพื้นที่ได้รับการสนับสนุน และดำเนินการตามแผนพัฒนากลุ่ม คนรุ่นใหม่มีส่วนร่วมกระบวนการพัฒนากับองค์กรเกษตรกร พัฒนาเศรษฐกิจชุมชน เป็นต้นแบบการทำงานส่งเสริมการเกษตรแบบบูรณาการโดยยึดพื้นที่เป็นหลัก นำไปขยายผลสู่พื้นที่อื่นต่อไป”

นายสำราญ สาราบรรณ์  อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตรกล่าวว่า กระทรวงเกษตรฯเริ่มโครงการสานพลังประชารัฐเพื่อสนับสนุนการปลูกข้าวโพดหลังฤดูทำนา โดยดึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาร่วมกันวิเคราะห์ สภาพจริงว่า สินค้าตัวไหนถ้าส่งเสริมผลิตหลังฤดูทำนาช่วงสั้นๆ จะได้ประโยชน์สูงสุด ตลาดต้องการ และปรับสมดุลการผลิต ซึ่งจากการระดมความเห็นของหลายหน่วยงาน สรุปว่า ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ เป็นพืชที่เหมาะสม จึงเริ่มโครงการครอบคลุม 37 จังหวัดทั่วประเทศ มี 5 เสือ ได้แก่ เกษตรจังหวัด ชลประทาน สหกรณ์ พัฒนาที่ดินและธ.ก.ส ร่วมลงพื้นที่สร้างความเข้าใจ ซึ่งได้รับการตอบรับจากเกษตรกรมากกว่า 87,563 ราย พื้นที่ 740,947 ไร่ เป็นไปตามที่ตั้งเป้าหมายไว้ พื้นที่ส่วนใหญ่เก็บเกี่ยวตั้งแต่เดือนเมษายน ซึ่งขณะนี้เริ่มเข้าฤดูกาลใหม่ ส่วนใหญ่เก็บเกี่ยวหมดแล้วและผลผลิตที่ได้จากการตั้งจุดรับซื้อ จากการตรวจสอบพบเกษตรกรใน 26 จังหวัด ยังขาดอีก 11 จังหวัด เก็บเกี่ยวผลผลิตได้ปริมาณผลผลิตรวม 104,416.785 ตัน  โดยจำหน่ายผ่านสหกรณ์ได้ปริมาณ 83,796.544 ตัน และผ่านผู้ประกอบการเอกชน ปริมาณผลผลิต 20,620.241 ตัน คิดเป็นเงินประมาณกว่า 680 ล้านบาท ซึ่งเกษตรกรส่วนใหญ่ขายได้ราคาเฉลี่ย 8.05 บาท ที่ความชื้น 14.5% (ข้อมูล 14 พ.ค. 62)

นายสำราญกล่าวเพิ่มเติมว่า ปริมาณที่เราสำรวจใน 26 จังหวัด ที่เก็บเกี่ยวหมดแล้ว มียอดจำหน่ายชัดเจน ไม่มีปัญหาลักลอบนำข้าวโพดจากแหล่งอื่นมาจำหน่ายในจุดรับซื้อของสหกรณ์และเอกชน เพราะป้องกันด้วยระบบ corn service ที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ถึงระดับพื้นที่ ป้องกันลักลอบจำหน่ายและการปลูกในพื้นที่ไม่ถูกต้องตามเอกสารสิทธิ์ และที่สำคัญเกษตรกรพอใจที่ได้ราคาดีกว่าทำนาปรัง แม้จะเกิดปัญหาหลายพื้นที่ เช่น หนอนกะทู้ข้าวโพดลายจุด ฝนทิ้งช่วง วาตภัย เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โครงการยังได้รับความร่วมมือ และผลตอบรับเป็นอย่างดีจากเกษตรกรที่เข้าใจและเห็นว่าควรปรับตัวและเปลี่ยนพืชให้เหมาะสม ซึ่งเจ้าหน้าที่เกษตรทุกหน่วยให้ความรู้กับเกษตรกร จนสร้างความมั่นใจให้เกษตรกรได้ ถือเป็นผลงานและโมเดลบริหารจัดการโครงการระดับพื้นที่ที่สำคัญของกระทรวงเกษตรฯ

นายจำรอง ดาวเรือง รองอธิบดีกรมวิชาการเกษตรเปิดเผยว่า ที่ผ่านมากรมวิชาการเกษตรดำเนินโครงการ “5 ประสาน สืบสานเกษตรทฤษฎีใหม่ถวายในหลวง” และโครงการศูนย์เรียนรู้การผลิตพืชตามแนวพระราชดำริทฤษฎีใหม่ทั้ง 17 ศูนย์ มีเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการฯ 70,000 ราย กรมวิชาการเกษตรได้ขับเคลื่อนนโยบายการส่งเสริมเกษตรทฤษฎีใหม่ของกระทรวงเกษตรฯ และนโยบายการพัฒนาเกษตรกรรมที่ยั่งยืนตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปีของรัฐบาล โดยดำเนินกิจกรรมถ่ายทอดเทคโนโลยีและผลงานวิชาการของกรมวิชาการเกษตรผ่านโครงการศูนย์เรียนรู้การผลิตพืชตามแนวพระราชดำริ “ทฤษฎีใหม่” ในพื้นที่ของกรม ซึ่งเกษตรกร นักเรียน นักศึกษาและประชาชนทั่วไปที่สนใจ สามารถเข้ามาศึกษาและน้อมนำองค์ความรู้หลักเกษตรทฤษฎีใหม่ ที่ได้รับไปปรับใช้กับพื้นที่เกษตรของตนเองได้อย่างเหมาะสม

รองอธิบดีกรมวิชาการเกษตรกล่าวเพิ่มเติมว่า ในปี 2562 กรมฯสานต่อโครงการ “5 ประสาน สืบสานเกษตรทฤษฎีใหม่ ถวายในหลวง” โดยจัด
เตรียมเมล็ดพันธุ์ผักสำหรับแจกจ่ายเกษตรกรในโครงการ 70,000 รายทั่วประเทศ เพื่อนำไปใช้เพาะปลูกสำหรับบริโภคในครัวเรือน พึ่งพาตนเองได้ ช่วยลดรายจ่ายในครัวเรือน สามารถต่อยอดสร้างอาชีพและสร้างรายได้ให้ครอบครัวได้ต่อไปในอนาคต ซึ่งเมล็ดพันธุ์ผักที่ได้จัดเตรียมไว้ปีนี้ประกอบไปด้วย กวางตุ้งต้น กะเพรา คะน้าใบ พริกขี้หนู แตงกวา ผักบุ้งจีน มะเขือเทศ มะเขือยาว มะละกอ โมโรเฮยะ ถั่วฝักยาว ถั่วเขียว และข้าวโพดเทียน

รศ.สุภาพร กลิ่นคง ภาควิชาโรคพืช คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (มก.) นักวิจัยเปิดเผยว่า โรคใบขาวอ้อย เป็นโรคที่สร้างความเสียหายคิดเป็นมูลค่าไม่น้อยกว่า 2,000 ล้านบาท สาเหตุเกิดจากเชื้อไฟโตพลาสมา ซึ่งแพร่กระจายของเชื้อโดยถ่ายทอดติดไปกับท่อนพันธุ์จากต้นหรือตอที่เป็นโรคใบขาว และยังถ่ายทอดเชื้อได้โดยมีแมลงปากดูดพวกเพลี้ยจักจั่นเป็นแมลงพาหะ จากการขยายกำลังผลิตอ้อยโดยเพิ่มพื้นที่ปลูก ทำให้ขาดแคลนท่อนพันธุ์ จึงเกิดการขนย้ายท่อนพันธุ์ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นท่อนพันธุ์ที่มีเชื้อไฟโตพลาสมาแฝงอยู่ข้ามไปพื้นที่ต่างๆ ส่งผลให้การแพร่ระบาดของโรคใบขาวรวดเร็ว และชาวไร่อ้อยส่วนใหญ่มักเก็บอ้อยที่ปลูกส่งโรงงานไว้ใช้ทำพันธุ์ต่อ ทำให้พื้นที่ปลูกอ้อยระบาดโรคขยายวงกว้างขึ้นทุกปี เกิดการสะสมโรคใบขาวก่อให้เกิดความเสียหายรุนแรงในระยะยาว

การใช้ต้นพันธุ์อ้อยปลอดโรคใบขาว จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อและผ่านกระบวนการอนุบาลต้นกล้าจนถึงการผลิตต้นอ้อย เพื่อใช้เป็นท่อนพันธุ์ปลอดโรคใบขาวในแปลง การตรวจแปลง และตรวจรับรองแปลงพันธุ์ปลอดโรคใบขาว ร่วมกับควบคุมแมลงพาหะ เพื่อลดการระบาดของโรคใบขาวในแปลง เป็นวิธีป้องกันกำจัดโรคใบขาวอ้อยที่ได้ผลแบบยั่งยืนระยะยาว โดยได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ตั้งแต่ปี 2559 ในโครงการ“การขยายผลเทคโนโลยีการผลิตต้นพันธุ์อ้อยปลอดโรคใบขาว” ใน 2560 เรื่อง “การจัดทำแปลงพันธุ์ขยายอ้อยปลอดโรคใบขาว”และปี 2562 เรื่อง “การส่งเสริมและติดตามเทคโนโลยีการผลิตท่อนพันธุ์อ้อยปลอดโรคใบขาวแบบประณีตแนวใหม่สำหรับเกษตรกร” ซึ่งผลิตต้นพันธุ์อ้อยปลอดโรค โดยใช้เทคโนโลยีเกี่ยวกับระบบผลิตพันธุ์อ้อยปลอดโรคใบขาวได้พัฒนาต่อเนื่อง และปัจจุบันนำมาใช้เป็นรูปธรรม ได้แก่ การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่ออ้อยปลอดโรคใบขาว การขยายพันธุ์อ้อยเชิงอุตสาหกรรมด้วยระบบไบโอรีแอคเตอร์ การอนุบาลต้นกล้าในระบบโรงเรือนกันแมลงการพัฒนาเทคนิคที่มีความไวสูง (sensitivity) มาใช้ตรวจเชื้อไฟโตพลาสมาปริมาณน้อย ในทุกส่วนของต้นอ้อย เช่น เทคนิค PCR : Polymerase chain reaction และเทคนิค LAMP: Loop mediated isothermal amplification

โครงการนำร่องผลิตต้นพันธุ์อ้อยปลอดโรคใบขาวนี้ ผลิตอ้อยปลอดโรคใบขาวพันธุ์ขอนแก่น 3 และ LK92-11 รวม 100,000 ต้น นำไปแจกเกษตรกรใช้ปลูกทดแทนอ้อยเป็นโรค และลดพื้นที่ระบาดของโรคใบขาว และถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตอ้อยปลอดโรคใบขาวให้เจ้าหน้าที่โรงงานน้ำตาลและผู้สนใจนำไปใช้ปลูกขยายพันธุ์ทดแทน และได้รับความรู้เรื่องเทคโนโลยีการผลิตต้นพันธุ์อ้อยปลอดโรคใบขาว และจัดทำแปลงพันธุ์ขยายอ้อยปลอดโรคใบขาว เพื่อให้ได้ผลผลิต ราคาดีส่งผลให้เศรษฐกิจส่งออกน้ำตาลของประเทศดีขึ้น ผู้สนใจติดต่อได้ที่สำนักงานประสานงานชุดโครงการด้านอ้อยและน้ำตาล โทรศัพท์ 09-4931-4114 หรือ 09-4986-2020 หรือ email: kusugarproject@gmail.com

คำถาม ใบไม้ที่ร่วงมากมาย จะนำไปใช้ทำปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยอื่นๆ ได้หรือไม่ครับ ขอทราบวิธีทำด้วยครับ

อินทรีย์ นครชัย

อ.สองพี่น้อง จ.สุพรรณบุรี

คำตอบ

การทำปุ๋ยหมักจากใบไม้ ความคิดความเชื่อที่ผิดๆ การกวาดใบไม้แห้งร่วงลงดินตามฤดูกาลทิ้งไป เอาไปเผาทิ้ง และคิดว่าเป็นที่อยู่ของสัตว์ร้ายมีพิษต่างๆ อีกทั้งยังเป็นต้นเหตุของเพลิงไหม้ในหน้าหนาวได้อีกด้วย แต่หารู้ไม่ว่าสามารถเก็บเอามาใช้ประโยชน์ได้ทั้งหมด ความจริงแล้ว เศษใบไม้ใบหญ้าที่แห้งและกองรวมกันอยู่ที่พื้น เมื่อเวลาผ่านไป จะเกิดการย่อยสลายตามธรรมชาติ จนกลายเป็นฮิวมัสที่มีประโยชน์มากต่อต้นไม้ในบริเวณนั้น แต่การจะรอให้ใบไม้ทั้งหมดย่อยสลายไปเองนั้น ใช้เวลามาก ดังนั้น จะต้องรวบรวมเอาใบไม้มาผ่านกระบวนการ เพื่อให้ได้ฮิวมัสในเวลาที่รวดเร็วมากขึ้น

แนวทางการทำปุ๋ยหมักจากใบไม้ มีดังนี้

1. เตรียมวัสดุอุปกรณ์

1) เศษใบไม้แห้ง จำนวน 100 ส่วน โดยเก็บรวบรวมเอาในพื้นที่นั่นเอง สามารถใช้ได้ทั้งแบบที่แห้ง และแบบที่ยังมีความเปียกชื้นอยู่

2) ปุ๋ยคอกมูลวัว จำนวน 10 ส่วน หาได้ง่าย ราคาถูก และกลิ่นไม่ฉุน

3) น้ำสะอาด

4) ภาชนะที่จะใช้ทำปุ๋ยหมัก ถัง กระสอบ กะละมัง ภาชนะที่ใหญ่เพียงพอ หรือทำบนพื้นดินก็ได้ ถ้าทำบนดิน ต้องทำคอกกั้น และใช้แสลนหรือผ้าตาข่ายทำเป็นกำแพงกั้นโดยรอบ

5) สารเร่งเชื้อจุลินทรีย์ พด.1 จากกรมพัฒนาที่ดิน (ขอรับฟรี) หรือเชื้ออีเอ็ม ที่มีขายอยู่ในท้องตลาด

2. ขั้นตอนการทำ

1) คลุกเคล้าใบไม้แห้ง ปุ๋ยคอก และสารเร่งเชื้อจุลินทรีย์ หรือเชื้ออีเอ็ม ให้เข้าด้วยกันเสียก่อน (ก่อนใช้ควรปรึกษานักวิชาการเกษตร หรือผู้รู้ในท้องถิ่นเสียก่อน)

2) รดน้ำให้มีความชื้นในระดับที่พอดี ไม่เปียกโชกไป ไม่แห้งเกินไป เพื่อสร้างสภาวะที่ดีให้กับจุลินทรีย์

3) บรรจุลงในภาชนะที่ใช้หมัก หรือนำไปกองรวมบริเวณที่จัดเอาไว้

4) ต้องทำการพลิกกลับกองปุ๋ยในทุกๆ สัปดาห์ เพื่อเติมออกซิเจนให้กับจุลินทรีย์ เป็นการเร่งให้เกิดการย่อยสลายเร็วขึ้น

5) เมื่อพลิกกลับกองปุ๋ยหมักแล้ว ให้รดน้ำเพิ่มเติม โดยรดที่ผิวด้านนอกให้ทั่ว และสังเกตว่า กองปุ๋ยมีความชื้นที่เหมาะสมอยู่เสมอ ทำแบบนี้ซ้ำไปเรื่อยๆ จนกว่าจะครบ 30 วัน ปุ๋ยก็จะพร้อมใช้งาน

3. ขั้นตอนการสังเกตสภาพปุ๋ย

ปุ๋ยหมักที่พร้อมใช้งาน จะมีลักษณะร่วนซุย สีน้ำตาลเข้มหรือดำ มีอุณหภูมิของปุ๋ยใกล้เคียงกันในทุกส่วนของเนื้อปุ๋ย และกลิ่นไม่ฉุนมาก ก็ให้ถือว่าพร้อมใช้งานแล้ว

4. ขั้นตอนการนำปุ๋ยหมักจากใบไม้ไปใช้งาน

ปุ๋ยจะมีความชื้นอยู่ตลอดเวลา ก่อนจะนำไปใช้งาน ต้องเอาไปตากแดด หรือผึ่งลมให้แห้งสนิทเสียก่อน โดยปูผ้าใบแล้ว เทปุ๋ยลงไป ใช้จอบเกลี่ยให้ปุ๋ยกระจายตัวออกเป็นชั้นบางๆ หมั่นมาพลิกกลับให้โดนแดดโดยทั่วกัน ทำแบบนี้ 2 วัน ปุ๋ยจะแห้งสนิท และนำไปใช้งานได้

การใส่ปุ๋ยหมัก จะให้ได้ประโยชน์จริงๆ ไม่ควรโรยปุ๋ยไว้ที่หน้าดิน ให้โรยปุ๋ย แล้วพรวนดินซ้ำจนปุ๋ยคลุกลงไปในชั้นดิน ธาตุอาหารที่สำคัญจะได้ไม่ระเหยไป การปลูกพืชจะให้ได้ผลดี ควรมีการผสมผสานทั้งปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยเคมี ตามคำแนะนำของทางราชการ นะครับ

นาย รัตวิ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า กรมประมงเชิญชวนเยาวชนไทยที่ศึกษาระดับชั้นประถมศึกษา และมัธยมศึกษาตอนต้น ส่งผลงานภาพวาดเข้าประกวด หัวข้อ “ปลากัดไทย(Siamese Fighting Fish) สัตว์น้ำประจำชาติ” โดยแบ่งการประกวดออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนต้น 1 – 3 นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย 4 – 6 และนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น 1 – 3

สำหรับกติกาส่งภาพวาดเข้าประกวดหัวข้อ “ปลากัดไทย (Siamese Fighting Fish) สัตว์น้ำประจำชาติ” ประกอบด้วย  1. ภาพวาดที่สมบูรณ์ ขนาด 15 x 22 นิ้ว ลงบนกระดาษ 100 ปอนด์ (ไม่มีกรอบต้องเป็นภาพแนวนอนเท่านั้น) พร้อมชื่อผลงานและความหมาย โดยผู้เข้าประกวดสามารถเลือกใช้สีและเทคนิคการวาดภาพได้ตามความถนัดของตน ไม่จำกัดเทคนิคที่ใช้ เช่น สีน้ำ สีเทียน ดินสอสี สีอะคริลิค สีน้ำมัน ดินสอดำ (แกรไฟต์) ฯลฯ 2.ภาพวาดที่ส่งเข้าประกวดต้องเป็นผลงานที่สร้างสรรค์ขึ้นด้วยฝีมือของผู้เข้าประกวดเอง ไม่ได้คัดลอก ทำซ้ำหรือลอกเลียนแบบงานของผู้อื่น เป็นผลงานที่สร้างสรรค์ขึ้นใหม่ ไม่เคยผ่านการเสนอขาย ตีพิมพ์หรือส่งเข้าประกวดในโครงการใดมาก่อน ไม่เคยเผยแพร่ในสื่อทุกประเภท และต้องไม่ละเมิดลิขสิทธิ์ผู้อื่น 3.ผลงานที่ส่งเข้าประกวดถือเป็นลิขสิทธิ์ของกรมประมง 4.การตัดสินของคณะกรรมการถือเป็นที่สิ้นสุด และนำภาพที่ได้รางวัลนำไปจัดแสดงภายในงานวันประมงน้อมเกล้าฯ ครั้งที่ 31 ระหว่างวันที่ 28 มิถุนายน – 9 กรกฎาคม 2562 ณ ศูนย์การค้าฟิวเจอร์พาร์ค จังหวัดปทุมธานี 5. ประกาศผลการตัดสินการประกวด วันที่ 26 มิถุนายน 2562 ทาง www.fisheries.go.th และ www.facebook.com/กลุ่มเทคโนโลยีโสตทัศนูปกรณ์และสื่อสิ่งพิมพ์

โดยผู้ได้รับรางวัลชนะเลิศทุกประเภท จะได้เข้ารับถ้วยพระราชทานจากสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ในงานวันประมงน้อมเกล้าฯ ครั้งที่ 31 พร้อมเงินรางวัล  15,000 บาท / รางวัลรองชนะเลิศ อันดับ 1 จำนวน 5,000 บาท / รางวัลรองชนะเลิศ อันดับ 2 จำนวน 4,000 บาท  และรางวัลชมเชย 2,000 บาท จำนวน 3 รางวัล

ทั้งนี้ ผู้สนใจเข้าประกวด Download ใบสมัครได้ที่กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์www.fisheries.go.th หรือส่งผลงานได้ด้วยตนเอง หรือทางไปรษณีย์ ได้ที่ กรมประมง สำนักงานเลขานุการกรม ชั้น 1 อาคารจุฬาภรณ์ (วงเล็บมุมซอง : กลุ่มเทคโนโลยีโสตทัศนูปกรณ์และสื่อสิ่งพิมพ์) โดยเปิดรับผลงานตั้งแต่วันที่ 20 พฤษภาคม – 15 มิถุนายน 2562 (ถือวันประทับตราไปรษณีย์เป็นสำคัญ) สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 0-2579-8975 ในวันและเวลาราชการ