คำถาม ผมปลูกผักมาหลายปีแล้วครับ อยากจะลดการใช้สารเคมีลงบ้าง ขอทราบรายละเอียดเกี่ยวกับระบบเกษตรอินทรีย์ด้วยครับ

สถิตย์ อาริยะเรืองรอง

อ.เมือง จ.สิงห์บุรี

คำตอบ

ในการปลูกผักนั้น สภาพแวดล้อมและลักษณะดินที่เหมาะสมเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุด พื้นที่ปลูกผักควรเป็นที่ราบ มีความสม่ำเสมอ ไม่ควรเป็นที่ต่ำ เพราะอาจมีน้ำท่วมขังได้ง่าย แต่ควรมีน้ำเพียงพอสำหรับใช้ตลอดปี หรือตลอดฤดูกาล ดินที่เหมาะสม ควรเป็นดินร่วน มีความอุดมสมบูรณ์สูง มีการระบายน้ำ และการถ่ายเทอากาศดี มีค่าความเป็นกรดเป็นด่าง ประมาณ 6.0-6.5 ดินล่างไม่ควรเป็นชั้นของดินดาน เพราะจะทำให้น้ำซึมผ่านไม่สะดวก พืชอาจเหี่ยวเฉาได้ในกรณีที่มีฝนตกหนัก หรือให้น้ำมากเกินไป

การเลือกพันธุ์ผัก ควรเลือกพันธุ์ที่มีความต้านทานต่อศัตรูพืชสูง ปราศจากเชื้อโรค ผลผลิตสูง และมีคุณภาพตรงตามที่ตลาดต้องการ รวมทั้งเลือกพันธุ์ที่เจริญเติบโตดีเหมาะสมกับฤดูปลูก และสภาพดินฟ้าอากาศที่ปลูก ควรแช่เมล็ดพันธุ์ผักในน้ำอุ่นที่มีอุณหภูมิ 50-55 องศาเซลเซียส นาน 10-15 นาที จะช่วยกำจัดเชื้อโรคพืชและเป็นการกระตุ้นให้เมล็ดพันธุ์งอกได้สม่ำเสมอ ช่วยลดปริมาณการใช้เมล็ดพันธุ์อีกด้วย

การเตรียมดิน ดังนี้

1. ให้ทำการปรับระดับพื้นที่ให้ราบเรียบ ไม่เป็นแอ่งขังน้ำ ไถเตรียมดิน ด้วยการไถดะ 1 ครั้ง ตากดินทิ้งไว้ 7 วัน เพื่อกำจัดแมลง โรค และวัชพืช แล้วทำการไถพรวน 1 ครั้ง จะทำให้ดินมีเนื้อละเอียด ร่วนซุย เหมาะแก่การปลูกพืชผัก ถ้าเป็นพื้นที่ที่มีปัญหาวัชพืช และเคยมีศัตรูพืชระบาดอย่างรุนแรงมาก่อน ควรจะตากดินทิ้งไว้อีก 7 วัน แล้วไถพรวนอีกครั้งหนึ่ง

2. หลังจากนั้น ให้ทำการยกร่องกว้างประมาณ 1.5 เมตร สูงประมาณ 25-30 เซนติเมตร เป็นอย่างน้อย จะช่วยในเรื่องการระบายน้ำได้ ระยะระหว่างร่อง 30-50 เซนติเมตร ให้หว่านปุ๋ยหมักอัตรา 4 ตันต่อไร่ หรือปุ๋ยคอก 2 ตันต่อไร่ ให้ทั่วพื้นที่ ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากับดิน

3. ฉีดพ่นด้วยน้ำหมักชีวภาพ ที่ผลิตจากสารเร่ง พด.2 ของกรมพัฒนาที่ดิน ที่ได้รณรงค์แจกจ่ายให้ผู้สนใจนำไปใช้ โดยใช้ในอัตรา 5 ลิตรต่อไร่ เจือจาง 1:500 เพื่อเพิ่มธาตุอาหาร และสารเร่งการเจริญเติบโตแก่พืชและจุลินทรีย์ดิน

4. หว่านเชื้อจุลินทรีย์ควบคุมเชื้อสาเหตุโรคพืชที่ผลิตจากสารเร่ง พด.3 ของกรมพัฒนาที่ดิน ในอัตรา 100 กิโลกรัมต่อไร่ เพื่อป้องกันโรครากเน่าและโคนเน่าในช่วงแรกที่ปลูก แล้วจึงปลูกพืชผัก

การจัดการดินหลังเก็บเกี่ยว หลังจากเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้ว ให้สับกลบเศษพืชผักลงดิน และปล่อยให้ย่อยสลาย 7 วัน แล้วจึงเตรียมดินดังที่ได้กล่าวมาแล้ว เพื่อปลูกพืชผักครั้งต่อไป การจัดการดิน เพื่อปลูกพืชผักโดยระบบเกษตรอินทรีย์ จะสามารถลดอัตราการใช้ปุ๋ยเคมีลงได้ ประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ หรือสามารถเพิ่มผลผลิตได้ประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเปรียบเทียบกับวิธีการเดิมของเกษตรกรนะครับ

นาย รัตวิ

นายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข เลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยถึงผลประเมินการพัฒนาเกษตรอินทรีย์ ปีงบประมาณ 2560 มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มพื้นที่ ปริมาณการผลิตเกษตรอินทรีย์ เพิ่มมูลค่าผลิตผล ผลิตภัณฑ์ด้านเกษตรอินทรีย์ และสินค้าที่ได้การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ไทยเป็นที่ยอมรับในระดับสากล ซึ่งปีงบประมาณ 2560 ดำเนินการในพื้นที่ 77 จังหวัด

ผลการสำรวจเกษตรกรในพื้นที่ 4 ภาค 17 จังหวัด พบว่า มีเกษตรกรเข้าร่วมโครงการ 36,149 ราย รวมพื้นที่ 126,870 ไร่ เกษตรกรได้รับการถ่ายทอดความรู้ 14,928 ราย คิดเป็นร้อยละ 103 ของเป้าหมาย ความรู้ที่ถ่ายทอดให้เกษตรกร ได้แก่ การเข้าสู่มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ การผลิตพืช/ปศุสัตว์/ประมงตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ การผลิตตามกระบวนการรับรองแบบมีส่วนร่วม การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ การผลิตและการใช้สารชีวภัณฑ์

เกษตรกรนำความรู้ไปปฏิบัติในการผลิตแบบเกษตรอินทรีย์แล้ว โดยได้รับการสนับสนุนปัจจัยการผลิต 2,346 ราย คิดเป็นร้อยละ 101 ของเป้าหมาย ได้แก่ ปุ๋ยหมักและวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ผลิตปุ๋ยอินทรีย์ พันธุ์หม่อน เมล็ดพันธุ์พืชปุ๋ยสด (ปอเทือง ถั่วพร้า) เมล็ดพันธุ์ผัก พันธุ์ไก่ไข่อินทรีย์ และวัสดุอุปกรณ์สำหรับสร้างโรงเรือนเลี้ยงไก่ไข่อินทรีย์ โดยมีการพัฒนาเกษตรกรสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ตามเป้าหมาย 180 ราย และตรวจรับรองมาตรฐาน 21,495 ราย ร้อยละ 120 ของเป้าหมาย

ด้านผลผลิต พบว่า เกษตรกรก่อนเข้าโครงการ ได้ผลผลิตข้าวแบบทั่วไป 405.10 กิโลกรัม/ไร่ และเมื่อเข้าร่วมโครงการปีแรกได้ผลผลิตข้าวอินทรีย์เฉลี่ย 303.85 กิโลกรัม/ไร่ แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อเปรียบเทียบเกษตรกรที่มีประสบการณ์ผลิตข้าวอินทรีย์ในพื้นที่ใกล้เคียง ได้ผลผลิตสูงถึงเฉลี่ย 412.31 กิโลกรัม/ไร่ ซึ่งมากกว่าการผลิตข้าวแบบทั่วไป ดังนั้น จะเห็นได้ว่าเกษตรกรที่มีการปรับเปลี่ยนการผลิตเป็นข้าวอินทรีย์ในระยะต่อมาจะมีผลผลิตที่สูงขึ้นกว่าข้าวทั่วไป ด้วยเหตุนี้ จึงควรส่งเสริมให้เกษตรกรรายใหม่ให้มีความรู้ ความเข้าใจเกษตรอินทรีย์ และพัฒนาปรับปรุงบำรุงดินอย่างต่อเนื่องจนมีความอุดมสมบูรณ์ เนื่องจากจะส่งผลให้ผลผลิตสูงขึ้นอย่างแน่นอน และได้ราคาสูงกว่าราคาข้าวทั่วไปเฉลี่ย 2 – 8 บาท/กิโลกรัม ซึ่งขึ้นอยู่กับคุณภาพของข้าว

ด้านการพัฒนาต่อยอดการผลิตสู่ตลาด มีเกษตรกรได้หันมารวมกลุ่มแปรรูปผลผลิต ได้แก่ การแปรรูปข้าวเปลือกเป็นข้าวสาร การทำน้ำมัลเบอร์รี่ และแยมจากผลหม่อนสด เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาตลาดสีเขียว 17 แห่ง พัฒนาโรงสีข้าวอินทรีย์ 2 แห่ง และจัดสัมมนาเชื่อมโยงเครือข่ายการผลิตและการตลาด ระหว่างเกษตรกรกับผู้ประกอบการใน 4 ภาค มีเกษตรกรเข้าร่วมสัมมนา 494 ราย ผู้ประกอบการ 23 แห่ง และผู้รวบรวมท้องถิ่น 15 ราย เกษตรกรมีมูลค่าการจำหน่ายสินค้า 2.856 ล้านบาท

ทั้งนี้ เกษตรกรส่วนใหญ่ มีความพึงพอใจต่อการดำเนินงานโครงการในระดับมาก ซึ่งการพัฒนาเกษตรอินทรีย์ในระยะต่อไป หน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์พร้อมบูรณาการงานโครงการร่วมกันยิ่งขึ้นในการคัดเลือกพื้นที่เป้าหมายเดียวกัน รวมทั้งส่งเสริม และสนับสนุนเกษตรกรให้ครอบคลุมครบถ้วนทุกด้าน นอกจากนี้ยังบูรณาการร่วมกับกระทรวงอื่น ได้แก่ กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงกลาโหม และยังมีแผนการประชาสัมพันธ์ประโยชน์ของสินค้าเกษตรอินทรีย์ให้ผู้บริโภครับทราบมากขึ้น ซึ่งเชื่อมั่นว่า จะส่งผลให้การผลิตและตลาดของเกษตรอินทรีย์กว้างขวางยิ่งขึ้นต่อไปทุกภูมิภาค

ดร.วิวัฒน์ ศัลยกำธร รมช.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า การพัฒนาภาคเกษตรที่ผ่านมา มุ่งเน้นที่การส่งเสริมการผลิตเชิงพาณิชย์เป็นหลัก มีการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างไร้ขีดจำกัด เพื่อให้มีผลตอบแทนสูงสุด โดยไม่คำนึงถึงสมดุลธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่า เข้าสู่ภาวะวิกฤติ ส่งผลให้สภาพแวดล้อมในปัจจุบันประสบปัญหาสารพิษตกค้างจำนวนมาก เกิดผลเป็นวงกว้าง เช่น ปัญหาสิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรม ปัญหาด้านสุขภาพของผู้ผลิตและผู้บริโภค และปัญหาด้านเศรษฐกิจที่ทำให้เกษตรกรมีต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้นจากการใช้สารเคมี อย่างไรก็ตาม หลายภาคส่วนเริ่มตระหนักถึงปัญหาการพัฒนาการเกษตรที่ผ่านมา ทำให้มีการขับเคลื่อนในเรื่องของเกษตรกรรมทางเลือก ที่ก่อให้เกิดความยั่งยืนให้กับเกษตรกรและภาคการเกษตรทั้งระบบ เป็นระบบการเกษตรที่คำนึงถึงสมดุลสิ่งแวดล้อม รวมถึงความมั่นคงทางอาหารมากขึ้น

ดังนั้น ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 ปี พ.ศ.2560-2564 ให้ความสำคัญต่อการพัฒนาระบบเกษตรกรรมยั่งยืน โดยกำหนดเป้าหมาย และตัวชี้วัดที่สำคัญ ได้แก่ การเพิ่มพื้นที่เกษตรกรรมยั่งยืนเป็น 5 ล้านไร่ ในปี พ.ศ.2564 ซึ่งในการขับเคลื่อนให้เกิดการเพิ่มพื้นที่ 5 ล้านไร่ จำเป็นต้องมีการดำเนินงานและบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาคีเครือข่ายในการขับเคลื่อนร่วมกัน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา ปราชญ์ชาวบ้าน รวมถึงเครือข่าย ภาคประชาสังคม เพื่อให้เกิดการขยายผลการพัฒนาระบบเกษตรกรรมยั่งยืนในทุกมิติที่จะก่อให้เกิดความมั่นคง ยั่งยืน ให้แก่เกษตรกร

ทั้งนี้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้รับมอบหมายให้เป็นหน่วยงานหลักรับผิดชอบการขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืนในภาพรวม ซึ่งต้องกำหนดแนวทางให้เกิดการบูรณาการทำงานที่เป็นทิศทางเดียวกัน รวมถึงส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดการบูรณาการระหว่างภาคีทุกภาคส่วนอย่างเป็นรูปธรรม ดังนั้น เพื่อให้การขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืนบรรลุเป้าหมายตามแผนชาติ กองนโยบายเทคโนโลยีเพื่อการเกษตรและเกษตรกรรมยั่งยืน สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะองค์กรที่มีภารกิจหลักเกี่ยวข้องกับการพัฒนาการเกษตรอย่างยั่งยืน จึงได้จัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “แนวทางความร่วมมือภาคีเครือข่าย การขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืนสู่เป้าหมาย 5 ล้านไร่” ขึ้น ระหว่างวันที่ 1-2 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ณ โรงแรมตรัง กทม. เพื่อชี้แจงสร้างความเข้าใจนโยบายและแนวทางการขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืน รวมถึงเป็นเวทีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และระดมความคิดเห็น เกี่ยวกับการสร้างความร่วมมือของเครือข่ายทุกภาคี ทั้งส่วนกลางและระดับพื้นที่ในการขับเคลื่อนสู่เป้าหมายการพัฒนาและเพิ่มพื้นที่เกษตรกรรมยั่งยืน ตามที่กำหนดไว้ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับปัจจุบัน และเพื่อขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืนสู่เป้าหมายการเพิ่มพื้นที่เกษตรกรรมยั่งยืน 5 ล้านไร่ ต่อไป

สำหรับผู้เข้าร่วมสัมมนาในครั้งนี้ ประกอบด้วย เจ้าหน้าที่ภาครัฐจากส่วนกลาง ทั้งในและนอกสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เจ้าหน้าที่จากหน่วยงานในพื้นที่ 12 จังหวัด ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำเกษตรกร และผู้แทนภาคประชาสังคม 15 องค์กร รวมจำนวน 120 คน ซึ่งมาร่วมกันแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และให้ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์ ที่จะก่อให้เกิดการขยายผลการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนที่เป็นรูปธรรม

“กฤษฎา”เอาจริงตั้งปลัดเกษตรฯสอบข้อเท้จจริงยางเก็บ105,330แสนตันในสต็อกรัฐเสียหาย ภายใน15วันหาผู้รับผิดชอบ ย้ำต่อไปนี้”กษ.”ร่วมตัดสินใจกับ”กยท.”ทุกกรณีป้องกันเงินหลวงสูญหาย

4 ก.พ.61 นายกฤษฎา บุญราช รมว.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยกรณีตรวจสอบสต็อกยางโกดังรัฐ ว่า คณะกรรมการตรวจสอบปริมาณและคุณภาพยาง มีหัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวงเกษตร เป็นประธานทั้งหมด 19 ชุด ใน 8 จังหวัด 26 โกดัง สรุปตัวเลขปริมาณยาง มีจำนวน 105,330 แสนตัน โดยส่วนใหญ่คุณภาพยางเสื่อมสภาพเสียหาย ตนจึงได้สั่งการให้การยางแห่งประเทศไทย (กยท.) คัดแยกยางสภาพ เพื่อดูว่ามีสภาพยางใช้ได้ไม่ขึ้นรา จำนวนเท่าไหร่ ยังใช้ได้หรือไม่ เพื่อนำผสมใหม่

“สั่งคัดแยกสภาพยางทั้งหมดเสียหายเท่าไหร่ ให้ออกมาเป็นตัวเลขชัดเจน และผมได้สั่งการย้ำว่าจากนี้กระทรวงเกษตรฯ (กษ.) จะต้องตัดสินใจร่วมกับ กยท.ไม่ให้ กยท.ตัดสินใจฝ่ายเดียวเหมือนที่ผ่านมา เพราะป้องกันงบหลวงเสียหาย แม้ กยท.จะอ้างว่าหน่วยงาน กยท.บริหารด้วยเงินเซส แต่เป็นเงินที่เก็บจากค่าส่งออกยาง ที่ผลิตยางโดยพี่น้องเกษตรกรกรชาวสวนยางทั้งประเทศรัฐมีหน้าที่ดูแลให้ประโยชน์กลับไปถึงเกษตรกร ซึ่งการสอบข้อเท็จจริงให้เวลา 15 วัน คัดแยกสภาพ พร้อมกับตั้งกรรมการสอบข้อเท็จจริง ไปตรวจสอบดูการจัดเก็บ การรับฝากดูแลยางอย่างไร ทำไมมีสภาพแย่ ซึ่งต้องหาผู้รับผิดชอบ โดย นายเลิศวิโรจน์ โกวัฒนะ ปลัดกระทรวงเกษตรฯ เป็นประธาน ไปตั้งคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริงให้แล้วเสร็จภายใน 15 วัน เช่นกัน” นายกฤษฎา กล่าว

รมว.เกษตรฯ กล่าวว่า ยังให้ นายธีธัช สุขสะอาด ผู้ว่าฯ กยท.รายงานข้อเท็จจริงมาให้ตนทราบถึงกรณี กยท.จะจัดจ้างเอกชนมาร่วมบริหารเก็บค่าธรรมเนียมส่งออกยาง (เงินเซส) ตามด่านศุลกรกร และมีการติดตั้งอุปกรณ์ดิจิทัลตรวจสอบปริมาณยางและคุณภาพทุกด่าน ในวงเงินกว่าพันล้านบาท ซึ่งตนได้สอบถามกยท.ไปว่าก่อนหน้านี้ระบบการเก็บเงินเซสเป็นอย่างไร จึงจะเปลี่ยนมาเป็นระบบใหม่ โดยเบื้องต้นผู้ว่าฯ กยท.ตอบว่าได้ส่งเจ้าหน้าที่ กยท.3 คน ไปนั่งดูที่ด่านได้รู้ข้อบกพร่องของการเก็บเงินเซส ตนจึงให้ผู้ว่าฯกยท.ทำรายงานมาทั้งหมด รวมถึงหากรถบรรทุกยางไม่ผ่านด่าน กยท.จะรู้หรือไม่

“ก่อนเป็นจะปรับระบบเป็นของใหม่ ต้องรู้บกพร่องทั้งหมดก่อน ซี่งเมื่อให้เจ้าหน้าที่สามคน ไปนั่งที่ด่านจึงรู้บกพร่อง รวมทั้งก่อนหน้านี้ได้หาวิธีป้องกันไว้ด้วยหรือไม่” นายกฤษฎา กล่าว

รมว.เกษตรฯ กล่าวว่า สถานการณ์ราคายางขณะนี้ยังทรงตัว เพราะใกล้ช่วงเทศกาลตรุษจีน ซี่งตลาดเซียงไฮ้ หยุดการซื้อขายช่วงก่อนและหลัง ช่วงละ 7 วัน ส่วนตลาดโตคอม ประเทศญี่ปุ่น ราคาเฉลี่ยไม่ต่ำกว่าก่อนหน้านี้ คาดว่าเข้าสู่ช่วงปลายเดือนนี้ราคายางขยับตัวขึ้น รวมทั้ง กยท.กำลังทยอยเปิดจุดซื้อน้ำยางโดยตรงจากเกษตรกรสวนยาง ส่งให้หน่วยงานรัฐใช้ในประเทศตามเป้าหมายปีนี้ นายกรัฐมนตรี วางไว้ 2 แสนตัน ขณะนี้โครงการต่างๆเริ่มใช้งบประมาณ อาทิ กรมทางหลวง กรมการปกครองส่วนท้องถิ่น กรมชลประทาน โดยขยายจุดรับซื้อไปภาคตะวันออก อีสาน และเหนือ ทั้งนี้ บางพื้นที่ใกล้ฤดูปิดกรีดยาง ก็เป็นปัจจัยให้ราคายางดีขึ้น และมาตรการลดการส่งออก 3 ประเทศ จำนวน 3.5 แสนตัน ช่วงเดือน ม.ค. – มี.ค.นี้