ท่ามกลางการแพร่ระบาดของเชื้อโคโรนาไวรัสในเมืองอู่ฮั่นที่ตัวเลขผู้ติดเชื้อและเสียชีวิตยังคงเพิ่มขึ้น ประชาชนในท้องถิ่นพากันวิพากษ์วิจารณ์การรับมือที่ล่าช้าของเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น รวมทั้งกดดันให้นายกเทศมนตรีเมืองอู่ฮั่นลาออกเพื่อแสดงความรับผิดชอบที่ไม่ยอมเปิดเผยข้อมูลแก่สาธารณชน

ทางการจีนรายงานการพบเชื้อไวรัสชนิดใหม่ไปยังองค์การอนามัยโลก (WHO) เมื่อวันที่ 31 ธ.ค.ปีที่แล้ว โดยพบผู้ติดเชื้อในเมืองอู่ฮั่น 27 ราย ต่อมาวันที่ 12 ม.ค. นักวิทยาศาสตร์จีนจัดลำดับยีนของเชื้อไวรัสปริศนาและแบ่งปันไปยัง WHO

ตรงกันข้ามคณะกรรมการสาธารณสุขเมืองอู่ฮั่นกลับระบุว่าไม่พบผู้ติดเชื้อรายใหม่ตั้งแต่วันที่ 5-10 และ 12-16 ม.ค. ในช่วงที่การเดินทางครั้งใหญ่ครั้งหนึ่งของโลกในช่วงตรุษจีนกำลังจะเกิดขึ้น และผู้คนนับล้านจะต้องเดินทางผ่านเมืองอู่ฮั่นซึ่งเป็นศูนย์กลางการเดินทาง

ระหว่างนี้ตัวเลขผู้ติดเชื้อและผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นรายวัน จนเมื่อวันที่ 23 ม.ค. นายกเทศมนตรีเมืองอู่ฮั่นได้สั่งปิดเมืองไม่ให้เดินทางเข้าออก เพื่อป้องกันการแพร่ระบาด แต่นอกเหนือจากนี้ก็ไม่มีการเคลื่อนไหวใดๆ จากทางการท้องถิ่น ส่งผลให้ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตเริ่มไม่พอใจ พากันต่อว่าผู้นำท้องถิ่นว่าไม่มีการเตรียมพร้อมและทำงานล่าช้า

จนกระทั่งเมื่อค่ำวันอาทิตย์ที่ผ่านมา หรือเกือบ 1 เดือนนับตั้งแต่แจ้งเรื่องไปยัง WHO ผู้หลักผู้ใหญ่ในเมืองอู่ฮั่น ได้แก่ หวังเสี่ยวตง ผู้ว่าราชการมณฑลหูเป่ย และโจวเซียนวั่ง นายกเทศมนตรีเมืองอู่ฮั่น นั่งโต๊ะแถลงข่าวเกี่ยวกับเชื้อโคโรนาไวรัส

แต่แทนที่ชาวบ้านจะอุ่นใจ กลับกลายเป็นว่ายิ่งสงสัยในความสามารถในการรับมือกับเชื้อไวรัส เนื่องจากขณะแถลงข่าวผู้ว่าฯ ไม่สวมหน้ากากอนามัย ซึ่งขัดกับกฎของเมืองอู่ฮั่นที่ประกาศให้ประชาชนสวมหน้ากากอนามัยในที่สาธารณะ

ส่วนตัวนายกเทศมนตรีก็สวมหน้ากากอนามัยกลับด้าน เอาด้านในออกด้านนอก จนผู้ใช้เว่ยป๋อรายหนึ่งตั้งคำถามว่า “ถ้าแม้แต่นายกเทศมนตรียังไม่รู้วิธีสวมหน้ากากอนามัย แล้วคนทั่วไปจะรู้ได้อย่างไร”

อีกทั้งทั้งคู่ยังแจ้งจำนวนหน้ากากอนามัยที่ผลิตในเมืองอู่ฮั่นไม่ตรงกัน โดยนายกเทศมนตรีต้องแก้ตัวเลขถึง 3 ครั้งจึงจะถูกต้อง ยิ่งลดคะแนนความเชื่อมั่นในสายตาประชาชน

ในวันต่อมา โจวเซียนวั่ง นายกเทศมนตรีเมืองอู่ฮั่นยังเปิดใจให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว CCTV ซึ่งเป็นกระบอกเสียงของพรรคคอมมิวนิสต์จีนเพื่อชี้แจงปัญหาต่างๆ โดยถูกซักถามอย่างหนักไม่ว่าจะเป็นประเด็น การขยับตัวช้า การเปิดเผยข้อมูล เจ้าหน้าที่สาธารณสุขติดเชื้อ ไม่สั่งหยุดการเดินทางช่วงตรุษจีน

นายกเทศมนตรีเมืองอู่ฮั่นยอมรับว่าเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณชนช้าไป โดยโทษว่าส่วนหนึ่งเป็นเพราะรัฐบาลกลาง

“โคโรนาไวรัสเป็นโรคติดต่อ และโรคติดต่อก็มีกฎหมายควบคุมอยู่ ดังนั้นการเปิดเผยข้อมูลต้องเป็นไปตามกฎหมาย ในฐานะเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น หลังจากได้รับข้อมูลมาแล้วผมต้องได้รับการอนุมัติจากรับบาลกลางจึงจะเปิดเผยข้อมูลเหล่านั้นได้”

โจวเซียนวั่งยังเผยอีกว่า ไม่มีใครสามารถเตรียมพร้อมรับมือกับโรคระบาดที่แพร่กระจายอย่างรวดเร็ว แม้แต่เมืองที่มีงบประมาณมากมายก็ทำไม่ได้ “ในขณะที่ทุกคนกำลังทำความเข้าใจกับเชื้อไวรัสชนิดนี้ เราเพิ่งรู้ว่ามันอันตราย หากผมรู้ตั้งแต่แรกว่าไวรัสนี้จะแพร่กระจายอย่างรวดเร็วและหาวิธีรับมือได้ทันก็คงดี แต่ปัญหาคือเราไม่รู้ว่ามันรุนแรงตั้งแต่แรก”

นอกจากนี้ นายกเทศมนตรียังประกาศว่าพร้อมลาออกหากการปิดเมืองเป็นความผิด

หลังจากคลิปการสัมภาษณ์ถูกโพสต์ลงในโซเชียลมีเดียก็มีผู้ใช้อินเทอร์เน็ตชาวจีนเข้ามาแสดงความคิดเห็นด้วยความโกรธ ส่วนใหญ่กล่าวหาว่านายกเทศมนตรีละเลยหน้าที่และเรียกร้องให้ลาออก รวมถึงบล็อกเกอร์ดังคนหนึ่งที่มีผู้ติดตามถึง 6.8 ล้านคน เรียกร้องให้ “นายกเทศมนตรีลาออกโดยสมัครใจเอง ซึ่งวิธีนี้จะยังพอเหลือศักดิ์ศรีอยู่บ้าง”

นอกจากนี้ ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตยังตำหนิโจวเซียนวั่งที่ปล่อยให้ชาวจีนเดินทางกลับบ้านเกิดเมืองนอนเพื่อพบญาติในช่วงตรุษจีนในพื้นที่ที่พบการติดเชื้อโคโรนาไวรัสสายพันธุ์ใหม่ถึง 62 ราย ซึ่งอาจทำให้เชื้อแพร่กระจายมากขึ้น

ความล่าช้าของทางการเมืองอู่ฮั่นนี้ยังสร้างความไม่พอใจในวงกว้าง รวมถึงจางโอวยา ผู้สื่อข่าวอาวุโสของนักสือพิมพ์ Hubei Daily ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน ถึงกับเรียกร้องให้ย้ายนายกเทศมนตรีเมืองอู่ฮั่นทันที

“เช่นเดียวกับคนส่วนใหญ่ ผมเคยเชื่อว่าการเปลี่ยนตัวผู้นำที่รับมือสถานการณ์เร่งด่วนไม่ได้ ทำให้การแก้ปัญหาสะดุด แต่จากสถานการณ์ที่มีแต่จะแย่ลงนี้ คนที่อยู่ในตำแหน่งกลับไม่มีภาวะความเป็นผู้นำ สำหรับเมืองอู่ฮั่น ได้โปรดเปลี่ยนผู้นำอย่างเร่งด่วน” จางระบุ

น่าสังเกตว่า ปกติแล้วผู้ใช้อินเทอร์เน็ตชาวจีนจะไม่ค่อยมีโอกาสวิพากษ์วิจารณ์การทำงานของรัฐบาลทั้งรัฐบาลกลางและรัฐบาลท้องถิ่นโดยตรง เพราะมักจะถูกทางการจีนเซ็นเซอร์หรือลบทิ้ง ขณะที่หลังจากโคโรนาไวรัสระบาด ชาวจีนกลับวิจารณ์กันอย่างโจ่งครึ่มทั้งในวีแชทและเว่ยป๋อ

อย่างน้อยการตำหนิรัฐบาลท้องถิ่นอย่างเปิดเผยในโซเชียลมีเดียจะยังคงอยู่ในช่วงเวลาหนึ่ง เพราะหลังจากนี้รับบาลจีนน่าจะไล่ลบเช่นเคย

ข่าวชิ้นหนึ่งของ Beijing Youth Daily ที่สัมภาษณ์หมอรายหนึ่งที่เคยส่งข้อความเตือนเกี่ยวกับไวรัสสายพันธุ์ใหม่นี้เมื่อเดือน ธ.ค.ปีที่แล้วซึ่งทางหนังสือพิมพ์โพสต์ลงโซเชียลเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ถูกลบไปแล้ว

ขณะที่คอมเม้นต์ของจางโอวยาก็ถูกสั่งให้ลบแล้วเช่นกัน

เจ้าหน้าที่ยืนยันว่าเครื่องบินออกเดินทางประมาณ 20.00 น. (ตามเวลาญี่ปุ่น) และคาดว่าจะกลับไปโตเกียวในเช้าวันพุธพร้อมกับประชาชนสัญชาติญี่ปุ่นหลักร้อยคน

โทชิมิตสึ โมเตงิ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ  ประกาศแผนก่อนหน้านี้ว่ามีความพยายามในการจัดการเที่ยวบินอพยพเพิ่มเติม

“เราจะนำสิ่งของช่วยเหลือ เช่น หน้ากากและชุดป้องกันไปให้คนจีนรวมถึงชาวญี่ปุ่นด้วย” เขากล่าว

คาดว่าจะมีคนประมาณ 200 คนที่ขึ้นเครื่องบินเที่ยวบินแรกกลับมา ซึ่งมีชาวญี่ปุ่นประมาณ 650 คนในพื้นที่ที่แสดงความจำนงค์ที่จะถูกส่งตัวกลับประเทศ

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจะอยู่บนเครื่องบินเพื่อตรวจสอบผู้โดยสารระหว่างเที่ยวบินขากลับ แต่ไม่มีแผนกักตัวผู้ที่เดินทางมาจากอู่ฮั่น

“เราจะส่งแพทย์แพทย์ เจ้าหน้าที่กักกัน พยาบาลและอื่นๆ 4 คนต่อเครื่องบิน 1 ลำ เราจะดำเนินการกักกันบนเครื่องระหว่างทางกลับ” เจ้าหน้าที่กระทรวงสาธารณสุขกล่าวกับผู้สื่อข่าวของ AFP

ผู้โดยสารจะต้องกรอกแบบสอบถามทางการแพทย์และส่งหมายเลขติดต่อให้เพื่อที่เจ้าหน้าที่จะติดต่อได้ในภายหลัง

เจ้าหน้าที่คนที่สองจากกระทรวงกล่าวเสริมว่า ผู้โดยสารที่มีไข้สูงจะถูกห้ามไม่ให้ขึ้นเครื่องและใครก็ตามที่มีอาการระหว่างเที่ยวบินจะถูกส่งไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อมาถึงญี่ปุ่น

“เราจะขอร้องให้ผู้โดยสารทุกคนหลีกเลี่ยงการเข้าใกล้ฝูงชนชั่วระยะหนึ่ง แม้ว่าพวกเขาจะไม่มีไข้ก็ตาม” เขากล่าวกับ AFP

เมื่อถึงจุดหมายแล้ว ผู้ที่อาศัยอยู่ในและใกล้กับโตเกียวจะได้รับอนุญาตให้เดินทางกลับบ้าน ในขณะที่ผู้ที่อยู่ไกลออกไปจะถูกพาไปพักที่โรงแรมในท้องถิ่นก่อน

Photo by Kazuhiro NOGI / AFP

Photo by Kazuhiro NOGI / AFP

การค้นพบนี้ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 16 มกราคมในวารสารการแพทย์นิวอิงแลนด์ ถือเป็นสิ่งหายากในโบราณคดี โดยพบในซากปรักหักพังของเมืองเฮอร์คิวลาเนียม อีกหนึ่งเมืองโบราณใกล้ปอมเปอีที่ถูกฝังโดยเถ้าถ่านของภูเขาไฟภูเขาไฟวิสุเวียส

หลายปีที่ผ่านมานักวิชาการได้ศึกษาซากศพอันน่าสยดสยองของผู้คนที่ถูกเถ้าถ่านลาวาและก๊าซพิษคร่าชีวิต เมื่อภูเขาไฟทางตอนใต้ของอิตาลีเกิดระเบิดเมื่อเกือบ 2,000 ปีก่อน และพวกเขาเตะตากับวัสดุแก้วแปลกๆ ที่พบในกะโหลกศีรษะของเหยื่อรายหนึ่ง

ปิเอร์ เปาโล เปโตรเน นักมานุษยวิทยานิติวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเนเปิลส์เฟเดริโกที่ 2 หนึ่งในนักวิจัยบอกกับ AFP ว่า ในเดือนตุลาคม 2018 ได้ตรวจสอบซากศพและเห็นว่ามีบางสิ่งที่แวววาวในกะโหลกศีรษะที่แตก และเขาค่อนข้างแน่ใจว่าสิ่งนี้น่าจะเป็นสมองของมนุษย์

การวิเคราะห์เพิ่มเติมโดย ปิเอโร ปุชชี จากศูนย์เทคโนโลยีชีวภาพขั้นสูง CEINGE ในเนเปิลส์ยืนยันว่ามันประกอบด้วยโปรตีนและกรดไขมันจากผมและเนื้อเยื่อสมอง

ชายที่เป็นเจ้าของสมองแก้ว เชื่อว่าเคยเป็นผู้ปกครองของวิทยาลัยออกัสตัส ซึ่งเป็นศูนย์กลางของลัทธิบูชาจักรพรรดิออกัสตัส ร่างที่ไหม้เกรียมของเขาถูกค้นพบในช่วงปี 1960 ภายในห้องพักของเขา โดยศพนอนอยู่บนเตียงไม้ของเขา

นักวิจัยเชื่อว่าความร้อนเพิ่มขึ้นเป็น 520 องศาเซลเซียสจากก๊าซร้อนจากการปะทุ ซึ่งเป็นอุณหภูมิสูงพอที่จะทำให้ไขมันในร่างกายติดไฟและเนื้อเยื่ออ่อนนุ่มกลายเป็นไอ อุณหภูมิที่ลดลงอย่างรวดเร็วทำให้ร่างกายกลายเป็นแก้ว

“ความร้อนสูงนั้นสามารถเผาผลาญไขมันและเนื้อเยื่อของร่างกายทำให้สมองของเขากลายเป็นแก้ว” สำนักงานโบราณคดีของเมืองเฮอร์คิวลาเนียมกล่าวในแถลงการณ์

ทั้งนี้ เมืองเฮอร์คิวลาเนียมเป็นเมืองตากอากาศยอดนิยมของเมืองปอมเปอีในสมัยโรมัน ตั้งอยู่ทางพื้นที่ตะวันตกเฉียงเหนือที่อุดมสมบูรณ์ เมื่อวิสุเวียสปะทุขึ้น ลาวาหลอมเหลวปกคลุมเมืองและทุกอย่างที่อยู่ในนั้น โดยมีความหนาถึง 16 เมตร ต่อมาแข็งตัวและรักษาซากอินทรีย์อายุเกือบ 2,000 ไปเอาไว้

นายเจษฎา ทวีกาญจน์ ผู้จัดการโครงการต่อต้านการซื้อขายสัตว์ป่าผิดกฎหมาย องค์การกองทุนสัตว์ป่าโลกสากล ให้ความเห็นกรณีรัฐบาลจีนประกาศห้ามซื้อขายสัตว์ป่าทั่วประเทศเป็นการชั่วคราว นับตั้งแต่วันอาทิตย์ที่ผ่านมา (26 มกราคม 2563) จนกว่าสถานการณ์ไวรัสโคโรนาระบาดจะยุติลง หลังจากมีรายงานว่าไวรัสชนิดดังกล่าวอาจแพร่จากสัตว์ไปยังมนุษย์ และผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่ทำงาน หรือใช้ชีวิตในบริเวณใกล้เคียงกับตลาดสดใจกลางเมืองอู่ฮั่น ซึ่งเป็นจุดแรกที่มีรายงานการเกิดและระบาดของโรค

“การซื้อขายสัตว์ป่า นอกจากจะเป็นเรื่องผิดกฎหมาย เป็นอาชญากรรมข้ามชาติ และทำให้เกิดความเสียหายต่อระบบนิเวศ วันนี้สิ่งที่เกิดขึ้นยังทำให้เราเชื่อมโยงได้ว่า การบริโภคสัตว์ป่าอาจก่อให้เกิดปัญหากับสุขภาพ เกิดอันตรายต่อชีวิตมนุษย์ การที่รัฐบาลจีนประกาศห้ามซื้อขายสัตว์ป่าถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ถูกทาง ซึ่งหากมีการขยายผลในเชิงนโยบายต่อไปจะช่วยลดทอนปัญหาการค้าสัตว์ป่า และการลักลอบนำเข้า-ส่งออกสัตว์ป่าที่เป็นปัญหาใหญ่ของโลกได้”

ผู้จัดการโครงการต่อต้านการค้าสัตว์ป่าผิดกฎหมาย WWF ประเทศไทยกล่าวอีกว่า จากงานวิจัยเรื่องบทบาทของประเทศจีนในประเด็นการค้าสัตว์ป่าผิดกฎหมาย และคำตอบของรัฐบาลจีน (China’s Role in Wildlife Trafficking and the Chinese Government’s Response) ที่เผยแพร่เมื่อเดือนธันวาคม 2561 ระบุว่าเป็นที่รับรู้กันในวงกว้างว่า จีนเป็นตลาดค้าสัตว์ป่าและผลิตภัณฑ์จากสัตว์ป่าที่ใหญ่ที่สุดในโลก และเมื่อเศรษฐกิจของจีนเติบโตขึ้น ความต้องการผลิตภัณฑ์จากสัตว์ป่า ซึ่งรวมถึงสัตว์ที่กำลังตกอยู่ในสภาวะอันตรายใกล้สูญพันธุ์ก็เพิ่มมากขึ้นด้วย

“ไม่ใช่แค่เรื่องของการแพทย์เท่านั้น แต่ในประเทศจีนยังมีความนิยมบริโภคสัตว์ป่า ซึ่งเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นนี้จะเป็นการจุดประกายสำคัญให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทัศนคติของผู้บริโภค หยุดบริโภค หยุดซื้อขายสัตว์ป่า ซึ่งก็เท่ากับเป็นการหยุดยั้งการเกิดโรค และการแพร่กระจายของเชื้อโรคจากสัตว์ไปสู่มนุษย์ด้วย”

ด้าน มาร์กาเร็ต คินนาร์ด หัวหน้าโครงการเพื่อสัตว์ป่า WWF ระบุว่า การตื่นตัวจากไวรัสโคโรนาในวงการสาธารณสุขจะเป็นการกระตุ้นให้ทั่วโลกสนใจเรื่องการอนุรักษ์สัตว์ป่ามากขึ้น

“เราควรยุติการคุกคามชีวิตสัตว์สายพันธุ์ที่กำลังตกอยู่ในอันตรายใกล้สูญพันธุ์ รวมทั้งบริโภคชิ้นส่วนของพวกมัน และสัตว์แปลกต่างๆที่ตกเป็นเป้าของการบริโภคเพื่อวัตถุประสงค์ทางการแพทย์ที่พิสูจน์ไม่ได้จริง”

ทั้งนี้ โครงการต่อต้านการค้าสัตว์ป่าผิดกฎหมายของ WWF ดำเนินงานโดยเครือข่ายองค์กรอนุรักษ์ทั่วโลก มีวัตถุประสงค์เพื่อยุติและหยุดยั้งธุรกิจค้าสัตว์ป่า ที่เป็นอาชญากรรมข้ามชาติมีมูลค่าราว 7,800-10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี โดยมีตลาดรับซื้อขนาดใหญ่อยู่ในทวีปเอเชีย