2 เม.ย.60 พล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ รมว.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ตามที่มีความกังวลกันว่าน้ำในเขื่อนลำตะคอง และเขื่อนอื่นๆ มีน้ำใช้การน้อย ฝนจากพายุฤดูร้อนเข้าเขื่อนไม่มากเกรงว่าจะมีไม่พอใช้ตลอดฤดูแล้งที่เหลืออยู่นั้น ตนขอให้ประชาชนอย่าตระหนกและเชื่อมั่นการบริหารจัดการน้ำ มีการวางแผนจัดสรรน้ำทั่วประเทศอย่างพอเพียงผ่านช่วงแล้งไปได้ และเตรียมปริมาณน้ำสำรองต้นฤดูฝนไว้รองรับถ้ามีฝนทิ้งช่วง ซึ่งเขื่อนลำตะคองมีปริมาณน้ำใช้การเทียบจากปี 59 ในเวลาเดียวกันมีน้ำ 68 ล้าน ลบ.ม.ขณะนี้มีน้ำ 63 ล้าน ลบ.ม.ซึ่งต่างกันไม่มาก ส่วนเขื่อนลำพระเพลิง ปีก่อนมีน้ำ 56 ล้าน ลบ.ม.และปีนี้มีมากขึ้น 68 ล้าน ลบ.ม.จึงยืนยันว่าไม่น่าหวั่นวิตก เพราะมีน้ำเพียงพอใช้ตลอดฤดูแล้งแน่นอน ถึงแม้ฝนจะไม่ตกไปถึงเดือน ก.ย.ซึ่งคาดการณ์ปริมาณปล่อยน้ำจากเขื่อนลำตะคอง ในช่วง 3 เดือนต่อจากนี้ ประมาณ 28 ล้าน ลบ.ม.เมื่อเทียบกับปีที่แล้ว หากฝนไม่ตกเลย ใช้น้ำจากเขื่อนลำตะคอง เพื่ออุปโภคบริโภคอย่างเดียวโดยงดส่งน้ำการเกษตร จะดูแลประชาชน 2 ล้านคน ได้ถึงวันที่ 1 พ.ย.60 รวมถึงสั่งให้กรมฝนหลวงและการบินเกษตร เร่งปฏิบัติการฝนหลวงเติมน้ำต้นทุนในเขื่อนมาต่อเนื่อง

ด้าน นายสุรสีห์ กิตติมณฑล อธิบดีกรมฝนหลวงฯ กล่าวว่า รมว.เกษตรฯ ให้เร่งปฏิบัติการเติมน้ำต้นทุน โดยล่าสุดปรับแผนทำฝนหลวงได้ย้ายหน่วยฝนหลวง จ.บุรีรัมย์ มาช่วย จ.นครราชสีมา เพื่อเร่งทำฝนหลวงเติมน้ำเขื่อน และสร้างความชุ่มชื้นบริเวณนี้ได้มากยิ่งขึ้น ทำให้มีฝนตกบริเวณเขื่อนลำตะคอง และเขื่อนลำพระเพลิง และศูนย์ฝนหลวงภาคอีสาน จ.อุดรธานี ทำฝนหลวง ช่วยพื้นที่เกษตร เพิ่มน้ำเขื่อนลำปาว ศูนย์ฝนหลวงภาคตะวันออก จ.จันทบุรี ทำฝนหลวงให้พื้นเกษตรในจังหวัดใกล้เคียง พื้นที่รับน้ำเขื่อนคลองสียัด และอ่างเก็บน้ำประแสร์ เพิ่มปริมาณน้ำใช้ในนิคมอุตสาหกรรมภาคตะวันออก และศูนย์ฝนหลวงภาคใต้ หน่วยฯ หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ ทำฝนช่วยพื้นที่เกษตรและพื้นที่ลุ่มรับน้ำเขื่อนปราณบุรี ทั้งนี้ ได้การทำฝนหลวงที่ผ่านมามีฝนตกรวม 45 จังหวัด เพิ่มน้ำเข้าเขื่อน 71 ล้าน ลบ.ม.ซึ่งได้ผลน่าพอใจ

ขณะที่ นายทองเปลว กองจันทร์ รองอธิบดีกรมชลประทาน กล่าวว่า จากที่มีพายุฤดูร้อนเกิดขึ้นในช่วงวันที่ 13 – 30 มี.ค.มีฝนตกมากขึ้น โดยเฉพาะตอนบนของประเทศมีน้ำไหนเข้า 34 เขื่อนหลัก รวม 362 ล้าน ลบ.ม.โดยแยกเป็นภาคเหนือ 61 ล้าน ลบ.ม. , ภาคอีสาน 99 ล้าน ลบ.ม., ภาคกลาง 23 ล้าน ลบ.ม. , ภาคตะวันตก 34 ล้าน ลบ.ม. , ภาคตะวันออก 15 ล้าน ลบ.ม.และภาคใต้ 131 ล้าน ลบ.ม.ซึ่งมีปริมาณน้ำต้นทุนในช่วงฤดูแล้งนี้ จากเขื่อนทั่วประเทศ 43,915 ล้าน ลบ.ม.ร้อยละ 58 เป็นน้ำใช้การได้ 20,096 ล้าน ลบ.ม.ร้อยละ 39 มากกว่าปีก่อน รวม 7,473 ล้าน ลบ.ม.

อย่างไรก็ตาม การเพาะปลูกยังเป็นไปตามแผนจัดสรรน้ำในช่วงฤดูแล้ง กรมชลฯ จะส่งน้ำเข้าพื้นที่เกษตรเริ่มเพาะปลูกนาปี วันที่ 1 พ.ค.ได้ส่งหนังสือถึงปลัดกระทรวงมหาดไทย และผู้ว่าราชการ 22 จังหวัดลุ่มเจ้าพระยา ให้หน่วยงานต่างๆ ช่วยกันเร่งชี้แจงชาวนางดทำนารอบที่ 3 จากปัญหาชาวนาปลูกข้าวนาปรังรอบเกินเป้าหมายแผนข้าวครบวงจร กว่า 3 ล้านไร่ ได้ใช้น้ำเกินแผน 700 ล้าน ลบ.ม.เพื่อไม่ให้เกิดความเสียหายส่งผลกระทบแผนน้ำ จึงลดการระบายน้ำจาก 4 เขื่อน เหลือ 33 ล้าน ลบ.ม.ต่อวัน คือ เขื่อนภูมิพล 9 ล้าน ลบ.ม. , เขื่อนสิริกิติ์ 15 ล้าน ลบ.ม. , เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน 4.5 ล้าน ลบ.ม.และเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ 4.5 ล้าน ลบ.ม.ตั้งแต่ 1 เม.ย. – 30 เม.ย.จากเดือน มี.ค.ระบายน้ำ 40 – 56 ล้าน ลบ.ม.ต่อวัน

นายทองเปลว กล่าวต่อว่า วางแผนการบริหารจัดการน้ำลุ่มเจ้าพระยา ในช่วงเดือน เม.ย.60 เนื่องจากได้มีข้าวรอเก็บเกี่ยวข้าวรอบ 2 เป็นจำนวนมากและเพิ่มอย่างต่อเนื่อง ได้ปรับแผนการรับน้ำเข้าพื้นที่ตอนบนของลุ่มเจ้าพระยาใหญ่ตั้งแต่ จ.นครสวรรค์ ขึ้นไป ในอัตรา 9.5 ล้าน ลบ.ม.ต่อวัน ส่งน้ำเข้าพื้นที่ระบบชลประทานลุ่มต่ำรองรับน้ำหลาก สำหรับการเพาะปลูกข้าวนาปี 2560/61 รอบที่1 โครงการส่งน้ำยม – น่าน โครงการส่งน้ำพลายชุมพล และโครงการส่งน้ำเขื่อนนเรศวร จำนวน 2.65 แสนไร่ โครงการพัฒนาเกษตรพิษณุโลก โครงการส่งน้ำท่อทองแดง และชลประทานกำแพงเพชร รับน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและรักษาระบบนิเวศเป็นครั้งคราว ในส่วนตอนล่างลุ่มเจ้าพระยาใหญ่ ตั้งแต่ จ.นครสวรรค์ ลงมา ในอัตรา 23.5 ล้าน ลบ.ม.ต่อวัน ควบคุมระดับน้ำเขื่อนเจ้าพระยา อยู่ที่ +14.50 ม.รทก. – +14.60 ม.รทก.ส่วนทุ่งฝั่งตะวันออกและฝั่งตะวันตก ส่งน้ำเฉพาะอุปโภคบริโภค ระบบนิเวศ พืชอื่นๆ ใช้น้ำน้อย ไม้ผล ไม้ยืนต้น บ่อปลา กุ้ง และข้าวนาปรังรอบ 2 ยังไม่เก็บเกี่ยว ในอัตรา 14.5 ล้าน ลบ.ม.ต่อวัน และจัดสรรน้ำเพื่อการประปานครหลวง รักษาระบบนิเวศท้ายเขื่อน ในอัตรา 9 ล้าน ลบ.ม.ต่อวัน

สำหรับสถานการณ์เพาะปลูกข้าวนาปรังรอบ 2 ไปแล้ว 5.35 ล้านไร่ ปัจจุบันเก็บเกี่ยวไปแล้ว 2.05 ล้านไร่ คงเหลือรอเก็บเกี่ยว 3.30 ล้านไร่ โดยมีพื้นที่ปลูกข้าวอายุตั้งแต่ 11 – 18 สัปดาห์แล้ว ซึ่งจะไม่มี ปัญหาการขาดแคลนน้ำ รวม 2.24 ล้านไร่ ส่วนพื้นที่ปลูกข้าวที่มีอายุ 1 – 10 สัปดาห์ เป็นพื้นที่ที่ต้องเฝ้าระวังรวม 1.06 ล้านไร่ ได้ให้เจ้าหน้าที่ชลประทานในสนาม ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเฝ้าระวังและติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด

ทั้งนี้ ปริมาณน้ำ 4 เขื่อนหลัก คือ เขื่อนภูมิพล , เขื่อนสิริกิติ์ , เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน และเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ปัจจุบันมีปริมาณน้ำใน 4 เขื่อน มีน้ำ12,143 ล้าน ลบ.ม.ร้อยละ 49 เป็นน้ําใช้การได้ 5,447 ล้าน ลบ.ม.ร้อยละ 30 ปริมาณน้้ำมากกว่าปีที่แล้ว รวม 3,021 ล้าน ลบ.ม.สามารถบริหารน้ําให้ทุกภาคส่วนพอถึงต้นฤดูฝน ยกเว้นภาคการเกษตรบางพื้นที่ เพราะปริมาณน้ำที่มีอยู่ไม่สามารถสนับสนุนเพาะปลูกได้ทั้งหมด  ซึ่งแผนการจัดสรรน้ำฤดูแล้งลุ่มน้ำเจ้าพระยามีการวางแผนใช้นน้ำจาก 4 เขื่อนหลัก รวมกัน 5,950 ล้าน ลบ.ม.โดยสํารองนน้ำไว้ใช้ในช่วงต้นฤดูฝน 3,754 ล้าน ลบ.ม.

นายทองเปลว กล่าวว่า ในส่วนแผนการเพาะปลูกพืชฤดูฝน 8 ล้านไร่ ในลุ่มเจ้าพระยา ปี 60 ใช้น้ำจาก 4 เขื่อน จํานวน 5,447 ล้าน ลบ.ม.และผลการคาดการณ์ปริมาณน้ำใช้การได้ ณ วันที่ 1 พ.ค.60 จํานวน 4,463 ล้าน ลบ.ม.วางแผนการเพาะปลูก โดยแยกพื้นที่เป็น 2 ส่วน ดังนี้ ตอนบนของลุ่มเจ้าพระยาใหญ่ตั้งแต่ จ.นครสวรรค์ ขึ้นไป พื้นที่ลุ่มต่ำทุ่งบางระกำ พื้นที่ 2.65 แสนไร่ เริ่มส่งน้ําเพื่อการเพาะปลูกข้าวรอบที่ 1 ตั้งแต่ 1 เม.ย.60 พื้นที่ดอน 1.92 ล้านไร่ เริ่มเพาะปลูกเมื่อกรมอุตุนิยมวิทยาประกาศเข้าสู่ฤดูฝน โดยใช้น้ำฝนเป็นหลักและเสริมด้วยน้ำท่าและน้ำชลประทาน ส่วนตอนล่างของลุ่มเจ้าพระยาใหญ่ จ.นครสวรรค์ ลงมา พื้นที่ลุ่มต่ำ พื้นที่ 1.15 ล้านไร่ เริ่มส่งน้ำเพื่อการเพาะปลูกข้าวรอบที่ 1 ตั้งแต่ 1 พ.ค.พื้นที่ดอน 4.27 ล้านไร่ เริ่มเพาะปลูกเมื่อกรมอุตุนิยมวิทยาประกาศเข้าสู่ฤดูฝน โดยใช้น้ำฝนเป็นหลักและเสริมด้วยน้ำท่าและนน้ำชลประทาน

จากนโยบายของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เรื่องการขับเคลื่อน “Thailand 4.0” รวมทั้งการให้ความสำคัญต่อการปฏิรูปโครงสร้างทางเศรษฐกิจใหม่ (New Economic Model) ในทุกมิติ ทั้งภาคธุรกิจ เกษตร การศึกษา ไปสู่โมเดลใหม่ Thailand 4.0ที่เน้นการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการผลิต เพื่อให้เกิดมีรายได้เพิ่มขึ้นมุ่งแก้ปัญหาให้ประเทศหลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลาง

ทั้งนี้ หน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องจึงต้องเร่งดำเนินการ มีการพิจารณาทบทวนกฎหมายและระเบียบต่างๆ ที่เป็นอุปสรรคต่อการขยายตัวทางเทคโนโลยีและธุรกิจที่มีการต่อยอด ต้องทบทวนกฎหมายตลอดจนระเบียบปฏิบัติต่างๆ ให้มีความทันสมัย ปรับปรุงการทำงานให้มีความรวดเร็ว เกษตรกรเข้าถึงได้ง่าย จะช่วยเกษตรกรให้ผันตัวเองจากการเป็นผู้ผลิตวัตถุดิบทางการเกษตร มาเป็นผู้ประกอบการทางการเกษตรสมัยใหม่ หรือที่เรียกว่า Smart Farmerมีการบริหารจัดการที่ดีมีต้นทุนการผลิตที่ต่ำ และสามารถเพิ่มโอกาสในการแข่งขัน เพื่อขายสินค้าสู่ตลาดต่างประเทศไทย

นายสุรเดช เตียวตระกูล อธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน กล่าวว่าจากนโยบายการพัฒนาประเทศให้ก้าวสู่ยุค “ไทยแลนด์ 4.0” โดยเน้นการพัฒนาสู่ ความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน ด้วยการสร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกรและชุมชม ทำการขับเคลื่อนตามแนวคิดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ผ่านกลไกประชารัฐ ในการปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ กรมพัฒนาที่ดิน พร้อมดำเนินงานขับเคลื่อนภาคการเกษตรเข้าสู่การเป็น “ไทยแลนด์ 4.0” ตามแผน “ยุทธศาสตร์ A4”ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อสร้างการรับรู้ให้เกษตรกรในการที่จะลดต้นทุนการผลิตได้อย่างแท้จริง และมีการนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้กับการเกษตร โดยเกษตรกรต้องปรับตัวจากการทำเกษตรแบบดั้งเดิมไปสู่การทำเกษตรสมัยใหม่ ทำน้อยแต่ได้มาก เนื่องจากกรมมีความพร้อมทั้งด้านบุคลากรและเครื่องมือต่างๆ ในพื้นที่ทุกจังหวัด สามารถนำองค์ความรู้ที่เป็นผลงานวิจัยวิชาการด้านการพัฒนาที่ดิน ตลอดจนเทคโนโลยีและนวัตกรรมต่างๆ ที่มีการทดลอง ทดสอบ วิจัยจนประสบผลสำเร็จ สามารถขยายผลปฏิบัตินำไปใช้ได้จริงในพื้นที่ของเกษตรกร

โดยสิ่งหนึ่งที่จะช่วยในการขับเคลื่อนภาคเกษตร 4.0 คือ การบริหารจัดการพื้นที่เกษตรกรรม (Zoning by Agri-Map) ที่เป็นโครงการการปรับเปลี่ยนการผลิตพืชในพื้นที่ที่ไม่เหมาะสม (N) ให้แก่เกษตรกร เพื่อลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มโอกาสการแข่งขันให้กับสินค้าเกษตร นอกจากนี้ยังมีการใช้นวัตกรรมผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์ พด. ชนิดต่างๆ มาใช้ช่วยเพิ่มผลผลิตที่มีคุณภาพดีและช่วยลดต้นทุนการผลิต และมีหมอดินอาสากรมพัฒนาที่ดินที่ทำหน้าที่เป็นวิทยากรในชุมชน ให้ความรู้กับเกษตรกรเกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์ สารเร่งซุปเปอร์ พด.ชนิดต่างๆ ในการฟื้นฟูปรับปรุงบำรุงดินให้มีความอุดมสมบูรณ์ การใช้พืชปุ๋ยสดเพิ่มสะสมปริมาณอินทรียวัตถุในพื้นที่การเกษตร การป้องกันและบรรเทาปัญหาภัยแล้งด้วยการจัดระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ การดูแลรักษาแหล่งน้ำในไร่นาการปลูกหญ้าแฝกพืชเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ ซึ่งจะทำให้เกษตรกรสามารถใช้ประโยชน์ที่ดินในการเพาะปลูกได้อย่างเหมาะสม มีประสิทธิภาพ และจะทำให้ความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น อีกทั้งเตรียมความพร้อมของบุคลากรสู่การเป็น Smart Officer การพัฒนาเสริมสร้างความรู้ให้เกษตรกรสู่การเป็น Smart Farmer และ Young Smart Farmer รวมทั้งสร้างต้นแบบเกษตรกร ซึ่งเป็นหมอดินอาสาในชุมชนที่ประสบผลสำเร็จในอาชีพเกษตรกรรมมีความรู้ความเข้าใจในการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ในการทำเกษตร และสามารถนำความรู้มาเผยแพร่ต่อเกษตรกรในพื้นที่

“ได้สั่งการให้สถานีพัฒนาที่ดินทุกจังหวัด เน้นการทำงานเชิงรุก โดยยึดเกษตรกรเป็นศูนย์กลางการพัฒนา โดยเข้าไปให้ความรู้สร้างความเข้าใจ และปรับเปลี่ยนทัศนคติของเกษตรกรให้เห็นประโยชน์ของการทำการเกษตรกรรมที่มีการนำเทคโนโลยีการเกษตรสมัยใหม่มาใช้ ให้คำแนะนำและแจกจ่ายนวัตกรรมชนิดต่างๆ ของกรมที่ช่วยในการลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต ซึ่งเกษตรกรสามารถทำเองใช้เองได้จริง เลือกปรับใช้ให้เหมาะสมในการพัฒนาที่ดินในแต่ละพื้นที่ซึ่งแตกต่างกัน ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ รวมทั้งแนะนำให้เกษตรกรทำการรวมกลุ่มเพื่อให้มีความเข้มแข็ง สามารถทำการผลิตแบบเกษตรอุตสาหกรรมที่ใช้หลักการตลาดนำหน้าการผลิต ต้องผลิตในสิ่งที่ตลาดต้องการและมีปริมาณที่เหมาะสม เพื่อป้องกันความผันผวนของราคาสินค้าเกษตร” อธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน กล่าว

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่เป็นหัวใจสำคัญที่สุด ที่เกษตรกรควรยึดไว้เป็นหลักในการดำเนินชีวิต คือ การน้อมนำแนวพระราชดำริในหลวงรัชกาลที่ 9 หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มีความขยัน อดทน ในการทำงานในพื้นที่เกษตรกรรม ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับงานวิจัยวิชาการจากศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพทางการเกษตรทั่วประเทศ (ศพก. 882 ศูนย์) ที่เป็นประโยชน์ต่อตนเองและชุมชน เพื่อนำมาพัฒนาต่อยอดการเพิ่มผลผลิตในพื้นที่การเกษตรของตนเองและชุมชน นำมาใช้ในการพัฒนาต่อยอดการผลิตเพื่อยกระดับคุณภาพสินค้าเกษตร ส่งผลให้เกษตรกรอยู่ได้อย่างมั่นคงมั่งคั่งและยั่งยืน ตามนโยบาย Thailand 4.0 นั่นเอง

จากฤดูฝนผลัดเปลี่ยนเข้าสู่ฤดูแล้ง ความร้อน ความแห้งแล้งเริ่มเยือน ยิ่งในปีนี้ คาดการณ์กันว่าฝนจะมาช้า ฤดูแล้งจะยาวกว่าปกติ ซึ่งอาจจะส่งผลกระทบต่อ “ยางพารา” พืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทยได้

ดร.กฤษดา สังข์สิงห์ ผู้อำนวยการฝ่ายส่งเสริมและพัฒนาการผลิต การยางแห่งประเทศไทย (กยท.) กล่าวว่า ช่วงฤดูแล้งอากาศค่อนข้างแห้ง บางพื้นที่จะเกิดพายุฤดูแล้ง ซึ่งจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อสวนยางพารา ทั้งต้นยางที่เพิ่งปลูก และต้นยางที่เปิดกรีดแล้ว ดังนั้นเกษตรกรชาวสวนยางควรจะระมัดระวังและหาทางป้องกันไว้ โดยจะต้องทำการตัดแต่งกิ่งที่มากเกินออกไปให้เหลือเพียง 2-3 กิ่ง นอกจากนี้ต้องจัดทำแนวกันไฟ โดยไถหรือขุดถากวัชพืชและเศษซากพืชออกเป็นแนวกว้าง ไม่ต่ำกว่า 3 เมตรรอบสวนยาง

การรักษาความชื้นบริเวณผิวดินลดอาการขาดน้ำของต้นยาง และช่วยลดความร้อนบริเวณรอบๆโคนต้นยางก็เป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องทำในช่วงหน้าแล้ง ดังนั้นต้องหาวัสดุ เช่น เศษวัชพืช ฟางข้าว หญ้าคา เป็นต้น มาคลุมบริเวณโคนต้น ต้องหมั่นสำรวจความชุ่มชื้นของวัสดุที่คลุมโคนต้นยางอย่างสม่ำเสมอ เพราะถ้าหากปล่อยให้แห้งจนเกินไป อาจกลายเป็นเชื้อเพลิงได้

อารมณ์ โรจน์สุจิตร

นางอารมณ์ โรจน์สุจิตร ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยยางสุราษฎร์ธานี กยท. เปิดเผยว่าโรคระบาดในช่วงแล้งที่พบเป็นประจำคือ“โรคใบร่วงราแป้ง” โดยการป้องกันทำได้ด้วยการใส่ปุ๋ยตามคำแนะนำในช่วงปลายฤดูฝน และให้ใส่ปุ๋ยบำรุงต้นที่มีธาตุไนโตรเจนสูงกว่าปกติ เพื่อเร่งให้ใบยางที่ผลิใหม่สมบูรณ์และแก่เร็วขึ้น หลีกเลี่ยงการปลูกพันธุ์ที่ผลัดใบช้า สำหรับต้นยางอายุไม่เกิน 2 ปี ที่ปลูกเพื่อการใช้ประโยชน์กิ่งตา ยางชำถุง หากมีโรคระบาดรุนแรงควรพ่นสารเคมีบริเวณใบที่กำลังผลิยอดอ่อน เช่น เบโนมิล 50% ดับเบิลยู พีใช้ในอัตรา 20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นทุกๆ 7 วัน จนพ้นช่วงใบอ่อน

“โรครากขาว” พบในสวนยางที่ปลูกแทนพื้นที่ป่าโดยไม่มีการกำจัดตอไม้รากไม้ป่าเดิม การป้องกันและกำจัดต้องใช้หลายวิธีรวมกัน ควรจะเตรียมการตั้งแต่ในช่วงฤดูแล้ง เพราะเป็นช่วงที่สามารถทำได้ง่ายและสภาพอากาศเอื้ออำนวย โดยมีหลักการคือ ต้องกำจัดและลดปริมาณเชื้อให้เหลือน้อยที่สุด หรือต้องทำให้ไม่มีเลย เกษตรกรที่จะปลูกยางใหม่ทดแทนยางเก่า การโค่นต้นยางเก่าจะต้องขุดตอยางพาราออกด้วย และกำจัดเศษรากไม้กิ่งไม้พร้อมเตรียมดินปลูกด้วยการไถพลิกหน้าดินตากให้แห้งอย่างน้อย 2-3 รอบ เพื่อกำจัดเชื้อราที่อาจมีหลงเหลือในดิน

อย่างไรก็ตาม เมื่อปลูกยางแล้ว ต้นยางเป็นโรคดังกล่าว จะต้องกำจัดต้นที่เป็นโรครุนแรงออกโดยขุดรากออกไปทำลายนอกแปลง กรณีต้นยางเล็กอายุน้อยกว่า 3 ปี ให้ตรวจสอบแหล่งที่มาของเชื้อด้วย เช่น รากไม้ ตอไม้ ก็ให้กำจัดออก และใช้สารเคมีป้องกันรักษาโรคในต้นที่ยังไม่รุนแรงมาก โดยให้ขุดร่องกว้างประมาณ 15-20 ซม. รอบโคนต้นยางพารายางที่เป็นโรค และต้นข้างเคียงในแถวเดียวกันและแถวใกล้เคียง เนื่องจากเชื้อโรคอาจลุกลามไปถึง ใช้สารเคมีกลุ่มไตรอะโซลส์ เช่น ไซโปรโคนาโซล ไตรอะไดเมฟอน หรือไดฟิโนโคนาโซล หรือเฟนิโคนาโซล หรือโปรพิโคนาโซล อัตรา 5 ซีซีต่อน้ำ 1-2 ลิตร หรือเฮกซาโคนาโซล อัตรา 5 ซีซีต่อน้ำ 1 ลิตร ราดลงในร่องรอบโคนต้นยาง ปริมาตร 2-4 ลิตรขึ้นกับขนาดของต้นยาง และราดสารเคมีซ้ำทุก 4-6 เดือน อย่างน้อย 3 ครั้งในช่วง 2 ปี

โรคยางอีกโรคที่มักจะระบาดในพื้นที่ปลูกยางเดิมทางภาคใต้ หลังจากน้ำท่วมขัง คือ โรคใบร่วงที่เกิดจากเชื้อราไฟทอปร่า ซึ่งเมื่อต้นปี 2560 ที่ผ่านมามีสวนยางพาราหลายพื้นที่ที่ถูกน้ำท่วม จึงมีโอกาสที่โรคนี้จะระบาด เชื้อราชนิดนี้จะเข้าทำลายทั้งใบ ก้านใบและฝักยาง และเป็นแหล่งเชื้อที่สามารถแพร่ระบาดเข้าทำลายหน้ากรีด เกิดอาการโรคเส้นดำที่หน้ากรีดได้

แนวทางการป้องกันและรักษา เกษตรกรไม่ควรปลูกพืชอาศัยของเชื้อราแซมยางหรือบริเวณสวนยาง ควรกำจัดวัชพืชและตัดแต่งกิ่งในสวนยาง เพื่อให้อากาศถ่ายเทได้สะดวก และลดความชื้นในสวนยาง ควรปรับพื้นที่อย่าให้ชื้นแฉะหรือเป็นแอ่งน้ำ

อย่างไรก็ตาม หากเชื้อราระบาดกับต้นยางที่มีอายุน้อยกว่า 2 ปี สามารถป้องกันและกำจัด โดยพ่นด้วยสารเคมี เมทาแลกซิลหรือ ฟอสเอทธิล อะลูมินั่ม อย่างใดอย่างหนึ่งอัตราสารเคมี 40 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร บริเวณพุ่มใบเมื่อเริ่มพบการระบาดทุก 7 วัน และบำรุงต้นยางให้สมบูรณ์ด้วยการใส่ปุ๋ยสูตร 20-8-20 อัตรา 100-200 กรัมต่อต้นรอบบริเวณโคนต้นยาง ส่วนต้นยางใหญ่ที่เป็นโรคอย่างรุนแรงจนใบร่วงหมดต้น แนะนำให้หยุดกรีดยางและใส่ปุ๋ยสูตร 30-5-18 อัตราครึ่งกิโลกรัมต่อต้น และทาสารเคมีเมทาแลกซิล ป้องกันโรคหน้ากรีดในอัตราสารเคมี 7-10 กรัมต่อน้ำ 1 ลิตร

หากเกษตรกรชาวสวนยางดูแลสวนยาง ป้องกันและกำจัดโรคยางต่างๆ อย่างถูกต้อง นอกจากจะช่วยลดความเสียหายที่เกิดขึ้นแล้ว ยังจะทำให้ยางเจริญเติบโตให้ผลผลิตที่คุ้มค่า และสร้างความมั่นคงให้กับเอาชีพชาวสวนยางได้อีกด้วย ดังนั้นหากเกษตรกรสงสัยว่ายางพาราเป็นโรคหรือไม่ ป้องกันและจำกัดอย่างถูกต้องได้อย่างไร สามารถสอบถามข้อมูลและรายละเอียดได้จาก กยท.ที่อยู่ใกล้ทุกแห่งทั่วประเทศ….

30 มี.ค.60 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรบุรีรัมย์ต.ชุมเห็ด อ.เมือง จ.บุรีรัมย์ นางสาวชุติมา บุณยประภัศร รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พร้อมด้วยนางจินตนา ชัยยวรรณาการ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และนายอนันต์ สุวรรณรัตน์ อธิบดีกรมการข้าว ได้เป็นประธานประชุมคณะกรรมการ SC ติดตามงานตามแผนการผลิตและการตลาดข้าวครบวงจร และแผนปฏิบัติงานเกษตรอินทรีย์ จ.บุรีรัมย์ ให้กับเจ้าหน้าที่ในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง

นางสาวชุติมา บุณยประภัศร รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า การลงพื้น จ.บุรีรัมย์ ในครั้งนี้ เพื่อมาเตรียมการก่อนที่เกษตรกรจะเริ่มฤดูกาลเพาะปลูกครั้งใหม่ในเดือน พ.ค. –  มิ.ย. นี้ ซึ่งปัจจุบันกระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีแผนการผลิตและการตลาดข้าวครบวงจร โดยมีกระทรวงพาณิชย์เป็นฝ่ายเลขาฯ และกระทรวงเกษตรฯ รับผิดชอบด้านของการผลิต จึงเข้ามาดูกระบวนการผลิตทั้งในด้านคุณภาพและปริมาณเพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดที่กระทรวงพาณิชย์กำหนดขึ้น ซึ่งกระทรวงเกษตรฯ มีวิธีการดำเนินงาน โดยประสานกับหน่วยงานในพื้นที่เพื่อจัดทำแผนปฏิบัติงาน เพื่อให้ได้ผลผลิตตามที่คาดการเอาไว้

นางสาวชุติมา กล่าวต่อว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มุ่งส่งเสริมการทำเกษตรแบบแปลงใหญ่ และชี้ให้เห็นถึงความสำเร็จในการดำเนินการดังกล่าว โดยที่เกษตรกรมีการรวมกลุ่มกันและผลิตสินค้าที่มีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้น อีกทั้งยังเป็นการลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มผลผลิต ซึ่งทางรัฐบาลจะมีหน่วยงานต่าง ๆ เข้ามาให้ความรู้และความช่วยเหลือทั้งในเรื่องปัจจัยการผลิตที่จำเป็น รวมทั้งในเรื่องของแหล่งน้ำ และหากมีปัญหาอุปสรรคก็จะช่วยเข้าไปแก้ไข

อย่างไรก็ตาม นายกรัฐมนตรีให้ความสำคัญกับการทำแปลงใหญ่มาก และอยากให้มีการขยายตัวเพิ่มขึ้น เพราะเห็นความสำเร็จในปีที่ผ่านมา ทางกระทรวงเกษตรฯ จึงได้มีการปรับเกณฑ์การทำเกษตรแปลงใหญ่ นอกจากแปลงขนาด L แล้ว ยังมีขนาด S และ M โดยขนาด S คือ ให้เกษตรกรรวมกลุ่มกัน 30 คนขึ้นไปและมีพื้นที่ 300 ไร่ขึ้นไป เป็นต้น มุ่งขับเคลื่อนพัฒนาระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่อย่างต่อเนื่องตามความต้องการของพื้นที่และเกษตรกร โดยแต่ละกลุ่มจะต้องมีผู้จัดการแปลง และผู้ดูแลในแต่ละเรื่อง อาทิ ด้านเมล็ดพันธุ์ ด้านศัตรูพืชโรคพืช ด้านเครื่องจักรกลการเกษตร และปุ๋ย โดยจังหวัดบุรีรัมย์มีเกษตรมายื่นทำแปลงใหญ่เกินความคาดหมาย จึงได้มาดูว่าแต่ละกลุ่มมีความเข้มแข็งหรือมีศักยภาพหรือไม่ ตรงตามเป้าหมาย และมีแผนปฏิบัติงานอย่างไร

30 มี.ค.60 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นางจินตนา ชัยยวรรณาการ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พร้อมด้วย นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ อธิบดีกรมการข้าว และเจ้าหน้าที่สังกัดกระทรวงเกษตรฯ ลงพื้นที่ จ.บุรีรัมย์ เพื่อตรวจเยี่ยมและติดตามความคืบหน้าการดำเนินงานโครงการทำนาแปลงใหญ่ ปี 2560 ของกลุ่มเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ เพื่อรับฟังปัญหาจากเกษตรกรว่ามีอะไรติดขัด หรือต้องปรับปรุงแก้ไข รวมทั้งเกษตรกรต้องการให้ส่วนราชการช่วยเหลืออะไร เพื่อให้เกษตรกรได้รับประโยชน์สูงสุดจากการเข้าร่วมโครงการ

โดยได้เดินทางไปพบปะกับกลุ่มเกษตรกร ที่เข้าร่วมโครงการทำนาแปลงใหญ่ พร้อมทั้งได้หารือถึงปัญหาความต้องการของเกษตรกร ที่กลุ่มส่งเสริมการปลูกข้าวหอมมะลิ ต.ปราสาท อ.บ้านด่าน จ.บุรีรัมย์ , กลุ่มผลิตข้าวดินภูเขาไฟ ต.ห้วยราช อ.ห้วยราช จ.บุรีรัมย์ จากนั้นไปเยี่ยมกลุ่มวิสาหกิจชุมชนข้าวหอมมะลิอินทรีย์บ้านตะครอง ต.หนองเต็ง อ.กระสัง และกลุ่มวิสาหกิจชุมชนข้าวอินทรีย์ ต.สะแกโพรง อ.เมือง จ.บุรีรัมย์ และลงพื้นที่เยี่ยมนาแปลงใหญ่ด้วย

สำหรับจังหวัดบุรีรัมย์ได้ส่งเสริมโครงการทำนาแปลงใหญ่ ปี 2560 จำนวน 108 แปลง พันธุ์ข้าวหอมมะลิ 105 ซึ่งหลักเกณฑ์การเข้าร่วมโครงการทำนาแปลงใหญ่ เกษตรกรต้องรวมกันได้ 30 ครัวเรือน มีพื้นที่การทำนารวมกันไม่น้อยกว่า 300 ไร่ สมาชิกต้องขึ้นทะเบียนเกษตรกร และต้องมีเอกสารสิทธิ์ของตัวเอง ทั้งอยู่ในเขตพื้นที่เหมาะสมกับการปลูกข้าว และควรคัดเลือกพื้นที่มีแหล่งน้ำ ชลประทาน

อีกทั้งการดำเนินงานต้องต้องบรรลุเป้าหมาย 5 ด้าน คือ ต้องลดต้นทุนการลิตลงอย่างน้อย 20 % ต้องเพิ่มผลผลิตต่อไร่ให้ได้อย่างน้อย 20 % ผลผลิตที่ออกมาต้องได้มาตรฐาน GAP หรืออินทรีย์ ต้องมีการเชื่อมโยงการตลาด และต้องต้องมีการบริหารจัดการกลุ่ม

นางจินตนา ชัยยวรรณาการ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า หากเกษตรสามารถรวมกลุ่มการทำนาแปลงใหญ่ได้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการการผลิตข้าวของชุมชนแบบครบวงจรตั้งแต่การผลิต การจัดการคุณภาพ และการจัดการด้านการตลาด เพื่อให้ชุมชนมีความเข้มแข็งพึ่งพาตนเองได้ จะทำให้วิถีชีวิตดีขึ้น มีรายได้เพิ่มขึ้น จากการผลิตข้าวที่มีคุณภาพตรงตามความต้องการของตลาด ทำให้ข้าวราคาสูงขึ้นตามไปด้วย

ทั้งนี้ จากการลงพื้นที่พบว่า เกษตรกรยังไม่เข้าใจถึงการรวมกลุ่มการทำนาแปลงใหญ่ ต้องมีองค์ประกอบอย่างไรบ้าง และพื้นที่ส่วนใหญ่ยังประสบปัญหาขาดแคลนแหล่งน้ำ เพราะยังต้องอาศัยน้ำจากฝน ซึ่งจะได้ให้เจ้าหน้าที่ทำความเข้าใจ และช่วยหาแหล่งน้ำเพิ่มขึ้นต่อไป