คำถาม ที่ไร่นาของผม เป็นดินลูกรังครับ ปลูกอะไรไม่ค่อยงามเลย ขอคำแนะนำในการปรับสภาพดิน และวิธีปลูกพืชให้สำเร็จด้วยครับ

นฤเบศร์ กรุงเจริญ

อ.ไทรโยค จ.กาญจนบุรี

คำตอบ

ดินลูกรัง เป็นดินที่ไม่เหมาะสมกับการปลูกพืช เพราะมีปริมาณดินน้อย มีธาตุอาหารต่ำ การปลูกพืชในดินลูกรังจึงเป็นไปได้ยาก จะต้องปรับปรุงคุณภาพของดินให้มีความเหมาะสมต่อการปลูกพืชเสียก่อน

หลักการในการปลูกพืชในดินลูกรัง จะต้องมีการจัดการดินลูกรังให้เหมาะสมต่อการปลูกพืชที่ดี โดยให้ยึดหลักการ 3 ประการคือ 1).การรักษาความชื้นในดิน โดยการปลูกพืชคลุมดิน 2) การคืนชีวิตให้กับดิน โดยการเลี้ยงไส้เดือนดิน และการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ 3) การสร้างหน้าดินโดยการทับหญ้าให้หญ้าย่อยสลายกลายเป็นหน้าดิน

การปลูกพืชในดินลูกรัง มีวิธีดังนี้

1.หาแหล่งน้ำพื้นที่ดินลูกรังส่วนใหญ่จะเป็นพื้นที่เขาซึ่งขาดน้ำ ให้ขุดสระกักเก็บน้ำไว้ใช้ในการทำการเกษตร

2.งดใช้สารเคมีในการกำจัดวัชพืชโดยเด็ดขาด ให้กำจัดวัชพืชออกให้หมด โดยใช้วิธีการตัดหรือถาง แล้วนำเศษวัชพืชมาทำเป็นปุ๋ยหมัก เพื่อใส่ต้นพืชที่จะปลูกต่อไป

3.ให้ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ ปุ๋ยคอกและปุ๋ยหมัก ห้ามใช้ปุ๋ยเคมีโดยเด็ดขาด เพราะจะทำให้ดินยิ่งเสื่อมลงไปกว่าเดิม

4.เลี้ยงไส้เดือน ให้สร้างพื้นดินให้ไส้เดือนสามารถอยู่ได้โดยทำการปลูกพืชตระกูลถั่วคลุมดินเพื่อรักษาความชื้นและต้องรดน้ำทุกวัน

5.ปลูกกล้วย เพราะกล้วยน้ำหว้าเป็นพืชที่ปลูกง่าย สามารถปลูกได้ในดินทุกชนิด ทั้งยังช่วยสร้างร่มเงาให้กับไม้ยืนต้นที่จะปลูกเป็นพืชแรกอีกด้วยเมื่อต้นกล้วยโตให้ทำการปลูกไม้ยืนต้นและไม้ผลต่างๆ โดยต้องขุดหลุมให้กว้างกว่าปกติแล้วรองก้นหลุมด้วยปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก จากนั้นให้คลุมโคนต้นด้วยเศษหญ้าเพื่อรักษาความชื้นให้กับดิน

6.ให้ทำการปลูกพืชแบบผสมผสานเพื่อให้ต้นไม้พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน

ที่สำคัญ การกำจัดวัชพืช ให้สับทิ้งทำการทับถมกันไป โดยให้ล้มต้นวัชพืชลงไปบนพื้นดิน เพื่อให้หญ้าและวัชพืชต่างๆ ยังคงรักษาความชื้นในดินได้และเศษหญ้าจะค่อยๆ ย่อยสลายกลายเป็นหน้าดินต่อไปเมื่อต้นไม้หลักที่ปลูกไว้เริ่มโตขึ้น ให้ทดลองงดให้น้ำเป็นบางช่วงเพื่อเป็นการหัดให้ต้นไม้สามารถพึ่งตนเองได้ โดยไม่ต้องคอยให้ความช่วยเหลือแต่ต้องทำการใส่ปุ๋ยให้ปีละประมาณ 2-3 ครั้ง หลังจากนั้นไม่นานนัก ดินลูกลัง ก็จะกลายเป็นดินที่มีสภาพดี ปลูกพืชได้ทุกชนิดได้ผลเป็นอย่างดี นะครับ

โครงการไทยนิยม ยั่งยืน เป็นโครงการที่ต่อยอดมาจากแนวคิด “โครงการประชารัฐ” ซึ่งมีเป้าหมายสำคัญคือแก้ปัญหาและพัฒนาความเป็นอยู่ของประชาชนอย่างยั่งยืนในทุกด้าน ทั้งเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคง โดยรัฐบาลจัดสรรงบประมาณลงไปในแต่ละพื้นที่อย่างเท่าเทียม ตามความต้องการของประชาชน เพื่อลดปัญหาความเหลื่อมล้ำในประเทศ พร้อมให้ประชาชนตระหนักถึงบทบาทหน้าที่ในการมีส่วนร่วมพัฒนาประเทศ

โครงการเพิ่มประสิทธิภาพการรวบรวมการแปรรูปยางพาราในสถาบันเกษตรกร เป็น 1 ใน 20 โครงการภายใต้การขับเคลื่อน โครงการไทยนิยม ยั่งยืน ซึ่งกรมส่งเสริมสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้รับการจัดสรรวงเงินงบประมาณ พ.ศ.2561 เพิ่มเติม (งบกลางปี) เพื่อสนับสนุนและพัฒนาการดำเนินธุรกิจของสหกรณ์ภาคการเกษตรทั่วประเทศ เพื่อเพิ่มปริมาณการรวบรวมยางพาราและเพิ่มประสิทธิภาพการแปรรูปยางพาราขั้นต้นและขั้นกลางของสถาบันเกษตรกร ตามนโยบายรัฐบาล และในกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่ต้องการชะลอผลผลิตออกสู่ตลาดจากการจัดเก็บยางพารา พัฒนาการแปรรูปผลผลิตภัณฑ์เพิ่มมูลค่ายางพาราของสถาบันเกษตรกร

สหกรณ์กองทุนสวนยางอำเภอบ่อทอง จำกัด จังหวัดชลบุรี เป็นหนึ่งสหกรณ์ที่ได้เข้าร่วมโครงการดังกล่าว โดยสหกรณ์ฯเสนอขอโครงการก่อสร้างโรงเรือนอเนกประสงค์ สนับสนุนการผลิตยางแท่ง STR 20 และโครงการก่อสร้างโกดังเก็บยางก้อนถ้วยพร้อมชุดสายพานลำเลียงยางก้อนถ้วย ตามโครงการเพิ่มประสิทธิภาพการรวบรวมการแปรรูปยางพาราในสถาบันเกษตรกร จากกรมส่งเสริมสหกรณ์ ผ่านสำนักงานสหกรณ์จังหวัดชลบุรี เพื่อเพิ่มกำลังการผลิตจากเดิม 80 ตัน/วันเป็น 160 ตัน/วัน รวมทั้งเพิ่มขีดความสามารถในการรวบรวมผลผลิตยางพาราเพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่า 28,000 ตัน/ปี และเป็นการสร้างเสถียรภาพด้านราคายางพารา สามารถขยายโอกาสในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ยางพารา สนองรับตามนโยบายของรัฐบาล ให้สถาบันเกษตรกรเป็นแหล่งจัดเก็บและรวบรวมสร้างเสถียรภาพด้านราคายางพาราเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ยางพารา เพื่อช่วยเหลือสมาชิกผู้ปลูกยางพาราได้รับประโยชน์สูงสุด

นายประชา ทรัพย์พิพัฒนา ประธานกรรมการสหกรณ์กองทุนสวนยางบ่อทอง จำกัด บอกว่า การก่อสร้างโรงงานผลิตยางแท่ง STR 20 จะเป็นประโยชน์ต่อสมาชิกเพื่อช่วยเหลือชาวสวนยางพารา ให้สามารถนำผลผลิตป้อนเข้าสู่โรงงานขายผลผลิตได้ในราคายุติธรรม ได้รับเงินปันผลเฉลี่ยคืนตามธุรกิจส่งผลให้สมาชิกมีรายได้เพิ่มขึ้น ตลอดจนเพิ่มศักยภาพของสหกรณ์ฯในการดำเนินธุรกิจยางพาราในอนาคตได้อย่างยั่งยืน

ทั้งนี้ สหกรณ์กองทุนส่วนยางอำเภอบ่อทอง จำกัด ดำเนินธุรกิจหลัก 3 ธุรกิจ ประกอบด้วย ธุรกิจจัดสินค้ามาจำหน่าย ธุรกิจสินเชื่อ และธุรกิจรวบรวมยางพารา ซึ่งมีแบ่งเป็น 3 ประเภท คือ ธุรกิจรวบรวมยางแผ่นดิบ ธุรกิจรวบรวมน้ำยาง และธุรกิจแปรรูปยางแผ่นรมควัน (RSS) จากเกษตรกรในพื้นที่ภาคตะวันออก เพื่อนำมาแปรรูปเป็นยางแผ่นอัดก้อนส่งตลาดต่างประเทศ เช่น จีน เกาหลี ญี่ปุ่น ตะวันออกกลาง และไต้หวัน ส่วนตลาดภายในประเทศ สหกรณ์ฯผลิตยางป้อนให้บริษัทผู้ผลิตยางรถยนต์ชั้นนำของไทย อาทิ บริษัท กู๊ดเยียร์ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) บริษัท แม็กซิส อินเตอร์เนชั่นแนล (ประเทศไทย) จำกัด บริษัท สยามมิชลิน จำกัด บริษัท ซูมิโตโมรับเบอร์ (ไทยแลนด์) จำกัด บริษัท โยโกฮามา ไทร์ แมนูแฟคเจอริ่ง(ประเทศไทย) จำกัด เพื่อนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ในส่วนประกอบของรถยนต์อีกด้วย

นาย รัตวิ

นางอัญชนา  ตราโช  รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยผลติดตามการดําเนินกิจกรรมสร้างช่างเกษตรท้องถิ่น ในโครงการส่งเสริมการเพิ่มมูลค่าสินค้าและการใช้เครื่องจักรกลทางการเกษตรทดแทนแรงงาน ปีงบประมาณ 2561 ที่ได้จัดถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านทักษะเทคนิคการใช้และบํารุงรักษา บริหารจัดการเครื่องจักรกล โดยหน่วยงานกรมส่งเสริมการเกษตรแบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ช่างเกษตรท้องถิ่นระดับ 1 ดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้เบื้องต้น พัฒนาทักษะเทคนิคการใช้งาน บำรุงรักษาเครื่องยนต์เบื้องต้น หลังการอบรมจะได้รับวัสดุอุปกรณ์ อาทิ ไส้กรองและน้ำมันเครื่อง เพื่อนำไปใช้บำรุงรักษาเครื่องยนต์ของตนเอง  ช่างเกษตรท้องถิ่นระดับ 2  ดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้เบื้องต้นด้านบำรุงรักษาและซ่อมแซมเครื่องจักรกลการเกษตร และช่างเกษตรท้องถิ่นระดับ 3  ดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้เบื้องต้นด้านการวิเคราะห์และแก้ปัญหาการทำงานของเครื่องจักรกล โดยเมื่อผ่านการอบรม ช่างเกษตรท้องถิ่นระดับ 2 และ 3 จะได้รับอุปกรณ์เพื่อใช้ดูแลและซ่อมแซมเครื่องจักรกล เช่น ประแจแหวนปากตาย ประแจบล็อกตัวที และด้ามขันบล็อก

จากการที่สศก. ลงพื้นที่ติดตามเกษตรกรที่ผ่านการอบรมช่างเกษตรท้องถิ่นระดับ 1-3 ในจ.นครสวรรค์ อุทัยธานี ชัยนาท สุพรรณบุรี นครราชสีมา บุรีรัมย์ มหาสารคาม และศรีสะเกษ พบว่า ก่อนเข้าร่วมโครงการ เกษตรกรร้อยละ 97มีเครื่องจักรกลทางการเกษตรเป็นของตนเอง ส่วนใหญ่เป็นเครื่องตัดหญ้า เครื่องพ่นยา/ปุ๋ย รถไถเดินตาม เครื่องสูบน้ำ รวมทั้งรถไถขนาดใหญ่และรถอีแต๋น  โดยเกษตรกรมีความรู้การบํารุงรักษา/ซ่อมบํารุงเครื่องจักรกลทางการเกษตรอยู่บ้าง จากการอบรมของกรมฝีมือแรงงาน ช่างในหมู่บ้านและจากญาติพี่น้องที่มีความรู้ด้านนี้  ซึ่งหลังเกษตรกรเข้าร่วมโครงการทั้ง 3 ระดับ ร้อยละ 98 เห็นว่า เนื้อหาแต่ละหลักสูตรตรงความต้องการ ร้อยละ 97นําความรู้ไปใช้ประโยชน์ได้จริง เช่น เปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่อง ไส้กรองอากาศ และสายพา นอกจากนี้เกษตรกรที่ผ่านการอบรม ร้อยละ 73 นําความรู้ไปถ่ายทอดต่อให้เพื่อนบ้านและสมาชิกในครอบครัว สามารถซ่อมบํารุงด้วยตนเองได้เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 78 เป็นร้อยละ 98 และหลังเข้าโครงการเกษตรกรลดการจ้างแรงงานในการซ่อม ปรับปรุงเครื่องจักรกลทางเกษตรลดลง ลดรายจ่ายซ่อมบํารุงรักษาเครื่องจักรกลทางการเกษตรเฉลี่ย 624.44 บาท/เครื่อง

อย่างไรก็ตาม เกษตรกรยังต้องการให้จัดอบรมทุกปี เน้นฝึกปฏิบัติหรือฝึกจากเครื่องที่เสียจริงเพิ่มระยะเวลาอบรมแต่ละระดับ และเนื้อหาอบรมให้มีหลากหลาย และให้มีการติดตามให้คําแนะนําจากเจ้าหน้าที่ต่อเนื่อง  ต้องการให้จัดอบรมในชุมชนจะได้เดินทางสะดวก รวมถึงต้องการให้สนับสนุนเครื่องมือซ่อมให้ชุมชนไว้ใช้ร่วมกัน ทั้งนี้ เกษตรกรที่ต้องการเข้าร่วมโครงการ ติดต่อที่สำนักงานเกษตรอำเภอทุกแห่งใกล้บ้าน

นายประสงค์ ประไพตระกูล รักษาราชการแทนอธิบดีกรมการข้าวเปิดเผยว่า ในปี 2562 กรมการข้าวเตรียมส่งตัวอย่างข้าวเพื่อสุขภาพพันธุ์ กข43 ตรวจวิเคราะห์ค่าดัชนีน้ำตาล (Glycemic index
หรือที่เรียกว่า GI) ที่ Sydney University Glycemic Index Research Service (SUGiRS) เป็นหน่วยงานที่เชี่ยวชาญการศึกษาค่าดัชนีน้ำตาลในระดับสากล ซึ่งมีห้องปฏิบัติการมาตรฐานกลางของประเทศออสเตรเลีย ซึ่งเดิมกรมการข้าวร่วมมือกับโรงพยาบาลรามาธิบดีมหาวิทยาลัยมหิดล วิจัยข้าวสารพันธุ์ กข43 แล้วพบมีค่าดัชนีน้ำตาลปานกลางค่อนต่ำ (GI = 57.5) ต่ำกว่าข้าวนุ่มพันธุ์อื่น ซึ่งหมายถึงข้าว กข43เมื่อหุงสุกและรับประทาน จะทนต่อการย่อยได้ดีกว่า จึงมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำตาลในเลือดน้อยกว่าข้าวนุ่มพันธุ์อื่น จากผลวิจัยดังกล่าวนำไปสู่การต่อยอดการผลิตและการตลาด จนเกิดผลิตภัณฑ์ข้าว กข43 ทั้งนี้ SUGiRS เป็นหน่วยงานที่ผ่านการรับรองสถาบันตรวจค่าดัชนีน้ำตาลตามมาตรฐาน ISO 26642:2010 และมีเครือข่ายงานวิจัยด้านดัชนีน้ำตาลทั่วโลก หากมีผลศึกษาข้าว กข43 จาก SUGiRS จะช่วยเพิ่มช่องทางตลาดต่างประเทศได้มากขึ้น คาดว่าเผยแพร่ผลวิเคราะห์ให้หน่วยงานต่างๆ ไปใช้อ้างอิงทางการตลาดในเดือนเมษายนนี้”

นายประสงค์กล่าวต่อว่า ส่วนแนวทางการขับเคลื่อนโครงการส่งเสริมการผลิตและการตลาดข้าวเพื่อสุขภาพพันธุ์ กข43 ในปี 2562 นั้น ได้ปรับเปลี่ยนหลักเกณฑ์ใหม่ จากเดิมกำหนดพื้นที่ส่งเสริมการปลูกเฉพาะในพื้นที่นาแปลงใหญ่ของภาคเหนือตอนล่างและภาคกลาง ขยายเป็นส่งเสริมการปลูกข้าว กข43 ได้ทั่วประเทศ โดยพิจารณาคุณสมบัติของเกษตรกรและสถาบันเกษตรกรเข้าร่วมโครงการตามเงื่อนไขดังนี้ 1) เป็นสถาบันเกษตรกร, สหกรณ์, กลุ่มเกษตรกร หรือกลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่เป็นนาแปลงใหญ่ 2)ผลิตข้าวตามมาตรฐาน GAP หรืออินทรีย์ 3) มีโรงสีมาตรฐาน GMP หรือโรงสีที่พร้อมเข้าระบบตรวจรับรอง GMP 4)มีการเชื่อมโยงตลาดรับซื้อ แหล่งรวบรวมผลผลิตโดยสหกรณ์หรือผู้ประกอบการ 5)รองรับระบบการตรวจสอบย้อนกลับได้

ทั้งนี้ เพื่อยกระดับผลิตข้าวเพื่อสุขภาพพันธุ์ กข43 ให้มีมาตรฐานตลอดห่วงโซ่อุปทาน โดยสินค้าข้าวที่ได้จากโครงการนี้จะได้รับเครื่องหมาย Q หรือ Organic Thailand ตามแต่มาตรฐานที่ผลิต ร่วมด้วยเครื่องหมายข้าวพันธุ์แท้ที่ยืนยันการใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวที่รับรองโดยกรมการข้าว และมี QR Code เพื่อตรวจสอบย้อนกลับข้อมูลของแหล่งที่มา สร้างความมั่นใจแก่ผู้บริโภคว่าได้รับสินค้าข้าวสุขภาพที่มีคุณภาพและมาตรฐาน

นายประสงค์ ประไพตระกูล รักษาราชการแทนอธิบดีกรมการข้าว เปิดเผยหลังประชุมว่า กรมการข้าวไม่ได้นิ่งนอนใจในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว จึงลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงโดยการทำความเข้าใจ ตลอดจนขอความร่วมมือทั้งเกษตรกรและผู้ประกอบการอย่างต่อเนื่อง รวมถึงกวดขันสถานที่รวบรวมเมล็ดพันธุ์ควบคุมข้าวเปลือกและร้านจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ข้าวให้ปฏิบัติตามพ.ร.บ.พันธุ์พืช พ.ศ.2518 ล่าสุดเก็บตัวอย่างข้าวจากท่าข้าวในจ.นครสวรรค์มาวิเคราะห์ตรวจสอบตามหลักวิชาการ เบื้องต้นยังไม่สามารถชี้ชัดได้ว่าเป็นข้าวพันธุ์ใด แม้ตามความเข้าใจของเกษตรกรจะเรียกว่า “ข้าวหอมพวง” ซึ่งหมายถึงข้าวจัสมิน 85 ตามชื่อที่โรงสีใช้เรียกข้าวพันธุ์นี้ แต่ข้อเท็จจริงตามหลักวิชาการ ทั้งข้าวหอมพวงและข้าวจัสมิน 85 เป็นข้าวคนละพันธุ์กัน

“ในประเทศไทยมีข้าวที่ใช้ชื่อหอมพวงอยู่จริง แต่เป็นข้าวที่เก็บรักษาพันธุ์อยู่ในธนาคารเชื้อพันธุ์ข้าว ส่วนข้าวจัสมิน 85 นั้น เป็นพันธุ์ข้าวจากสถาบันวิจัยข้าวระหว่างประเทศ (International Rice Research Institute : IRRI) ซึ่งเวียดนามขอเมล็ดพันธุ์มาพัฒนาพันธุ์เพื่อการค้าจนเป็นที่รู้จักในปัจจุบัน สำหรับประเทศไทยได้ขอเมล็ดพันธุ์เพื่อศึกษาเท่านั้น ดังนั้น เพื่อความชัดเจนกรมการข้าวจึงตรวจสอบหาพันธุ์ที่แท้จริงใน 2 แนวทาง คือ 1)ประเมินทางสัณฐานวิทยาด้วยการปลูกเปรียบเทียบกับข้าวพันธุ์หอมพวงในธนาคารเชื้อพันธุ์และข้าวจัสมิน 85 ประมาณ 5-6 เดือน และ 2)ประเมินทางพันธุศาสตร์ด้วยการตรวจ DNA ซึ่งการตรวจสอบตัวอย่างทั้งหมดใช้เวลาประมาณ 3 เดือน” นายประสงค์กล่าว

กรมการข้าวเป็นห่วงทุกฝ่ายที่ยังปลูกและซื้อขายข้าวพันธุ์นี้ เนื่องจากยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนพันธุ์พืชจากกรมวิชาการเกษตร ดังนั้น หากเกษตรกรต้องการปลูกข้าวพื้นนุ่ม ควรเลือกพันธุ์ที่ภาครัฐส่งเสริม เช่น กข21 กข31 กข39 กข43 กข53 กข77 ซึ่งผ่านการปรับปรุงพันธุ์มีคุณภาพตามหลักวิชาการ มีเมล็ดพันธุ์คุณภาพจำหน่ายถูกต้องตามกฎหมาย อย่างไรก็ตาม สมาคมผู้รวบรวมฯเสนอให้กรมการข้าวเร่งพัฒนาพันธุ์ข้าวพื้นนุ่มเพื่อตอบโจทย์ความต้องการข้าวพื้นนุ่มที่มีคุณภาพและราคาถูกกว่าข้าวหอมมะลิ ซึ่งมีราคาสูงในรอบหลายปี กรมการข้าวตอบรับข้อเสนอนี้ จึงเร่งประชุมคณะกรรมการรับรองพันธุ์ข้าววันที่ 21 กุมภาพันธ์ เพื่อรับรองพันธุ์ข้าวพื้นนุ่มพันธุ์ใหม่ที่โดดเด่นด้านให้ผลผลิตสูงประมาณ 1 ตัน/ไร่ และต้านทานโรคและแมลงกว่าพันธุ์อื่น โดยกำหนดเป็นพันธุ์ กข79 พร้อมเร่งผลิตเมล็ดพันธุ์และวางแผนกระจายพันธุ์ไปสู่พื้นที่ที่เหมาะสม เพื่อให้เกษตรกรใช้เพาะปลูกได้เร็วที่สุด พร้อมเชื่อมโยงกับตลาดรับซื้อไว้ด้วย

นางอัญชนา  ตราโช  รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยผลติดตามกิจกรรมสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ทางการเกษตรแก่สหกรณ์ ภายใต้โครงการส่งเสริมการเพิ่มมูลค่าสินค้าและการใช้เครื่องจักรกลทางการเกษตรทดแทนแรงงาน ปีงบประมาณ 2561 โดยกรมส่งเสริมสหกรณ์ เป็นเจ้าภาพหลัก สนับสนุนเครื่องจักรกลทางการเกษตรให้สหกรณ์/กลุ่มเกษตรกร ซึ่งภาครัฐสนับสนุน เงินอุดหนุนเป็นค่าจัดซื้อจัดจ้างประมาณร้อยละ 70 และสหกรณ์จ่ายสมทบอีกร้อยละ 30  ของราคาวัสดุอุปกรณ์การเกษตร

จากการลงพื้นที่ติดตามสหกรณ์ที่ได้รับการสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ทางการเกษตร ในปีงบประมาณ 2561 ในจ.นครราชสีมา บุรีรัมย์และศรีสะเกษ พบอุปกรณ์ที่ได้รับการสนับสนุน ช่วยสหกรณ์เพิ่มศักยภาพประกอบธุรกิจ ยืดอายุเก็บรักษาสินค้าได้นานขึ้น ใช้เวลาผลิตน้อยลงและลดต้นทุนดำเนินธุรกิจได้จริง จากตัวอย่างสหกรณ์การเกษตรที่ได้รับการสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ทางการเกษตรทั้ง 3 จังหวัด พบว่า

สหกรณ์การเกษตรด่านขุนทด จำกัด จ.นครราชสีมา ได้รับสนับสนุนเงินอุดหนุน 2.03 ล้านบาท สหกรณ์สมทบอีก 0.87 ล้านบาท เพื่อจัดซื้อเครื่องผลิตอาหารสัตว์อัดเม็ด (สุกร) ช่วยลดจำนวนแรงงานในการผลิตลง 5 ราย จากเดิม 10 ราย (ผลิตแบบผง) เป็นเงิน 48,000 บาท/เดือน ปริมาณการผลิตช่วงเดือนเมษายน – ตุลาคม 2561 ประมาณ 36,633 ถุง มูลค่ารวม 12.32 ล้านบาท  หรือเฉลี่ย 5,233 ถุง/เดือน  ส่งจำหน่ายให้ฟาร์มและตลาด 36,282 ถุง มูลค่า 14.80
ล้านบาท ซึ่งการผลิตแบบเม็ดช่วยยืดอายุการเก็บรักษาได้นาน 3 เดือน (แบบผงเก็บได้ 1 เดือน)

สหกรณ์โคนมด่านขุนทด จำกัด จ.นครราชสีมา ได้รับสนับสนุนเงินอุดหนุน 2.03 ล้านบาท สหกรณ์จ่ายสมทบ 0.87 ล้านบาท จัดซื้อเครื่องผสมอาหาร TMR ขนาด 8 คิว และ รถตักล้อยาง ขนาด 90 แรงม้า เพื่อช่วยขนย้ายอาหาร TMR โดยผลิตอาหารสัตว์ตั้งแต่เดือนตุลาคม-พฤศจิกายน 2561  ผลิตอาหารสัตว์จำหน่ายให้สมาชิกได้ประมาณ 70.17 ตัน นอกจากนี้ ยังช่วยประหยัดระยะเวลาการให้อาหารโคได้ โดยลดเหลือเพียง 1 ครั้ง/วัน จากเดิมให้อาหาร 2 ครั้ง/วัน (อาหารข้น 1 ครั้ง และหญ้า 1 ครั้ง)

สหกรณ์โคนมโนนสุวรรณ จำกัด จ.บุรีรัมย์ ได้รับสนับสนุนเงินอุดหนุน 4.81 ล้านบาท สหกรณ์จ่ายสมทบ 2.07 ล้านบาท สำหรับจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์ ได้แก่ เครื่องผสมอาหาร TMR ขนาด 9 คิว การใช้งานระยะเวลา 4 เดือน (เดือนกรกฎาคม-ตุลาคม 2561) ผลิตอาหารสัตว์ได้ 142.80 ตัน หรือเฉลี่ย 35.70 ตัน/เดือน  จำหน่ายในราคา 4 บาท/กิโลกรัม
รถแทรกเตอร์ ขนาด 85 แรงม้าใช้ปรับพื้นที่ของสหกรณ์และใช้ผสมอาหาร TMR  เครื่องชั่งขนาด 80 ตัน พร้อมโรงคลุม โรงเก็บวัตถุดิบ ขนาด 1,120 ตารางเมตร ซึ่งจะช่วยให้สหกรณ์สต็อกวัตถุดิบช่วงราคาถูก เป็นการช่วยลดต้นทุนได้ และลานคอนกรีต ขนาด 1,300 ตารางเมตร เพื่อใช้เป็นที่ตากวัตถุดิบสำหรับผลิตอาหารสัตว์ โดยสหกรณ์มีแผนให้บริการใช้ลานคอนกรีตตันละ 100 – 120 บาท และทำเป็นจุดรวบรวมผลผลิต เช่น ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ และมันสำปะหลัง

สหกรณ์การเกษตรปรางค์กู่ จำกัด และ สหกรณ์การเกษตรไพรบึง จำกัด จ.ศรีสะเกษ ได้รับสนับสนุนเงินอุดหนุน แห่งละ 1.87 ล้านบาท สหกรณ์จ่ายสมทบ 0.80 ล้านบาท เพื่อจัดซื้อรถตักล้อยางขนาด 210 แรงม้า แห่งละ 1 คัน สำหรับใช้ตักข้าวเปลือกในธุรกิจรวบรวมข้าวเปลือกของสหกรณ์ โดยตักข้าวเปลือกได้ 2,000 กิโลกรัม/บุ้งกี๋ ซึ่งช่วยลดระยะเวลาตักข้าวเปลือกลงได้