นายลักษณ์ วจนานวัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า การจัดงานวันเกษตรภาคอีสานเป็นการเผยแพร่เทคโนโลยีและนวัตกรรมไปยังภาคการเกษตร เพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่การเกษตรไทยแลนด์ 4.0 ตามเจตนารมณ์ของกระทรวงเกษตรฯ การที่หลายหน่วยงานร่วมมือจัดงานวันเกษตรภาคอีสานขึ้น ถือเป็นการบูรณาการกระตุ้นให้ทุกภาคส่วนเห็นความสำคัญของอาชีพเกษตรกร เพื่อร่วมพัฒนาและช่วยผลักดันให้เกษตรกรมีความเป็นอยู่ดีขึ้น โดยน้อมนำศาสตร์พระราชา ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ดำเนินชีวิตยกระดับความเป็นอยู่ ลดต้นทุนการผลิต เพิ่มโอกาสแข่งขันสินค้าเกษตร เพิ่มผลผลิตต่อไร่ ส่งเสริมระบบเกษตรแปลงใหญ่ การผลิตสินค้าเกษตรอินทรีย์ ภายใต้แนวความคิดของงาน คือ “นวัตกรรมเกษตรอีสาน บูรณาการภูมิปัญญา เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน” สอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงเกษตรฯ

นายธรรม นิลสุวรรณ ผู้อำนวยการการยางแห่งประเทศไทยจังหวัดขอนแก่น (ผอ.กยท.)กล่าวว่า กยท.ร่วมจัดงานวันเกษตรภาคอีสานทุกปี ในรูปแบบนิทรรศการกระบวนการผลิตและนวัตกรรมทางด้านยางพารา ตั้งแต่ระดับต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ รวมถึงการแปรรูปเชิงอุตสาหกรรม เพื่อให้เกิดแนวคิดประกอบอาชีพการทำสวนยางพาราให้มั่นคงและยั่งยืน รวมถึงการนำเสนอนโยบายที่เป็นประโยชน์สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบันของประเทศ  สำหรับปีนี้ กยท. ได้รับเกียรติจาก นายสุรเดช เตียวตระกูล รองปลัดกระทรวงเกษตรฯ ให้เกียรติเป็นผู้มอบเงินช่วยเหลือโครงการสร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกรชาวสวนยาง ผ่านบัญชี ธ.ก.ส. ให้ตัวแทนเกษตรกรชาวสวนยางในพื้นที่จ.ขอนแก่น 731 ราย คิดเป็นจำนวนเงินกว่า 12.7 ล้านบาท

“กยท.จัดแสดงนิทรรศการและจัดกิจกรรมที่น่าสนใจมากมาย ได้แก่ นิทรรศการนวัตกรรมยางพารา ซึ่งนำเสนองานวิจัยหมอนคอนกรีตผสมยางพาราและการทำถนนพาราซอลล์ซีเมนต์ร่วมกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตขอนแก่นและวิทยาเขตนครราชสีมา นิทรรศการ Today’s Life Rubber (ของใช้จากยางพาราในชีวิตประจำวัน) รวมถึงการแสดงสินค้าผลิตภัณฑ์แปรรูปจากยางพารา ผู้สนใจมาเที่ยวชมกิจกรรมดังกล่าวภายในงานวันเกษตรภาคอีสานได้ ตั้งแต่วันนี้-วันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2562” นายธรรมกล่าวทิ้งท้าย

ช่วงเทศกาลปีใหม่ที่ผ่านมา ผมมีโอกาสไปร่วมงานเลี้ยงหลายงาน ในหลายๆ กลุ่มคน เป็นธรรมเนียมปฏิบัติหรืออย่างไรก็ไม่อาจทราบได้ ผู้ที่เข้าสู่วัยอาวุโสเช่นผมมักจะได้รับเชิญให้ไปกล่าวคำอวยพรปีใหม่ หรือกล่าวอะไรก็ได้ที่อยากจะกล่าวในงานเช่นนี้เสมอ ซึ่งก็นับว่าเป็นโอกาสดีที่จะได้รับฟังข้อคิดเห็นและแนวคิดของหลายๆ ท่าน การเป็นผู้ฟังทำให้เราได้รับทราบแนวคิดที่แตกต่างไปจากมุมเดิมๆ ที่เราเป็นอยู่

หนึ่งในงานปีใหม่ที่ผมได้เข้าร่วม คือ งานของอดีตผู้บริหารธนาคารของรัฐแห่งหนึ่ง และมีอยู่ท่านหนึ่งเสนอความเห็นได้กระทบใจผมมาก ท่านได้กล่าวถึงนโยบายของรัฐที่มีต่อการพัฒนาการเกษตรของประเทศ สะท้อนความเป็นจริงของปี่กลองทางการเมืองที่กำลังโหมโรมอยู่ในปัจจุบัน นโยบายที่กล่าวสั้นๆว่า “นโยบายเลี้ยงไว้ไม่ให้โต”

เมื่อย้อนกลับไปพิจารณานโยบายของภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาทางการเกษตร ในทุกครั้งที่มีการหาเสียงเลือกตั้ง มักจะยกความอยู่ดีกินดีของเกษตรกรมาเป็นเป้าหมายการพัฒนาเสมอ ไม่ว่าจะเป็นยุคสมัยใด เพราะนักการเมืองมองทะลุว่าฐานเสียงที่สำคัญคือ เกษตรกร เกษตรกรที่พร้อมจะเชื่อมั่นต่อนโยบายที่ให้ผลประโยชน์เฉพาะหน้าในช่วง 3-4 ปี ของแต่ละกลุ่มก้อนทางการเมืองได้มีโอกาสเข้ามาบริหารประเทศนำเสนอ ทั้งนโยบายการประกันราคา นโยบายการรับซื้อข้าวทุกเมล็ด หรือนโยบายสินเชื่อเกษตรกรในรูปแบบต่างๆ

จะว่าไปแล้ว นโยบายเหล่านี้ เมื่อฝ่ายที่เสนอนโยบายได้เข้ามาบริหารประเทศ ก็มักจะผลักดันให้เกิดภาพที่สมบูรณ์ โดยที่เนื้อในไม่ได้ตอบโจทย์ความอยู่ดีกินดีเท่าใดนัก เกษตรกรผู้ที่ตกเป็นเครื่องมือของนโยบาย กลายเป็นผู้ได้รับผลกระทบโดยตรง และรอคอยความหวังใหม่ๆ จากกลุ่มก้อนทางการเมืองใหม่ๆ อีกต่อไป และต่อไป โดยไม่สามารถหลุดพ้นไปจากวังวนนี้ได้ เรียกได้ว่า ถูกเลี้ยงไว้ไม่ให้โต นั่นเอง

ประสบการณ์ที่ผมประสบเอง กรณีของบัตรที่รัฐออกให้เกิดขึ้นในคราวที่ผมมีโอกาสได้ไปตรวจเยี่ยมการใช้บัตรในพื้นที่จังหวัดแห่งหนึ่งในภาคอีสาน เกษตรกรซึ่งเป็นหญิงสูงวัยเดินทางมาร้านจำหน่ายปัจจัยการผลิตทางการเกษตร เพื่อซื้อปุ๋ยไปใส่ในนาข้าว ผ่านกระบวนการใช้จ่ายผ่านระบบบัตรดังกล่าว ด้วยความสนใจผมเลยเข้าไปคุยด้วยว่าใช้ปุ๋ยอะไรในนาข้าวและตอนนี้ข้าวที่ปลูกอยู่ในระยะใด เกษตรกรรายนั้นตอบผมมาว่าใช้ปุ๋ยสูตร 15-15-15 ในนาข้าวระยะแตกกอตามที่ร้านค้าจัดให้ พอได้ฟังคำตอบ ผมถึงกับยืนอึ้งไป เพราะปกติแล้วปุ๋ยสูตรนี้นับว่าเป็นปุ๋ยที่มีราคาค่อนข้างสูง และใช้สำหรับพืชสวนเป็นหลัก ไม่มีคำแนะนำให้ใช้ในนาข้าว มันก็แปลกดี แต่เมื่อผมทบทวนแล้ว ผู้ที่ได้ประโยชน์จากการขายปุ๋ยสูตรนี้ให้เกษตรกร คงหนีไม่พ้นร้านจำหน่ายปัจจัยการผลิต และผู้ที่เกี่ยวข้องกับการค้าปุ๋ย ในขณะที่เกษตรกรรายดังกล่าว ต้องรับสภาพกับการใช้ปุ๋ยที่ไม่ถูกสูตร ไม่ถูกวิธี ไม่ถูกเวลากันไป ผลตอบแทนที่ได้จากการทำนาด้วยการลงทุนใช้ปัจจัยการผลิตที่ไม่ถูกต้อง คงไม่ต้องพูดอะไรกันมาก วัยรุ่นสมัยนี้เขาเรียกว่า ไม่พูดมาก เจ็บคอ

ในท่ามกลางนโยบายเลี้ยงไว้ไม่ให้โต ยังมีเกษตรกรอีกกลุ่มหนึ่ง ซึ่งตัดขาดจากนโยบายดังกล่าว สามารถยืนหยัดอยู่ได้ด้วยตนเอง พัฒนาการเกษตรบนพื้นฐานของความรู้ โดยไม่หวังพึ่งนโยบายขายฝันจากกลุ่มก้อนนักการเมือง เกษตรกรกลุ่มนี้จึงสามารถเติบโตในอาชีพของตนเอง ไม่ว่านโยบายจะเปลี่ยนแปลงอย่างไร โดยส่วนตัวแล้ว ผมชื่นชมกับวิธีคิดของเกษตรกรกลุ่มนี้มาก ผมไม่ขอฟันธงว่าเกษตรกรกลุ่มนี้เป็นเกษตรกรรุ่นใหม่ หรือเป็นเกษตรกรรุ่นเก่า เพราะเท่าที่ผมได้สัมผัสอายุไม่ได้เป็นอุปสรรคในการพัฒนาให้หลุดพ้นจากวงจรเลี้ยงไว้ไม่ให้โต มันขึ้นกับว่าจะเรียนรู้เพื่อเปลี่ยนแปลง หรือ เรียนรู้ด้วยความเคยชิน

ปี่กลองการเมืองเริ่มแล้ว เราจะยอมเลี้ยงไม่โต หรือ เราจะโตกันเสียที

สมชาย ชาญณรงค์กุล

นางดาเรศร์ กิตติโยภาส รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตรเปิดเผยว่า กรมฯน้อมนำแนวทางพระราชดำริ มาแก้ปัญหาในพื้นที่ โดยพัฒนาอาชีพด้านการเกษตร และขยายผลโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริอย่างเป็นระบบ และนำองค์ความรู้ที่เป็นผลสำเร็จจากการศึกษา ทดลอง วิจัย จากศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ 6 ศูนย์ ที่เหมาะสมไปส่งเสริมแก่เกษตรกรประกอบอาชีพด้านการเกษตรอย่างกว้างขวาง ผ่านการคัดเลือกเกษตรกรต้นแบบแนวทางพระราชดำริ ที่มีจิตอาสาแบ่งปันความรู้แก่เพื่อนเกษตรกรในชุมชนและผู้ที่สนใจทำเกษตร เพื่อสร้างเครือข่ายการทำงาน รวมทั้งขยายผลไปยังกลุ่มยุวเกษตรกร ให้เรียนรู้งานพระราชดำริด้วย ทั้งนี้ เป้าหมาย ปี 2562 กรมฯ เดินหน้าขยายผลโดยสร้างเครือข่ายเกษตรกร จากจังหวัดที่ตั้งของศูนย์ศึกษาฯ 6 จังหวัด ออกไปในจังหวัดข้างเคียงอีกศูนย์ละ 2 จังหวัด ให้ครอบคลุมพื้นที่มากขึ้น และเหมาะสมตามสภาพพื้นที่จริงของเกษตรกร ผ่านการอบรมให้เกษตรกรมีพลังจิตอาสาและพร้อมขยายผลองค์ความรู้ไปสู่ชุมชนได้

กรมส่งเสริมการเกษตรสนับสนุนเกษตรกรต้นแบบโดยอบรมเกษตรกรที่มีความพร้อมให้มีศักยภาพในการเป็นวิทยากร ถ่ายทอดความรู้แก่เกษตรกรในพื้นที่ข้างเคียงและผู้ที่สนใจประกอบอาชีพการเกษตร เช่น นายอุ่นเรือน เกิดสุข เกษตรกรต้นแบบด้านเศรษฐกิจพอเพียง จากศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.เชียงใหม่ ที่น้อมนำเอาหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงจากศูนย์ไปใช้ประกอบอาชีพการเกษตร ตลอดจนวางแผนการผลิตที่ลดความเสี่ยง สร้างรายได้ตลอดปี ปัจจุบันสนับสนุนให้เป็นแปลงเรียนรู้ โดยผู้สนใจสามารถเข้าไปศึกษาการทำเกษตรผสมผสาน การปลูกพืชผักเสริมในแปลงไม้ผล การปลูกพืชท้องถิ่นและกาแฟ ตลอดจนการเพาะและแปรรูปเห็ดหลินจือ ผู้สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่โทรศัพท์ 08-7192-3285 ด้านนายศราวุฒิ เลาว้าง เกษตรกรต้นแบบด้านการพัฒนาการผลิตในพื้นที่พิเศษ จากศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร (เกษตรที่สูง) จ.เชียงใหม่ ซึ่งเป็นชนเผ่าม้งที่เข้ามาศึกษาการทำเกษตรจากศูนย์ศึกษาฯ กระทั่งสามารถวิเคราะห์ตลาด วางแผนการผลิตอย่างเป็นระบบ และมีทักษะเชี่ยวชาญเกี่ยวกับอะโวคาโด ซึ่งกรมส่งเสริมการเกษตรวางแผนพัฒนาศักยภาพเกษตรกรอีกหลายรายให้เป็นวิทยากรแบ่งปันความรู้แก่ชุมชนในปี 2562 ต่อไป

จากกรณีมีข่าวการปลอมปนในข้าวขาวดอกมะลิ 105 ส่งผลกระทบต่อคุณภาพและชื่อเสียงข้าวหอมมะลิไทย ซึ่งนายกฤษฎา บุญราช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์กำชับให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบข้อเท็จจริงและเร่งแก้ไขปัญหานั้น ว่าที่ร้อยตรี ดร.กฤษณพงศ์ ศรีพงษ์พันธุ์กุล อธิบดีกรมการข้าว เปิดเผยว่า ข้าวที่มีอ้างว่าถูกนำมาผสมในข้าวขาวดอกมะลิ 105 นั้นคือ ข้าวหอมพวงเป็นข้าวเจ้าพื้นนุ่มอายุเก็บเกี่ยวสั้น 90-95 วัน และเชื่อกันว่าเป็นข้าวที่ผู้ประกอบการลักลอบนำเข้ามาจากต่างประเทศให้ชาวนาเพาะปลูกในจ.สุพรรณบุรีประมาณปี 2558 แต่สันนิษฐานว่าข้าวดังกล่าวไม่ใช่ข้าวหอม Jasmine 85 ของประเทศเวียดนาม โดยมีผู้ประกอบการผลิตเมล็ดพันธุ์จำหน่ายให้ชาวนาทั้งที่ไม่ผ่านการขึ้นทะเบียนพันธุ์พืชจากกรมวิชาการเกษตร และไม่ได้รับรองพันธุ์จากกรมการข้าว แต่มีชาวนาไม่น้อยหลงเชื่อผู้ประกอบการที่ชักชวนให้ซื้อเมล็ดพันธุ์ที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมายเหล่านี้ ด้วยเห็นว่าเป็นข้าวมีอายุสั้นและขายกลับผู้รับซื้อข้าวเปลือกได้ราคาสูงกว่าปกติตามคำโฆษณา

ปี 2560 กรมการข้าวตรวจสอบพบว่า เริ่มจำหน่ายเมล็ดข้าวหอมพวงเพื่อการค้า ทั้งที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนพันธุ์ตามพ.ร.บ.พันธุ์พืช พ.ศ. 2518 ซึ่งผิดกฎหมาย และกระจายการปลูกในจังหวัดใกล้เคียง กรมการข้าวจึงเพิ่มความเข้มงวดตรวจสอบร้านจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ที่ทำความผิดตามพ.ร.บ.พันธุ์พืช พ.ศ.2518 เพื่อควบคุมการแพร่กระจายของข้าวหอมพวง ซึ่งเป็นเมล็ดพันธุ์ปลอมปน ไม่ได้คุณภาพ และโฆษณาคุณภาพเป็นเท็จ กระทั่งตรวจพบการทำผิด จึงดำเนินคดีกับสถานที่รวบรวมเมล็ดพันธุ์ควบคุมเพื่อการค้าที่รวบรวมและขายเมล็ดข้าวหอมพวง 2 ราย ในจ.สุพรรณบุรีและ 1 ราย ที่จ.พิษณุโลก

อย่างไรก็ดี ปัจจุบันยังมีการลักลอบจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมพวงและชักจูงชาวนาให้หลงเชื่อ โดยปลูกมากที่จ.นครสวรรค์ คาดว่ามีพื้นที่ปลูกประมาณ 9,300 ไร่ ใน 10 ตำบลของอ.ชุมแสง หน่วยสารวัตรเกษตรของกรมการข้าวเข้าตรวจค้นร้านจำหน่ายเมล็ดพันธุ์พืชในอ.ชุมแสง แต่ไม่พบการทำผิดตามพ.ร.บ.พันธุ์พืช พ.ศ.2518 และที่แก้ไขเพิ่มเติม แต่มีท่าข้าวที่รับซื้อ 2 แห่งคือ ท่าข้าวนโมและท่าข้าวไพรทอง อ.ชุมแสง จ.นครสวรรค์ จึงเข้าตรวจสอบ พร้อมทั้งเข้าเก็บตัวอย่างข้าวหอมพวง ซึ่งทราบว่าให้ราคารับซื้อข้าวเปลือกเกี่ยวสดในราคาตันละ 8,000–9,000 บาท สูงกว่ากว่าข้าวขาวปกติทั่วไปที่มีราคาประมาณตันละ 7,500–7,800 บาท และส่งต่อข้าวเปลือกไปยังผู้ประกอบการโรงสีใน จ.นครสวรรค์ พระนครศรีอยุธยา นครปฐม สุพรรณบุรี

ผลตรวจสอบคุณภาพทางกายภาพเบื้องต้นของตัวอย่างข้าวที่สุ่มเก็บมา 2 ตัวอย่าง พบว่ามีเมล็ดข้าวพันธุ์อื่นปนมากถึง 70 เมล็ดในตัวอย่าง 500 กรัม ขณะเดียวกันพบข้าวแดงปนมากถึง 190 เมล็ดในตัวอย่าง 500 กรัม กล่าวได้ว่า ผลผลิตข้าวเปลือกดังกล่าว แท้จริงมีพันธุ์ปนสูงมาก ดังนั้น จึงขอให้เกษตรกรที่ประสงค์จะปลูกข้าวพื้นนุ่มหันมาปลูกข้าวที่ได้รับการรับรองพันธุ์จากกรมการข้าว เช่น พันธุ์ กข21 มีความต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล หรือพันธุ์กข77 ที่มีคุณภาพเมล็ดดีให้ผลผลิตสูง และขณะนี้กรมการข้าวเตรียมรับรองพันธุ์ข้าวพื้นนุ่มพันธุ์ใหม่เพิ่มเติม คือ พันธุ์ กข79 ที่อายุสั้น ผลผลิตสูงต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ต้านทานโรคไหม้ และมีคุณภาพการสีเป็นข้าวสารคุณภาพดี

นายกฤษฎา บุญราช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวในโอกาสเป็นประธานพิธีวันคล้ายวันสถาปนากรมฝนหลวงและการบินเกษตร ครบรอบปีที่ 6 และเป็นประธานพิธีเปิดพิพิธภัณฑ์และห้องสมุดกรมฝนหลวงฯว่า กรมฝนหลวงฯ ตั้งขึ้นเพื่อรองรับโครงการพระราชดำริฝนหลวงของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ที่ทรงให้ความสำคัญด้านการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำแบบครบวงจร โครงการฝนหลวงช่วยเหลือประชาชนและเกษตรกร ก่อให้เกิดประโยชน์สมดังพระราชปณิธานของพระองค์ ส่งผลให้เกษตรกรมีอาชีพและรายได้ที่มั่นคงพึ่งพาตนเองได้

นายกฤษฎากล่าวเพิ่มเติมว่า สำหรับปัญหาฝุ่นละอองที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนนั้น กรมฝนหลวงฯขึ้นบินปฏิบัติการเพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว โดยการขึ้นบินฝนหลวงจะประสบความสำเร็จขึ้นอยู่กับเงื่อนไข 2 ประการ 1.มีความชื้นสัมพัทธ์อยู่ในระดับร้อยละ 60-70  และ 2.ค่าการยกตัวของเมฆ ถ้าติดลบ และความชื้นสัมพัทธ์มาก ก็ปฏิบัติการฝนหลวงได้สำเร็จ  โดยตั้งแต่วันที่ 15 มกราคม มีค่าความชื้นสัมพัทธ์สูงถึงร้อยละ 70  และค่าการยกตัวของเมฆติดลบ ทำให้ปฏิบัติภารกิจสำเร็จปริมาณฝนตกตามพื้นที่เป้าหมาย

นายกฤษฎากล่าวอีกว่า กระทรวงเกษตรฯมีนโยบายช่วยแก้ปัญหาฝุ่นควัน โดยการจูงใจไม่ให้เกษตรกรเผาซากพืช โดยประสานกระทรวงมหาดไทย กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในส่วนกระทรวงเกษตรฯหาเทคโนโลยีที่เหมาะสม เพื่อช่วยแก้ปัญหาดังกล่าวโดยวิธี  “ผลาญ 3 ผลาญ 4” คือ การไถกลบด้วยจอบ หรือรถไถ ในกรณีที่เกษตรกรปลูกข้าวโพด เดิมเมื่อเก็บฝักข้าวโพดเสร็จก็จะนำไปเผา เพื่อเตรียมทำพืชฤดูใหม่ แต่ปัจจุบันพบว่าเมื่อเก็บข้าวโพดเสร็จจะไถกลบ แล้วโปรยสารอีเอ็มเพื่อย่อยสลายภายใน 15 วันหรือ 1 เดือน ทำให้ดินกลายเป็นปุ๋ย ขณะนี้ได้เผยแพร่วิธีดังกล่าวไปยังเกษตรกรซึ่งเป็นที่นิยม รวมทั้งเจ้าหน้าที่จากกระทรวงมหาดไทยสร้างความเข้าใจให้เกษตรกรเพื่อหันมาลดการเผาให้มากขึ้นดังนั้น ในปี 2559-2561 มีค่าความร้อนของอากาศที่เกิดจากการเผาของซากพืช วัชพืช น้อยหรือแทบไม่มีเลย

ด้านนายสุรสีห์ กิตติมณฑล อธิบดีกรมฝนหลวงฯเปิดเผยว่า ที่ผ่านมา กรมฝนหลวงฯปฏิบัติการทำฝนเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรและประชาชนที่ขาดแคลนน้ำได้ค่อนข้างสมบูรณ์ แต่ละปีช่วยเหลือพื้นที่การเกษตรได้ถึง 200-300 ล้านไร่ รวมทั้งพัฒนางานวิจัยและเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำฝน รวมถึงด้านความร่วมมือกับต่างประเทศและการเผยแพร่ศาสตร์พระราชาในต่างแดน สำหรับแผนดำเนินงานปีต่อไป ยังคงขับเคลื่อนโครงการวิจัย เช่น การศึกษาวิจัยการทำฝนด้วยเทคนิคเผาจากภาคพื้น (Ground Based Generator)  รวมทั้ง โครงการวิจัยพัฒนาอากาศยานไร้นักบิน (UAV) เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติการฝนหลวงแบบเมฆอุ่นโดยใช้UAV ยิงพลุสารเคมีซิลเวอร์ไอโอไดด์ และเป็นส่วนหนึ่งในการสืบสานศาสตร์พระราชา นอกจากนี้ จะปรับขยายศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวงเพิ่มขึ้นจากเดิม 5 ศูนย์ คือ ศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวง จ.บุรีรัมย์ และพิจารณาย้ายศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวง จ.เชียงใหม่ มาประจำการ ที่ จ.ตาก เนื่องจากสนามบินเชียงใหม่ จราจรค่อนข้างแออัด รวมทั้งตั้งศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวงเพิ่มอีกแห่งที่ จ.พิษณุโลกในปี 2563 ตลอดจนเร่งจัดตั้งโรงเรียนการบินฝนหลวง ที่จ.ตาก ลดปัญหาขาดแคลนนักบิน พร้อมรองรับความร่วมมือระหว่างประเทศ และจัดสร้างศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการดัดแปรสภาพอากาศ ที่จ.เพชรบุรี เป็นแหล่งความรู้ด้านงานวิจัย งานวิชาการ เป็นศูนย์อบรมเพิ่มพูนความรู้ให้บุคลากรฝนหลวง และต่างประเทศที่สนใจ รวมทั้งโรงเรียนการบินฯ และศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยี คาดว่าในปี 2563 จะเป็นรูปธรรม

คำถาม ที่บ้านผมมีต้นสะเดามากมายครับ อยากจะเอามาทำน้ำฉีดพ่นโรคและแมลง แต่ทำไม่เป็น ขอทราบประโยชน์และวิธีทำด้วยครับ

ฉัตรชัย สายสงคราม

อ.สูงเนิน จ.นครราชสีมา

คำตอบ

การใช้สารสกัดจากพืช พืชที่นิยมนำมาใช้สกัดเป็นสารควบคุมโรคและแมลง และใช้เป็นสารไล่แมลงคือ สะเดา เนื่องจากในสะเดามีสารที่มีคุณสมบัติช่วยในการป้องกันและกำจัดแมลงได้ จะไปช่วยฆ่าแมลงบางชนิดได้ ทำให้แมลงไม่กินอาหาร มีการเจริญเติบโตผิดปกติ หยุดการเจริญเติบโตและระบบย่อยอาหารของแมลง และหยุดการวางไข่และการลอกคราบของแมลง ทั้งยังเป็นพิษต่อไข่ของแมลง และทำให้ไข่ไม่ฟักอีกด้วย

เหตุผลที่สะเดาเป็นพืชที่เหมาะสมในการป้องกันและกำจัดศัตรูพืช

เพราะสารสกัดจากสะเดาไม่เป็นอันตรายต่อผู้ใช้และสัตว์เลี้ยง มีการสลายตัวในสภาพธรรมชาติได้เร็ว จึงไม่เกิดปัญหาพิษตกค้างในพืช ผลผลิตทางการเกษตร และสภาพแวดล้อม ทำให้สารสกัดจากสะเดามีประสิทธิภาพในการออกฤทธิ์ต่อโรคพืชและแมลงศัตรูพืช ทั้งยังไม่เป็นอันตรายต่อแมลงที่เป็นมิตรต่อพืช เช่น ตัวห้ำ ตัวเบียน แมงมุม และสิ่งมีชีวิตชนิดอื่นๆ ในระบบนิเวศวิทยาทางการเกษตร เช่น นก กบ เขียด ปลา อีกด้วย นอกจากนี้แล้ว สะเดา ยังเป็นพืชปลูกง่ายและโตเร็ว ให้ผลผลิตมาก และสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ในระยะเวลานาน

พืชผักที่ใช้สารสกัดจากสะเดาได้ผล ได้แก่ ผักคะน้า กวางตุ้ง ผักกาดหอม กะหลํ่าปลี กะหลํ่าดอก แตงกวา แตงโม แตงเทศ มะเขือเทศ มะเขือยาว หน่อไม้ฝรั่ง ข้าวโพดอ่อน พริกขี้หนู ตำลึง มะกรูด และมะนาว เป็นต้น

วิธีทำสารสกัดจากสะเดา วิธีที่ง่ายและไม่ยุ่งยากคือ การสกัดด้วยน้ำ ให้ใช้เอาผลสะเดา หรือใบสะเดาที่บดแล้ว 1 กิโลกรัม แช่ในนํ้า 20 ลิตร ทิ้งค้างคืนไว้ 1 คืน นำไปฉีดพ่น โดยควรสังเกตพืชที่ฉีดพ่นด้วย พืชบางชนิดเมื่อได้รับสารนี้แล้ว อาจเกิดอาการใบไหม้เหี่ยวย่น หรือต้นแคระแกร็น ควรจะงดใช้สารสกัดจากสะเดาทันที

ชนิดของแมลงที่สามารถกำจัดได้ด้วยสะเดา มีดังนี้

1.ชนิดของแมลงที่ใช้แล้วได้ผลดี ได้แก่ หนอนม้วนใบ หนอนใยผัก หนอนกัดกินใบ หนอนกระทู้ หนอนเจาะยอด หนอนชอนใบ หนอนหนังเหนียว และหนอนหัวกะโหลก

2.ชนิดของแมลงที่ใช้แล้วได้ผลปานกลาง ได้แก่ เพลี้ยจักจั่น เพลี้ยไก่แจ้ เพลี้ยอ่อน หนอนเจาะสมอฝ้าย หนอนต้นกล้าถั่ว แมลงหวี่ขาว และแมลงวันทอง

3.ชนิดของแมลงที่ใช้แล้วได้ผลน้อย ได้แก่ หนอนเจาะฝักถั่ว เพลี้ยไฟ ไรแดง มวน และด้วงชนิดต่างๆ

ผลพลอยได้จากการผลิตสารสกัดสะเดา กากที่เหลือจากการสกัดออกมาแล้ว เรียกว่า กากสะเดา ยังพบว่า มีธาตุอาหารอยู่หลายชนิด คือ ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปตัสเซียม (K) แคลเซียม (Ca) และมักเนเซียม (Mg) นอกจากนั้น ยังประกอบด้วยโปรตีนและคาร์โบไฮเดรต สามารถนำเอากากสะเดามาผึ่งให้แห้ง แล้วนำไปใช้เป็นปุ๋ยทำให้ดินดีขึ้นอีกด้วย นะครับ

นาย รัตวิ