ในปีนี้กรมอุตุนิยมวิทยา ได้ประกาศประเทศไทยเข้าสู่ฤดูหนาว ตั้งแต่วันที่ 27 ตุลาคม ทำให้ปริมาณและการกระจายของฝนบริเวณตอนบนของประเทศ ลดลงอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ปริมาณน้ำในเขื่อนขนาดใหญ่และกลางค่อนข้างดี โดยเฉพาะเขื่อนขนาดใหญ่ มีปริมาณน้ำเฉลี่ยกว่าร้อยละ 81 ของปริมาณการกักเก็บ และไม่มีเขื่อนขนาดใหญ่ไหนเลยที่มีปริมาณน้อยกว่าร้อยละ 30

ดร.ทองเปลว กองจันทร์ อธิบดีกรมชลประทาน กล่าวว่า ณ วันที่ 1 พฤศจิกายน 2561 ซึ่งเริ่มแผนการจัดสรรน้ำในฤดูแล้งปี 2561/2562 เขื่อนขนาดใหญ่มีปริมาณน้ำ รวมกัน 57,743 ล้านลูกบาศก์เมตร(ลบ.ม.) คิดเป็นร้อยละ 81 โดยเป็นปริมาณน้ำใช้การได้ 34,201 ล้าน ลบ.ม. หรือร้อยละ 72 ใกล้เคียงกับปี 2560/2561

อย่างไรก็ตาม ในส่วนของภาคใต้ขณะนี้ยังคงมีฝนตกกระจายทั่วพื้นที่ ทำมีปริมาณน้ำไหลเข้าเขื่อนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งได้สั่งการให้สำนักงานชลประทานพื้นที่ภาคใต้ ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดและให้พิจารณาบริหารจัดการน้ำในเขื่อนให้อยู่ในเกณฑ์เก็บกักหรือต่ำกว่าร้อยละ 80 ของความจุ เพื่อรองรับปริมาณน้ำไหลเข้าอ่างเก็บน้ำ พร้อมกำหนดจุดเฝ้าระวังเสี่ยงภัยน้ำท่วมตั้งแต่ จ.เพชรบุรี ลงไป 75 จุด โดยมีการติดตั้งเครื่องสูบน้ำ เครื่องจักร เครื่องมือต่างๆ ประจำพื้นที่ไว้แล้ว

ส่วนในพื้นที่ภาคเหนือ ภาคกลาง และตะวันออกเฉียงเหนือ ขณะนี้เริ่มใช้แผนการจัดสรรน้ำในฤดูแล้งแล้ว กรมชลประทาน ได้วางแผนให้เขื่อนขนาดใหญ่และขนาดกลาง มีปริมาณน้ำเก็บกักน้อยกว่าร้อยละ 30 ให้พิจารณาจัดสรรน้ำ เฉพาะเพื่อการอุปโภค–บริโภค รักษาระบบนิเวศ และสำรองน้ำไว้ใช้สำหรับต้นฤดูฝนปี 2562 เป็นสำคัญ ขณะนี้มีเขื่อนขนาดกลางที่ที่มีปริมาณน้ำน้อยกว่าร้อยละ 30 จำนวน 30 แห่ง ส่วนเขื่อนขนาดใหญ่ไม่มีปริมาณน้ำต่ำกว่าร้อยละ 30 แม้แต่แห่งเดียว มีเฉพาะเขื่อนขนาดใหญ่ที่มีปริมาณน้ำระหว่างร้อยละ 30-60 ของความจุจำนวน 9 แห่ง คือ เขื่อนแม่กวงอุดมธารา เขื่อนแม่มอก เขื่อนห้วยหลวง เขื่อนอุบลรัตน์ เขื่อนลำพระเพลิง เขื่อนมูลบน เขื่อนลำนางรอง เขื่อนทับเสลา และเขื่อนกระเสียว

สำหรับเขื่อนขนาดใหญ่ที่มีน้ำค่อนข้างดี มีปริมาณน้ำมากกว่าร้อยละ 80 มี 16 แห่ง แบ่งเป็น ภาคเหนือ 4 เขื่อน ได้แก่ เขื่อนสิริกิติ์ เขื่อนแม่งัด เขื่อนกิ่วลม และ เขื่อนกิ่วคอหมา ภาคอีสาน 2 เขื่อน ได้แก่ เขื่อนลำตะคอง และ เขื่อนน้ำอูน ภาคตะวันตก 2 เขื่อน ได้แก่ เขื่อนศรีนครินทร์ และ เขื่อนวชิราลงกรณ ภาคตะวันออก 5 เขื่อน ได้แก่ เขื่อนหนองปลาไหล เขื่อนคลองสียัด เขื่อนขุนด่านปราการชล เขื่อนประแสร์ และ เขื่อนนฤบดินทรจินดา ภาคใต้ 3 เขื่อน ได้แก่ เขื่อนแก่งกระจาน เขื่อนปราณบุรี และ เขื่อนรัชชประภา

ทั้งนี้เขื่อนที่จะสามารถจัดสรรน้ำเพื่อปลูกพืชฤดูแล้ง โดยเฉพาะการทำนาปรังได้ จะต้องมีปริมาณน้ำตั้งแต่ร้อยละ 50
ขึ้นไป แต่จะไม่มีการจัดสรรน้ำเพื่อทำนาปรังรอบที่ 2 อย่างเด็ดขาด ส่วนเขื่อนที่มีปริมาณน้ำน้อยกว่าร้อยละ 50 งดทำนาปรัง

ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล รองอธิบดีกรมชลประทาน เปิดเผยว่า ในการบริหารจัดการเขื่อนที่มีปริมาณน้ำน้อยกว่าร้อยละ 50 กรมชลประทาน จะใช้แนวทางเขื่อนกระเสียวโมเดล ที่เคยประสบผลสำเร็จมาแล้วในการบริหารจัดการน้ำฤดูกาลปี 2558/59 ที่มีน้ำในเขื่อนมีปริมาณน้อยเช่นเดียวกับปีนี้ แต่ กรมชลประทาน ร่วมกับ คณะกรรมการ JMC เขื่อนกระเสียว ใช้แนวทางการมีส่วนร่วมของประชาชน มาร่วมกันวางแผนแก้ปัญหา จนสามารถบริหารจัดการน้ำให้รอดพ้นวิกฤติขาดแคลนน้ำในครั้งนั้นมาได้

“แผนการจัดสรรน้ำดังกล่าว คณะกรรมการ JMC ของเขื่อนกระเสียว จะพิจารณาตามความเหมาะสมและสถานการณ์จริง ซึ่งจะมีการควบคุมการใช้น้ำอย่างรัดกุมเคร่งครัดตามแผนที่วางไว้ ไม่มีการเมืองเข้ามาเกี่ยวข้อง โดยปริมาณน้ำที่มีอยู่จะเพียงพอสำหรับใช้ในการอุปโภคบริโภค และรักษาระบบนิเวศ ซึ่งกรมชลประทานจะขยายผลการบริหารจัดการน้ำของเขื่อนกระเสียว ไปใช้ในการบริหารจัดการน้ำในเขื่อน 6 แห่ง ที่มีปริมาณน้ำน้อย ให้สามารถผ่านพ้นวิกฤติขาดแคลนน้ำในฤดูแล้งปีนี้
และมีน้ำสำรองสำหรับการทำการเกษตรในช่วงต้นฤดูฝนปีหน้า” รองอธิบดีกรมชลประทานกล่าว

สำหรับสถานการณ์น้ำลุ่มน้ำเจ้าพระยา ปริมาณน้ำต้นทุนจาก 4 เขื่อนหลัก คือ เขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิติ์ เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน และเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ รวมกันถึง 12,420 ล้าน ลบ.ม. ส่วนลุ่มน้ำแม่กลอง 2 เขื่อนหลัก คือ เขื่อนศรีนครินทร์ และเขื่อนวชิราลงกรณ มีน้ำใช้การได้ 10,958 ล้าน ลบ.ม. สามารถจัดสรรเพื่อน้ำอุปโภค บริโภค รักษาระบบนิเวศ การเกษตรต่อเนื่อง รวมทั้งมีเหลือสำรองไว้ใช้ในช่วงเริ่มต้นฤดูกาลเพาะปลูกปี 2562

นอกจากนี้กรมชลประทานยังได้วางมาตรการช่วยเหลือพื้นที่ที่ขาดแคลนน้ำ ซึ่งส่วนใหญ่จะอยู่นอกเขตชลประทานไว้แล้ว โดยได้เตรียมเครื่องสูบน้ำเคลื่อนที่จำนวน 1,851 เครื่อง อยู่ในพื้นที่ 1,151 เครื่อง และ ส่วนกลางอีก 700 เครื่อง พร้อมทั้งรถบรรทุกน้ำจำนวน 200 คัน กระจายอยู่ตามโครงการชลประทานต่างๆ 150 คัน อีก 50 คัน สำรองไว้ที่ส่วนกลาง ไว้เรียบร้อยแล้ว ประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อนจากการขาดน้ำสามารถร้องขอความช่วยเหลือมายังหน่วยงานของกรมชลประทานในพื้นที่ได้ทันทีตลอดเวลา

ส่วนในพื้นที่ภาคใต้ ซึ่งกำลังจะเข้าสู่ฤดูฝนนั้น กรมชลประทาน ได้มีการเตรียมพร้อมรับมือสถานการณ์น้ำ โดยได้กำหนดจุดเฝ้าระวังเสี่ยงภัยน้ำท่วมในพื้นที่ภาคใต้ตั้งแต่จังหวัดเพชรบุรี ลงไป 75 จุด ได้มีการเตรียมพร้อมติดตั้งเครื่องสูบน้ำ เครื่องจักร เครื่องมือต่างๆ ประจำไว้ในพื้นที่แล้ว

จากนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้สนับสนุนให้ดำเนินโครงการนาแปลงใหญ่ประชารัฐ โดยใช้กลไกสหกรณ์เป็นตัวขับเคลื่อน สหกรณ์การเกษตรนิคมฯบางระกำ จำกัด จ.พิษณุโลก เป็นสหกรณ์หนึ่งที่ได้ส่งเสริมให้สมาชิกเข้าร่วมโครงการดังกล่าว เนื่องจากสมาชิกส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนาปลูกข้าวเป็นหลัก

นางกฤษณา ธรรมชีวิน ผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรนิคมฯบางระกำ จำกัด จ.พิษณุโลก เล่าว่า ปัจจุบันสหกรณ์ได้ดำเนินโครงการนาแปลงใหญ่มาประมาณ 2 ปีแล้ว มีสมาชิกเข้าร่วม ทั้งสิ้น 458 ราย พื้นที่ประมาณ 14,000 ไร่ สมาชิกส่วนใหญ่ปลูกข้าวนาปรัง โดยพันธุ์ที่นิยมปลูกได้แก่ พิษณุโลก 2 และ กข.49 ซึ่งที่ผ่านมาสหกรณ์ได้มีการชี้แจงแนวทางการดำเนินงานให้กับสมาชิก พร้อมทั้งมีธนาคารข้าว เมล็ดพันธุ์ข้าว ให้สมาชิกยืม มีการเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างกรมการข้าวเข้ามาให้ความรู้เรื่องแมลงและโรคระบาดในข้าว อีกทั้งสหกรณ์จะรับซื้อคืนเมล็ดพันธุ์ข้าวจากสมาชิกเพิ่มขึ้นจากราคาตลาด ตันละ 200 บาท

ปัจจุบันสหกรณ์การเกษตรนิคมฯบางระกำ ได้รับการสนับสนุนยุ้งฉางที่สามารถรองรับปริมาณข้าวได้ 2,000 ตัน จากกรมส่งเสริมสหกรณ์ ซึ่งเป็นงบสนับสนุนตามโครงการไทยนิยม ยั่งยืน เพื่อเก็บเมล็ดพันธุ์ และล่าสุดให้รับสนับสนุนยุ้งฉางขนาด 10,000 ตันเพิ่มอีก เพื่อนำมาเก็บข้าวสารที่จะเข้าโครงการชะลอผลผลิตทางการเกษตรหรือชะลอขายข้าว ซึ่งยุ้งฉางนี้กำลังอยู่ในขั้นตอนของการก่อสร้าง คาดว่าจะแล้วเสร็จประมาณเดือนธันวาคมนี้ สำหรับในฤดูกาลผลิตที่ผ่านมาสหกรณ์สามารถรวบรวมข้าวได้ประมาณ 20,000 ตัน และในรอบปีการผลิตนี้คาดว่าจะสามารถรวบรวมได้ประมาณ 25,000 – 30,000 ตัน

“หลังจากเข้าร่วมโครงการนาแปลงใหญ่ สิ่งที่เปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัด คือ สหกรณ์ได้รับการสนับสนุนอุปกรณ์จากภาครัฐอย่างครบครัน โดยเฉพาะยุ้งฉาง จนสามารถซื้อข้าวจากสมาชิกเพิ่มขึ้นได้เป็นจำนวนมาก อีกทั้งยังสามารถต่อรองกับโรงสีได้ ทำให้สมาชิกสหกรณ์ที่เข้าร่วมโครงการสามารถขายข้าวในราคาที่สูงกว่าตลาด ส่งผลให้มีรายได้ที่มั่นคงมากขึ้น” นางกฤษณา กล่าว

นอกจากนี้ สหกรณ์การเกษตรนิคมฯบางระกำ ยังได้ส่งเสริมให้สมาชิกเข้าร่วมโครงการปลูกข้าวโพดหลังฤดูกาลทำนา ตามนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยทางสหกรณ์ได้มีการปล่อยสินเชื่อในกลุ่มข้าวโพด 0% ซึ่งโครงการนี้ เพิ่งเริ่มดำเนินการเป็นปีแรก และได้มีการคุยกันหลายฝ่าย ทั้งพ่อค้า ภาคเอกชน และกลุ่มเมล็ดพันธุ์ เพื่อให้เกิดการทำงานที่เชื่อมโยงกัน โดยขณะนี้มีพื้นที่เข้าร่วมโครงการ ประมาณ 4,000 ไร่ มีการจ่ายเมล็ดพันธุ์ไปแล้ว 2,000 ไร่ และจะสิ้นสุดการจ่ายเมล็ดพันธุ์ในวันที่ 15 ธันวาคม ทั้งนี้คาดว่าจะสามารถรวบรวมผลผลิตได้ประมาณเดือนกุมภาพันธ์ โดยราคาเป็นไปตามกลไกตลาด

แต่ก่อนเกษตรกรในพื้นที่อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี นิยมทำนากันเป็นจำนวนมาก ทำให้ประสบปัญหาราคาข้าวตกต่ำ ส่งผลให้มีหนี้สินมากมายและเกิดความยากจนอย่างหนัก จึงได้มีการรวมตัวกันจัดตั้งสหกรณ์นิคมชะอำ จำกัด ขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว

นายมานะ อ่อนนุ่ม ผู้อำนวยการนิคมสหกรณ์ชะอำ เล่าว่า ปัจจุบันสมาชิกของสหกรณ์นิคมชะอำ ไม่ได้ประกอบอาชีพทำนาเพียงอย่างเดียว แต่สหกรณ์มุ่งเน้นส่งเสริมการสร้างอาชีพที่หลากหลายและการสร้างรายได้ที่ยั่งยืนให้กับสมาชิก เพื่อให้สามารถช่วยเหลือตนเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกันได้อย่างมั่นคง ไม่ว่าจะเป็น การให้ความรู้แก่การเกษตรกรสมาชิกทั้งด้านเกษตรทฤษฎีใหม่ เศรษฐกิจพอเพียง การทำปุ๋ยอินทรีย์ใช้เอง การปลูกผักปลอดสารพิษ เพื่อสร้างรายได้เสริมจากการทำนา รวมถึงมีการเชื่อมโยงกับหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน เพื่อส่งเสริมให้เกษตรกรสมาชิกมีช่องทางสร้างรายได้เพิ่มและสร้างความมั่นคงในอาชีพมากขึ้น

นอกจากนี้ สหกรณ์ยังสานต่อนโยบายรัฐบาลโดยการขับเคลื่อนโครงการนาแปลงใหญ่ เพื่อช่วยสมาชิกลดต้นทุนการผลิต พร้อมกับยกระดับการผลิตข้าวให้ได้ตามมาตรฐาน GAP อีกทั้งยังเน้นส่งเสริมให้สมาชิกใช้การตลาดนำการผลิตในการประกอบอาชีพ ตลอดจนจัดทำโครงการเกษตรอินทรีย์ในพื้นที่นิคมสหกรณ์ เพื่อส่งเสริมให้สมาชิกมีอาชีพเสริม และสร้างรายได้ตลอดทั้งปี

ด้าน นางอุษา โพธิ์ทอง ผู้จัดการสหกรณ์นิคมชะอำ จำกัด เล่าว่า ในส่วนของการดำเนินงานโครงการนาแปลงใหญ่นั้น มีสมาชิกทั้งหมด 75 ราย โดยเน้นส่งเสริมปลูกข้าวแข็งเพื่อทำเป็นข้าวนึ่งส่งให้กับตลาด ซึ่งกำหนดความชื้นที่ 14-15% จำหน่ายในราคา 3,000 ตันต่อปีทั้งนี้ราคาจะขึ้นอยู่กับราคากลางของตลาดและความชื้นเป็นหลัก ปัจจุบันสมาชิกมีความเชื่อมั่นในโครงการนี้เป็นอย่างมาก เนื่องจากมีสหกรณ์เป็นแหล่งรวบรวมผลผลิต มีรายได้ตอบแทนที่ดี และยังลดต้นทุนในเรื่องของพันธุ์ข้าวได้อีกด้วย นอกจากนี้ ที่ผ่านมาได้ส่งเสริมให้สมาชิกรวมตัวกันจัดตั้งกลุ่มเกษตรอินทรีย์นิคมสหกรณ์ชะอำ เพื่อผลิตพืชผักอินทรีย์มาเป็นระยะเวลา 2 ปีแล้ว โดยให้สมาชิกปลูกตามคำแนะนำของสหกรณ์ และสหกรณ์จะรับซื้อผลผลิตทั้งหมด ซึ่งหลังจากที่สหกรณ์ได้รวบรวมผลผลิตทั้งหมดแล้ว จะนำไปจำหน่ายตามตลาดต่างๆไม่ว่าจะเป็นตลาดโรงพยาบาลพระจอมเกล้าและโรงพยาบาลชะอำ อีกทั้งยังส่งขายให้กับตลาดโมเดิร์นเทรดอย่าง แม็คโคร และโรบินสันด้วย

ปัจจุบันสมาชิกของสหกรณ์นิคมชะอำ จำกัด มีความเชื่อมั่นในระบบสหกรณ์มากขึ้นและพร้อมจะขับเคลื่อนโครงการต่างๆ ร่วมกับสหกรณ์ จนส่งผลให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น มีความมั่นคงในอาชีพ และมีรายได้ที่ยั่งยืน

สหกรณ์นิคมลานสัก จํากัด อ.ลานสัก จ.อุทัยธานี เป็นสหกรณ์หนึ่งที่ประสบความสำเร็จในการดำเนินธุรกิจผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวขาย เป็นอันดับ 1 ของประเทศ โดยได้มีการส่งเสริมให้สมาชิกผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวชั้นดี เพื่อใช้ในการเพาะปลูกและจำหน่ายให้แก่กลุ่มเกษตรทั่วไปผ่านช่องทางเครือข่ายสหกรณ์ จนทำให้สมาชิกมีรายได้เพิ่มขึ้น 20-30% อีกทั้งยังมีการแลกเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์ระหว่างสหกรณ์เป็นการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน

นายจิตติ เจียมเจือจันทร์ ผู้จัดการสหกรณ์นิคมลานสัก จำกัด เล่าว่า ปัจจุบันสมาชิกส่วนใหญ่ปลูกข้าวเพื่อการบริโภค แต่สหกรณ์ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของเมล็ดพันธุ์ข้าวที่ตลาดมีความต้องการสูง จึงส่งเสริมให้สมาชิกผลิตเมล็ดพันธุ์ ซึ่งปัจจุบันมีสมาชิกร่วมโครงการจำนวน 550 ราย เมล็ดพันธุ์ข้าวที่ผลิตมีหลากหลายสายพันธุ์ เช่น กข.49 กข.41 กข.29 กข.43 และ กข.71 มีพื้นที่ปลูกข้าวรวมทั้งหมด 2,500 ไร่ สามารถให้ผลผลิตเฉลี่ยไร่ละ 1 ตัน โดยใน 1 ปี สามารถผลิตเมล็ดพันธุ์ได้ 2 รอบ ได้ผลผลิตประมาณ 5,000 ตันต่อปี นอกจากนี้ สหกรณ์ยังได้ส่งเสริมให้สมาชิกทำนาแบบลดต้นทุนการผลิต เช่น ส่งเสริมให้ใช้เมล็ดพันธุ์ไม่เกิน 16 กิโลกรัมต่อไร่ จากเดิมที่สมาชิกจะใช้เมล็ดพันธุ์เฉลี่ย 35 กิโลกรัมต่อไร่ รวมถึงส่งเสริมให้ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน โดยสมาชิกที่เข้าร่วมโครงการจะได้รับการตรวจค่าวิเคราะห์ดินจากเจ้าหน้าที่ ซึ่งจะทำให้สมาชิกรับรู้ว่า ต้องใช้ปุ๋ยแบบใด ชนิดใด เพื่อให้ได้ประโยชน์ต่อดินมากที่สุด อีกทั้งจะสามารถช่วยประหยัดต้นทุนให้กับสมาชิกได้อีกด้วย โดยสหกรณ์จะมีเครื่องผสมปุ๋ยอัตโนมัติไว้บริการให้กับสมาชิกหรือเกษตรกรทั่วไปสามารถเข้ามาใช้ผสมปุ๋ยสูตรต่างๆ ได้ตามค่าวิเคราะห์ดิน ตลอดจนสหกรณ์ได้จัดหาปัจจัยการผลิต เช่น เครื่องจักรทางการเกษตร เครื่องเกี่ยวข้าว รถดำนา มาบริการแก่สมาชิกในราคาที่ถูกกว่าตลาดทั่วไปประมาณ 50 – 100 บาทต่อไร่

สหกรณ์จะรับซื้อเมล็ดพันธุ์ข้าวจากสมาชิกหลังจากที่ได้เก็บเกี่ยวเสร็จเรียบร้อยแล้ว จากนั้นสหกรณ์ก็จะนำตัวอย่างข้าว เข้าไปตรวจสอบภายในห้องแล็บของสหกรณ์ และนำเมล็ดพันธุ์เหล่านั้นเข้าสู่ระบบการปรับปรุงเมล็ดพันธุ์ ตากลดความชื้นเพื่อให้ได้ระดับที่เหมาะสม และเข้าสู่โรงงานแปรรูปเพื่อการบรรจุและจำหน่าย สำหรับเมล็ดพันธุ์ที่ยังไม่ถึงช่วงเวลาจำหน่าย สหกรณ์จะนำไปเก็บรักษาไว้ในห้องที่มีการรักษาอุณหภูมิ เพื่อให้เมล็ดพันธุ์อยู่ในสภาพที่พร้อมใช้หรือมีชีวิตทุกเมล็ด นอกจากนี้ก่อนนำออกจำหน่ายจะมีการสุ่มตรวจเมล็ดตัวอย่างเพื่อหาเปอร์เซ็นต์การงอกว่าอยู่ในระดับที่ได้มาตรฐานหรือไม่ เพื่อเป็นการรับประกันการขายว่าเมล็ดพันธุ์ที่จำหน่ายออกไปมีคุณภาพ

การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวของสหกรณ์นิคมลานสัก จะเน้นการกระจายความเสี่ยงโดยการปลูกข้าวหลายสายพันธุ์ตามความสมัครใจของสมาชิก อีกทั้งสหกรณ์ยังได้รับความไว้วางใจจากภาคเอกชนหลายรายในการรับซื้อข้าวจากสหกรณ์เพื่อไปสร้างแบรนด์ หรือ นำไปบรรจุขายในแบบของตนเอง โดยแต่ละปีจะมีการสั่งซื้อเมล็ดพันธุ์จากสหกรณ์ไปบรรจุขายในแบรนด์ต่างๆ กว่า 1,000 ตัน

นอกจากเหนือจากการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวแล้ว สหกรณ์ยังได้ส่งเสริมสมาชิกปลูกถั่วแระญี่ปุ่น เพื่อเสริมรายได้ โดยจะเริ่มปลูกในช่วงเดือนพฤศจิกายนและจะแล้วเสร็จประมาณเดือนมีนาคมถึงเมษายนของทุกปี มีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 7,000 ไร่ ผลผลิตที่ได้เฉลี่ยประมาณ 10,000 ตันต่อปี โดยมีบริษัทเอกชนเข้ามารับซื้อผลผลิตทั้งหมดในราคาที่เป็นไปตามกลไกของตลาด

โครงการสานพลังประชารัฐเพื่อสนับสนุนการปลูกข้าวโพดหลังฤดูการทำนา เป็นโครงการที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ริเริ่มปฏิรูปการบริหารจัดการภาคการเกษตรของไทย ด้วยการวางแผนการผลิตทางการเกษตรของประเทศเพื่อสนองนโยบายการตลาดนำการผลิตของรัฐบาล โดยจะเริ่มดำเนินการตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2561 เป็นต้นไป

สำหรับการขับเคลื่อนโครงการดังกล่าว จะมีการบูรณาการร่วมกันจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 5 หน่วยงาน ไม่ว่าจะเป็นกรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมส่งเสริมการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน กรมชลประทาน และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร หรือ ธ.ก.ส. โดยใช้กลไกสหกรณ์เข้ามาบริหารจัดการพื้นที่เพาะปลูก การเก็บเกี่ยว การรวบรวมผลผลิตและประสานภาคเอกชนกำหนดราคารับซื้อล่วงหน้าและเปิดจุดรับซื้อผลผลิตจากเกษตรกรถึงในพื้นที่

นายพิเชษฐ์ วิริยะพาหะ อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ กล่าวว่า การดำเนินโครงการสานพลังประชารัฐเพื่อสนับสนุนการปลูกข้าวโพดหลังฤดูการทำนา เป็นนโยบายสำคัญที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มุ่งหวังที่จะสร้างสมดุลของปริมาณผลผลิตข้าวให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด โดยลดพื้นที่การปลูกข้าวนาปรัง แล้วหันมาปลูกพืชทดแทนที่มีศักยภาพและสามารถบริหารจัดการด้านการตลาดได้ ซึ่งข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ยังมีปริมาณไม่เพียงพอกับความต้องการของตลาดในประเทศ โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ยังมีความต้องการข้าวโพดเลี้ยงสัตว์เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบผลิตอาหารสัตว์อีกเป็นจำนวนมาก ซึ่งขณะนี้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้เชิญบริษัทเอกชน 13 ราย ซึ่งเป็นตัวแทนสมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์มาหารือถึงเรื่องคุณภาพและราคาข้าวโพดที่จะรับซื้อจากเกษตรกร รวมถึงกำหนดจุดรับซื้อในพื้นที่ทั้ง 33 จังหวัด โดยจะมีการแบ่งจุดรับซื้อที่แน่นอนว่าบริษัทใดจะเข้าไปรับซื้อในพื้นที่ใด ซึ่งจะต้องมีความชัดเจนภายในวันที่ 25 ตุลาคมนี้ และการเปิดจุดรับซื้อต้องเข้าถึงพื้นที่เป้าหมาย เพื่อให้เกษตรกรมีความสะดวกในการรวบรวมข้าวโพดมาขายได้ในทันทีที่มีการเก็บเกี่ยว นอกจากนี้ยังได้ประสานไปยังสมาคมผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ เพื่อหารือถึงเงื่อนไขในการขายเมล็ดพันธุ์ให้สหกรณ์เพื่อนำไปกระจายสู่เกษตรกร ทางบริษัทจะต้องส่งนักวิชาการเข้ามาช่วยดูแลและถ่ายทอดเทคโนโลยีการปลูกข้าวโพดให้กับเกษตรกร ตั้งแต่แรกเริ่มไปจนถึงการเก็บเกี่ยว เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพตามที่ตลาดต้องการ

หลังจากทั้ง 5 หน่วยงาน ร่วมกันระดมปูพรมสำรวจ พบว่า มีพื้นที่ที่เหมาะสมในการปลูกข้าวโพดหลังนา จำนวน 2.8 ล้านไร่ โดยขณะนี้มีพื้นที่สนใจเข้าร่วมโครงการประมาณ 850,000 ไร่ เกษตรกรรวมทั้งหมด 97,000 ราย ส่วนหนึ่งในนี้เป็นสหกรณ์ 265 แห่ง จำนวน 37,000 ราย พื้นที่ 320,000 ไร่ และคาดว่าจะมีเพิ่มขึ้นอีกอย่างต่อเนื่อง รัฐบาลจะช่วยเหลือพี่น้องเกษตรกรในเรื่องของเงินทุน โดยให้กู้รายละไม่เกิน 30,000 บาท หรือไร่ละ 2,000 บาท คนละไม่เกิน 15 ไร่ อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 0.01 ต่อปี ถ้ากู้ 6 เดือน ดอกเบี้ยจะอยู่ประมาณ 1.50 บาท พร้อมทั้งสนับสนุนเบี้ยประกันภัย 65 บาทต่อไร่ เมื่อได้รับความเสียหายจากภัยพิบัติ น้ำท่วม หรือถูกแมลงศัตรูพืชทำลาย จะได้รับเงินชดเชย ไร่ละ 1,500 บาท ซึ่งจะเริ่มฤดูกาลเพาะปลูกในเดือนพฤศจิกายนนี้ และคาดว่าจะเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2562

ที่ผ่านมา กรมส่งเสริมสหกรณ์ได้มีการดำเนินการนำร่องโครงการดังกล่าวไปบ้างแล้ว โดยนำร่องที่สหกรณ์การเกษตรพรหมพิราม จำกัด ตั้งแต่ช่วงเดือนกันยายนที่ผ่านมา ซึ่ง น.ส.ปิยาพัชร สุจรรยา ผู้จัดการสหกรณ์การเกษตรพรหมพิราม จำกัด เล่าว่า พื้นที่เพาะปลูกในอำเภอพรหมพิรามมีกว่า 16,000 ไร่ ทั้งในเขตและนอกเขตชลประทาน ปัจจุบันสหกรณ์มีการนำร่องโครงการฯไปแล้วทั้งหมด 1,131 ไร่ ซึ่งทางสหกรณ์จะคัดเลือกเฉพาะสมาชิกที่มีความพร้อมด้านพื้นที่เพาะปลูกเพื่อไม่ให้สมาชิกได้รับผลกระทบจากการเข้าร่วมโครงการ โดยสหกรณ์ฯ ได้ทำ MOU การตลาดกับ 2 บริษัท คือ บริษัทเจริญโภคภัณฑ์ และบริษัท เบทาโกร สหกรณ์ซื้อเมล็ดพันธุ์จากบริษัทเจริญโภคภัณฑ์ และผลผลิตที่ได้จะนำไปขายให้กับ บริษัท เบทาโกร ในราคาตามประกาศของกระทรวงพาณิชย์ โดยจะรวบรวมผลผลิตในพื้นที่นำร่องได้ประมาณเดือน มกราคม 2562 และคาดว่าจะได้ผลผลิตเฉลี่ยไร่ละ 1.4 ตัน

ในวาระครบรอบปีที่ 51 กรมส่งเสริมการเกษตร เมื่อวันที่ 21 ต.ค.2561 ที่ผ่านมา นายลักษณ์ วจนานวัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในการจัดงานวันที่ระลึกคล้ายวันสถาปนา โดยได้อ่านสารจาก นายกฤษฎา บุญราช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่กล่าวอวยพรในวันครบรอบดังกล่าว และขอบคุณบุคลากรทุกคนที่ร่วมทำงานเพื่อพัฒนาเกษตรกรมาตลอดทั้งปี ซึ่งกรมส่งเสริมการเกษตรถือเป็นหน่วยงานที่เข้าถึงและได้รับความเชื่อถือจากเกษตรกร ซึ่งพันธกิจของกรมต้องยกระดับองค์ความรู้ให้กับเกษตรกร ทั้งการลดต้นทุน การเพิ่มผลผลิต และการเพิ่มคุณภาพผลผลิต โดยใช้งานวิจัยและเทคโนโลยีเข้ามายกระดับ สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับภาคการเกษตรของประเทศ

นอกจากนี้ กรมส่งเสริมการเกษตรได้กำหนดจัดกิจกรรมต่างๆ ประกอบด้วย พิธีสงฆ์และพิธีบวงสรวงท้าวมหาพรหมและศาลพระภูมิในช่วงเช้า พิธีวางพวงมาลาอนุสาวรีย์ ศาสตราจารย์พิเศษทำนอง สิงคาลวณิช อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตรคนแรก อีกทั้งยังมีหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐ และเอกชน มาร่วมแสดงความยินดีพร้อมมอบเงินบริจาคให้โรงพยาบาลสงฆ์ และพิธีมอบรางวัลเชิดชูเกียรติและประกาศเกียรติคุณให้บุคคลและหน่วยงานดีเด่นประจำปี 2561