จากสถานการณ์การส่งออกลำไยไปยังประเทศอินโดนีเซียในปีนี้ดูเหมือนจะมีปัญหาไม่น้อย เนื่องจากประเทศอินโดนีเซียได้สั่งงดการนำเข้าลำไยจากประเทศไทย จำนวน 28,000 ตัน ในช่วงเดือนกรกฎาคม-สิงหาคม ซึ่งเป็นช่วงที่ลำไยออกสู่ตลาดมากที่สุด ทำให้ส่งผลกระทบต่อผลผลิตลำไยที่กำลังจะออกในปีนี้ ดังนั้น กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงได้มอบหมายให้กรมส่งเสริมการเกษตรดำเนินการรณรงค์ผลิตลำไยคุณภาพ เพื่อกระตุ้นการบริโภคในประเทศ และทดแทนตลาดอินโดนีเซีย

ทั้งนี้ ปี 2556 – 2560 ประเทศไทยส่งออกลำไยสดไปยังอินโดนีเซียเพิ่มขึ้นจาก 59,869.60 ตัน ในปี 2556 เป็น 97,180.86 ตัน ในปี 2560 โดยเฉพาะในช่วงที่ไทยมีปริมาณผลผลิตออกมาก (ช่วงพีค) คือ เดือนกรกฎาคม – สิงหาคม มีการส่งออกเพิ่มขึ้นจาก 15,546.21 ตัน ในปี 2556 เป็น 28,387.96 ตัน ในปี 2560 ซึ่งกรณีอินโดนีเซียงดการนำเข้าในช่วงเดือนกรกฎาคม – สิงหาคม คาดว่าจะกระทบต่อปริมาณผลผลิตลำไยสดที่ไม่สามารถนำเข้าได้ สอดคล้องกับปริมาณการส่งออกที่มากที่สุดในปี 2560 ประมาณ 28,387.96 ตัน หรือคิดประมาณร้อยละ 30 ของลำไยในช่วงพีคทั้งหมด

นายนเรศ ฝีปากเพราะ ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 6 จังหวัดเชียงใหม่ กรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า โครงการรณรงค์ผลิตลำไยคุณภาพ ปี 2561 เป็น 1 ในนโยบายสำคัญเร่งด่วนของรัฐบาล ตามมติคณะกรรมการพัฒนาและบริหารจัดการผลไม้ หรือ Fruit Board ที่มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (นายกฤษฎา บุญราช) เป็นประธาน โดยมีเป้าหมายที่จะผลิตลำไยคุณภาพเพื่อพัฒนาคุณภาพยกเกรด จากเกรด A เป็น AA ซึ่งจากการงดการนำเข้าลำไยของอินโดนีเซียในปีนี้ จำนวน 28,000 ตัน ทำให้ต้องเปลี่ยนเป้าหมายโดยได้ดำเนินการร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่โจ้ในการพัฒนาคุณภาพลำไย โดยเริ่มตั้งแต่การเตรียมต้นจนถึงการพัฒนาคุณภาพ ซึ่งจะเน้นการตัดแต่งช่อผล เพื่อให้มีปริมาณจำนวนผลในช่อให้เหมาะสม เพื่อพัฒนาคุณภาพลำไยจากเกรด A เป็น AA ให้ได้

โดยในปี 2561 คาดการณ์ว่าจะมีเนื้อที่ให้ผล จำนวน 837,721 ไร่ ผลผลิตรวม ประมาณ 659,134 ตัน จำแนกเป็นลำไยในฤดู จำนวน 639,413 ไร่ ผลผลิตจำนวน 386,303 ตัน และลำไยนอกฤดู จำนวน 198,308 ไร่ ผลผลิต จำนวน 272,831 ตัน โดยผลผลิตในฤดูมีปริมาณมากกว่า ปี 2560 ร้อยละ 2.28

สำหรับเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการนี้ ตั้งเป้าไว้ที่ 6,543 ราย แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มปราชญ์ชาวบ้าน กลุ่มศพก.กับแปลงใหญ่ลำไย และกลุ่มเกษตรกรรายใหม่ โดยสามารถผลิตลำไยคุณภาพได้มากกว่า 20,000 ตัน ซึ่งจะเน้นพัฒนาในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และลำพูน เนื่องจากเป็นแหล่งผลิตที่ใหญ่ที่สุดของภาคเหนือ

“ที่ผ่านมาเกษตรกรส่วนใหญ่ ร้อยละ 80 ตลาดหลักจะอยู่ที่ตลาดลำไยอบแห้งทั้งเปลือกหรือตลาดลูกร่วง แต่หลังจากได้เข้าร่วมโครงการ ได้มีการปรับเปลี่ยนมาทำเป็นลำไยสดช่อ มีการพัฒนาคุณภาพการตัดแต่งช่อผล มีการดูแลรักษาตามกระบวนการจัดการคุณภาพที่ดีและเหมาะสม จนสามารถยกระดับผลผลิตและเปลี่ยนตลาดเป้าหมายจากตลาดลูกร่วงมาเป็นตลาดบริโภคสดได้ โดยในปีนี้มีเป้าหมายผลิตลำไยเกรด AA ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 เป็นการยกระดับรายได้ของเกษตรกรให้เพิ่มขึ้น มั่นคง และยั่งยืนกว่าเดิม” นายนเรศ กล่าวทิ้งท้าย

ปัจจุบันสาธารณรัฐประชาชนจีนมีการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ เทคโนโลยี นวัตกรรม เจริญก้าวหน้าอย่างมาก ประกอบกับรัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมให้ผู้ประกอบการจีนไปลงทุนต่างประเทศ ตามนโยบาย “Go Out Aboard” และ“One Belt, One Road” ได้ จึงเป็นโอกาสอันดีที่จะนำไปสู่ความร่วมมือทางด้านการเกษตรระหว่างประเทศไทยกับประเทศจีน

ล่าสุด สภาเกษตรกรแห่งชาติ นำโดย นายประพัฒน์ ปัญญาชาติรักษ์ ประธานฯ ได้เข้าพบคุณจาง เพ้ย ตง ที่ปรึกษาฝ่ายการค้าและเศรษฐกิจ และเข้าพบ ฯพณฯ ลวี่ เจี้ยน เอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนจีนประจำประเทศไทย เพื่อหารือความร่วมมือด้านการเกษตรระหว่างสภาเกษตรกรแห่งชาติ สถานเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนจีน และมูลนิธิพัฒนาเทคโนโลยีการเกษตรไทย เพื่อนำไปสู่ความร่วมมือด้านการพัฒนาเกษตรกรของทั้ง 2 ประเทศ พร้อมกับได้ศึกษาดูงานด้านไผ่ เห็ด และเครื่องจักรกลเกษตร ใน 3 มณฑลของจีน ได้แก่ มณฑลเจ้อเจียง ซานตงและหูหนาน

นายประพัฒน์ กล่าวถึงเรื่องนี้ว่า หากสามารถประสานความร่วมมือระหว่างกันได้อย่างใกล้ชิดจะสนับสนุนให้เกิดการพัฒนายกระดับเกษตรกรไทยไปสู่ความเจริญก้าวหน้าอย่างเข้มแข็ง มั่นคง ยั่งยืน ซึ่งจากการเข้าศึกษาดูงานด้านไผ่ อุตสาหกรรมแปรรูปไผ่ของจีนมีความก้าวหน้ามาก มีสถาบันวิจัยไผ่แห่งชาติเป็นพี่เลี้ยงในอุตสาหกรรมนี้ มีนักวิชาการด้านไผ่อยู่ประมาณ 300 คน คอยให้คำปรึกษาแนะนำเกษตรกรผู้ปลูกไผ่,สายพันธุ์ไผ่ , การแปรรูปกลางน้ำปลายน้ำทุกระดับ เช่น ตัดแต่ง อบ ให้สี ทอเสื่อ ทอเป็นหัตถกรรมไผ่ หมอนไผ่ เฟอร์นิเจอร์จากไผ่ ซึ่งจะมีการแปรรูปต้นน้ำกลางน้ำในหมู่บ้านแล้วส่งไปยังโรงงานใหญ่ สามารถนำไผ่แช่น้ำกาวแล้วอบแห้งจึงอัดฮาร์ดบอร์ดเป็นไม้อัดหนา อัดจนกลายเป็นไม้เนื้อแข็งซึ่งเป็นไม้ที่แข็งที่สุดในโลก ส่งไปขายที่เยอรมนีเป็นหลัก รวมทั้งยุโรป โดยโรงงานมียอดขายปีละ 1 หมื่นล้านหยวนหรือราวห้าหมื่นล้านบาท

นอกจากนี้ จีนยังใช้ไผ่เป็นเครื่องมือในการแก้ปัญหาความยากจน แก้ปัญหาการชะล้างหน้าดิน ความชื้น การฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม ซึ่งประเทศจีนประสบความสำเร็จในการพัฒนาอุตสาหกรรมไผ่ เราสามารถถอดบทเรียนมาใช้กับประเทศไทยได้เพื่อให้ไผ่เป็นพืชเศรษฐกิจใหม่ของไทย โดย China National Bamboo Research Center เมืองหางโจว มณฑลเจ้อเจียง ยินดีให้ความร่วมมือด้านเทคนิคและวิชาการ ด้วยการจัดส่งผู้เชี่ยวชาญมาช่วยศึกษาวิจัย พัฒนาการปลูกไผ่และยกระดับการแปรรูปเพิ่มมูลค่าเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ตลอดจนยินดีให้การสนับสนุนด้านการฝึกอบรมเพื่อเพิ่มพูนพัฒนาความรู้ ความสามารถ และทักษะในการบริหารจัดการ การปลูก การแปรรูปไผ่ให้แก่เกษตรกรและผู้เกี่ยวข้องของไทย รวมทั้งบริษัทแปรรูปผลิตภัณฑ์จากไผ่ของจีน สนใจจะร่วมมือด้านการค้า การลงทุนในประเทศไทยด้วย

ด้านการเข้าศึกษาดูงานเรื่องเห็ด เห็ดในจีนมีหลากหลายสายพันธุ์ทั้งจากธรรมชาติและจากการวิจัยของสถาบันวิจัยเห็ดของมณฑลซาน ตง มีการนำเห็ดมาอบความร้อนเพื่อฆ่าเชื้อแล้วแช่ในน้ำจืดบริสุทธิ์นำไปบรรจุขวดและกระป๋องขายได้ทั่วประเทศจีน มีโรงงานแปรรูปเห็ดขนาดใหญ่ ทำน้ำเห็ด เห็ดอบแห้ง จำหน่ายปีหนึ่ง 500 ล้านหยวน หรือ ประมาณ 2,500 ล้านบาท โดยโรงงานที่ไปดูงานใช้เครื่องจักร automatic ใช้หุ่นยนต์เป็นหลัก มีแรงงานไม่เกิน 5 คน หากมีความร่วมมือด้านเทคนิคและวิชาการเพื่อการศึกษาวิจัยและพัฒนาอุตสาหกรรมเห็ดในประเทศไทยจะเป็นประโยชน์ต่อเกษตรกร จะเป็นอาชีพที่สามารถสร้างรายได้ผลตอบแทนที่ดีให้แก่เกษตรกร

ส่วนการเข้าศึกษาดูงานด้านเครื่องจักรกลเกษตร โรงงานขนาดใหญ่ผลิตเครื่องจักรกลขนาดหนัก รถแทรกเตอร์ขนาดใหญ่ รถเกี่ยวข้าวขนาดใหญ่ทั้งล้อยางและตีนตะขาบเป็นโรงงานของบริษัทมหาชนของจีน อีกโรงงานผลิตเครื่องจักรกลขนาดกลางและขนาดเล็กอยู่ที่มณฑลหูหนาน มีเครื่องเกี่ยวข้าวร้อยกว่าแรงม้าขนาดบรรจุ 1 ตันคล้ายที่เกษตรกรไทยใช้ รถไถขนาดเล็กซึ่งทั้ง 2 รายการราคาต่ำกว่าไทยราว 30% เครื่องสีข้าววันละตันราคาขายหน้าโรงงานประมาณ 4-5,000 บาท มีเครื่องอบธัญพืชซึ่งใช้พลังงานจากชีวมวลต้นทุนต่ำมาก หากจัดให้มีการแลกเปลี่ยนสินค้าเกษตรของไทย เช่น ข้าวหอมมะลิ ยางพารา และผลไม้ กับเครื่องจักรกลเกษตรของจีน รวมถึงการร่วมมือจัดแสดงสินค้า การแลกเปลี่ยนการเยือน การร่วมมือด้านเทคนิคและวิชาการ ตลอดจนถึงการส่งเสริมให้ประเทศไทยเป็นฐานการลงทุนเพื่อการขยายการดำเนินธุรกิจสู่ประเทศอาเซียน ตามแนวนโยบาย “One Belt, One Road Initiative” จะเป็นทิศทางที่ดี

นอกเหนือจากนั้น ยังมีการบันทึกความเข้าใจและบันทึกความตั้งใจของสภาเกษตรกรแห่งชาติกับ 3 มณฑลของประเทศจีน เพื่อให้พาณิชย์มณฑลที่เป็นผู้บริหารเรื่องเศรษฐกิจของมณฑลเป็นเจ้าภาพในการทำบันทึกความเข้าใจ ในการส่งเจ้าหน้าที่และตัวแทนบริษัทมาศึกษาดูงานในประเทศไทย แสวงหาความร่วมมือในเชิงรูปธรรมทั้งในระยะสั้น และระยะยาว โดยทั้ง 3 มณฑลพร้อมที่จะนำสินค้าเกษตรของประเทศไทยไปวางจำหน่าย และเปิดช่องทางให้เป็นพิเศษสำหรับสภาเกษตรกรแห่งชาติ เช่น มณฑลซานตง จะเปิดโกดังและเจรจากับพ่อค้าให้มาทำข้อตกลงเรื่องการซื้อข้าวหอมมะลิออแกนิกส์จากประเทศไทย และผลไม้หลากหลายที่ ซึ่งกิจกรรมทั้งหมดนี้สภาเกษตรกรแห่งชาติได้จัดทำบันทึกนำเรียนนายกรัฐมนตรีเพื่อการสนับสนุนกิจกรรมร่วมกันของทั้งสองประเทศต่อไป

ตามที่ กรมอุตุนิยมวิทยาได้ประกาศเตือนพายุฤดูร้อนในหลายพื้นที่ทั่วประเทศไทย ทั้งภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออกและภาคใต้ กรมส่งเสริมการเกษตร จึงเตรียมความพร้อมรับมือป้องกันและระวังความเสียหายที่จะเกิดต่อผลผลิตทางการเกษตร วางมาตรการป้องกันและลดผลกระทบจากพายุฤดูร้อน เสริมสร้างศักยภาพและความสามารถของชุมชนในพื้นที่เสี่ยง เพื่อให้สามารถปรับตัวต่อสถานการณ์ต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะเกษตรกรชาวสวนในพื้นที่ภาคตะวันออก ที่ผลไม้หลายชนิดเริ่มให้ผลผลิต ได้แก่ ทุเรียน มังคุด เงาะ ลองกอง และภาคเหนือ ได้แก่ ลิ้นจี่

นายสมชาย ชาญณรงค์กุล อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า จากนโยบายของนายกฤษฎา บุญราช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่ได้ปรับกลไกขับเคลื่อนการดำเนินงานด้านการเกษตร โดยให้ความสำคัญกับการปฏิบัติงานในระดับพื้นที่ จึงได้แต่งตั้งคณะกรรมการอำนวยการขับเคลื่อนงานนโยบายสำคัญและการแก้ไขปัญหาภาคเกษตรระดับจังหวัด (Chief of Operation หรือ COO) และคณะทำงานปฏิบัติการขับเคลื่อนงานนโยบายสำคัญและการแก้ไขปัญหาการเกษตรระดับอำเภอ (Operation Team หรือ OT) โดยในส่วนของกรมส่งเสริมการเกษตรจะมีเกษตรจังหวัดและเกษตรอำเภอ เป็นหัวหน้าทีมปฏิบัติงานในพื้นที่ร่วมกับหน่วยงานต่างๆ รับผิดชอบในการดำเนินงาน 2 ส่วนคือ การขับเคลื่อนนโยบายสำคัญ ซึ่งเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นโดยทั่วไปในการผลิตและบางกรณีสามารถคาดการณ์ล่วงหน้าได้ เช่น ต้นทุนการผลิตสูง ผลผลิตต่อไร่ต่ำ สินค้าเกษตรไม่มีคุณภาพ ผลผลิตล้นตลาด ราคาสินค้าเกษตรตกต่ำและการแก้ไขปัญหาการเกษตรในพื้นที่ กรณีเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉิน เป็นปัญหาที่ไม่สามารถคาดการณ์ล่วงหน้าได้อย่างชัดเจน แต่ถ้ามีระบบการติดตาม เฝ้าระวังสถานการณ์ในพื้นที่ จะทำให้สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างทันท่วงที ซึ่งจะช่วยบรรเทาความเสียหาย/ความเดือดร้อนของเกษตรกรได้ ลักษณะของปัญหาในกรณีฉุกเฉิน เช่น ปัญหาภัยแล้ง อุทกภัย วาตภัย และศัตรูพืชระบาด รวมถึงปัญหาเฉพาะเหตุการณ์ในพื้นที่ เช่น การจำหน่ายผลผลิตด้อยคุณภาพ เป็นต้น

ทั้งนี้ กรมส่งเสริมการเกษตร มีแผนเตรียมความพร้อมเพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติด้านการเกษตรอยู่เสมอ โดยการให้ความรู้แก่เกษตรกรในการรับมือกับวาตภัยและอุทกภัย กรณีเกิดวาตภัยได้ส่งเสริมให้ปลูกต้นไม้บังลม (Wind Break) เช่น ไผ่ กระถิน เพื่อลดความรุนแรงของลมก่อนที่จะเข้าถึงสวนผลไม้หรือพื้นที่เพาะปลูก ซึ่งวิธีนี้สามารถช่วยลดความสูญเสียจากพายุลมแรงได้ดีมาก หรือตัดแต่งกิ่งที่แน่นทึบหรือกิ่งที่ไม่ให้ผลผลิตออก เพื่อให้ทรงพุ่มโปร่ง ไม่ต้านลม สำหรับต้นไม้ผลที่อายุมากและมีลำต้นสูง อาจตัดทอนส่วนยอดให้ต่ำลง เพื่อป้องกันไม่ให้ต้นไม้โค่นล้มง่ายเมื่อถูกลมพายุพัดแรง ขณะเดียวกันควรใช้เชือกโยงกิ่งและต้น เพื่อป้องกันกิ่งฉีกหัก รวมทั้งใช้ไม้ค้ำกิ่งและค้ำต้นเพื่อช่วยพยุงไม่ให้โค่นลงได้ง่าย และทยอยเก็บผลผลิตที่แก่ออกไปบ่มหรือจำหน่ายก่อน เพื่อลดความเสียหายที่อาจได้รับจากพายุ สำหรับสวนไม้ผลที่ได้รับผลกระทบจากพายุสามารถฟื้นฟูได้ โดยการตัดแต่งกิ่งที่ฉีกหัก หรือต้นไม้ที่โค่นล้มออกทันทีที่พื้นดินในบริเวณสวนแห้ง ไม่ควรนำเครื่องจักรกลเข้าไปในสวนขณะที่ดินยังเปียกชื้นอยู่ เพราะจะทำให้โครงสร้างดินถูกทำลาย กรณีที่มีดินโคลนทับถมเข้ามาในสวน เมื่อดินแห้งให้ขุดหรือปาดเอาดินโคลนที่ทับถมออกจากบริเวณทรงพุ่มให้ลึกถึงระดับดินเดิม เพื่อให้การถ่ายเทอากาศดีขึ้น และหากต้นไม้เอนลง ให้ใช้เชือกหรือลวดดึงลำต้นให้ตั้งตรง โดยยึดไว้กับหลักหรือไม้ผลต้นอื่น พร้อมตัดแต่งกิ่งออก 1 ใน 3 ของที่มีอยู่ ซึ่งจะช่วยให้ต้นไม้ผลฟื้นตัวเร็วขึ้น

ด้าน นายธงอาจ จันทร์แดง ผู้อำนวยการกลุ่มช่วยเหลือเกษตรกรผู้ประสบภัยด้านพืช กองแผนงาน กรมส่งเสริมการเกษตร อธิบายเพิ่มเติมว่า ขั้นตอนการช่วยเหลือเกษตรกรผู้ประสบภัยพิบัติ กรณีที่เกษตรกรได้รับผลกระทบหรือประสบภัยพิบัติ กรมส่งเสริมการเกษตรได้ยึดหลักปฏิบัติตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยเงินทดรองราชการ เพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2556 คือ เกษตรกรที่จะได้รับความช่วยเหลือต้องเป็นเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนเกษตรกรกับกรมส่งเสริมการเกษตร ไว้ก่อนเกิดภัย และช่วยเหลือเกษตรกรตามจำนวนพื้นที่จริงที่ได้รับความเสียหาย ทั้งนี้ รายละไม่เกิน 30 ไร่ โดยมีอัตราการช่วยเหลือตามประเภทของสินค้าเกษตรคือ ข้าว อัตราไร่ละ 1,113 บาท พืชไร่ อัตราไร่ละ 1,148 บาท พืชสวนและอื่นๆ อัตราไร่ละ 1,690 บาท ซึ่งจะมีขั้นตอนและวิธีการดำเนินการให้ความช่วยเหลือคือ เมื่อเกิดภัยพิบัติ และผู้ว่าราชการจังหวัดประกาศเขตพื้นที่การให้ความช่วยเหลือฯ โดยให้เกษตรกรยื่นแบบความจำนงขอรับการช่วยเหลือ (กษ 01) และมีการรับรองโดยผู้นำท้องถิ่น พร้อมกับตรวจสอบพื้นที่ที่ได้รับความเสียหาย มีการตรวจสอบกับทะเบียนเกษตรกร รวมถึงคณะกรรมการตรวจสอบระดับหมู่บ้านตรวจสอบพื้นที่เสียหายจริงและรับรอง หลังจากนั้นทำการบันทึกและประมวลข้อมูล ติดประกาศคัดค้านไม่น้อยกว่า 3 วัน และเสนอคณะกรรมการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติระดับอำเภอ/จังหวัด (ก.ช.ภ.อ./ก.ช.ภ.จ.) เพื่อพิจารณาให้ความช่วยเหลือ โดยใช้เงินทดรองในอำนาจผู้ว่าราชการจังหวัด วงเงิน 20 ล้านบาท ซึ่งหากไม่เพียงพอ นำเสนอกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เพื่อขอใช้เงินทดรองราชการในอำนาจปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ วงเงิน 50 ล้านบาท

“กรมส่งเสริมการเกษตร เตรียมความพร้อมเพื่อดูแลให้ความช่วยเหลือและให้บริการทางการเกษตรแก่เกษตรกรผู้ประสบภัยพิบัติด้านต่างๆ ตั้งแต่การประเมินความเสี่ยงจากสาธารณภัยที่จะเกิดขึ้นและบริหารจัดการความเสี่ยง โดยการป้องกัน ลด และบรรเทาผลกระทบ
เตรียมความพร้อมเพื่อ การเผชิญเหตุ และการฟื้นฟูในกลับสู่ภาวะปกติหรือพัฒนาให้ดีกว่าเดิม มีการจัดทำข้อมูลทะเบียนเกษตรกร
ผู้ปลูกพืชให้เป็นปัจจุบัน และติดตามสถานการณ์เพื่อประชาสัมพันธ์แจ้งเตือนภัยแก่เกษตรกร นอกจากนี้ ยังให้คำแนะนำในการดูแลพืช กำจัดศัตรูพืช วางแผนการปลูกพืชให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ รายงานพื้นที่การเกษตรได้รับผลกระทบ และการให้ความช่วยเหลือเกษตรกร ตามบทบาทภารกิจ หน้าที่ และระเบียบ กฎหมายที่เกี่ยวข้องอีกด้วย”

ตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีนโยบายให้ทุกหน่วยงานดำเนินการพัฒนาความรู้ ความสามารถ และเตรียมพร้อมบุคลากรภายในองค์กรทุกระดับ เพื่อให้บุคลากรสามารถปฏิบัติงานตามบทบาทภารกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถบรูณาการทำงานร่วมกันทั้งภายในหน่วยงานและทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ประยุกต์ใช้เทคโนโลยี เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน สร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่แก่องค์กร ซึ่งมุ่งเน้นวิธีการเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้ร่วมกันภายในองค์กร อย่างต่อเนื่อง และใช้งบประมาณอย่างประหยัด โดยใช้การเรียนรู้แบบ “Unit School”

กรมส่งเสริมสหกรณ์ จึงได้สั่งการให้หน่วยงานดำเนินการจัดการเรียนการสอนแบบ Unit School โดยกำหนดจัดการเรียนการสอนแบบ “CPD Unit School” ขึ้น เพื่อจัดการเรียนการสอนในหน่วยงานเพื่อพัฒนาความรู้ ความสามารถ และเตรียมพร้อมบุคลากรทุกระดับให้บุคลากรสามารถปฏิบัติงานตามบทบาทภารกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ สร้างเครือข่ายและวัฒนธรรมการเรียนรู้ในองค์กรแก่บุคลากรกรมส่งเสริมสหกรณ์ในทุกระดับและทุกหน่วยงาน

สำนักงานสหกรณ์จังหวัดนครปฐม นำโดย นางอุไร ทับเทศ สหกรณ์จังหวัดนครปฐม เล็งเห็นว่า การจัดสรรกำไรสุทธิประจำปี มีขั้นตอนในการปฏิบัติงาน และต้องดำเนินการให้เป็นไปตามข้อบังคับ และระเบียบ ต่างๆ หากดำเนินการไม่ถูกต้องจะทำให้เกิดข้อผิดพลาด ในการจัดสรร ทำให้สมาชิกอาจได้รับเงินปันผล หรือเงินเฉลี่ยคืนล่าช้า ประกอบกับเจ้าหน้าที่ของสำนักงานสหกรณ์จังหวัดจะได้รับความรู้ และเข้าใจวิธีการจัดสรรกำไรมากขึ้นกว่าเดิม

ดังนั้น สำนักงานสหกรณ์จังหวัดนครปฐม ได้บูรณาการร่วมกับสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์นครปฐม จัดการเรียนการสอนแบบ CPD Unit School เรื่อง “การจัดสรรกำไรสุทธิ” เพื่อบูรณาการและวางแผนการทำงานร่วมกัน ในการแนะนำส่งเสริมสหกรณ์ในจังหวัดนครปฐม ให้ดำเนินการจัดสรรกำไรสุทธิและการดำเนินการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ถูกต้องตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542 ระเบียบ ข้อบังคับ และกฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยมีนางมลฤดี ชาวกงจักร ผู้อำนวยการกลุ่มจัดตั้งและส่งเสริมสหกรณ์ เป็นผู้สอน ณ สำนักงานสหกรณ์จังหวัดนครปฐม

โดย นางอุไร ทับเทศ สหกรณ์จังหวัดนครปฐม มองว่า การจัดการเรียนการสอนแบบ CPD Unit School จะช่วยให้บุคลากรสำนักงานสหกรณ์จังหวัดนครปฐม มีความรู้ พัฒนาทักษะ เป็นการเตรียมความพร้อมบุคลากรทุกระดับสามารถปฏิบัติงานตามภารกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเพื่อเป็นการสร้างเครือข่าย และวัฒนธรรมมการเรียนรู้ในองค์กรแก่บุคลากรสำนักงานสหกรณ์จังหวัดนครปฐม

นอกจากนี้ สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์นครปฐม โดยนางสาวจินดา เสถียรุจิกานนท์ หัวหน้าสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์นครปฐม ได้เห็นความสำคัญในการเรียนการสอนแบบ Unit School จึงได้นำเจ้าหน้าที่ของสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์นครปฐม เข้าร่วมรับฟังด้วย พร้อมกันนี้ ยังได้ร่วมกันวางแนวทางในการตรวจให้รอบคอบและข้อสังเกตต่างๆ ที่เจ้าหน้าที่ควรพิจารณา เพื่อนำไปแนะนำ ส่งเสริมสหกรณ์ สามารถทำการจัดสรรกำไรสุทธิ ถูกต้อง ตามระเบียบ ข้อบังคับ และกฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง และลดข้อผิดพลาดได้

ดังนั้น การเรียนรู้แบบ “Unit School” จึงเป็นแนวทางหนึ่งในการสร้างความเข้าใจให้กับบุคลากรในทุกระดับ ได้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการตรวจสอบการจัดสรรกำไรสุทธิของสหกรณ์ตามกฎหมาย และการเฝ้าระวัง เพื่อที่จะสามารถนำไปปฏิบัติหน้าที่ในการกำกับดูแลสหกรณ์ พร้อมพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็ง ตามวิสัยทัศน์ของรัฐบาล คือ “มั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน

“พงษ์พัฒน์ แก้วพะเนาว์” หรือ “ปลิว” อายุ 26 ปี เป็นคนรุ่นใหม่ที่มีใจรักในอาชีพเกษตรกรรม และมุ่งมั่นตั้งใจศึกษาเล่าเรียนด้านการเกษตรโดยตรง จนจบมหาวิทยาลัยแม่โจ้ อีกทั้งเคยเป็นนักศึกษาแลกเปลี่ยนของไทย-อิสราเอลด้วย ซึ่งหลังจากเรียนจบก็ตัดสินใจทำการเกษตรแบบเต็มตัว โดยการทำเกษตรผสมผสาน ภายใต้ชื่อแก้วพะเนาว์ออแกนิคฟาร์ม จนประสบความสำเร็จ สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 4 ขอนแก่น ได้เล็งเห็นความสามารถและแนวคิดของคุณปลิว จึงส่งเสริมให้เป็น Young Smart Farmer และผลักดันให้ฟาร์มเกษตรแห่งนี้เป็นศูนย์บ่มเพาะเกษตรกรรุ่นใหม่ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ และเป็นต้นแบบให้เกษตรกรรายอื่นๆ ต่อไป

นายพงษ์พัฒน์ เล่าให้ฟังว่า ศูนย์บ่มเพาะแห่งนี้ ตั้งอยู่ตำบลนาภู อำเภอยางสีสุราช จังหวัดมหาสารคาม มีพื้นที่ทั้งหมด 7 ไร่ โดยจะเน้นการปลูกพืชผักเป็นหลัก ซึ่งพืชผักเหล่านี้ก็จะตอบโจทย์ทั้งหมดในฟาร์ม เช่น เวลาเก็บผักขายก็จะมีเศษพืชผัก เราก็จะนำไปเลี้ยงปลา เลี้ยงหมู ส่วนมูลหมู จะนำมาทำปุ๋ยหมักใบไม้ เพื่อนำไปใส่ให้กับพืชผักที่ปลูก ส่วนปลาที่เลี้ยงไว้ จะนำไปทำปุ๋ยปลาสดเพื่อทำเป็นน้ำหมักชีวภาพใช้เลี้ยงต้นพืช เป็นการทำเกษตรผสมผสานแบบหมุนเวียนที่สามารถช่วยลดต้นทุนได้มากและมีความปลอดภัย นอกจากนี้ ยังได้คิดค้นวิธีการกำจัดแมลงแบบธรรมชาติ โดยการ “แกล้งแมลง” ซึ่งจะใช้เทคนิคการปลูกผักผสมผสานสลับร่องกันเพื่อให้แมลงเกิดความสับสน และจำไม่ได้ว่าผักไหนอยู่แปลงไหน พร้อมกับได้ผสมผสานเทคโนโลยีและนวัตกรรมต่างๆ มาปรับใช้จนเกิดความแม่นยำในการเก็บเกี่ยว รวมถึงระบบน้ำหยดเพื่อให้น้ำกระจายไปสู่พืชอย่างสม่ำเสมอ

“ปัจจุบันมีกลุ่มเกษตรกรทั้งภายในชุมชน หมู่บ้านอื่น หรือแม้แต่เกษตรกรต่างพื้นที่ สนใจเข้ามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม พร้อมกับการฝึกปฏิบัติจริงเป็นจำนวนมาก โดยเราจะถ่ายทอดเทคนิคการคิดและวิเคราะห์ เพื่อให้สามารถนำไปปรับใช้ได้จริงในพื้นที่ของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นการวิเคราะห์ดินและการแก้ไข สอนการทำปุ๋ยหมักชีวภาพโดยใช้วัตถุดิบในพื้นที่เพื่อนำไปบำรุงต้นพืช รวมไปถึงการคิดวิเคราะห์ด้านการตลาดโดยเน้นการลดค่าขนส่งให้ได้มากที่สุด เป็นต้น” นายพงษ์พัฒน์ กล่าว

นอกเหนือจากคนรุ่นเก่าที่เข้ามาศึกษาเรียนรู้ภายในศูนย์บ่มเพาะแล้ว ยังมีการส่งเสริมการทำอาชีพเกษตรให้กับนักเรียนชั้นประถมศึกษาและมัธยมศึกษาในพื้นที่ เพื่อให้คนรุ่นใหม่สนใจในเรื่องของการเกษตรมากขึ้น โดยการจัดตั้งกลุ่มยุวเกษตรกรและสอนให้มีความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการทำเกษตร รักในอาชีพเกษตรกรรม เพื่อเป็นการสืบทอดอาชีพนี้ไม่ให้สูญหายไป

นับว่า “พงษ์พัฒน์ แก้วพะเนาว์” เป็นตัวอย่างของคนรุ่นใหม่ ที่มีแนวความคิดก้าวหน้า สามารถพัฒนาพื้นที่การเกษตรของตนเองให้มีความยั่งยืน จนกลายเป็นแปลงต้นแบบที่สามารถถ่ายทอดไปสู่เกษตรกรรายอื่นได้