ตามประวัติความเป็นมา “ขนมช่อม่วง” จัดได้ว่าเป็นขนมชาววังตั้งแต่สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ดังกาพย์เห่ชมเครื่องคาว- หวาน บทพระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ล้นเกล้ารัชกาลที่ 2 มีตอนหนึ่งที่กล่าวถึงขนมช่อม่วงไว้ว่า “ช่อม่วงเหมาะมีรส หอมปรากฏกลโกสุม คิดสีสไบคลุม หุ้มห่อม่วงดวงพุดตาน”  ขนมช่อม่วง จัดอยู่ในขนมไทยชนิดที่เป็นขนมหวาน

&nnbsp;           นายปฐม กล้าหาญ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านยางเกี่ยวแฝก  ต.วะตะแบก อ.เทพสถิต จ.ชัยภูมิ  ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ชัยภูมิ เขต 3 (สพป.ชัยภูมิ เขต 3) เล่าว่า  ทางโรงเรียนได้มีนโยบายที่ต้องการให้ครูได้ส่งเสริมกิจกรรมหลังเลิกเรียน หรือใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ ด้วยการนำกิจกรรมต่างๆ มาสอนเสริม และที่สำคัญเพื่อเป็นการส่งเสริมอาชีพให้แก่นักเรียน หากต้องการมีรายได้ช่วยผู้ปกครอง เป็นการสร้างทางเลือกให้นักเรียนหากจบภาคการศึกษาภาคบังคับต้องการมีอาชีพและมีรายได้ การทำขนมจึงเป็นกิจกรรมหนึ่งที่ครูได้ศึกษาหาแนวทางวิธีการมาสอนนักเรียน จนทำให้โรงเรียนได้รับการยอมรับจากคณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครองและอีกหลายๆ หน่วยงาน ถือว่าเป็นผลสำเร็จที่คณะครู-นักเรียน ได้ทุ่มเทใส่ใจการเรียนรู้ จนได้รับรางวัลระดับเหรียญทองที่ 1 ระดับประเทศ เมื่อปีการศึกษา 2557 ที่ผ่านมา และสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้แต่งตั้งคณะกรรมการลงพื้นที่ออกติดตามผลงาน พร้อมจัดเก็บข้อมูลเพื่อนำไปรวบรวมจัดพิมพ์เป็นหนังสือ “ศิลปหัตถกรรมนักเรียน” เผยแพร่ต่อไป

ดร.อรวรรณ แสงสุวรรณ์  รอง. สพป.นนทบุรี เขต 1 ประธานคณะกรรมการจัดทำหนังสือ “ศิลปหัตถกรรมนักเรียน” กล่าวว่า  สพฐ.ได้แต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินการจัดเก็บข้อมูลและรวบรวมข้อมูลกิจกรรมต่างๆ ของแต่ละโรงเรียนที่มีการขับเคลื่อนการศึกษาอย่างเป็นระบบทั้งด้านการบริหารจัดการ การพัฒนาบุคลากร และการพัฒนาการเรียนการสอน ส่งเสริมการทำงานอย่างเป็นระบบ พัฒนาการเรียนการสอนอย่างมีเป้าหมาย พัฒนาศักยภาพบุคลากรอย่างรอบด้าน จนทำให้เกิดนวัตกรรมใหม่ๆ รวมทั้งการส่งเสริมอนุรักษ์วัฒนธรรมของไทย และมีผลงานในการแข่งขันงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนระดับเขตพื้นที่การศึกษา ระดับภาค และระดับชาติ ที่เป็นผลสำเร็จ เพื่อรวบรวมข้อมูลกิจกรรมต่างๆ มาจัดพิมพ์เป็นหนังสือ “ศิลปหัตถกรรมนักเรียน”  เผยแพร่สู่สาธารณชนเพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และได้ตื่นตัวพัฒนาค้นคว้าหาความรู้ใหม่มาพัฒนากิจกรรมการเรียนการสอนอย่างมีทิศทางและคุณภาพ

“ขนมช่อม่วง” ของโรงเรียนบ้านยางเกี่ยวแฝก สพป.ชัยภูมิ เขต 3 เป็นกิจกรรมหนึ่งที่ได้รับการพิจารณาคัดเลือกให้ลงพื้นที่จัดเก็บข้อมูลกระบวนการ วิธีการในการดำเนินกิจกรรมที่เป็นผลสำเร็จอีกโรงเรียนหนึ่ง

ครูพูนพิศ พณิชีพ  ครูชำนาญการพิเศษ ผู้ฝึกสอน เล่าว่า ได้รับมอบหมายจากผู้บริหารโรงเรียน ให้เป็นผู้ดำเนินกิจกรรมจัดการเรียนการสอนด้านอาชีพ จึงได้ศึกษาหาข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต จึงพบว่าขนมชาววัง ที่เกือบจะสูญหายไปจากวงการขนมไทยก็คือ “ขนมช่อม่วง”  จึงเกิดแรงบันดาลใจให้สนใจและทุ่มเทศึกษาค้นคว้า และลงมือทดลองทำ แรกๆ ก็ทำไม่ได้ดังใจ ก็ไม่ท้อเพราะว่าคนอื่นทำได้เราต้องทำได้ จนเป็นผลสำเร็จและเชื่อมั่นว่าอร่อยแน่นอน ก็จึงได้เสนอโครงการให้ผู้บริหารอนุมัติโครงการแล้วลงมือสอนนักเรียน เพื่อให้เกิดการเรียนรู้และชำนาญ จนกระทั่งมีการประกวดแข่งขันงานศิลปหัตถกรรมระดับเขตพื้นที่การศึกษา จึงได้ส่งเข้าร่วมแข่งขันจนได้รับรางวัลระดับเขตพื้นที่ ได้เป็นตัวแทนของเขตพื้นที่การศึกษาฯ เข้าร่วมแข่งขันในระดับภาค ได้รับรางวัลชนะเลิศ ไปเข้าร่วมแข่งขันในระดับประเทศ จนได้รับรางวัลชนะเลิศที่ 1 ประจำปีการศึกษา 2557 อย่างภาคภูมิใจ

ด.ญ.ณัฐญา สว่างจิตร์ อายุ 13 ปี ปัจจุบันอยู่ชั้น ม.1 เล่าว่า เป็นคนชอบทำขนมไทยๆ อยู่แล้ว เนื่องจากที่บ้าน คุณแม่เป็นคนชอบทำขนมไทยๆ แล้วก็ได้ช่วยคุณแม่ทำทุกครั้ง เมื่อโรงเรียนมีกิจกรรมเสริมการเรียนก็จึงได้สมัครเข้าร่วมกิจกรรม โดยเฉพาะการทำขนมช่อม่วง เป็นการท้าทายมาก ต้องใช้สมาธิในการผสมแป้ง การนวดแป้ง และการห่อ-จับกลีบ แบบประณีต เพื่อให้เกิดความสวยงาม และที่สำคัญคุณครูสอนการผสมแป้งและไส้ ต้องมีรสชาติลงตัวพอดี

“และที่สำคัญที่คุณครูได้สอนก็คือการนำหลักวิทยาศาสตร์มาใช้ คือการผสมด้วยน้ำมะนาวลงไป เมื่อนึ่งสุกก็จะได้สีของขนมเป็นสีม่วง สวยงามมาก มีความภาคภูมิใจมากที่ได้ทำขนมไทย แบบชาววัง และจะนำความรู้ที่ครูได้สอนไปพัฒนาการทำขนมพร้อมกับคุณแม่ เพื่อสร้างรายได้ต่อไป” ด.ญ.ณัฐญาเล่าด้วยรอยยิ้ม

การเรียนรู้คู่การลงมือปฏิบัติ ผ่านกิจกรรมการเรียนการสอนหลังเลิกเรียน (14.00 น.) ควบคู่ไปกับการเปิดเวทีให้ครูและนักเรียนได้ร่วมกิจกรรมดีๆ สร้างสรรค์ จึงทำให้เกิดงาน เกิดการอนุรักษ์สืบสานวัฒนธรรมอันดีของประเทศไทยเราเอาไว้ ถึงแม้ว่าไม่ได้ส่งเสริมให้เป็นธุรกิจอะไรมากมาย แต่ก็ยังคงรักษาความเป็นไทยๆ เราไว้ได้อย่างโรงเรียนบ้านยางเกี่ยวแฝกแห่งนี้ ที่ทั้งผู้บริหาร ครู นักเรียน หลอมดวงใจเป็นหนึ่งเดียว ด้วยการทุ่มเทเวลาศึกษาค้นคว้า  ทดลองซ้ำๆ จนเป็น “ขนมช่อม่วง” ขนมชาววังที่แสนอร่อยถูกปากคนไทย-ต่างชาติ

           21ก.ย.2558 นายวีระ โรจน์พจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม(รมว.วธ.)เปิดเผยว่า จากกรณีพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีมีข้อสั่งการของที่มอบหมายให้ทุกกระทรวงดำเนินการให้เกี่ยวกับโครงการปลูกป่าและปลูกต้นไม้ในพื้นที่ต่างๆ ประกอบกับ วธ. ได้ดำเนินการตามพระราชดำริในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีในการปลูกป่าในอุทยานประวัติศาสตร์และพื้นที่กรมป่าไม้เพื่อนำไม้มาใช้บูรณะโบราณสถานสำคัญๆและจัดทำเครื่องดนตรีไทยเนื่องจากปัจจุบันไม้ที่ใช้บูรณะโบราณสถานและไม้ที่ใช้ทำเครื่องดนตรีไทยนับวันหากยากมากขึ้นและหาได้น้อยลงทุกทีและในอนาคตเกรงว่าจะหมดไปในที่สุดดังนั้นเพื่อเป็นการสนองพระราชดำริในสมเด็จพระรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารีได้สั่งการให้กรมศิลปากรเร่งดำเนินการเรื่องดังกล่าวและให้เร่งสำรวจความต้องการว่าการดำเนินการบูรณะโบราณสถานและการทำเครื่องดนตรีไทยต้องใช้ไม้ชนิดใดบ้าง

นายวีระกล่าวต่อว่าจากนั้นให้ดำเนินโครงการนำร่องปลูกต้นไม้เพื่อใช้บูรณะโบราณสถานสำคัญๆและใช้ทำเครื่องดนตรีไทยโดยให้เริ่มในพื้นที่อุทยานประวัติศาสตร์10แห่งซึ่งอยู่ในความดูแลของกรมศิลปากรก่อนและระยะที่สองมอบนโยบายให้กรมศิลปากรบูรณาการเรื่องดังกล่าวกับกรมป่าไม้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม(ทส.)ด้วยทั้งนี้มองว่าการดำเนินการเรื่องดังกล่าวถือว่ามีความสำคัญเนื่องจากในแต่ละปีงานอนุรักษ์งานช่างสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมรวมถึงงานช่างสิบหมู่ของกรมศิลปากรต้องใช้ไม้ชนิดต่างๆจำนวนมากอาทิไม้พะยูงตะเคียนและไม้สักส่วนไม้ที่ใช้สำหรับทำเครื่องดนตรีจากการสำรวจเบื้องต้นเครื่องดนตรีไทยอาทิปี่ในกรับซอด้วงซออู้กลองทัดกลองแขกระนาด(ราง)ต้องใช้ไม้ชิงชังไม้สักไม้มะริดไม้ขนุนไม้มะหาดเป็นต้น

รมว.วธ.กล่าวว่าที่สำคัญการปลูกต้นไม้แต่ละชนิดต้องใช้เวลานานหลายปีกว่าจะนำมาใช้ในการบูรณะโบราณสถานและใช้ในการทำเครื่องดนตรีไทยได้ดังนั้นจึงต้องเร่งดำเนินการเรื่องนี้โดยเร็วที่สุดนอกจากนี้ได้มอบหมายให้กรมศิลปากรไปรณรงค์ให้ประชาชนช่วยกันปลูกต้นไม้เพื่อใช้ในการบูรณะโบราณสถานและจัดทำเครื่องดนตรีไทยอาทิต้นตะเคียนและต้นสักเพื่อให้ภาคประชาชนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และร่วมไม้ร่วมมือกันที่สำคัญในอนาคตประชาชนสามารถนำไม้หรือบริจาคไม้ที่ปลูกไว้มาใช้ในการบูรณะโบราณสถานและจัดเครื่องดนตรีให้กับชุมชนหรือว่าจังหวัดตัวเองได้

           40 ปีความสัมพันธ์ไทย-จีน “พิเชฐ” แถลงผลสำเร็จความร่วมมือไทย-จีน ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม พร้อมชี้ช่องขยายผลความร่วมมือด้านอวกาศ นโยบาย วทน. โซลาร์เซลล์ ยานยนต์ไฟฟ้า และอาสาเชื่อมจีนกับอาเซียน

ดร.พิเชฐ ดุรงคเวโรจน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และคณะผู้บริหาร ได้เดินทางไปยังนครหนานหนิง สาธารณรัฐประชาชนจีน เมื่อวันศุกร์ที่ 18 กันยายน 2558 ในครั้งนี้ได้มีการหารือกับ “ดร.เฉา เจี้ยนหลิน”  ผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน และคณะ  เพื่อหารือเกี่ยวกับความก้าวหน้าในโครงการความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม (วทน.) ภายใต้กรอบการดำเนินงาน Science and Technology Partnership Program (STEP) ซึ่งทั้งสองฝ่ายได้แลกเปลี่ยนความสำเร็จต่อกัน และพร้อมจะขยายผลความร่วมมือเพื่อสร้างความเข้มแข็งด้าน วทน. ของทั้งสองประเทศ พร้อมกันนี้ ดร.พิเชฐ ซึ่งทำงานร่วมกับอาเซียนมาเป็นเวลานาน ได้อาสาเป็นตัวแทนเพื่อเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างจีนและอาเซียนเพื่อการพัฒนาภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ต่อไป

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ กล่าวว่า ทั้งสองประเทศได้ตกลงร่วมมือกันส่งเสริม วทน.กันตั้งแต่ปี 2556 ภายใต้กรอบ STEP โดยมีคณะกรรมการร่วมและคณะทำงานเป็นกลไกในการดำเนินงาน 4 โครงการ ซึ่งภายในระยะเวลาเพียง 2 ปี ได้สร้างความสำเร็จอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะโครงการศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีจีน-อาเซียน ซึ่งมีศูนย์บริหารจัดการเทคโนโลยี สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เป็นผู้ดำเนินการฝ่ายไทย

“ศูนย์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เป็นศูนย์กลางในการถ่ายทอดเทคโนโลยีระหว่างหน่วยงาน สถาบันวิจัยและมหาวิทยาลัยระหว่างประเทศอาเซียน ซึ่งเป็นกิจกรรมที่มีผลสำเร็จไปแล้วหลายด้าน เช่น การจัดฝึกอบรมผู้จัดการเทคโนโลยี การเจรจาธุรกิจ และนำผู้ประกอบการไทยไปร่วมจัดนิทรรศการแสดงสินค้าและเทคโนโลยี โดยมีธุรกิจข้าวและเมล็ดพันธุ์เป็นหลัก สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้แก่ไทยเป็นจำนวนมาก พร้อมกันนี้ยังมีแผนจะเปิดศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีไทย-จีน ในบริเวณอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จ.ปทุมธานี รวมถึงการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมจากประเทศจีนมาแสดงในมหกรรมวิทยาศาสตร์ ในช่วงเดือนพฤศจิกายน 2558นี้”

ดร.พิเชฐ กล่าวต่อว่า ความร่วมมือที่ 2 เป็นโครงการจัดตั้งห้องปฏิบัติการร่วม เพื่อวิจัยและพัฒนาสาขาที่ทั้งสองประเทศมีความสนใจร่วมกัน ซึ่งทั้งสองประเทศได้เริ่มดำเนินการเรื่องเทคโนโลยีรถไฟความเร็วสูง โดยมี สวทช. และสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) เป็นผู้ดำเนินการฝ่ายไทย ในการจัดฝึกอบรมวิศวกรด้านระบบการทดสอบการสั่นสะเทือนไปแล้ว และมีแผนจะดำเนินการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเกี่ยวกับควบคุมรถไฟความเร็วสูงต่อไป

ความร่วมมือที่ 3 เป็นโครงการแลกเปลี่ยนนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ ที่มีสำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม (สวทน.) เป็นผู้ดำเนินการฝ่ายไทย ซึ่งจีนได้สนับสนุนให้ทุนนักวิจัยไทยได้ไปปฏิบัติงานที่ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีจีน-อาเซียนแล้ว และมีแผนจะร่วมมือด้านการประกอบการธุรกิจใหม่ รวมถึงด้านนโยบาย วทน. ร่วมกันต่อไป

และความร่วมมือสุดท้าย เป็นโครงการระบบการบริการและแลกเปลี่ยนข้อมูลดาวเทียมสำรวจ โดยมีสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (จิสด้า) เป็นผู้แทนฝ่ายไทย ในการดำเนินการแลกเปลี่ยนข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมระหว่างกันในสาขาต่างๆ เช่น เกษตรกรรม สิ่งแวดล้อมและการป้องกันภัยพิบัติ ซึ่งได้มีการฝึกจัดอบรมเรื่องข้อมูลดาวเทียมสำรวจเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน และติดตั้งอุปกรณ์ควบคุมดาวเทียมพร้อมซอฟต์แวร์ที่จิสด้าแล้ว และจะขยายผลความร่วมมือเพื่อดูแลการใช้ประโยชน์จากดาวเทียมให้มีประสิทธิภาพสูงสุด

“ปีนี้เป็นปีที่ 40 ของความสัมพันธ์ทางการทูตไทย-จีน จึงเป็นโอกาสดีที่เราได้มาสรุปผลการดำเนินงานด้วยกัน และยังมีอีกหลายโครงการที่ไทยและจีนสามารถร่วมมือกันได้ เช่น การพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการบริหารจัดการและคาดการณ์ภัยพิบัติ การส่งคนไทยมาเรียนรู้เรื่องเทคโนโลยีอวกาศของจีน การพัฒนาเทคโนโลยียานยนต์ไฟฟ้า ซึ่งจีนมีความเข้มแข็งเรื่องการวิจัยเกี่ยวกับแบตเตอรี่ การวิจัยและพัฒนาเรื่องพลังงานแสงอาทิตย์และเทคโนโลยีโซลาร์เซลล์ การวิจัยนโยบายด้าน วทน. นอกจากนี้ จากความเข้มแข็งของการทำงานร่วมกับอาเซียนมาอย่างต่อเนื่องมานานหลายสิบปี ทำให้เราพร้อมที่จะเป็นตัวเชื่อมให้จีนสู่อาเซียน” ดร.พิเชฐ กล่าว

              “ผมเป็นคนอุดรธานี อ.หนองหาน ซึ่งเรียกได้ว่าเป็นแหล่งพื้นที่ของมรดกโลกอย่าง แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง อยากถ่ายทอดเรื่องราวของการทำไหบ้านเชียง ที่ยังคงใช้วิธีการผลิตแบบโบราณที่สืบทอดกันมา ซึ่งปัจจุบันเริ่มที่จะสูญหายหาผู้สืบทอดได้ยาก โดยเล่าเรื่องราวผ่านช่างครูที่สืบทอดลมหายใจของไหบ้านเชียง” “เก้ง” เกริกเกียรติ บุรินทร์ นักศึกษาชั้นปีที่ 4 สาขาทัศนศิลป์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี หนึ่งในผู้ที่ได้เข้าร่วมเวิร์กช็อปการจัดทำหนังสั้นในโครง “บ้านเราแสนสุขใจ” (My Place, Our Place) เล่าถึงที่มาของการเล่าร่วม

“เก้ง” เล่าต่อว่า ได้โครงเรื่องหนังสั้นเข้าร่วมประกวดในนามของทีม “มนุษย์ศิลป์” โดยรวมตัวเพื่อนที่เรียนสาขาเดียวกันอีก 4 คน ที่มีความชอบในการทำหนังสั้นเหมือนกัน ซึ่งความแตกต่างของการทำงานส่งประกวดกับการเรียนคือ ในวิชาเรียนค่อนค้างที่จะไฟท์บังคับ ทุกคนจำเป็นต้องทำ การแบ่งหน้าที่ต่างๆ ต่างความคิดต่างความต้องการทำให้งานเดินช้า และนอกจากนี้ยังถูกจำกัดไว้ด้วยกรอบของคะแนน ต่างจากการทำงานประกวดที่แม้จะต้องทำงานแข่งกับเวลา

แต่อิสระมากกว่าในเรื่องของการใช้ความคิด คนที่มาคืออยากทำจริงๆ ไม่ใช่ถูกบังคับมา ความท้าทายจึงมีมากกว่า ซึ่งที่มาของโครงเรื่องนั้นเกิดจากการลงพื้นที่เพื่อหาข้อมูลทำโปรเจกท์จบ โดยตัวหนังสั้นจะเล่าเรื่องราวของคุณยายท่านหนึ่งที่ว่า แม้จะมีพี่น้องถึง 7 คน แต่คุณยายเป็นเพียงคนเดียวที่ยังคงทำไหบ้านเชียงอยู่ ลูกหลานก็ไม่มีใครสืบสาน จึงอยากถ่ายทอดให้เด็กรุ่นใหม่ โดยเฉพาะในพื้นที่บ้านเชียงได้มีจิตสำนึกและรักที่จะสืบทอดภูมิปัญญานี้ต่อไป

“ครั้งนี้ในฐานะที่มีโอกาสได้ถ่ายทอดเรื่องราวของ จ.อุดรธานี ผ่านหนังสั้น รางวัลไม่ได้เป็นตัวตัดสินความตั้งใจของพวกเราเลย แม้ว่าจะได้อันดับที่เท่าไหร่ก็ตามก็ถือว่าตั้งใจทำอย่างดีที่สุดแล้ว ซึ่งก็ได้แต่หวังว่าคนที่ได้ชมจะเข้าใจและรับรู้ แล้วสักวันหนึ่งได้กลับมาหาช่างปั้นเหล่านั้น มาให้กำลังใจ กลับมาดูคนที่ใช้ชีวิตทั้ง 65 ปี ในการสืบสานจิตวิญญาณของช่างปั้น แล้วผมก็เชื่อว่านี่อาจจะเป็นรุ่นสุดท้ายของช่างปั้นไหบ้านเชียงที่ทุกท่านจะได้เห็นอยู่”

โครงการประกวดหนังสั้น “บ้านเราแสนสุขใจ” (My Place, Our Place) ชิงเงินรางวัลมูลค่ากว่าหนึ่งแสนบาท พร้อมโล่เกียรติยศจากนายกรัฐมนตรี จัดขึ้นโดยความร่วมมือระหว่างจังหวัดอุดรธานี และชมรมผึ้งหลวงเพื่อปวงชน ได้เลือกพื้นที่ จ.อุดรธานี เป็นพื้นที่นำร่องในการสร้างสังคมที่มีความสุขอย่างยั่งยืน ซึ่งได้แบ่งการแข่งขันออกเป็น 2 รุ่น คือ ระดับมัธยมศึกษาและระดับอุดมศึกษา

โดยมีทีมผ่านทั้งสิ้น 6 ทีม แบ่งออกเป็นรุ่นละ 3 ทีมที่ได้เข้าร่วมกิจกรรมเวิร์กช็อป และผลิตหนังสั้น จากผู้กำกับมากฝีมือ จำนวน 6 ท่าน ที่ได้จะมาชี้แนะแนวทาง สอนเทคนิคพิเศษต่างๆ ซึ่งถือเคล็ดลับชั้นดีที่หาไม่ได้ในห้องเรียนทั่วไป จัดขึ้น ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ระหว่างวันที่ 28 สิงหาคม และ 2 กันยายน 2558 ที่ผ่านมา

พล.อ.ดุษฎี รามสมภพ ประธานชมรมผึ้งหลวงเพื่อปวงชน กล่าวว่า แม้โครงการนี้จะเป็นการประกวดเพื่อแข่งขันชิงทุนการศึกษาและได้รับโล่เกียรติยศจากนายกรัฐมนตรี แต่ทางโครงการยังมุ่งหวังที่จะเห็นความรัก ความสามัคคี และความช่วยเหลือในด้านต่างๆ ทั้งจากในทีมเดียวกัน หรือต่างทีม มากกว่าความมุ่งมั่นในเรื่องของการเอาชนะเท่านั้น”

ด้าน “ต่อม” สิริรักษ์ พลเยี่ยม นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 และ “ป้อบ” -ศิริณณา ไชยแก้ว นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบึงกาฬ จ.บึงกาฬ กล่าวว่า ได้เข้าประกวดโดยใช้ชื่อทีมว่า “บึงกาฬฟีม” มีสมาชิกทั้งหมด 5 คน โดยหนังสั้นที่ทำจะเล่าผ่านครูที่ใช้ชีวิตอยู่ในเมือง กลับต้องมาสอนเด็กในโรงเรียนบ้าน ซึ่งตอนแรกก็อยู่ไม่ได้ แต่พอเวลาผ่านไปกลับหลงรักวัฒนธรรมแบบชาวบ้าน มีการใช้ผ้าไหมหมี่ขิดของชุมชนบ้านนาข่า

สถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยมอย่าง วัดป่าภูก้อน และวิถีชีวิตของชาวบ้านในพื้นที่มาประกอบ เพื่อสื่อถึงความเป็น จ.อุดรธานี ซึ่งถึงแม้จะไม่ได้เป็นคนในพื้นที่ แต่ก็เคยมีประสบการณ์ในการทำหนังสั้นเพื่อประกวดมาบ้าง จึงจะทำให้ดีที่สุด และฝากเป็นกำลังใจให้พวกเราด้วย

ผู้สนใจสามารถติดตามข่าวสารกิจกรรมโครงการได้ทางเฟซบุ๊ก http://www.facebook.com/myplaceourplaceproject

           กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมส่งเสริมวัฒธรรม ร่วมกับสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดชัยภูมิเปิดตัวชุมชนการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม “หมู่บ้านญัฮกุร” อ.เทพสถิต จ.ชัยภูมิ ณ วันที่ 22 สิงหาคม เพื่อกระตุ้นการอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาชาติพันธุ์ โดยมี นายวิเชียร จันทรโณทัย ผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ เป็ดประธานเปิดงาน และเดินชมวิถีชีวิตของชาวบ้าน เพื่อเป็นการอนุรักษ์วัฒธรรมของชาว ญัฮกุร (มอญโบราณยุคทวารวดี)

นายวิเชียร กล่าวว่า ประเทศไทยประกอบด้วยกลุ่มคนหลายกลุ่มหลายเผ่า ได้รับราชการไปในหลายภาคหลายจังหวัดและได้เห็นกลุ่มเผ่าต่างๆมากมาย เมื่อได้มาอยู่ที่ จ.ชัยภูมิ ก็ได้พบกับกลุ่มคนที่เรียกตัวเองว่า ”ไทยบน” หรือ ”ญัฮกุร” ซึ่งสิ่งที่พวกเขากำลังเผชิญอยู่คือ ความเสื่อมคลายของวัฒนธรรมกลุ่มเผ่าที่กำลังหายไป เหมือนชนเผ่าอื่นๆ ที่เริ่มไม่มีการแต่งชุดประจำเผ่า แต่จะแต่งก็ต่อเมื่อมีงานแสดงโชว์ พิธีกรรม หรือในโอกาสพิเศษเท่านั้น และเริ่มหัดมาแต่งตัวตามยุคสมัยแทน เช่น เปลี่ยนไปใส่กางเกงยีน และเสื้อเชิ้ต กันมากขึ้น

ทั้งในเรื่องของภาษาและในลักษณะการสร้างบ้าน ซึ่งเป็นเพราะถูกวัฒนธรรมที่ใหญ่กว่า แข็งแกร่งกว่า กำลังเข้ามากลืนวัฒนธรรมออกไป และในวันนี้เราได้ตระหนักว่า วัฒนธรรมของชนเผ่านี้เราควรที่จะช่วยอนุรักษ์และฟื้นฟูเอาไว้เพื่อที่จะไม่ให้สูญหายไป ด้วยการเข้ามาช่วยสนับสนุน การส่งเสริมการจัดการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ขึ้น เพื่อให้ผู้คนสามารถเข้ามาศึกษาเกี่ยวกับชนเผ่า “ญัฮกุร” ที่สืบทอดวัฒนธรรมของ “มอญทวารวดี” เป็นเวลามากกว่า 2,000 ปี

น.ส.อมรรัตน์ ลีเพ็ญ ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านเครือข่ายและชุมชน กล่าวว่า ทางกรมส่งเสริมวัฒธรรมได้คัดเลือกหมู่บ้านญัฮกุร เพราะมองเห็นศักยภาพของชุมชนในเรื่องของอัตลักษณ์ที่มีความโดดเด่น เนื่องจากถือว่าเป็นชุมชนมอญโบราณที่สืบทอดมาตั้งแต่ยุคทวารวดี มีภาษาญัฮกุรเป็นของตัวเอง มีการสืบทอดมามากกว่าพันปีแล้ว จึงมีวิถีชีวิตที่มีความน่าสนใจเป็นอย่างมาก ปัจจุบันได้ดำเนินแนวทางมาประมาณ 6 เดือนแล้ว ซึ่งคาดหวังว่าจะทำให้บรรลุจุดประสงค์ภายใน 3 ปี

ญัฮกุร หรือเนียะกุล หรือที่คนไทยเรียก มีความหมายว่า คนภูเขา “ชาวบน” ชุมชนที่ใช้ภาษามอญโบราณ เป็นชนกลุ่มน้อยที่อาศัยอยู่ตามไหล่เขาหรือเนินเตี้ยๆ ลักษณะมีผิวค่อนข้างดำตาโตกว่าคนไทย แต่ไม่ต่างจากคนไทยมากนัก รูปร่างสูงปานกลาง ผู้หญิงจะแต่งกายแบบดั้งเดิมของชาวญัฮกุร คือจะสวมเสื้อเก๊าะ และนุ่งผ้านุ่งมีชายผ้าใหญ่ สวมสร้อยเงิน และเจาะใบหูกว้างเพื่อสวมตุ้มหูใหญ่ หรือเรียก กะจอน ทำด้วยไม้มีกระจกติดข้างหน้า ไว้ผมยาวเกล้ามวย ส่วนผู้ชายนุ่งผ้าโสร่งตาหมากรุก วิธีการนุ่งแบบเหน็บธรรมดา

ภาษาของชาวญัฮกุรจัดอยู่ในตระกูลภาษาตระกูลมอญ-เขมร สาขามอญ เพราะมีความใกล้เคียงกับภาษามอญโบราณ และภาษามอญปัจจุบันมากกว่าเขมร ในปัจจุบันชาวญัฮกุรถูกกลืนด้วยประเพณีวัฒนธรรมอีสานอย่างรวดเร็ว มีบางหมู่บ้านเท่านั้นที่พูดภาษาถิ่นของตนเองได้ คนรุ่นใหม่จะพูดภาษารอบข้างที่คนส่วนใหญ่พูดกัน ภาษาของชาวญัฮกุรไม่มีระบบการเขียน จึงเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ชาวญัฮกุรถูกกลืนได้อย่างรวดเร็ว ปัจจุบันชาวญัฮกุรพูดภาษาชนเผ่าเฉพาะผู้ที่อายุเกิน 60 ปีขึ้นไป แต่ในช่วงหลังมีการส่งเสริมให้มีการเรียนการสอนเกี่ยวกับภาษาญัฮกุรในชั้นเรียนด้วย

ชาวญัฮกุร ตั้งบ้านเรือนอยู่กันเป็นกลุ่ม มีบางพวกอพยพหนีเข้าไปอยู่ในป่าลึก หรือบนภูเขาสูงขึ้นไป ชาวบ้านใช้แสงไฟจากตะเกียงเป็นส่วนใหญ่ อาศัยแหล่งน้ำตามธรรมชาติอยู่ในบริเวณหมู่บ้าน ฤดูแล้งจะใช้น้ำซับ ซึ่งมีตลอดปี มีอาชีพทำไร่ปลูกข้าวตามไหล่เขา ใช้วิธีปลูกแบบขุดหลุมหยอดที่เรียกข้าวไร่ ตอนเก็บเกี่ยวก็ใช้มือรูดเมล็ดข้าวออกจากรวง ใส่กระบุงแทนการเกี่ยวข้าว และยังปลูกข้าวโพด กล้วย ละหุ่ง มันสำปะหลัง มะเขือ พริก เป็นต้น มีการเลี้ยงสัตว์ เช่น วัว ควาย หมู เป็ด ไก่ และหาของป่า เช่น หน่อไม้ เห็ด ผักหวาน ผึ้ง กบ เขียด และมีความสามารถในการจักสานโดยเฉพาะสานเสื่อ

ปัจจุบันชาวญัฮกุร นับถือศาสนาพุทธ เชื่อในเรื่องภูติผีวิญญาณ ชาวญัฮกุรนิยมแต่งงานในหมู่พวกเดียวกัน การละเล่นมีการเป่าใบไม้ ซึ่งบางครั้งจะเป่าเป็นสัญญาณเรียกหากัน มีการเล่นเพลงพื้นบ้านเรียกว่า กระแจ๊ะ หรือ ปะเรเร เป็นการร้องโต้ตอบกันระหว่างชาย-หญิง ฝ่ายหญิงเป็นผู้ตีโทนให้จังหวะ เนื้อหาเป็นการเกี้ยวพาราสีกันระหว่างหนุ่มสาว ประเพณีชาวญัฮกุรมีประเพณีสงกรานต์ ประเพณีกระแจ๊ะหอดอกผึ้ง ประเพณีแห่พระและจุดพลุ ประเพณีแต่งงาน ชาวญัฮกุรไม่รู้จักกรรมวิธีการทอผ้า แต่จะปลูกฝ้ายเพื่อไปแลกกับผ้าทอของคนกลุ่มไทย และลาว จึงทำให้มีการแต่งกายเหมือนๆ คนไทยทั่วไป

ผู้ที่สนใจจะเยี่ยมชมหมู่บ้านญัฮกุร หรือชมทุ่งดอกกระเจียว ที่อุทยานแห่งชาติป่าหินงาม สามารถติดต่อที่ โทร.08-6153-7312 นายพนม จิตร์จำนงค์ ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน อ.บ้านไร่