นางสุมิตรา อภิชัย สหกรณ์จังหวัดลำพูน เปิดเผยว่า เนื่องในโอกาสมหามงคลพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว กรมส่งเสริมสหกรณ์ จัดทำ “โครงการสหกรณ์รวมใจภักดิ์ พัฒนารักษาสิ่งแวดล้อม น้อมนำพระราชปณิธานความดี เฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสมหามงคลพระราชพิธีบรมราชาภิเษก” ขึ้นเพื่อปลูกจิตสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีต่อขบวนการสหกรณ์ แก่บุคลากรของกรมส่งเสริมสหกรณ์ ตลอดจนสมาชิกสหกรณ์ กลุ่มเกษตรกร รวมทั้งปลูกจิตสำนึกอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม นำไปสู่การพัฒนายั่งยืน โดยน้อมนำแนวทางจิตอาสาในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว มาขยายผล สร้างจิตสำนึกสาธารณะ สืบสานพระราชปณิธานบำเพ็ญตนเป็นผู้ให้ และแสดงความจงรักภักดี ความกตัญญูกตเวที ในวาระมหามงคลสมัยพิเศษยิ่งนี้

สำหรับสำนักงานสหกรณ์จังหวัดลำพูน จัดกิจกรรมในโครงการร่วมปลูกต้นไม้ในพื้นที่สหกรณ์และบ้านเรือนสมาชิก โดยมีสหกรณ์เข้าร่วมโครงการได้แก่ 1.สหกรณ์โคนมบ้านโฮ่ง จำกัด จัดกิจกรรมปลูกป่าในพื้นที่สหกรณ์และแจกกล้าไม้ให้แก่สมาชิกเพื่อนำไปปลูกในพื้นที่ชุมชน 1,500 ต้น สมาชิกเข้าร่วมโครงการ 75 คน 2.สหกรณ์การเกษตรในเขตปฏิรูปที่ดินลำพูน จำกัด จัดกิจกรรมปลูกต้นไม้ ในพื้นที่สหกรณ์ 200 ต้น สมาชิกเข้าร่วมโครงการ 50 คน และ 3.สหกรณ์การเกษตรโครงการหลวงพระบาทห้วยต้ม จำกัด จัดกิจกรรมบวชป่า ซึ่งเป็นพิธีกรรมโบราณ เพื่อรณรงค์ ส่งเสริมให้คนในชุมชนเคารพรักธรรมชาติ เห็นความสำคัญของป่าต้นน้ำ ร่วมกันดูแลรักษาา ณ ป่าชุมชนหมู่ที่ 14 ต.นาทราย อ.ลี้ จ.ลำพูน สมาชิกเข้าร่วมโครงการ 150 คน

การจัดกิจกรรมดังกล่าว นอกจากเป็นการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลพระราชพิธีบรมราชาภิเษกแล้ว ยังเป็นการสานพลังประชาชนร่วมกับหน่วยราชการร่วมทำความดี มีจิตอาสาอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมยั่งยืน ตามพระราชปณิธานในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 สืบไป

อันที่จริงแล้วเรื่องเกษตรอินทรีย์ เป็นประวัติศาสตร์ที่น่าจดจำทั้งในทางที่ดีและทางที่ร้ายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กว่า 40 ปีที่ผ่านมา แนวคิดเรื่องการส่งเสริมการทำเกษตรอินทรีย์ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีอยู่ในทุกยุคทุกสมัยไม่ว่าจะเป็นการเข้ามาบริหารกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จากรัฐมนตรีท่านใดก็ตาม แต่ผลที่เกิดขึ้นเป็นรูปธรรมที่สามารถกล่าวอ้างได้ว่าเป็นบทบาทของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ยังคงไม่ชัดเจน นอกจากเครื่องหมายรับรอง Organic Thailand และมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ที่พัฒนาออกมาให้เห็นเป็นรูปธรรมและจับต้องได้ แต่เมื่อสืบลึกลงไปถึงเกษตรกรผู้อยู่ในระบบเกษตรอินทรีย์จริงๆ กลายเป็นว่าเกษตรกรส่วนใหญ่ไม่ได้ทำเกษตรกรอินทรีย์เพราะการสนับสนุนของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ แต่เป็นเพราะเกษตรกรเหล่านั้น เล็งเห็นประโยชน์ของการทำเกษตรอินทรีย์ด้วยตนเองมากกว่า

ปัญหาของความเข้าใจต่อระบบการผลิตแบบอินทรีย์ในระดับนโยบาย จึงส่งผลให้การกำหนดนโยบายเกษตรอินทรีย์มีความบิดเบี้ยว เกิดอนุสาวรีย์จากนโยบายเกษตรอินทรีย์หลายอย่างที่สร้างตราบาปให้กับผู้เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นโรงงานผลิตปุ๋ยอินทรีย์ หรือการจัดซื้อปุ๋ยอินทรีย์ สิ่งต่างๆ เหล่านี้แสดงให้เห็นว่าเกษตรอินทรีย์เป็นทางผ่านของความชอบธรรมในการกำหนดนโยบายเพื่อให้เกิดการจัดซื้อ จัดจ้าง จัดหา ที่ไม่ตอบโจทย์ข้อเท็จจริงของเกษตรอินทรีย์ แต่อาจตอบโจทย์ของผู้กำหนดนโยบายนั่นก็เป็นอีกประเด็นหนึ่ง

ในขณะที่ฝ่ายที่อยู่ด้านการตลาด มักจะให้ข้อมูลเสมอว่าตลาดของเกษตรอินทรีย์ยังมีโอกาสเติบโตอีกมาก มีความต้องการแน่นอน ผลิตมาเท่าใดก็ขายได้แน่นอน เป็นการตอกย้ำข้อมูลจนกลายเป็นความเชื่อที่ว่าทำเกษตรอินทรีย์เถอะขายได้ เมื่อมองกลับมายังฝ่ายผลิต จะพบว่ามีเกษตรกรที่อยู่ในระบบเกษตรกรอินทรีย์ไม่มาก ทั้งที่ๆ ทุกยุคทุกสมัยต่างเห็นว่าเป็นนโยบายสำคัญ และออกนโยบายมาสนับสนุนหลากหลายรูปแบบ การเพิ่มพื้นที่ทำการเกษตรอินทรีย์ของประเทศก็ยังไม่บรรลุเป้าหมาย มันมีความผิดพลาดใดในนโยบายเหล่านั้น

เมื่อเกษตรอินทรีย์ไม่คืบ สิ่งที่คืบหน้าชัดเจนคือการนำเข้าสารเคมีทางการเกษตรและปุ๋ยเคมีเข้ามาในประเทศ เป็นปริมาณเพิ่มขึ้นแทบทุกปี แสดงว่าแผนการตลาดของบริษัทขายปุ๋ย-ขายยาแรงกว่าแผนการส่งเสริมเกษตรอินทรีย์ของภาครัฐหรือไม่ หรือเป็นเพียงวาทกรรมทางการเมืองเพื่อจะทุบหัวใคร ประเด็นนี้ก็ไม่อาจทราบได้

มุมหนึ่งที่น่าคิดคือ เกษตรอินทรีย์มีหลายทฤษฎีหลายสำนัก แต่ละทฤษฎีแต่ละสำนักก็มีวิธีดำเนินการที่แตกต่างกันไป ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภค บางครั้งความน่าเชื่อถือก็ถูกทำลายโดยบางองค์กร ที่ออกมาประโคมข่าวทางลบตลอดเวลา จริงบ้างเท็จบ้างก็ว่ากันไป เพื่อใช้เป็นเครื่องมือสร้างความชอบธรรมในการหางบประมาณมาดำเนินกิจกรรมขององค์กรตนเอง วนๆกันไป ในที่สุดแล้ว ผลการกระทำของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องก็กระทบลงที่ประเทศไทย ณ จุดเดียว ตกลงแล้วประเทศไทยจะยอมให้เกษตรอินทรีย์เป็นเพียงการสร้างภาพ สร้างความน่าเชื่อถือ แต่กลับซ่อนไว้ด้วยผลประโยชน์จำนวนมหาศาล ความล้มเหลว และปัญหาที่ต้องตามแก้กันไม่รู้จักจบสิ้น แต่ที่ต้องจบแน่ๆ คงหนีไม่พ้นเกษตรกรและการเกษตรของไทย

สมชาย ชาญณรงค์กุล

นายกตัญญู ใจชื้น ผู้อำนวยการโครงการชลประทานแม่ฮ่องสอน กรมชลประทาน เปิดเผยว่า กรมชลฯเร่งดำเนินการก่อสร้างโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทรายขาว อ.ขุนยวม จ.แม่ฮ่องสอน เพื่อใช้เป็นแหล่งน้ำต้นทุนแก้ปัญหาขาดแคลนน้ำเพื่ออุปโภคบริโภค ครอบคลุมพื้นที่บ้านใหม่พัฒนา บ้านขุนยวม บ้านโป่งศิลา บ้านหัวหนอง ต.แม่อู่คอ อ.ขุนยวม โดยเฉพาะที่บ้านใหม่พัฒนานั้น จะมีราษฎรได้รับประโยชน์ถึง 1,300 ครัวเรือนหรือประมาณ 3,700 คน รวมทั้งยังส่งให้ช่วยเหลือพื้นที่การเกษตรได้อีกประมาณ 250 ไร่

ทั้งนี้ ในอดีตบ้านใหม่พัฒนา เป็นชุมชนเล็กๆ ใช้น้ำจากลำห้วยทรายขาวเพียงพอ แต่ต่อมาราษฎรเข้ามาอาศัยมากขึ้นความต้องการใช้น้ำมากขึ้น กรมชลประทานจึงสร้างฝายขุนยวมพร้อมระบบส่งน้ำเพื่อกักเก็บและส่งน้ำระยะทาง 10.5 กิโลเมตร มายังสระรัชดาในเมืองขุนยวม ไว้ให้การประปาท้องถิ่นใช้ผลิตน้ำประปาใช้ในพื้นที่ดังกล่าว แต่ปัญหาคือ ตลอดระยะทางส่งน้ำ 10.5 กม.เดิมเป็นป่า ปัจจุบันบางแห่งถูกเพิกถอนเพื่อรองรับการขยายตัวของชุมชนเมือง รวมทั้งพื้นที่บางส่วนพัฒนาเป็นพื้นที่เกษตรกรรม มีการนำน้ำไปใช้ทำเกษตรและเลี้ยงสัตว์มากขึ้น ปริมาณน้ำที่มาถึงสระรัชดามีน้อยลง ประกอบกับฤดูแล้งปริมาณน้ำในลำห้วยทรายขาวน้อยลง จน 10 ปีหลังชาวอ.ขุนยวม เริ่มขาดแคลนน้ำในหน้าแล้ง ล่าสุดขาดแคลนน้ำประปาถึงขั้นวิกฤติ จนต้องใช้มาตรการเปิด-ปิดน้ำประปาตามรอบเวร นอกจากนี้ ในอนาคตจะยกระดับจุดผ่อนปรนห้วยต้นนุ่นให้เป็นจุดผ่านแดนถาวรด่านห้วยต้นนุ่นซึ่ง ปริมาณใช้น้ำเพิ่มขึ้น กรมชลฯจำเป็นต้องเร่งสร้างอ่างฯห้วยทรายขาวเป็นแหล่งน้ำต้นทุน รองรับการใช้น้ำที่จะเพิ่มขึ้นในอนาคต

“อ่างฯห้วยทรายขาว เป็นหนึ่งในโครงการตามข้อสั่งการของนายกรัฐมนตรี ภายในโครงการจัดหาน้ำอุปโภคบริโภคให้ครบ 169 หมู่บ้าน ภายในปีงบประมาณ 2562 ของรัฐบาล ซึ่งนอกจากจะสร้างความมั่นคงด้านน้ำเพื่อบริโภคอุปโภคตามแผนแม่บทบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 20 ปีแล้ว ยังระบายน้ำลงไปยังคลองขุนยวม เพื่อช่วยพื้นที่เกษตรกรรมได้อีกด้วย” ผอ.โครงการชลประทานแม่ฮ่องสอนกล่าว

นายสิทธิโชค พิรุณรัตน์ วิศวกรรมชลประทานชำนาญการพิเศษ หัวหน้าฝ่ายวิศวกรรมโครงการก่อสร้างสำนักงานชลประทานที่ 1 กรมชลประทานกล่าวว่า อ่างเก็บน้ำห้วยทรายขาว เป็นอ่างฯขนาดเล็กความจุ 500,000 ลูกบาศก์เมตร(ลบ.ม.) ตัวเขื่อนจะเป็นเขื่อนดิน สร้างปิดลำห้วยทรายขาว ซึ่งเป็นสาขาของแม่น้ำยวม ขณะนี้เริ่มสร้างทำนบดินกั้นหัวงานเพื่อให้การก่อสร้างดำเนินไปได้ช่วงฤดูฝน สำหรับกรณีพื้นที่สร้างอ่างเก็บน้ำ ที่ทับเขตป่าสงวนโซน C ประมาณ 48 ไร่ 3 งานนั้น อยู่ใน
ขั้นตอนขออนุญาตกรมป่าไม้คาดว่าจะเสร็จเดือนกรกฎาคม และคาดว่าอ่างเก็บน้ำห้วยทรายขาว พร้อมระบบส่งน้ำจะแล้วเสร็จภายในเดือนมกราคม 2563

กลุ่มผลิตผักปลอดสารพิษบ้านหนองศาลา จ.ราชบุรี โชว์กระบวนการผลิตพืชผักด้วยระบบมาตรฐาน GAP ของกลุ่มผลิตผักปลอดสารพิษบ้านหนองศาลา จ.ราชบุรี
อีกหนึ่งต้นแบบศูนย์เรียนรู้ด้านการผลิตพืชผักปลอดสารพิษ และแหล่งศึกษาดูงานด้านการผลิตพืชผักปลอดภัย ผลิตปัจจัยการผลิตใช้เอง มีตลาดรับซื้อมั่นคง

นายสำราญ สาราบรรณ์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า กรมส่งเสริมการเกษตร พัฒนาตลาดเกษตรกรที่มีอยู่ทั่วประเทศ ให้เกิดเป็นศูนย์เรียนรู้การบริหารจัดการสินค้าเกษตร หรือ ตลาดเกษตรกรถาวร 7 จังหวัด ได้แก่ เชียงราย ลำปาง พิจิตร ชัยภูมิ กาญจนบุรี กระบี่ และราชบุรี สำหรับจ.ราชบุรี จัดเป็นจังหวัดที่มีการดำเนินงานจัดตั้งตลาดเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จจังหวัดหนึ่ง สามารถเพิ่มช่องทางการตลาดสินค้าเกษตรปลอดภัยและได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP ให้เข้ามาจำหน่ายเป็นเกษตรกรตัวจริง เพื่อให้เกษตรกรได้เรียนรู้การหาช่องทางการตลาดสินค้าเกษตรที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด มีเจ้าหน้าที่เกษตรเป็นที่ปรึกษาส่งเสริมสนับสนุนผลักดันและขับเคลื่อนทุกมิติ สอดรับกับนโยบายของรัฐบาลและกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในการพัฒนาการเกษตรและเกษตรกร โดยเน้นใน 4 ประเด็นหลัก คือ การลดต้นทุนการผลิต เพิ่มคุณภาพและผลผลิตต่อหน่วย การบริหารจัดการ และการวางแผนการผลิตและเพิ่มช่องทางการตลาด อีกทั้งเป็นการเชื่อมโยงผลผลิตที่มีคุณภาพและได้รับการรับรองมาตรฐานจากกิจกรรมแปลงใหญ่เข้าสู่ตลาดเกษตรกร อาทิ ตลาดสู่โรงพยาบาล และตลาดในระดับที่สูงขึ้น

โดยกลุ่มผลิตผักปลอดสารพิษบ้านหนองศาลา จ.ราชบุรี ถือเป็นอีกหนึ่งต้นแบบศูนย์เรียนรู้ด้านการผลิตพืชผักปลอดสารพิษ และเป็นแหล่งศึกษาดูงานด้านการผลิตพืชผักปลอดภัย การผลิตและขยายสารชีวภัณฑ์ในการป้องกันกำจัดศัตรูพืช ปัจจุบันมีสมาชิกประมาณ 30 คน มีการผลิตผักต่อเนื่องตลอดทั้งปี ได้แก่ คะน้า กวางตุ้ง บวบ มะระ ถั่วฝักยาว มะเขือเทศ ฯลฯ เกษตรกรสมาชิกมีการจัดตั้งกองทุนบริหารจัดการปัจจัยการผลิตบริการสมาชิกอย่างต่อเนื่อง กลุ่มมีโรงผลิตปุ๋ยอินทรีย์และสถานที่จัดประชุมของกลุ่ม มีการจัดทำแปลงเรียนรู้การผลิตพืชปลอดภัยตามระบบ GAP และมีระบบการผลิต และการบริหารจัดการกลุ่มที่ดี โดยเฉพาะระบบการกระจายสินค้าซึ่งมีจุดรวบรวมผลผลิตจากสมาชิกคัดคุณภาพ มีการใช้บรรจุภัณฑ์เพื่อรักษาคุณภาพของสินค้า และพัฒนาระบบการกระจายสินค้าให้ถึงผู้บริโภคในหลายช่องทาง

“สำหรับกลุ่มผลิตผักปลอดสารพิษบ้านหนองศาลา จ.ราชบุรี นับเป็นอีกหนึ่งต้นแบบการรวมกลุ่มกันผลิต รวมกลุ่มกันขาย และนำผลผลิตที่ได้ทั้งจากแปลงใหญ่และอื่นๆ ออกสู่ตลาดที่มีหน้าร้านเป็นของตนเองจากการสนับสนุนจากภาครัฐ ทำให้ได้รับการยอมรับจากผู้บริโภค โดยทั้งหมดนี้เป็นการขับเคลื่อนด้วยกลไกของศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) ส่งผลให้เกษตรกรมีตลาดขายสินค้าที่มั่นคงและยั่งยืน ซึ่งการดำเนินงานดังกล่าวถือเป็นการตอบโจทย์นโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในเรื่องของการใช้ตลาดนำการผลิตได้อย่างเห็นผลเป็นรูปธรรมอย่างแท้จริง”

ปัจจุบันผู้บริโภคทั่วโลกสนใจบริโภคอาหารสด สะอาด ปลอดภัยไร้สารตกค้างมากขึ้น ดังนั้น ประเทศไทย ผู้เป็นหนึ่งฐานการผลิตสินค้า วัตถุดิบสำหรับทำอาหาร ซึ่งเปรียบเสมือนครัวโลก จึงต้องหันมาใส่ใจให้ความสำคัญกับเรื่องการผลิตอาหารปลอดภัย เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภคด้วยเช่นกัน

นายอดิศร  พร้อมเทพ  อธิบดีกรมประมง ให้นโยบายวางแนวทางเรื่องนี้ว่า กรมในฐานะหน่วยงานที่มีภารกิจส่งเสริมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและดูแลตรวจสอบรับรองสินค้าสัตว์น้ำและผลิตภัณฑ์ให้ได้มาตรฐาน จึงต้องเผยแพร่ความรู้แก่เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและผู้ประกอบการตลอดสายการผลิต ถึงแนวทางวิธีผลิตสัตว์น้ำปลอดภัยต่อการบริโภค ที่ผ่านมาเจ้าหน้าที่กรมลงพื้นที่ทั่วประเทศ ให้ความรู้สถานการณ์เกิดโรคในสัตว์น้ำ เพื่อให้รู้ทัน รู้จักและเข้าใจแต่ละโรคมากขึ้น รวมถึงประเมินวิเคราะห์ความเสี่ยงเกิดโรค เฝ้าระวังโรคในฟาร์ม ตรวจติดตามการเกิดโรค รวมทั้งหลักการจัดการความปลอดภัยทางชีวภาพ ลดปัญหาเกิดโรคระบาด และใช้ยาไม่สมเหตุสมผล รวมถึงสร้างความตระหนักรู้เรื่องการใช้ประโยชน์ทรัพยากรน้ำอย่างมีความรับผิดชอบ ซึ่งเรื่องต่างๆ เหล่านี้ เป็นทิศทางและกระแสผลิตสัตว์น้ำของโลกด้วย นอกจากนี้ ช่วงปลายเดือนพฤษภาคม – ต้นเดือนมิถุนายน ยังร่วมกับเครือข่ายผู้เลี้ยงกุ้งไทย จัดสัมมนา “ชูกุ้งไทยสู่ความยั่งยืน ยกมาตรฐานกุ้งไทย สด สะอาด รสชาติดี ปลอดสารพิษ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” ในภาคตะวันออกและภาคใต้ 11 จังหวัดได้แก่ จันทบุรี นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร ปัตตานี สตูล ตรัง กระบี่ พังงา และระนอง โดยมีเกษตรกรจากชมรมผู้เลี้ยงกุ้ง 16 ชมรม รวม 900 คน สนใจร่วมฟัง นอกจากนี้ ในงานดังกล่าว ผู้เข้าร่วมงานยังแสดงเจตจำนงของความตั้งใจลดใช้ยาต้านจุลชีพที่ไม่สมเหตุสมผล ทำให้เกิดปัญหาเชื้อดื้อยาสารตกค้างในกุ้ง และเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมระยะยาว ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบต่ออุตสาหกรรมกุ้งไทย

จากการติดตามผลหลังเกษตรกรได้รับความรู้ไป พบว่าเกษตรกรกระตือรือร้น ตอบรับนโยบายและมุ่งมั่นผลิตสัตว์น้ำให้สด สะอาด ไร้สารตกค้าง เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภคมากขึ้น ดังนั้น แนวทางดำเนินการดังที่ผ่านมา เป็นการทำงานเชิงรุก เพราะเจ้าหน้าที่กรมลงพื้นที่เคาะประตูบ้านส่งเสริมความรู้ เป็นไปตามนโยบายรัฐบาลที่ต้องการพัฒนาศักยภาพเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ให้เป็นเกษตรกรอัจฉริยะ (Smart Farmer) ในการผลิตสินค้าสัตว์น้ำมีคุณภาพได้มาตรฐานสากล ปลอดภัยต่อผู้บริโภคเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ถือเป็นการสร้างจุดแข็งของไทยช่วยเพิ่มขีดการแข่งขันส่งออกสินค้าสัตว์น้ำของไทยกับประเทศคู่ค้าได้มาก