ภาคการเกษตรของประเทศไทยมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ แต่ปัจจุบันภาคการเกษตรของไทยต้องเผชิญปัญหาและความท้าทายนานัปการ เช่น การขาดความรู้ของเกษตรกร ผลผลิตล้นตลาด ต้นทุนการผลิตสูง การขาดแคลนน้ำสลับกับปัญหาอุทกภัย ปัญหาทรัพยากรธรรมชาติเสื่อมโทรม เนื่องจากการใช้สารเคมีในภาคเกษตร และการเติบโตของเมือง ปัญหาการแทรกแซงราคาสินค้าเกษตร และความท้าทายจากภายนอก เช่น การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ การกีดกันทางการค้าที่รุนแรงขึ้น การเปิดเสรีการค้าสินค้าเกษตร และความเปลี่ยนแปลงของตลาดโลก ปัจจัยต่างๆ ข้างต้นส่งผลกระทบต่อความสามารถในการแข่งขัน ความยากจนของเกษตรกรรายย่อย และนำไปสู่ปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ในที่สุด

ดังนั้น กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงมีนโยบายปฏิรูปการเกษตรของประเทศไทย (ปี 2556-2561) เพื่อขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ประเทศ ซึ่งการพัฒนาเกษตรกรเป็นอีกหนึ่งในความสำคัญที่ทุกหน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จะต้องร่วมดำเนินการให้บรรลุวัตถุประสงค์ของการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ในด้านการพัฒนา ทั้งประโยชน์ในการบริหารจัดการด้านการเกษตรและประโยชน์เพื่อเกษตรกร ที่จะได้รับการพัฒนาที่เหมาะสมและสอดคล้องกับความต้องการ ซึ่งจะส่งผลให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นและมีคุณภาพชีวิตที่ดีต่อไป เพื่อพาตัวเองก้าวสู่การเป็นเกษตรกรคุณภาพ หรือ Smart Farmer

นายสุรเดช เตียวตระกูล 

นายสุรเดช เตียวตระกูล อธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน กล่าวว่า กรมพัฒนาที่ดินได้มีการดำเนินการ เพื่อยกระดับมาตรฐานของเกษตรกรไทย ให้มีคุณภาพชีวิตและมาตรฐานองค์ความรู้มาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกษตรกรทุกคนได้รับการพัฒนา เป็นเกษตรกรที่มีความพร้อมรับกับสถานการณ์ด้านการเกษตรที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดยมุ่งหวังให้เกษตรกรไทยมีความพร้อม มีความรู้ ความเชี่ยวชาญในการประกอบอาชีพการเกษตร โดยมีหมอดินอาสาซึ่งเป็นเกษตรกรเครือข่ายเป็นตัวแทนของกรมพัฒนาที่ดินในระดับหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ และทำหน้าเป็นผู้ประสานงานด้านการพัฒนาที่ดิน ตลอดจนให้คำแนะนำแก่เกษตรกรในพื้นที่ ในการจัดการแก้ไขปัญหาความเสื่อมโทรมของดิน โดยหมอดินอาสาจะทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงานระหว่างเกษตรกรในหมู่บ้านกับกรมพัฒนาที่ดิน รวมทั้งร่วมดำเนินกิจกรรมต่างๆ ของกรมพัฒนาที่ดิน หมอดินอาสา จึงถือเป็นผู้ที่ทำคุณประโยชน์ให้กับกรมพัฒนาที่ดินและเกษตรกรที่ประกอบอาชีพการเกษตรในชุมชน เป็นผู้ที่ช่วยเหลือ ให้คำแนะนำเรื่องการดูแลและปรับปรุงบำรุงดินให้กับชาวบ้านแทนเจ้าหน้าที่ของกรมพัฒนาที่ดิน การใช้เทคโนโลยีและผลิตภัณฑ์ของกรมพัฒนาที่ดิน และให้คำแนะนำแก่เกษตรกรอื่นๆ ในพื้นที่ใกล้เคียง ซึ่งปัจจุบันมีหมอดินอาสาครอบคลุมทั่วประเทศ 80,000 กว่าราย

“ในแต่ละปีกรมพัฒนาที่ดินจะจัดให้มีหลักสูตรการฝึกอบรมหมอดินอาสาขึ้น เพื่อพัฒนาให้มีความรู้ ความเข้าใจในการใช้แผนที่ข้อมูลกลุ่มชุดดิน หรือข้อมูลแผนที่ความเหมาะสมของดินกับพืชเศรษฐกิจ และสามารถอธิบายให้ผู้อื่นเข้าใจได้ ตลอดจนสามารถเป็นวิทยากรบรรยาย และสาธิตงานด้านการพัฒนาที่ดินประจำศูนย์เรียนรู้และจุดเรียนรู้ด้านการพัฒนาที่ดินได้ สร้างจิตสำนึก รวมทั้งปรับทัศนคติแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อประยุกต์ใช้ในการพึ่งตนเองของเกษตรกร โดยหมอดินอาสาที่ผ่านการฝึกอบรม จะได้นำความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับจากการฝึกอบรมไปประยุกต์ใช้กับงานที่รับผิดชอบ และสามารถทำหน้าที่เป็นตัวแทนของกรมพัฒนาที่ดิน ช่วยเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานในการให้คำแนะนำเกี่ยวกับการใช้ปุ๋ย การปรับปรุงบำรุงดิน การถ่ายทอดข่าวสารด้านการพัฒนาที่ดินและเทคโนโลยีใหม่ๆ ให้แก่เกษตรกรในพื้นที่ได้ต่อไป” อธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน กล่าว

จะเห็นได้ว่า การขับเคลื่อนการพัฒนาเกษตรของประเทศไทยโดยการบูรณการร่วมกับภาคีเครือข่าย เพื่อนำไปสู่เป้าหมายการพัฒนาและส่งเสริมอาชีพด้านการเกษตร โดยยึดเกษตรกรเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา บนหลักการการเรียนรู้ตลอดชีวิตการมีส่วนร่วมและการพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน

เกษตรบูรณาการสัปดาห์นี้ ต้องบอกว่าเข้มข้นและประกาศศักดาที่ชัดเจนกับการแสดงความกล้าของท่านอธิบดีกรมวิชาการเกษตร “สุวิทย์ ชัยเกียรติยศ” ที่หารกล้า “ปลดฟ้าผ่า” ลงนามคำสั่งย้าย “นายธรรมนูญ แก้วคงคา” ผอ.กลุ่มวัตถุอันตราย สำนักควบคุมพืชและวัสดุการเกษตร ที่ดูแลเรื่องการเร่งการอนุญาตขึ้นทะเบียนสารเคมีวัตถุอันตรายทางการเกษตรที่ล่าช้า ไปนั่งตบยุง และมอบหมายให้ นายศรัญ วัฒนธาดา ผู้เชี่ยวชาญด้านการควบคุมพืชและวัสดุทางการเกษตร ขึ้นแทน แว่วว่างานนี้เป็นการล้างบางพวกขัดคอ หมูจะหามดันเอาคานเข้ามาสอด ไม่ทำตามเป้า เพราะแว่วว่า หลังจากที่ “สุวิทย์” มานั่งตำแหน่งอธิบดี ก็มีความพยายามจะเร่งดำเนินการขึ้นทะเบียนให้จบ ตามคำขอของกลุ่มใครบางคนที่ยังค้างคา

ที่แน่ๆ งานนี้ต้องถือว่า เป็นการเดินเกมส์ประกาศศักดาชัดเจนว่า จะล้างบางคนสายเก่าที่คัดค้านการอนุญาต และก็ไม่ทราบว่าเหตุผลกลใดต้องเร่งขึ้นทะเบียนตามคำขออนุญาต เพราะแว่วกันว่ามีคำสั่งใครบางคน สั่งให้เร่งประชุมเพื่อเร่งอนุญาต ซึ่งนั่นหมายถึงว่าคนที่รับผิดชอบเรื่องนี้ ต้องเร่งประชุม เพื่อให้เอกชนขึ้นทะเบียนให้จบ ทั้งหมดที่ค้างอยู่ 4,000 ชนิด ภายในปี 2560

แม้ว่าใครบางคน จะบอกว่าสื่อต้องทำความเข้าใจเรื่องการตลาด และอย่ามองอย่าง NGO ต้องรู้คำว่าส่วนแบ่งการตลาดและต้องเปิดให้มีการแข่งขัน นั่นก็ต้องบอกว่าเข้าใจ แต่อย่าลืมสิขอรับว่า ทุกประเทศ ที่เราส่งออกสินค้า เขาชัดเจนว่า มีหลักเกณฑ์ที่เขาห้ามนำเข้าสินค้าที่มีสารตกค้าง จากพืชผลทางการเกษตร ที่สำคัญคือเขาเข้มข้นในเรื่องการตรวจสอบ สินค้านำเข้าสักวันจะรู้สึก ซึ่งหากจะยังอ้างหลักการตลาด และไม่สนเรื่องสุขภาพของคนไทย ที่ต้องบริโภคสารพิษที่ตกค้างในพืชผัก ที่ใครบางคนกำลังเข็นให้เอกชนได้ใบอนุญาตขายสารเคมีให้จบ

และที่สำคัญ งานนี้หากยังเดินหน้า คงต้องเปลี่ยนจากปีมาตรฐานสินค้า มาเป็นปีแห่งการเร่งรัดนำเข้าสารพิษ เพื่อให้เกิดการแข่งขันให้เกษตรกรไทยได้นำสารพิษสารเคมี มาใช้ในการผลิตสินค้าเกษตร เพราะไอ้ที่ท่านทำ มันเป็นอย่างนั้นจริงๆ มันช่างขัดกับนโยบายรัฐที่จะลดการใช้สารเคมีหนุนนำแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงปลูกพืชตามวิถีชาวบ้านดั้งเดิมลดการใช้สารเคมีให้น้อยที่สุด แต่ที่ทำต้องบอกว่า ปากว่าตาขยิบตูดขมิบตามกันไปจริงๆ

สุดท้ายต้องป้องปาก ตะโกนบอกให้โลกรู้จริงๆว่า ผิดหวังกับใครบางคน ที่มีข่าวว่าจะเข้ามาช่วยคนกระทรวงเกษตรฯดูเรื่องตลาด เพิ่งรู้จริงๆว่า เป็นตลาดสารเคมีวัตถุอันตรายทางการเกษตร ไม่น่าเชื่อว่าเรื่องนี้จะเป็นวาระเร่งด่วนที่กรมวิชาการเกษตรถือเป็นงานสำคัญทั้งที่มีเรื่องอื่นเยอะแยะให้ทำ และที่สำคัญ วันนี้สารเคมีที่อนุญาตไป มีการควบคุมตรวจสอบดีพอหรือยัง ว่าทำตามหลักเกณฑ์เงื่อนไขหรือไม่ และที่ลักลอบขาย แบบผิดกฎหมาย ท่านไปถามพวกท่านเองควบคุมดีพอหรือยัง

ราชดำเนิน

11 ก.พ. 60 พล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ รมว.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ล่าสุดสถานการณ์เพาะปลูกข้าวนาปรังรอบสอง เกินพื้นที่เป้าหมายไปแล้ว 2.8 ล้านไร่ ขณะนี้ปลูก 6.9 ล้านไร่ ซึ่งพื้นที่ปลูกเกินอยู่ลุ่มเจ้าพระยา 22 จังหวัด จากแผนข้าวครบวงจร ปี59/60 กำหนดพื้นที่ปลูก 4 ล้านไร่ จากพื้นที่ปลูกเดิม 9-10 ล้านไร่ ให้ปรับเปลี่ยนปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 2 ล้านไร่ และพืชอื่น 5 แสนไร่ แต่ไม่เป็นไปตามเป้าหมายซึ่งคาดว่าปีนี้มีอาจเกินจากเป้า 27 ล้านตันข้าวเปลือก

“นายกรัฐมนตรี ได้ให้เร่งทำแผนยุทธศาตร์รักษาเสถียรภาพด้านราคาและรายได้เกษรตรกรมั่นคง ในพืชหลัก 5 ชนิด เช่น ข้าว ยาง มันสำประหลัง ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ปาล์ม โดยมีปริมาณผลผลิตสินค้าเกษตร ที่สมดุลกับกลไกตลาดภายในประเทศและตลาดโลก ไม่เกิดปัญหาด้านราคา และไม่กระทบรายได้เกษตรกร จึงต้องร่วมมือกันหลายหน่วยงาน ซึ่งพล.อ.ประยุทธ์ ได้ให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกระทรวงพาณิชย์ ไปหารือร่วมกันเพื่อเตรียมมาตรการแก้ไขปัญหาล่วงหน้าโดยนำเสนอแผนทั้งหมดให้นายกฯพิจารณาวันที่ 20มี.ค.นี้ ซึ่งนายกฯอยากให้เป็นมาตรการยั่งยืนเกษตรกรมีความมั่นคงในอาชีพ ไม่ใช่มาตามแก้ทุกฤดูกาล และถ้ามีมาตรการใดจำเป็นต้องใช้มาตร 44 ก็ให้หน่วยงานเสนอมา ซึ่งแผนยุทธศาตร์มีปัจจัยหลายเรื่องที่ต้องมีมาตรครบทุกด้านโดยเฉพาะปัญหาข้าวที่มีการผลิตเกิน การวางแผนหาตลาดส่งออกเพิ่มขึ้นรองรับปริมาณ มาตรการชะลอการขาย มีที่กักเก็บ มาตรการจูงใจเกษตรกร ซี่งภายในสิ้นเดือนนี้ มาตรการชัดเจนจะออกมาเสนอตนก่อนเสนอให้นายกฯ

ด้านพิเชษฐ์ วิริยะพาหะ รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ กล่าวว่ารมว.เกษตรฯได้ให้โจทย์ แก้ไขปัญหาพืชเศรษฐกิจ 5 ชนิด โดยมอบให้กระทรวงเกษตรฯดูเรื่องข้าวโพดเลี้ยงสัตว์  ข้าว ยาง ส่วนกระทรวงพาณิชย์ เข้ามาดู ปาล์ม มันสำประหลัง หลังจากที่แผนข้าวครบวงจร ไม่เป็นตามแผน ควบคุมชาวนาไม่ได้ผลผลิตข้าวล้น และพืชหลักอื่นๆด้วย โดยรมว. เกษตร เห็นว่าปัญหานี้ต้องแก้ให้จบให้ไปรื้อทั้งหมด จะทำให้แก้เรื่องเสถียรภาพราคาได้ให้ยั่งยืน ไม่ใช่มาแก้ปีต่อปี

นายพิเชษฐ์ กล่าวว่ารมว.เกษตรฯอยากให้ทำแผนเป็นระบบแท้จริง เป้าหมายให้เกษตรกรมีรายได้มั่นคง ที่ผ่านเกิดปัญหาโทษกันโยนไปมาสองกระทรวง กระทรวงพาณิชย์ โทษกระทรวงเกษตรฯไม่คุมการผลิต หรือกลไกราคาต่ำเพราะมาจากราคาตลาดโลก เกษตรกรทำมากเกินไป ซึ่งเถียงกันมาตลอด ตอนนี้ท่านให้สองกระทรวง คุยให้จบและย้ำให้เอาความจริงมาพูดทั้งหมด โดยเสนอแผนขับเคลื่อนอย่างไร วันที่ 24 ก.พ. ของกระทรวงเกษตรฯและร่วมกระทรวงพาณิชย์ วันที่ 1 มี.ค. ให้กับรมว.เกษตรฯ

“สองกระทรวงมานั่งคุยกันว่าแผนกำหนดมาทิศทางเป็นอย่างไร รวมทั้งเอามาตรการเดิมกำหนดเรื่องลดพื้นที่ปลูก มาถูกทางหรือไม่ มาหารือด้วยติดขัดอะไรไปทำให้ครบ ส่วนกระทรวงพาณิชย์ ที่บอกราคาตลาดโลกคุมไม่ได้ ยาง ข้าว และพืชอื่น ต้องทำแผนมาให้รัฐว่าจะให้เกษตรกรมาปรับตัวอย่างไร มีสิ่งจูงใจ หรือใช้มาตรา44 มาแก้ถ้าติดข้อกฎหมายอะไรก็เสนอมา วิเคาระห์ปัญหาอย่างจริงจัง ข้าวล้นจริงหรือไม่ ไม่งั้นก็โทษกันไปมาทุกปี พ่อค้าก็รวย แต่เกษตรกรยังจนอยู่ต่อไป”นายพิเชษฐ์ กล่าว

รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ กล่าวว่าสินค้าเกษตร มีการซื้อขายล่วงหน้าทุกตัว กระทรวงพาณิชย์ มีข้อมูลหมดมีการตกลงซื้อขายออร์เดอร์ล่วงหน้า ราคาตันละเท่าไหร่ตรงนี้ต้องเปิดเผยได้ก่อน เกษตรกรจะได้รู้ว่าทำไมพ่อค้าคนกลางมากดซื้ออีก ทั้งที่ราคาขยับให้ชาวบ้านได้ และรัฐบาลก็จ่ายเงินช่วยอุดหนุนราคาอีก ซึ่งเป็นปัญหาวนซ้ำทุกฤดูกาล หากได้รู้ราคาตลาดโลกเท่าไหร่ เกษตรกรจะได้มาปรับตัว เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดการต้นทุนได้อย่างเหมาะสม เกษตรกรอยู่ได้”นายพิเชษฐ์ กล่าวและว่าปัจจุบันนี้ เกษตรกรส่วนใหญ่มีการปรับตัวเองโดยรัฐเข้าไปดูแลส่งเสริมอย่างชาวนาจ.พิจิตร ได้เข้าโครงการเกษตรทษฎีใหม่ เคยทำนา30 ไร่ เป็นหนี้ทุกปี กู้เพิ่มจากธกส.ตลอด ตอนนี้เปลี่ยนที่นาทำเกษตรทษฎีใหม่ 5ไร่ ทำไม้ผล ฝรั่ง ปลูกไผ่ พืชสวนครัว เลี้ยงปลาในร่องสวน มีรายได้ทุกวันปลดหนี้ได้ตอนอายุ60 ปี ปรับชีวิตเขาคิดเองโดยไม่ต้องบังคับ

รายงานข่าวเปิดเผยว่ามีแนวโน้มที่รมว.ฉัตรชัย จะหารือกับรมว.ทรัพย์ฯเพื่อแก้ไขปัญหาข้าวโพดบุกรุกปลูกที่ป่าจนมีสภาพเป็นภูเขาหัวโล้น กว่า4 ล้านไร่ ให้ได้แบบเบ็ดเสร็จ โดยอาจใช้มาตร44 ห้ามผู้ประกอบการซื้อผลผลิตข้าวโพดปลูกบนภูเขาและพื้นที่ป่า รวมทั้งมาตรการให้มาให้ปลูกในพื้นที่ราบตอนล่างเพื่อหยุดยั้งการทำลายผืนป่า