1.ถ้ายังจำกันได้ เมื่อปี 2018 CEO ของ สเปซเอ็กซ์ (Space X)อีลอน มักส์ ได้ออกมาประกาศให้โลกๆได้ทราบว่า ในปี 2023 จรวดที่เขาพัฒนาขึ้นในชื่อ BFR (Big Falcon Rocket) จะออกเดินทางไปยังดวงจันทร์พร้อมผู้โดยสารคนสำคัญ “ยูซากุมาเอะซาวา” เจ้าของธุรกิจร้านขายเสื้อผ้าออนไลน์ชาวญี่ปุ่น

มหาเศรษฐีวัย 42 ปี (ในช่วงเวลานั้น) บอกกับนักข่าวว่า เขาตัดสินใจเหมาทั้งลำแทนที่จะซื้อตั๋วเพียงใบเดียวเนื่องจากว่า เขาอยากพาศิลปินจากทั่วโลกประมาณ 6-8 คน ในแขนงต่างๆอาทิ จิตรกร นักดนตรี ผู้กำกับภาพยนตร์ ฯลฯ ร่วมเดินทางไปกับเขาด้วย เพื่อหวังให้ไปเก็บเกี่ยวประสบการณ์ และสร้างแรงบันดาลใจในการผลิตผลงานคนละ 1 ชิ้น เมื่อกลับลงมายังโลก

ในรายงานข่าวครั้งนั้น ไม่มีการเปิดเผยถึงรายจ่ายก้อนมหึมาที่มหาเศรษฐีชาวญี่ปุ่นจ่ายไปเป็นค่าเดินทางสู่ดวงจันทร์ แต่ทางผู้บริหารของสเปซเอ็กซ์ก็ออกมาบอกเป็นนัยๆ ว่า แค่ค่ามัดจำก็สามารถทำให้โครงการนี้เสร็จสมบูรณ์ได้อย่างงดงาม

2.วันเวลาผ่านไป จนเคลื่อนมาถึงวันที่ 13 มกราคม 2020 “ยูซากุ มาเอะซาวา” คนเดิมในวัย 44 ปี ได้ออกมาสร้างแคมเปญที่ฮือฮาขึ้นอีกครั้งในโลกออนไลน์ ครั้งนี้เขาประกาศหา“เพื่อนร่วมทาง” ทั้งในชีวิตจริง และการไปดวงจันทร์ ผ่านเว็บไซต์ส่วนตัว dearmoon.earth

“ในขณะที่ความรู้สึกเหงาและว่างเปล่ากำลังค่อยๆ ก่อตัวขึ้นในตัวผม มีสิ่งหนึ่งที่ผมคิดอยู่คือ การรักผู้หญิงเพียงคนเดียวต่อไป ผมต้องการค้นหาคู่ชีวิต และผมต้องการตะโกนบอกรัก และขอในโลกสงบสุขจากนอกอวกาศ ด้วยกันกับคู่ในอนาคตคนนั้น” โดยเขาได้ระบุเงื่อนไขของการมาเป็น “คนพิเศษ”ก็คือ ต้องเป็นสาวโสด อายุมากกว่า 20 ปีมองโลกในแง่ดี และรักในการผจญภัย โดยเฉพาะในอวกาศ

สถานีโทรทัศน์ Abema TV ของประเทศญี่ปุ่นรายงานว่า เพียงไม่กี่วันโครงการ “หาคนพิเศษไปดวงจันทร์” ของมาเอะซาวา มีหญิงสาวเข้ามาสมัครแล้วจำนวนกว่าสองหมื่นคน แต่กระนั้นก็มีบางส่วนของสังคมที่มองว่า กิจกรรมนี้เป็นเพียงการหาทางประชาสัมพันธ์ตัวเองของมาเอะซาวา และผู้หญิงควรมีคุณค่ามากกว่าการแข่งขันกันผ่านรายการหาคู่ เพื่อให้ไปอยู่บนดวงจันทร์ในฐานะแฟน

“ฉันต้องการเห็นผู้หญิงคนแรกที่ไปดวงจันทร์ ไม่ใช่เพราะเธอเป็นผู้แข่งขันในรายการหาคู่ที่มีราคาแพง แต่เป็นเพราะเธอควรค่าต่อความรู้ทักษะเท่าที่ผู้ชายทุกคนมี เพราะเธอเป็นวิศวกรที่มีคุณสมบัติ หรือนักวิทยาศาสตร์ หรือมากกว่าแค่โอกาสทางเพศ” นี่เป็นส่วนหนึ่งจากทวิตเตอร์ที่แสดงความเห็นต่อแคมเปญนี้และกลายเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันในโลกออนไลน์ต่อสถานะความเป็นผู้หญิงในดินแดนอาทิตย์อุทัย

3.เรื่องราวของ “รัฐมนตรีลาคลอด” ก็เป็นอีกประเด็นหนึ่งที่น่าสนใจในช่วงปีใหม่ไม่แพ้ “การหาคนพิเศษไปเที่ยวดวงจันทร์” ของ “ยูซากุ มาเอะซาวา” เลยสักนิด เมื่อ “ชินจิโร โคอิสุมิ” รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสิ่งแวดล้อม วัย 38 ปี ได้ออกมาประกาศหยุดงาน 2 สัปดาห์ เพื่อขอใช้เวลาตรงนั้นในการช่วยภรรยาของเขาดูแลลูกที่เพิ่งคลอดออกมา

“ผมหวังว่าการใช้สิทธิลาคลอดของผมจะนำไปสู่จุดที่ว่า ใครๆ ในกระทรวงก็สามารถใช้สิทธินี้ได้ โดยไม่ต้องลังเล” นี่คืออีกหมุดหมายหนึ่งของโคอิสุมิ นอกเหนือจากการแบ่งเบาภาระความเป็นแม่ของภรรยาในการดูแลลูกน้อย นอกจากนั้น เขายังวางแผนเอาไว้ว่า ช่วงเวลา 3 เดือนแรกนั้นเขาจะทำงานอยู่ที่บ้านผ่าน Email หรือการประชุมทางไกล (Video Conference)เป็นหลัก หรืออาจจะลดเวลาในการทำงานของแต่ละวันลง และถ้าหากมีความจำเป็น เขาจะให้ผู้ช่วยประจำตัวไปปฏิบัติงานแทนในกรณีของการประชุมต่างๆ ที่เกิดขึ้น

เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ท้าทายวัฒนธรรมการทำงานหนักและเป็นหลักให้ครอบครัวของผู้ชายชาวญี่ปุ่นเป็นอย่างมาก แม้กฎหมายแรงงานของประเทศจะระบุว่า สามารถลาคลอดได้นานถึง 1 ปี ไม่ว่าจะเป็นผู้หญิงหรือผู้ชายก็ตาม แต่จากสถิติที่ผ่านมา มีผู้ชายใช้สิทธินี้เพียง 6% เท่านั้น ต่างจากผู้หญิงที่มากถึง 82% และ “ชินจิโร โคอิสุมิ” คือคนที่ตั้งใจจะมาเปลี่ยนแปลงความเชื่อนี้ หลังจากที่ก่อนหน้านี้ ผู้ชายที่ใช้สิทธิลาคลอดจะโดนกระทำด้วยมาตรการต่างๆ จากบริษัทเอกชน อาทิ ลดตำแหน่ง หรือหักเงินเดือน จนการลาคลอดสำหรับผู้ชายกลายเป็นสิ่งต้องห้ามในสังคมคนบ้างานของญี่ปุ่นไปเลย ซึ่งในมุมที่ควรมองก็คือ คำถามที่ว่า แล้วผู้หญิงล่ะ จะได้รับการปฏิบัติแบบนี้บ้างหรือไม่

4.เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา “มูลนิธิอ็อกแฟม” (Oxfam) ซึ่งเป็นขบวนการของคนนับล้านทั่วโลกที่ร่วมกันทำงานภายใต้ความเชื่อมั่นอย่างเดียวกันที่ว่า “โลกที่ปราศจากความยากจน เป็นจริงได้” ได้เผยแพร่รายงานออกมาว่า โลกในตอนนี้มีมหาเศรษฐีทั้งหมด 2,153 คน ซึ่งมหาเศรษฐีเหล่านั้นมีทรัพย์สินมากกว่าคนยากจนกว่า 4.6 พันล้านคนทั่วโลก หรือพวกเขาร่ำรวยกว่าประชากร 60 เปอร์เซ็นต์ของโลก และรายงานชิ้นนี้ยังชี้อีกว่าหากคนรวยที่สุด 1 เปอร์เซ็นต์ จาก2,153 คน จ่ายภาษีจากทรัพย์สินของพวกเขาเพิ่มขึ้นอีกแค่ 0.5 เปอร์เซ็นต์เป็นเวลา 10 ปี จะเท่ากับเงินลงทุนที่จำเป็นต้องใช้เพื่อสร้างงาน 117 ล้านตำแหน่ง ในด้านการดูแลผู้สูงอายุ เด็กการศึกษา และสุขภาพ

ที่ลึกไปกว่านั้น รายงานด้านความไม่เท่าเทียมทั่วโลกของอ็อกแฟม ยังแสดงข้อมูลเชิงเปรียบเทียบที่ว่า คนรวยที่สุดในโลกเพียง 22 คน รวมกันจะมีทรัพย์สินมากกว่าผู้หญิงทั้งหมดในทวีปแอฟริกา ส่วนข้อมูลผู้หญิงทั่วโลกที่ไม่สามารถหางานได้ โดยต้องรับภาระหน้าที่ดูแลครอบครัวมีทั้งหมด 42% ของผู้หญิงทั่วโลก ต่างจากผู้ชายที่มีเพียง 6% เท่านั้น เพราะพวกเธอส่วนใหญ่มักไม่มีเวลาที่จะเข้ารับการศึกษา หรือมีโอกาสออกมาพูดว่าสังคมของเราควรไปในทิศทางใด ดังนั้นพวกเธอจึงติดอยู่ในกับดักชั้นล่างสุดของระบบเศรษฐกิจ

“ผู้หญิงและเด็กผู้หญิงแบกรับภาระมากเป็นพิเศษ เนื่องจากพวกเธอส่วนใหญ่เป็นผู้ให้การดูแลคนที่ทำให้วงล้อของเศรษฐกิจ ธุรกิจ และสังคมของเราสามารถหมุนต่อไปได้ (ผู้ชาย) และช่องว่างระหว่างคนรวยและคนจนไม่อาจแก้ไขได้ หากปราศจากนโยบายทำลายความไม่เท่าเทียมอย่างตรงจุด”นี่คือสารจาก “อมิตาภ เบฮาร์”เจ้าหน้าที่ของอ็อกแฟม ประจำประเทศอินเดีย บนเวทีการประชุม WorldEconomic Forum ที่กรุงดาวอส ประเทศสวิตเซอร์แลนด์

5.ไม่ว่าใครจะมองว่า การให้ผู้หญิงมาแข่งขันกันเพื่อให้ได้เดินทางไปดวงจันทร์กับมหาเศรษฐี หรือการลาคลอดของรัฐมนตรีชายเพื่อไปช่วยภรรยาเลี้ยงลูกเป็นเรื่องที่น่ายินดี และเป็นที่ฮือฮา แต่นี่คือราคาที่ต้องจ่ายของความไม่เท่าเทียมที่เกิดขึ้นในโลกใบนี้ แม้แต่ในประเทศที่ผู้คนมีความอ่อนน้อมถ่อมตนมากที่สุดอย่างญี่ปุ่นก็ตาม

คำถามก็คือว่า จะทำอย่างไรให้ความไม่เท่าเทียมตรงนี้หมดไปถึงตรงนี้ยังไม่มีใครสามารถหาคำตอบได้ นั่นอาจเพราะเราถูกสร้างมาในกระบวนการคิดและรูปแบบสังคมในลักษณะนี้อย่างยาวนาน นานเสียจนความเข้าใจที่ว่า “แม่บ้าน” คือสถานะสำคัญของความเป็นแม่กับเมียเท่านั้น และนี่เองที่เป็นความเข้าใจที่ทำลายความชอบธรรมในการดำเนินชีวิตของผู้หญิงไป เหลือไว้แค่เพียงกรอบที่ครอบพวกเธอ

ll ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดใช้…ตลอดปีหนูทอง…. ทุกท่านคงได้เห็นภาพการสวนสนามเทิดพระเกียรติในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๑๐ ทหารและตำรวจทุกหมู่เหล่าได้ร่วมในพิธีสวนสนามถวายสัตย์ปฏิญาณ เพื่อแสดงออกถึงความจงรักภักดี ฯลฯ แด่พระองค์ท่านซึ่งดำรงพระราชสถานะเป็นองค์จอมทัพไทย…

ll “ผมให้กำลังใจตำรวจมาตลอด คุยกันทุกวันว่าถึงไหนอย่างไร ผมก็มีวิธีการของผมสิ่งสำคัญที่สุดคือ เขาได้สร้างเกียรติยศและศักดิ์ศรีให้กับตำรวจ ให้กับสำนักงานตำรวจแห่งชาติให้ได้รับความเชื่อถือและไว้วางใจ”ท่านนายกรัฐมนตรีและรมว.กลาโหม พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา…

ll ที่สุดประธานรัฐสภา ชวน หลีกภัย ยื่นสส.เสียบบัตรประจำตัวแทนกัน ให้ศาลรัฐธรรมนูญตีความ ไม่นานเกินรอจะออกหมู่หรือจ่ารอดูกันต่อไป…

ll ผู้สื่อข่าวถาม ผบ.ตร.พล.ต.อ.จักรทิพย์ชัยจินดา ว่า จับแพะหรือเปล่า?“ผมมิใช่อธิบดีกรมปศุสัตว์จะจับแกะจับแพะ แต่ผมเป็นผบ.ตร.ทำงานเพื่อทุกข์สุขของประชาชน” ไม่ทราบว่าผู้สื่อข่าวท่านนั้นมีสำนึก ในเรื่องจรรยาบรรณในวิชาชีพมากน้อยเพียงไร?…

ll ฮิตที่สุดในโลก โคโรนาไวรัสที่พบในคนและสัตว์ พบครั้งแรกเมื่อ๕๖ ปีที่แล้ว โดยนักไวรัสชาวอังกฤษ ปัจจุบันเริ่มระบาดในอู่ฮั่น จนทำให้รัฐบาลจีน งดการฉลองตรุษจีน สั่งปิดเมืองที่กำลังระบาด และสร้างโรงพยาบาลเพื่อรองรับคนไข้เสร็จ ภายใน ๑๐ วันเอาใจช่วยมียาเพื่อลดการระบาดให้ยุติเร็วที่สุด…

ll กราบอาลัยและร่วมเสียใจ ในการจากไปของ อดีตประธานรัฐสภา ชัย ชิดชอบ ไว้ในโอกาสนี้ วิญญาณของท่าน คงสู่สุคติแล้วด้วยคุณงามความดีที่ท่านได้สร้างไว้ให้แก่ประชาชนคนไทย…

ll ส่วนฝุ่น PM2.5 ถ้าไม่พูดถึงก็เชย เฉพาะชาวกรุงเทพฯจะได้เกิดสำนึกตื่นตัว ทุกท่านต้องพร้อมใจกันช่วยลดปัญหาคนละไม้คนละมือ หากมัวแต่ชี้หน้าด่าตำหนิ หรือเอาแต่กระแนะกระแหนรัฐบาลให้สะใจ ท่านนั่นแหละไม่เพียง ตาอักเสบเจ็บคอ อาจทำให้เกิดโรคป่วยใจอีกต่างหาก…ll

น้องนิ่ง….นิ่ง…

สระน้ำขนาดใหญ่

เมื่อ ๔,๕๐๐ ปีก่อน ได้มีอารยธรรมเกิดขึ้นบนโลก ๔ แห่ง ได้แก่ อารยธรรมอียิปต์ ในแถบลุ่มน้ำ Nile อารยธรรมเมโสโปเตเมีย ในแถบลุ่มน้ำ Tigris กับ Euphrates อารยธรรมจีน ในแถบลุ่มน้ำเหลือง และ อารยธรรมฮารัปปา (Harappa) ในแถบลุ่มน้ำสินธุ (Indus) ของปากีสถาน  ด้วยเหตุที่อารยธรรมลุ่มแม่น้ำสินธุ เป็นแหล่งอารยธรรมยุคแรกของโลกในยุคสำริดเมื่อประมาณ ๒,๕๐๐-๑,๙๐๐ ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งสร้างความสนใจใคร่รู้อาทิตย์นี้ได้ตามรอยอารยธรรมโบราณที่นักโบราณคดีเรียกว่า ยุคฮารัปปัน ไปยังแหล่งโบราณคดีแห่งนี้ที่ปากีสถานหรืออินเดียโบราณกับ คุณเอนก สีหามาตย์อดีตอธิบดีกรมศิลปากรและคณะ ด้วยมีการค้นพบว่าในอดีตนั้นเป็นแหล่งกำเนิดวัฒนธรรมที่เก่าสุดเริ่มจากเมืองอัมรี (Amri) บริเวณปากแม่น้ำสินธุมีอายุก่อนคริสตกาลถึง ๔,๐๐๐ ปี จากการพบเครื่องปั้นดินเผาระบายสี คล้ายของเมโสโปเตเมีย เมืองฮารัปปา และแหล่งโบราณคดีโมเฮนโจ-ดาโร อายุ ๒,๖๐๐-๑,๙๐๐ ปี และแหล่งโบราณคดีชุคาร์ และจันหุดาโร อายุ ๑,๐๐๐-๕๐๐ ปี สำหรับแหล่งโบราณคดีที่ได้รับการขุดค้นแล้ว ๒ แห่ง คือ เมืองฮารัปปา และโมเฮนโจ-ดาโรซึ่งทั้งสองแห่งนี้มีอารยธรรมเหมือนกันทุกประการ แม้จะอยู่ห่างกัน ๖๐๐ กิโลเมตรก็ตาม ด้วยพบจารึกอักษรภาพและจารึกจำนวนมากที่อ่านไม่ออกจึงจัดเป็นสมัยแรกเริ่มประวัติศาสตร์ (Pro history) ของโลกและอินเดีย แต่ด้วยเหตุที่ช่วงเวลาของอารยธรรมแห่งนี้ดำรงอยู่ค่อนข้างสั้นคือมีเวลาอยู่ประมาณ ๗๐๐ ปีเท่านั้น ประกอบกับหลักฐานโบราณวัตถุในอารยธรรมนี้พบน้อย และเป็นภาษาเขียนก็ยังไม่มีใครอ่านออก จึงทำให้มีการรับรู้กันค่อนข้างน้อยเมื่อเปรียบกับอารยธรรมโลกในแหล่งอื่นๆ จุดเริ่มต้นการพบนั้นสืบจาก Sir John Marshall ผู้อำนวยการกองสำรวจโบราณคดีของอังกฤษได้สำรวจหาแหล่งโบราณคดีในลุ่มน้ำสินธุได้ขุดพบซากเมืองโบราณขนาดใหญ่ที่หมู่บ้านฮารับปา และต่อมา Sir Mortimer Wheelerและ Rahhal Das Baneji แห่งกองสำรวจโบราณคดี Archaeological Survey ได้พบซากเมืองโบราณอีกแห่งเมืองโมเฮนโจ ดาโรอยู่ห่างจากฮารับปาไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ ๕๖๐ กิโลเมตร และมีอายุน้อยกว่าฮารับปาประมาณ ๑,๐๐๐ ปี

คุณเอนก สีหามาตย์ และคณะ

หลังจากสงครามโลกครั้งที่ ๒ นักโบราณคดีชาวอินเดียและปากีสถานได้สำรวจพบหมู่บ้านขนาดเล็กของอารยธรรมนี้อีกกว่า ๑,๐๐๐ แห่งมีบริเวณตั้งแต่ปากแม่น้ำนามทา (Narmada) ในอินเดียตะวันตก ไปทางเหนือข้ามแคว้น Gujaratและ Kutch จนถึงแคว้น Sind และด้านตะวันตกนั้นเริ่มตั้งแต่แคว้น Punjab จนถึงเมือง Rajasthan หมู่บ้านส่วนใหญ่นั้นตั้งอยู่ใกล้แม่น้ำและในหุบเขาของแม่น้ำสินธุ ประมาณว่าเป็นชุมชนกลุ่มแรกที่มาตั้งรกรากในลุ่มแม่น้ำสินธุเมื่อประมาณ ๔,๐๐๐ ปีก่อนคริสตกาลจนถึง ๒,๗๐๐ ปีก่อนคริสตกาล ผู้คนได้รวมตัวกันสร้างเมืองใหญ่ขึ้นสองเมืองโดยมีผังเมืองแบบเดียวกัน จุดเด่นของเมืองฮารับปานั้นมีป้อมปราการบนเนินดินและเชิงปราการ มีโรงช่าง และลานปูอิฐสำหรับเป็นพื้นที่สีข้าว บริเวณทั้งหมดมีความกว้าง ๑๙๘ เมตร และยาว ๕๙๖ เมตรส่วนป้อมปราการที่โมเฮนโจ ดาโรนั้นมีสิ่งก่อสร้างที่เป็นสถานอาบน้ำขนาดใหญ่ รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่กว้าง ๗ เมตร ยาว๑๒ เมตร และลึก ๒.๔๗ เมตร เชื่อว่าน่าจะใช้ในพิธีสรงน้ำชำระบาปซึ่งถือว่าเป็นต้นแบบพิธีอาบน้ำในพิธีกรรมศาสนาฮินดูในสมัยต่อมา

ตราประทับรูปช้าง

สิ่งก่อสร้างที่น่าสนใจของฮารัปปาคือมีถนนใหญ่ ๑๒ สาย ขนาดกว้าง ๓-๙ เมตรโดยแนวถนนนั้นถูกตัดตรง พื้นที่จึงถูกแบ่งเป็นตาราง โดยสร้างที่อยู่อาศัยด้วยอิฐและตั้งอยู่เรียงรายอยู่ตามถนนซอย ทุกหลังนั้นมีพื้นที่กว้าง มีบ่อน้ำ ที่ระบายน้ำและมีห้องน้ำที่เป็นที่นั่งหรือส้วม ที่นี่พบรูปปั้น ตุ๊กตาเทพเจ้า ผู้คนในเมืองมีอาชีพชาวนา ชาวประมง เลี้ยงสัตว์ ช่างฝีมือ ช่างไม้ ช่างโลหะ ช่างปั้น ช่างแกะอัญมณี เครื่องใช้ในบ้านนั้นทำด้วยดินเหนียวและไม้แกะสลัก ยังไม่รู้จักใช้เหล็ก แต่มีการค้าขายต่างเมืองโดยนำลูกปัด งาช้าง ทองคำโกเมน หินโมกไปขาย แล้วซื้อผ้า และน้ำมันหอมกลับมาโดย ใช้วัวเทียมเกวียนเพื่อเดินทางไกลไปเมืองอูร์ (Ur) ในเมโสโปเตเมีย ที่น่าสนใจมากนั้นคือตราประทับจำนวนมากซึ่งทำจากหินสบู่และสลักเป็นรูปสัตว์พร้อมสัญลักษณ์ต่างๆ สำหรับใช้ประทับลงบนหีบห่อสัมภาระที่บรรทุกไปขายแสดงสัญลักษณ์เจ้าของ ภาพที่สลักมีลวดลายแปลกเฉพาะของอารยธรรมแห่งนี้ จากการที่เป็นพื้นที่เกษตรกรรมนั้นเมืองฮารัปปาจึงล่มสลายลงด้วยเหตุน้ำท่วมทิ้งอะไรๆ ให้สำรวจและขุดค้นเพื่อเรียนรู้กันต่อไปอีก

โบราณสถานในโมเฮนโจ-ดาโร

ผังเมืองฮารัปปา

ภาพวาดเมืองโมเฮนโจ ดาโร

เมืองโมเฮนโจ-ดาโร

เมืองฮารัปปา

ระบบระบายน้ำในโมเฮนโจ-ดาโร

รูปปั้นดินเผา

สถูปที่เก่าที่สุด