การเดินทางกว่า 50 ปีของกรมส่งเสริมการเกษตร กับงานส่งเสริมให้เกษตรกรอยู่ดีกินดี เกษตรกรกว่า 7 ล้านคน พื้นที่การเกษตร กว่า 138 ล้านไร่ ที่เจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรได้ออกเดินทางไปพบปะเยี่ยมเยียนอย่างต่อเนื่องทำให้ในวันนี้สามารถพัฒนาเกษตรกรเป็น Smart Farmer 1,056,026 ราย มีศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร ที่มีเกษตรกรต้นแบบ 882 ราย แปลงใหญ่จำนวน 3,899 กลุ่ม แม่บ้านเกษตรกร 479,822 ราย กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร 19,151 กลุ่ม ยุวเกษตรกรทั่วประเทศ 165,216 ราย มีเกษตรกรรุ่นใหม่ที่ได้รับการพัฒนาศักยภาพเป็น Young Smart Farmer 7,598 ราย มีอาสาสมัครเกษตรหมู่บ้าน (อกม.) ที่คอยสนับสนุนงานทั้งประเทศ 75,138 ราย ซึ่งทั้งหมดเป็นผลสำเร็จในการสร้างเกษตรกรที่เกิดขึ้นมาจากการพัฒนากว่า 50 ปี

นายสมชาย ชาญณรงค์กุล อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า ในช่วงทศวรรษแรกตั้งแต่ พ.ศ.2510 กรมส่งเสริมการเกษตร ก่อตั้งขึ้นเพื่อเผยแพร่วิชาการความรู้เกี่ยวกับการเกษตรให้แก่เกษตรกร รวมทั้งมีการแต่งตั้งเกษตรจังหวัดและเกษตรอำเภอ เพื่อปฏิบัติงานควบคู่ในส่วนภูมิภาค ซึ่งในช่วงแรกถือเป็นการบุกเบิกงานส่งเสริมการเกษตร มีระบบฝึกอบรมเยี่ยมเยียนที่ถือเป็นต้นแบบการทำงานปัจจุบัน ในช่วง 10 ปีแรก จึงเกิดศูนย์ปฏิบัติการ ปี 2515 เกิดกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรกลุ่มแรกที่ อ.ดอยสะเก็ด จ.เชียงใหม่ มีเจ้าหน้าที่เคหกิจระดับอำเภอ เพื่อส่งเสริมด้านคหกรรมศาสตร์ เข้าไปสนับสนุนงานแม่บ้านเกษตรกร และเกิดศูนย์ขยายพันธุ์พืชแห่งแรก ที่ จ.พิษณุโลก

ช่วงทศวรรษที่ 2 ประมาณ พ.ศ.2521-2530 เป็นช่วงการปรับปรุงโครงสร้างเพื่อรองรับการพัฒนาภาคการเกษตร มีการเพิ่มอัตรากำลังเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรหรือเกษตรตำบล เพื่อให้เกษตรกร 1 คน สามารถดูแลเกษตรกร 1,000 ครัวเรือน ทศวรรษที่ 3 พ.ศ.2531-2540 เป็นช่วงที่ประเทศไทยมีการเจรจาการค้ากับต่างประเทศมากขึ้น มีการกระตุ้นเศรษฐกิจหลายอย่าง รวมทั้งโครงการร่วมมือกับต่างประเทศหลายโครงการ รวมถึงการจัดตั้งศูนย์ต่างๆ เพื่อรองรับกำลังการผลิตสินค้าเกษตรคุณภาพ เช่น ศูนย์เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อการผลิตและกระจายพืชพันธุ์ดี ศูนย์บริหารศัตรูพืชโดยชีววิธี จนเข้าสู่ทศวรรษที่ 4 พ.ศ.2541-2550 เป็นช่วงพัฒนาเกษตรกรให้มีความมั่นคงและยั่งยืนในอาชีพ มีการตั้งศูนย์เทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบล ศูนย์ท่องเที่ยวเชิงเกษตร การส่งเสริมสนับสนุนให้เกษตรกรรวมกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชน มีการจัดทำทะเบียนเกษตรกร และสมุดประจำตัวเกษตรกร จนถึงทศวรรษที่ 5 มีอาสาสมัครเกษตรหมู่บ้าน (อกม.) เพื่อคอยสนับสนุนงานของเกษตรตำบล และขับเคลื่อนงานนโยบายต่างๆ มีการพัฒนาฐานข้อมูลทะเบียนเกษตรกร โดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาช่วย มีการจัดตั้งศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร การทำตลาดเกษตรกร การส่งเสริมการผลิตพืชในรูปแบบแปลงใหญ่

จนถึงวันนี้กรมส่งเสริมการเกษตร พร้อมก้าวเข้าสู่ทศวรรษใหม่สู่ความเป็น Digital DOAE เดินหน้าพัฒนาทักษะเกษตรกรเพื่อเตรียมเข้าสู่ Thailand 4.0 ซึ่งทิศทางการดำเนินงานของกรมส่งเสริมการเกษตร ปี 2561 ได้ใช้หลักคิด 9 สมดุลสู่ความเป็นเลิศของภารกิจงานส่งเสริมการเกษตร หรือ Balance DOAE โดยยกระดับให้เกษตรกรเป็นผู้ประกอบการเกษตร ผลประกอบการด้านการเกษตรต้องสมดุลทั้งต้นทุนและผลตอบแทนที่คุ้มค่า ทำการเกษตรที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ไม่ทำลายวัฒนธรรมอันดีงาม ไม่ทำลายภูมิปัญญาท้องถิ่น ส่วนเจ้าหน้าที่ จะต้องมีการกำหนดเนื้องานให้ชัดเจนวัดผลได้ทั้งปริมาณและคุณภาพ

นอกจากนี้ การก้าวเข้าสู่ทศวรรษที่ 6 พวกเราชาวกรมส่งเสริมการเกษตร ยังคงต้องทำหน้าที่เคียงคู่เกษตรกรดุจญาติมิตรเหมือนที่ผ่านมา งานส่งเสริมการเกษตรวันนี้ ผลงานเป็นที่ประจักษ์มากมาย มีผลผลิตทางการเกษตรที่เราสามารถส่งเสริมตั้งแต่เป็นพืชท้องถิ่นจนส่งออกได้มากมาย โดยเฉพาะผลไม้ทั้ง ทุเรียน มังคุด มะม่วง มะพร้าวน้ำหอม ลำไย ซึ่งเป็นสินค้าส่งออกที่หลายประเทศต้องการ รวมไปถึงกล้วยไม้ที่ประเทศไทยเปรียบเสมือน Land of orchids ซึ่งกรมส่งเสริมการเกษตร พัฒนาวงการกล้วยไม้ทุกด้านจนทำให้เกิดองค์กรเกษตรกรที่เข้มแข็ง มีเครือข่ายการผลิตและตลาด เกิดนวัตกรรมจนประเทศไทยเป็นฐานพันธุกรรมกล้วยไม้ที่สำคัญของโลก และเป็นแหล่งกำเนิดของกล้วยไม้ 183 สกุล 1,224 ชนิด และเกษตรกรสามารถพัฒนาเป็น กลุ่มคลัสเตอร์กล้วยไม้ รวมไปถึงการเกิดธุรกิจเครือข่ายกล้วยไม้ รวมไปถึงไม้ดอกไม้ประดับอื่นๆ และพืชเศรษฐกิจอื่น พืชสมุนไพรและแมลงเศรษฐกิจ โดยมีเจ้าหน้าที่กรมส่งเสริมการเกษตรเป็นศูนย์กลางประสานงาน พวกเราชาวกรมส่งเสริมการเกษตรทุกคน จึงภูมิใจที่มีส่วนทำให้กลายเป็นทั้งพืชที่สร้างมูลค่าและเป็นพืชที่นักส่งเสริมการเกษตรทุกคนภูมิใจ” อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าว

ทั้งนี้ ผลงานแห่งความภาคภูมิใจทั้งหมดนี้ จะจัดแสดงให้ทุกคนได้ภูมิใจและร่วมส่วนหนึ่งของความภาคภูมิใจและสนับสนุนผลผลิตของเกษตรกร ในงานเกษตรสร้างชาติ 30 สิงหาคม -2 กันยายน 2561 นี้ ณ สวนลุมพินี กรุงเทพฯ

ตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้มอบหมายให้กรมส่งเสริมการเกษตรดำเนินการรับขึ้นทะเบียนเกษตรกร (ทบก.) ตั้งแต่ ปี 2552 โดยจัดทำฐานข้อมูลเกษตรกรเป็นรายครัวเรือน เพื่อทราบสถานการณ์การผลิต ประกอบการวางแผนพัฒนาด้านการเกษตรของประเทศ รวมถึงการให้ความช่วยเหลือเกษตรกร และสนับสนุน การดำเนินงานตามนโยบายของรัฐบาลต่างๆ ตลอดจนเป็นฐานข้อมูลสำหรับตรวจสอบ การให้ความช่วยเหลือเกษตรกรในกรณีเกิดภัยพิบัติ โดยจะต้องเป็นเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนกับหน่วยงานของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ก่อนเกิดภัยพิบัติแล้วเท่านั้น

นายสมจิตร ธีระบุญชัยกุล ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 4 จังหวัดขอนแก่น กรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวถึงเรื่องนี้ว่า สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 4 จังหวัดขอนแก่น ได้มีการนำฐานข้อมูลเกษตรกรด้านการปลูกพืช เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ เข้ามารวมอยู่ในฐานเดียวกัน มีการเชื่อมโยงกับฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล ให้มีความน่าเชื่อถือและตรงกับข้อเท็จจริงมากที่สุด โดยปรับปรุงให้สามารถวาด พื้นที่แปลงของเกษตรกรได้โดยการเชื่อมโยงกับระบบการวาดแปลง โปรแกรม Qgis, GIS agro และFAARMIS application ในการวาดแปลงได้โดยใช้ tablet ในการดึงภาพแผนที่ ภาพถ่ายดาวเทียมมาค้นหาพิกัด ช่วยลดขั้นตอนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่เป็นอย่างมาก เพราะเป็นการตรวจสอบพื้นที่ปลูกที่แท้จริง

ดังนั้น เกษตรกรสามารถเข้าไปตรวจสอบการขึ้นทะเบียนเกษตรกรได้ด้วยตนเอง ได้ที่แอพพลิเคชั่น DOAE Farm book สำหรับผู้ใช้ทั่วไป เพื่อแจ้งปลูกและปรับปรุงข้อมูลการขึ้นทะเบียนเกษตรกร สำรวจ/ตรวจสอบสมาชิกของครัวเรือน ติดตามสิทธิ์ตามโครงการและมาตรการของรัฐที่ผูกพันกับการเพาะปลูกของครัวเรือน และแอพพลิเคชั่น DOAE Farmbook ได้ปรับปรุงและเพิ่มฟังก์ชั่นการใช้งานใหม่ ประกอบด้วย ปรับปรุงการแจ้งปลูกสำหรับไม้ผลและไม้ยืนต้น ปรับปรุงการจัดการรูปถ่ายให้ส่งขึ้นระบบเซิร์ฟเวอร์ได้อย่างรวดเร็ว ตลอดจนถ่ายภาพแปลงปลูกได้ง่ายขึ้นด้วยการแยกแท็บเฉพาะ และปรับปรุงเลเอาส์ของแอพพลิเคชั่นให้ใช้งานได้ง่ายขึ้น

สำหรับแอพพลิเคชั่น DOAE Farm book และอัพเดทเวอร์ชั่น สามารถดาวน์โหลดฟรีได้แล้วที่ Google play

“โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” เป็นโครงการที่ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จัดทำเพื่อสนองพระราชเสาวนีย์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 โดยนำภารกิจการดำเนินงานในพื้นที่โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โครงการส่วนพระองค์ สถานีพัฒนาเกษตรที่สูงตามพระราชดำริ ศูนย์บริการและพัฒนาลุ่มน้ำตามพระราชดำริพื้นที่ลุ่มน้ำแม่สะงา ลุ่มน้ำปาย และลุ่มน้ำสะมาด – ห้วยหมากกลาง มาเป็นต้นแบบดำเนินการ

“โครงการอ่างเก็บน้ำบ้านห้วยโป่งอ่อน” บ้านแม่สะงา หมู่ที่ 2 ต.หมอกจำแป่ อ.เมือง จ.แม่ฮ่องสอน เป็นอีกหนึ่งโครงการภายใต้ “โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” ที่กรมชลประทานดำเนินการ โดยก่อสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดเล็กในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่สะงา สามารถกักเก็บน้ำได้ 645,000 ลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) รองรับพื้นที่การเกษตรบ้านแม่สะงา หมู่ที่ 2 ต.หมอกจำแป่ 1,500 ไร่ บ้านหมอกจำแป่ หมู่ที่ 1 ต.หมอกจำแป่ 700 ไร่ และบ้านกุงไม้สัก หมู่ที่ 2 จ.ปางหมู 300 ไร่ รวมทิ้งสิ้น 2,200 ไร่

นอกจากนี้ ยังใช้เป็นแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคของราษฎรในพื้นที่ ซึ่งครอบคลุมชุมชน 2 หมู่บ้าน คือบ้านแม่สะงา หมู่ที่ 2 และบ้านกุงไม้สัก หมู่ที่ 2 จำนวน 1,131 คน หรือ 362 ครัวเรือน รวมทั้งยังใช้ประโยชน์ด้านปศุสัตว์ทั้งเพื่อการบริโภคและจำหน่ายเป็นรายได้เสริมรวมกันกว่า 6,500 ตัว

นายสุรศักดิ์ วงศ์ชัย หัวหน้าฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานแม่ฮ่องสอน กรมชลประทาน เปิดเผยว่า โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยโป่งอ่อน ก่อสร้างเมื่อปี 2551 แล้วเสร็จในปี 2552 เป็นอ่างเขื่อนดินมีความยาวสันเขื่อน 120 เมตร สันเขื่อนสูง 23 เมตร ปัจจุบันเกษตรกรได้ประโยชน์จากอ่างเก็บน้ำแห่งนี้ในการทำการเกษตรช่วงฤดูฝนด้วยการปลูกข้าว ช่วงฤดูแล้งจะปลูกกระเทียมกับถั่วเหลือง อย่างเพียงพอตลอดปี

นายอุทัย วงศ์ประเสริฐ เกษตรกรสมาชิกของกลุ่มผู้ใช้น้ำ บ้านแม่สะงา กล่าวว่า เมื่อก่อนจะทำนาปีละครั้งเป็นนาน้ำฝน หลังหมดฤดูทำนาก็ไม่ได้ทำอะไรเพราะน้ำไม่พอ แต่ตอนนี้ไม่ต้องกังวลเรื่องฝนทิ้งช่วง เพราะมีน้ำจากอ่างเก็บน้ำอย่างเพียงพอ ขณะที่พื้นที่บนเนินก็ปลูกพืชประเภทให้ผลได้เพราะระดับน้ำใต้ดินสูงขึ้น

“หลังจากเก็บเกี่ยวข้าวเสร็จก็ปลูกพืชไร่ประเภทถั่วและกระเทียมได้อย่างต่อเนื่อง เพราะมีน้ำเพียงพอ ให้ราษฏรในพื้นที่มีรายได้เพิ่มขึ้น มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ไม่ย้ายไปทำงานที่อื่นๆ ทุกคนต่างเห็นผลประโยชน์จากอ่างเก็บน้ำจึงมารวมตัวกันตั้งเป็นกลุ่มผู้ใช้น้ำ และร่วมกันบริหารจัดการน้ำจากอ่างเก็นน้ำ โดยมีนายช่างชลประทานเป็นที่ปรึกษาแนะนำ ซึ่งปัจจุบันมีสมาชิกร่วม 300 คน” นายอุทัยกล่าว

ปัจจุบัน โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยโป่งอ่อน บรรจุอยู่ในโครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน และเมื่อเร็วๆนี้ นายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี ในฐานะประธานอนุกรรมการติดตามและขับเคลื่อนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริพื้นที่ภาคเหนือ พร้อมคณะอนุกรรมการฯ เดินทางไปติดตามความก้าวหน้าการดำเนินงานตามพระราชประสงค์ของ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร รัชกาลที่ 10 ที่ทรงห่วงใยโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยได้พระราชทานพระราชกระแสให้ติดตาม ขับเคลื่อน และเร่งรัด รวมทั้งแก้ไขปัญหาอุปสรรค การดำเนินงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ให้มีความครบถ้วนสมบูรณ์ บังเกิดประโยชน์สูงสุดกับราษฎร

ดร.ทองเปลว กองจันทร์ อธิบดีกรมชลประทาน กล่าวว่า กรมชลประทาน ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบและสร้างความมั่นคงในเรื่องน้ำให้กับประเทศ ได้นำ พระราชกระแสดังกล่าว มากำหนดไว้ในแนวทางการปฏิบัติงานเพื่อขับเคลื่อนนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์และขับเคลื่อนยุทธศาสตร์กรมชลประทาน ซึ่งมีแนวทางขับเคลื่อน 7 แนวทาง แนวทางที่กรมชลประทานให้ความสำคัญเป็นลำดับแรก คือ เร่งรัด การดำเนินงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดยได้สั่งการให้เร่งรัดโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในด้านการพัฒนาแหล่งน้ำที่ยังไม่ได้ดำเนินการ ให้แล้วเสร็จตามแผนงานที่วางไว้ พร้อมให้จัดทำแผนปฏิบัติการและติดตามประเมินผลอย่างเป็นระบบ แบ่งเป็นแต่ละภูมิภาค คือ ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง และภาคใต้

โครงการอ่างเก็บน้ำบ้านห้วยโป่งอ่อน แม้จะเป็นโครงการชลประทานขนาดเล็ก แต่ก็สามารถแก้ปัญหาน้ำในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ สร้าง
ความมั่นคงในเรื่องน้ำให้กับพื้นที่ ราษฎรมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น สามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของ โครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน คือ

….ฟื้นฟูและอนุรักษ์สภาพป่าต้นน้ำลำธาร ให้สามารถเกิดประโยชน์ได้อย่างยั่งยืนพัฒนาชีวิตและความเป็นอยู่ของประชากรให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างพอเพียงและมีความสมดุลกับสิ่งแวดล้อม ตลอดจนสนับสนุนให้ชุมชนมีเครือข่ายการเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างเหมาะสม ภายใต้การสนับสนุนของรัฐและองค์กรในท้องถิ่น….

สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 9 จังหวัดพิษณุโลก กรมส่งเสริมการเกษตร หนุนเกษตรกรรุ่นใหม่ผลิตส้มโอคุณภาพ นำเทคโนโลยีช่วยในการผลิต มีระบบการตรวจสอบย้อนกลับสินค้า (QR Trace) เพื่อให้ลูกค้ามีความมั่นใจในแหล่งผลิตและคุณภาพ พัฒนาบรรจุภัณฑ์ให้ทันสมัย พร้อมเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้ที่สนใจปลูกส้มโอคุณภาพเพื่อการส่งออก

นางสาวสุวิดา ชื่นอมรกุลชัย เกษตรกรปราดเปรื่อง (Young Smart Farmer) ต้นแบบของสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 9 จังหวัดพิษณุโลก กรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า ได้รับการแนะนำจากเจ้าหน้าที่สำนักงานเกษตรอำเภอ กรมส่งเสริมการเกษตร ให้เข้าร่วมโครงการเกษตรกรปราดเปรื่อง (Young Smart Farmer) เมื่อปี 2559 ทำให้ได้รับการพัฒนาเป็นเกษตรกรที่มีความพร้อม ความรู้ ความเชี่ยวชาญในการประกอบอาชีพการเกษตร ปัจจุบันได้เป็นประธานศูนย์บ่มเพาะเกษตรกรรุ่นใหม่ จังหวัดพิจิตร และสามารถเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้ที่สนใจปลูกส้มโอคุณภาพเพื่อการส่งออก ปัจจุบันมีพื้นที่ปลูกส้มโอ จำนวน 35 ไร่ ซึ่งการปลูกส้มโอนั้น เมื่อปลูกได้ประมาณ 3 ปีขึ้นไปแล้ว ต้องเตรียมต้นส้มโอให้พร้อมสำหรับการผลิตในรุ่นถัดไป โดยมีเทคนิค เช่น วิธีการการกักน้ำ/สะสมอาหาร ให้กับส้มโอ เริ่มจากการสะสมอาหารโดยเน้นให้ปุ๋ยที่มีธาตุโพแทสเซียมและฟอสฟอรัสสูงประมาณ 1-2 กิโลกรัมต่อต้น (แล้วแต่ขนาดทรงพุ่ม) และรดน้ำหลังจากใส่ปุ๋ย ประมาณ 2-3 ครั้ง ครั้งละ 1-2 ชั่วโมง หลังจากใส่ปุ๋ยและรดน้ำจนปุ๋ยละลายหมดแล้ว ก็จะทำการกักน้ำเพื่อบังคับให้ส้มโอออกดอกและ มีผลผลิตพร้อมกัน โดยการงดให้น้ำ 7-30 วันจนส้มโอแสดงอาการเหี่ยวเฉา ส่วนการตัดแต่งกิ่งส้มโอ หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้ว จะต้องตัดแต่งกิ่งที่ไม่ต้องการออก เพื่อให้ได้ทรงพุ่มที่เหมาะสมตามต้องการ และง่ายต่อการดูแล ผลส้มโอมักจะออกและติดผลตามกิ่งเล็ก ซึ่งเป็นกิ่งแก่พอสมควร โดยส่วนมากจะตัดกิ่งที่เป็นโรค กิ่งแห้ง กิ่งกาฝาก กิ่งกระโดง และกิ่งที่หนาทึบออก ประโยชน์ของการตัดแต่งกิ่ง ทำให้ลำต้นมีโครงสร้างแข็งแรง สะดวกต่อการปฏิบัติงาน ทำให้ทรงพุ่มโปร่ง ส้มโอสังเคราะห์แสงได้ดี ช่วยลดการระบาดของโรคและแมลงศัตรูพืช หลังจากตัดแต่งกิ่งส้มโอเสร็จเรียบร้อยแล้ว จึงทำการขึ้นน้ำให้กับต้นส้มโอ โดยรดน้ำจนดินเปียกชุ่มติดต่อกันทุกวันประมาณ 3 – 5 วัน วันละ 3 – 4 ชั่วโมง และใส่ปุ๋ย แล้วค่อยๆปรับความถี่การรดน้ำลง โดยรดน้ำสัปดาห์ละ 2 – 3 ครั้ง จากนั้นต้นส้มโอจะแตกใบและออกดอก ให้รักษาความชื้นในดินให้เพียงพอ ควรเพิ่มการให้ปุ๋ยทางใบกับต้นส้มโอด้วย แต่ต้องระวังอย่าให้น้ำมากจนเกินไปและเมื่อส้มโอติดผลจึงให้น้ำตามปกติ

เมื่อส้มโอติดผล ผลมีสีเขียวเข้มและขยายขนาดขึ้น ให้มั่นสังเกตโรคและแมลงศัตรูพืช เช่น เพลี้ยไฟ ไรแดง หนอน ฯลฯ เมื่อผลส้มโอมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 6-10 ซม. ให้บำรุงต้นและใบให้สมบูรณ์ โดยทำการใส่ปุ๋ยทางดิน อัตรา 0.5 – 1 กิโลกรัมต่อต้นและให้ปุ๋ยทางใบควบคู่กันไปด้วย แล้วจึงรดน้ำ โดยอย่าให้ดินแห้งจนเกินไป ให้ต้นส้มโอสามารถสังเคราะห์แสงนำอาหารไปเลี้ยงผลได้เพียงพอ ส่วนการเก็บเกี่ยวผลส้มโอควรทำด้วยความระมัดระวัง โดยใช้กรรไกรตัดแบบติดขั้วผล ผลส้มโอที่เก็บเกี่ยวได้มีลักษณะดังนี้คือ เมื่อส้มโอมีอายุ 6.5-8 เดือนหลังจากดอกบาน สังเกตที่ผิวของผล ต่อมน้ำมันจะขยายขนาด บริเวณก้นผลมีรอยบุ๋ม วัดปริมาณน้ำตาล โดยสุ่มเก็บผลส้มโอและคั้นเอาน้ำมาวัดด้วยเครื่องวัดความหวาน (Hand Refract meter) ส้มโอที่มีรสชาติดี ควรมีค่าน้ำตาลไม่ต่ำกว่า 10 องศาบริกซ์

เมื่อเก็บผลส้มโอมาจากสวนแล้ว ต้องระมัดระวังในเรื่องการขนผลผลิตออกจากสวน ไม่ให้ผลส้มโอเกิดการกระทบกระเทือน จากนั้นนำผลผลิตมาตัดแต่งขั้วผลและใบ สังเกตรอยแผลและตำหนิ พร้อมกับคัดขนาดผลให้ตรงตามความต้องการของผู้บริโภค สำหรับการทำความสะอาดผลส้มโอ โดยใช้น้ำสะอาดล้างผิวด้านนอกหรือใช้ผ้าชุบน้ำแล้วเช็ดที่ผลให้สะอาด จากนั้นนำผ้าสะอาดมาเช็ดผลส้มโอหรือใช้พัดลมเป่าผลจนแห้งสนิท

“จุดเด่นการผลิตส้มโอคือ การใช้เทคโนโลยีเข้ามาควบคุมการให้น้ำ (Timer Meter) สามารถควบคุมเวลาเปิด-ปิดมอเตอร์ รดน้ำอัตโนมัติ ทำให้สะดวกและมีเวลาในการทำงานอื่นเพิ่มมากขึ้น มีการหว่านปอเทือง เพื่อปรับปรุงบำรุงดิน เป็นการเพิ่มอินทรีย์วัตถุในดิน และคุมหน้าดิน ใช้เครื่องวัดความหวาน (Hand Refract meter) วัดคุณภาพของส้มโอก่อนเก็บเกี่ยวผลผลิต มีระบบการตรวจสอบย้อนกลับสินค้า (QR Trace) เพื่อให้ลูกค้ามีความมั่นใจในแหล่งผลิตและคุณภาพสินค้า มีการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ โดยนำวัสดุจากธรรมชาติมาพัฒนาเป็นบรรจุภัณฑ์สำหรับใส่ผลผลิต เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิต สามารถนำไปเป็นของฝากตามโอกาสต่างๆ และช่วยสร้างรายได้เสริมให้กับคนในชุมชน ซึ่งหากใครสนใจในการปลูกส้มโอฉบับมืออาชีพ สามารถติดต่อได้ที่ ศูนย์บ่มเพาะเกษตรกรรุ่นใหม่ จังหวัดพิจิตร เลขที่ 8/1 หมู่ 6 ต.โพธิ์ประทับช้าง อ.โพธิ์ประทับช้าง จ.พิจิตร เบอร์โทรศัพท์ 09-3145-3833 Facebook:Kawang Suri Line : SUWI_kk e-mail: kawangch@gmail.com” นางสาวสุวิดา กล่าวทิ้งท้าย

กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จัดกิจกรรมจิตอาสา “เราทำความดี ด้วยหัวใจ” ปลูกต้นไม้เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 เนื่องในโอกาสเฉลิมพระเกียรติ พระชนมพรรษา 86 พรรษา 12 สิงหาคม 2561 โดยมีนายกฤษฎา บุญราช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วยนายโอภาส ทองยงค์ อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ และคณะผู้บริหารในสังกัด ร่วมปลูกต้นไม้ จำนวน 4,000 ต้น เพื่อถวายเป็นพระราชกุศล ในวันที่ 11 สิงหาคม 2561 ณ บริเวณพื้นที่โครงการพัฒนาแก้มลิงหนองเลิงเปือย อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอกมลาไสย และอำเภอร่องคำ จังหวัดกาฬสินธุ์

นายโอภาส ทองยงค์ อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ กล่าวว่า เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 86 พรรษา 12 สิงหาคม 2561 ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ร่วมกับภาคเอกชนและชุมชน จัดกิจกรรมจิตอาสา “เราทำความดี ด้วยหัวใจ” โดยร่วมกันปลูกต้นไม้ จำนวน 4,000 ต้น ในบริเวณพื้นที่โครงการพัฒนาแก้มลิงหนองเลิงเปือยอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอกมลาไสย และอำเภอร่องคำ จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลและเป็นการแสดงความจงรักภักดีและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณในการฟื้นฟูป่าไม้ให้อุดมสมบูรณ์ ประชาชนสามารถใช้ประโยชน์จากไม้ที่ปลูกได้ สร้างระบบนิเวศและเกิดความสมดุลในธรรมชาติ

ทั้งนี้ พื้นที่หนองเลิงเปือย เป็นแหล่งน้ำธรรมชาติสำคัญที่หล่อเลี้ยงผลผลิตทางการเกษตรและการอุปโภคบริโภคของราษฎรในเขตอำเภอกมลาไสยและอำเภอร่องคำ จังหวัดกาฬสินธุ์ มีพื้นที่จำนวน 887 ไร่ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงรับโครงการพัฒนาแก้มลิงหนองเลิงเปือยไว้เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ โดยการจัดกิจกรรมจิตอาสาในครั้งนี้ เป็นการร่วมมือกันระหว่างภาครัฐ เอกชน และชุมชนในพื้นที่ จัดให้มีกิจกรรมปลูกต้นไม้ จำนวน 4,000 ต้น ซึ่งได้รับการสนับสนุนพันธุ์กล้าไม้จากสถานีเพาะชำกล้าไม้ยโสธร โครงการพัฒนาพื้นที่บริเวณหนองอึ่งอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดยโสธร และสถานีเพาะชำกล้าไม้อำนาจเจริญ เพื่อปลูกฝังและสร้างจิตสำนึกให้ประชาชนมีความรักษ์น้ำ รักษ์ป่า รักษาแผ่นดิน มีส่วนร่วมในการสร้างป่า สร้างชีวิต สร้างระบบนิเวศ บนวิถีแห่งความพอเพียงเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน

ภาคใต้เป็นแหล่งผลิตไม้ผลเขตร้อนที่สำคัญของประเทศ สถานการณ์การผลิตไม้ผลในแต่ละปีแตกต่างกันขึ้นอยู่กับสภาพภูมิอากาศเป็นปัจจัยสำคัญ ปีที่มีผลผลิตออกมากและกระจุกตัว ส่งผลทำให้ราคาตกต่ำ ในการบริหารจัดการผลไม้ให้เกิดประสิทธิภาพนั้น จำเป็นต้องจัดทำข้อมูลประมาณการผลผลิตโดยการสำรวจและจัดเก็บข้อมูลเชิงพื้นที่อย่างละเอียด และข้อมูลความต้องการของตลาดอย่างครบถ้วน เพื่อนำมาวิเคราะห์และวางแผนบริหารจัดการผลไม้ปี 2561 ต่อไป

นายสำราญ สาราบรรณ์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า สถานการณ์การผลิตผลไม้ภาคใต้ ทั้งทุเรียน มังคุด เงาะ และลองกอง ในปี 2561 พบว่ามีปริมาณผลผลิตรวมทั้งสิ้น 545,165 ตัน เพิ่มขึ้นจากปี 2560 ที่มีปริมาณผลผลิต 278,522 ตัน คิดเป็นร้อยละ 95.73 โดยผลผลิตส่วนใหญ่จะออกสู่ตลาดมากในช่วงเดือนสิงหาคม ยกเว้นลองกองออกมากในช่วงเดือนกันยายน โดยพื้นที่ที่เป็นแหล่งผลิตสำคัญของผลไม้ภาคใต้ ได้แก่ จังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ยะลา และนราธิวาสซึ่งขณะนี้ได้เข้าสู่ฤดูกาลเก็บเกี่ยวผลไม้ภาคใต้แล้วโดยได้มีการเก็บเกี่ยวผลผลิตไปแล้ว 9,336 ตัน คิดเป็นร้อยละ 21.01 ของผลผลิตทั้งหมดของผลไม้ภาคใต้ (ที่มา : ข้อมูล war room ณ วันที่ 1 ส.ค.2561) โดยกรมส่งเสริมการเกษตรวางแนวทางบริหารจัดการผลไม้ ปี 2561 หลักการทำงาน คือ “จังหวัดบริหารจัดการผลไม้แบบเบ็ดเสร็จด้วยตัวเอง” โดยมีคณะกรรมการเพื่อแก้ไขปัญหาอันเนื่องมาจากผลิตผลการเกษตรระดับจังหวัด (คพจ.) เป็นแกนหลักในการบริหารจัดการผลไม้ในพื้นที่ โดยในปีนี้การวางแผนบริหารจัดการผลไม้ภาคใต้ใช้มาตรการดำเนินการเน้นการบริหารจัดการใน 2 ลักษณะ คือ การบริหารจัดการเชิงคุณภาพและการบริหารจัดการเชิงปริมาณ เพื่อให้มองเห็นการทำงานอย่างชัดเจนทั้งด้านการผลิตและด้านการตลาด ครบถ้วนตลอดระยะพัฒนาการเจริญเติบโตของผลไม้จนสิ้นสุดฤดูกาล แบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ 1. ระยะก่อนเก็บเกี่ยว ส่งเสริมให้มีการผลิตนอกฤดูเพื่อป้องกันปัญหาผลไม้กระจุกตัวในฤดูกาล ส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพผลผลิต เน้นหนักในเรื่องการตัดแต่งช่อดอก ตัดแต่งผล การห่อผล การคัดเกรด การเก็บเกี่ยวในระยะที่เหมาะสม และผลิตผลไม้ให้ได้มาตรฐานตามระบบ GAP เป็นต้น ส่งเสริมการรวมกลุ่มผลิตไม้ผลคุณภาพตามระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ 2. ระยะเก็บเกี่ยวผลผลิต ส่งเสริมการบริโภคและประชาสัมพันธ์ ป้องปรามผลผลิตด้อยคุณภาพออกสู่ตลาด (เน้นหนักคือ ทุเรียน) สนับสนุนให้เกิดการกระจายผลผลิตทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมทั้งการเพิ่มมูลค่าโดยการแปรรูปผลผลิต 3. ระยะหลังเก็บเกี่ยว นำข้อมูลรอบด้านมาบริหารจัดการเพื่อวางแผนในปีต่อไปให้เกิดประสิทธิภาพส่งผลดีต่อเกษตรกรมากที่สุด

สำหรับแผนบริหารจัดการผลไม้ภาคใต้ ปี 2561 ได้มีมติเห็นชอบจากคณะกรรมการพัฒนาและบริหารจัดการผลไม้ เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2561 โดยมอบหมายให้ 1. คณะกรรมการเพื่อแก้ไขปัญหาอันเนื่องมาจากผลผลิตการเกษตรระดับจังหวัด (คพจ.) เป็นแกนหลักบริหารจัดการผลไม้ในพื้นที่ 2. กรมการปกครองและกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นช่วยกำกับดูแลความสงบเรียบร้อยในพื้นที่เฝ้าระวังเป็นพิเศษ โดยเฉพาะในเดือนสิงหาคมที่ผลผลิตภาคใต้ออกสู่ตลาดมากที่สุด 3. สำนักงานปลัดกระทรวงพาณิชย์ และกรมการค้าภายในช่วยกำกับดูแลและติดตามความเคลื่อนไหวด้านตลาดและราคา เพื่อรักษาเสถียรภาพของผลไม้ภาคใต้ตลอดฤดูกาล และ 4. กรณีเกิดปัญหาอื่นๆ เช่น การขาดแคลนแรงงาน ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดในพื้นที่ช่วยกำกับดูแลโดยแจ้งให้กรมส่งเสริมการเกษตรในฐานะฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการพัฒนาและบริหารจัดการผลไม้ทราบโดยเร็ว ทั้งนี้ จากสภาวการณ์การผลิตผลไม้ของภาคใต้ที่ผ่านมาจะเห็นได้ว่า ราคาขายทุเรียนอยู่ในเกณฑ์ดีมากกว่าปีที่ผ่านมาโดยมีราคาเฉลี่ย 60 บาท/กิโลกรัม มังคุดถึงแม้ในช่วงต้นฤดูกาลผลิตราคาขายจะไม่สู้ดีนักโดยเฉพาะในจังหวัดนครศรีธรรมราช แต่ด้วยความร่วมมือในการบูรณาการทำงานของหน่วยงานในพื้นที่โดยใช้กลไกการขับเคลื่อนการดำเนินงานคณะกรรมการเพื่อแก้ไขปัญหาอันเนื่องมาจากผลผลิตการเกษตรระดับจังหวัด (คพจ.) ทำให้ราคามังคุดขยับตัวสูงขึ้นโดยมีราคาแยกตามเกรดคือ เกรด A กิโลกรัมละ 40.75 บาท เกรด B กิโลกรัมละ 32 บาท เกรด C กิโลกรัมละ 13.80 บาท และผลคละกิโลกรัมละ 15.50 บาท ส่วนเงาะโรงเรียนเกรดผลคละ กิโลกรัมละ 20 บาท ซึ่งราคาลดลงจากเดือนก่อน และคาดว่ายังมีผลผลิตที่ยังไม่ได้เก็บเกี่ยวอีก 75,218 ตัน จึงอยากเชิญชวนให้ช่วยกันอุดหนุนเกษตรกร พยุงราคาให้มีเสถียรภาพตลอดฤดูกาล สำหรับลองกองซึ่งฤดูกาลผลผลิตในปีนี้กระจายตัวค่อนข้างมากคาดว่าจะมีผลผลิตรุ่นสุดท้ายไปถึงเดือนธันวาคม กรมส่งเสริมการเกษตรตระหนักถึงคุณภาพของผลผลิตลองกองทุกรุ่น จึงส่งเสริมให้มีการประชาสัมพันธ์ให้กับชาวสวนลองกองปรับปรุงคุณภาพด้วยการตัดแต่งช่อดอก ช่อผล ห่อผล และคัดเกรดคุณภาพในการขายผลผลิตโดยใช้กลไกศูนย์คัดแยกผลไม้ในพื้นที่ดำเนินการในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตลองกองในภาคใต้ให้มากขึ้น ขณะนี้ลองกองเกรด A กิโลกรัมละ 35 บาท เกรด B กิโลกรัมละ 30 บาท เกรด C กิโลกรัมละ 20 บาท และผลคละ กิโลกรัมละ 25 บาท

“ผลไม้ไทยไม่ว่าจะอยู่ในภาคใต้ ภาคเหนือ หรือภาคตะวันออกที่เป็นภูมิภาคสำคัญในการผลิตผลไม้ของไทยยังคงเป็นที่ต้องการของผู้บริโภคทั้งชาวไทย และชาวต่างประเทศ เพราะมีคุณประโยชน์และรสชาติดี ด้วยสภาพพื้นที่ที่มีความเหมาะสมในการผลิต ประกอบกับเจ้าหน้าที่กรมส่งเสริมการเกษตรได้ถ่ายทอดความรู้ในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตผลไม้ให้มีคุณภาพดี และลงพื้นที่ประเมินผลผลิตที่ออกสู่ตลาด พร้อมแนะนำให้มีการเก็บเกี่ยวผลผลิตในระยะที่เหมาะสมโดยเฉพาะทุเรียน และมังคุด ส่งผลให้เกษตรกรจำหน่ายได้ในราคาสูงขึ้นตามคุณภาพผลผลิต เพื่อให้การประกอบอาชีพชาวสวนผลไม้มีรายได้มั่นคงและยั่งยืนต่อไป”นายสำราญ สาราบรรณ์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวทิ้งท้าย