#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/689003

สกู๊ปพิเศษ : สถาปนา วช. ครบรอบ 63 ปี มุ่งสู่สังคมอุดมปัญญา พัฒนาไทยด้วยวิจัยและนวัตกรรม

วันอาทิตย์ ที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ(วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม(อว.) จัดงาน “วันคล้ายวันสถาปนาวช. ครบรอบ 63 ปี” ระหว่างวันที่ 25-28 ตุลาคม 2565 ณ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ถนนพหลโยธิน เขตจตุจักร กรุงเทพฯ เพื่อส่งเสริมให้ภาคประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้ประโยชน์จากการวิจัยและนวัตกรรมเห็นถึงบทบาทและความสำคัญในการส่งเสริมและพัฒนาให้มีการนำงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ ซึ่งเป็นภารกิจที่ วช. ปฏิบัติมาตลอด 63 ปี

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เป็นประธานเปิดงาน พร้อมทั้งได้กล่าวปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “ชีวิต คือ โอกาส” ว่า การที่เรามองว่าชีวิต คือปัญหาหรือเป็นโอกาสนั้น ไม่ใช่เรื่องของข้อเท็จจริงเพียงอย่างเดียว แต่ส่วนหนึ่งเป็นเรื่องของการปรุงแต่งทางอารมณ์ว่าจะใช้ความคิดเห็นส่วนตัวมาปรุงแต่งอย่างไรให้เห็นว่าเป็นโอกาสหรือเป็นปัญหา ซึ่งปัจจุบันมีการพูดกันมากว่า เราจะสร้างคนไทยให้เป็นคนที่มีทักษะอย่างไร โดยในระดับอุดมศึกษาจะพูดถึงการผลิตบัณฑิตที่ไม่ใช่มีแค่ความรู้อย่างเดียว แต่ต้องมีทักษะด้วยหรือที่เรียกกันว่า ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21

“ผมคิดว่าทักษะในการเห็นชีวิต คือ โอกาส เป็นทักษะที่สำคัญมากและควรจะต้องสร้างวิทยาศาสตร์ ซึ่งเดิมเน้นว่าการคิดที่ดีที่สุดคือการคิดที่ไม่ใช้อารมณ์ แต่โดยหลักความเป็นจริงแล้วการคิดจะมีอารมณ์เข้ามาเป็นส่วนประกอบทั้งสิ้น ซึ่งหากมีอารมณ์ที่เหมาะสมเห็นว่าคือโอกาส จะทำให้สามารถคิด วิเคราะห์แบบไม่มีปัญหา ทำให้เกิดกำลังใจ ดังนั้นทักษะเกี่ยวกับชีวิตจึงสำคัญที่สุด ซึ่งเราควรจะต้องมีทักษะในการที่จะเห็นชีวิตการงาน คือ โอกาส ซึ่งในทางจิตวิทยาเขาเรียก Positive Thinking ด้วย”

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก กล่าวอีกว่า คนทั่วไปอาจจะคิดในแง่ลบว่าประเทศไทยมีปัญหา สู้ประเทศที่พัฒนาแล้วไม่ได้ แต่ในช่วง 63 ปี นับตั้งแต่ก่อตั้งสำนักงานการวิจัยแห่งชาติขึ้นมา ก็มีการพัฒนามาโดยตลอด ซึ่งปัจจุบันประเทศไทยมีการเปลี่ยนแปลงไปมาก จากประเทศที่ยากจนมาสู่ประเทศรายได้ปานกลาง และขั้นต่อไปจะเรียกว่าประเทศรายได้สูง เป็นประเทศที่พัฒนาแล้วแสดงให้เห็นว่าเราไม่ได้หยุดนิ่งอยู่กับที่ โดยในส่วนของงานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี จากที่เคยนำเข้าความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจากต่างประเทศ ปัจจุบันไทยสามารถส่งออกวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไปต่างประเทศได้แล้ว และได้รับการยอมรับจากประเทศเพื่อนบ้าน ถึงความเจริญก้าวหน้าโดยเฉพาะทางด้านวิทยาศาสตร์ และวิทยาศาสตร์การแพทย์ รวมทั้งด้านการเกษตร ซึ่งเราควรที่จะเชื่อมั่นในตัวเอง และจะต้องมียุทธศาสตร์ ในการเอาชนะประเทศที่พร้อมมากกว่าเราในหลายๆ ด้าน

โดยประเทศไทยเป็นประเทศที่กำลังพัฒนาและกำลังจะพัฒนาแล้วในอีก 10 กว่าปีข้างหน้าตามแผนที่วางไว้ เราจึงต้องพยายามดำเนินการให้บรรลุความสำเร็จนั้นให้ได้

ทั้งนี้ในส่วนของการปฏิรูปการอุดมศึกษา สิ่งที่คิดว่าเรายังขาดก็คือ การปฏิรูปอุดมศึกษาที่จะสร้างทักษะด้วยการเห็นชีวิตคือโอกาส หรือ Positive Thinking และการทำเรื่องความเชี่ยวชาญ (expertise) ที่ผสมผสานภูมิปัญญา (wisdom) ซึ่งการปฏิรูปอุดมศึกษาที่ผ่านมาจะเน้นเรื่องความรู้ ความเชี่ยวชาญเป็นหลักส่งผล
ให้ได้คนที่มีความรู้แต่ขาดหลักคิด และสุดท้ายจะต้องปลูกฝังความเชื่อและความศรัทธา ให้กับบรรดานักวิทยาศาสตร์ นักวิจัย และนักวิชาการ ซึ่งล้วนแต่ต้องการมุมมองที่จะมองให้เห็นว่าชีวิตคือโอกาส ภูมิใจในสิ่งที่ทำ และใช้โอกาสนี้ต่อไปให้ดีที่สุด

ศาสตราจารย์กิตติคุณ นายแพทย์สุทธิพร จิตต์มิตรภาพ ประธานกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม บรรยายปาฐกถาพิเศษเรื่อง “วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม : อดีต ปัจจุบัน อนาคต” ว่า นับจากวันก่อตั้งมาจนถึงปัจจุบัน วช.มีการเปลี่ยนแปลงไปมาก เป็นหน่วยงานด้านนโยบายในการจัดกรอบวงเงินการติดตามเพื่อให้มีการนำผลงานวิจัยนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ จนถึงปัจจุบันระบบวิจัยมีการเปลี่ยนแปลงไปมาก และส่งผลให้เกิดงานวิจัยในหลายด้าน ด้านการเกษตรที่ช่วยเพิ่มผลผลิต จนสามารถส่งออกสินค้าเกษตรได้เป็นอันดับต้นๆ ของโลก แต่กระนั้นผลตอบแทนที่เราได้มากลับยังไม่มากนัก เมื่อเปรียบเทียบกับต่างประเทศที่เขาส่งสินค้าเข้ามาขายในประเทศไทย เขาสามารถขายสินค้าได้ในมูลค่าที่สูง

เพราะฉะนั้น ถ้าเราต้องการเพิ่มมูลค่าการขายสินค้าก็ต้องวางแผนการดำเนินการ คือ 1) ต้องร่วมมือร่วมใจกันมากขึ้นตั้งแต่ระดับนักวิจัย เพราะปัจจุบันการใช้ความรู้ ใช้งานวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาต้องอาศัยความรู้จากศาสตร์หลายแขนง เราจึงต้องการความร่วมมือในการวิจัย ความร่วมมือจากนักวิจัยต่างสถาบัน แต่ที่ผ่านมาเป็นไปได้ยากเพราะมีกำแพงระหว่างสถาบัน ระบบการประเมินของสถาบันการศึกษายังเป็นระบบแบ่งแยก การทำงานข้ามสถาบันจึงถูกวัดว่าเป็นผลการดำเนินงานของสถาบันนั้นๆ สิ่งที่เราต้องการทลายคือกำแพงของสถาบัน

2) ความร่วมมือแบบที่สอง ปัจจุบัน หน่วยงานที่ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับการบริหารงานวิจัย จะขึ้นตรงกับสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ซึ่งออกแบบมาเพื่อให้นายกรัฐมนตรีเป็นประธานสภาฯ แต่ปัจจุบันรองนายกฯ เป็นผู้รับหน้าที่ จึงขอฝากไปถึงนายกฯ คนต่อไป หรือคนเดิม แต่เป็นรุ่นต่อไปว่า
ถ้าเห็นความสำคัญของงานวิจัย นายกฯ ต้องลงมากำกับเอง นี่คือสิ่งที่คนวิจัยอยากต้องการ และทุกรัฐมนตรี ทุกประธานบอร์ดที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานด้านการวิจัยก็ต้องมาอยู่ที่เดียวกัน เพราะฉะนั้น เป้าหมายหรือนโยบายที่เราอยากได้จากงานวิจัยก็จะเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

3) ความร่วมมือแบบที่สาม เป็นการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานที่ให้ทุน หรือ Funding Agency เพราะเมื่อถึงเวลาจะนำผลงานการวิจัยไปถ่ายทอด ความเป็นเจ้าของมันเกิด การจะนำไปถ่ายทอดได้จำเป็นจึงต้องมีการเปลี่ยนแปลงในเรื่องของกฎหมาย ซึ่งได้มีการแก้ไขไปเรียบร้อยแล้ว

4) ความเปลี่ยนแปลงแบบที่ 4 คือ เรื่องการจัดการทรัพย์สินทางปัญญา คือ ให้ทรัพย์สินทางปัญญาตกเป็นทรัพย์สินของผู้วิจัย ส่วนการนำไปใช้ประโยชน์ก็จะมีกระบวนการทำงานแตกต่างกันไปขึ้นกับว่าจะนำไปใช้ประโยชน์เพื่อประชาสังคม หรือนำไปผลิตเป็นสินค้าหรือบริการ ซึ่งเป็นเรื่องของภาคเอกชนและภาคการผผลิต เรื่องในลักษณะนี้ก็ต้องค่อยทำงานร่วมกันไปเรื่อยๆ

5) ที่เกิดการเปลี่ยนแปลงคือ จุดที่ทำให้เกิดการทำงานร่วมกันระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนซึ่งหมายถึงทั้งหน่วยภาคทางด้านอุตสาหกรรม ภาคธุรกิจ รวมทั้งภาคเอกชน ในเชิงที่เป็นประชาสังคม ภาคชุมชนด้วย นี่คือสิ่งที่ต้องสร้างให้เกิดขึ้นและเกิดการยอมรับมากขึ้น เพราะที่จริงแล้วเอกชนก็สามารถใช้เงินภาครัฐได้
นี่คือสิ่งที่มีการเปลี่ยนแปลง และเพื่อให้เกิดความคล่องตัวในการทำงานร่วมกับภาคส่วนต่างๆ จึงต้องมีการปรับปรุงและพัฒนาระเบียบการใช้จ่ายเงินของภาครัฐให้มีความคล่องตัวมากขึ้นโดยปรับเป็นกองทุนเพื่อให้เกิดความคล่องตัวในเรื่องการใช้เงิน

“สิ่งที่ต้องการให้นักวิจัย นักวิชาการ หรือนักบริหารงานวิจัยเปลี่ยนแปลง คือเรื่องของความเชื่อ จะต้องเชื่อว่า ความรู้สร้างทรัพย์สินได้ ต้องเชื่อว่าคนไทยนั้นก็สร้างได้ และต้องเชื่อในงานของคนไทย ต้องทำให้คนเชื่อได้ว่า เวลาทำวิจัยต้องให้ได้มาตรฐาน และถูกควบคุมด้วยกฎ ระเบียบ ที่ได้มาตรฐานที่เป็นสากล สิ่งที่จะขับเคลื่อนต่อไปซึ่งนอกเหนือจากแวดวงวิจัย ก็คือวงการของอาชีพการทำงานของนักวิจัย เริ่มตั้งแต่สายอาจารย์ที่บอกว่าการทำงานวิจัยในปลายทางเพื่อให้ได้ผลผลิตมา แต่ไม่ถูกนับเป็นผลผลิต ก็นับแต่เรื่องของ Paper Public Relations คือการตีพิมพ์ผลงานวิชาการ ก็พยายามปรับให้ตรงกับความต้องการ เพื่อก่อให้เกิดผลประโยชน์แก่ประเทศชาติ” ศาสตราจารย์กิตติคุณ นายแพทย์สุทธิพร กล่าว

ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติกล่าวว่า หัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมของประเทศเพื่อก้าวไปสู่การเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว การส่งเสริมการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นกลไกสำคัญประการหนึ่งที่ช่วยวางรากฐานและสร้างความเข้มแข็งให้กับองค์ความรู้และนวัตกรรมเพื่อให้สามารถนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในเชิงธุรกิจ และการเพิ่มขีดความสามารถของประเทศในทุกมิติ ตลอด 63 ปีที่ผ่านมา วช. ได้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาศักยภาพและเพิ่มขีดความสามารถในการวิจัยของประเทศมาอย่างต่อเนื่อง กิจกรรม “วันคล้ายวันสถาปนาสำนักงานการวิจัยแห่งชาติครบรอบ 63 ปี” จึงจัดขึ้นภายใต้แนวคิด “63 ปี วช. มุ่งสู่สังคมอุดมปัญญา พัฒนาไทยด้วยวิจัยและนวัตกรรม” ซึ่ง วช. ยังคงให้ความสำคัญกับกิจกรรมส่งเสริมและเผยแพร่ความก้าวหน้าของงานวิจัยของไทย การนำเทคโนโลยีไปใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ และการถ่ายทอดเทคโนโลยีให้แก่ผู้เข้าร่วมงาน

สำหรับกิจกรรมภายในงานประกอบด้วย ภาคการประชุมสัมมนาในประเด็นสำคัญเพื่อการพัฒนาประเทศด้วยวิจัยและนวัตกรรม ซึ่งเป็นงานวิจัยเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจสร้างคุณค่าและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ งานวิจัยเพื่อยกระดับสังคมและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน งานวิจัยเพื่อประโยชน์ในการพัฒนาชุมชน การฝึกอบรมถ่ายทอดความรู้ให้แก่ประชาชนเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน อาทิ พื้นฐานการปลูกผักในดินและการประยุกต์สู่การปลูกผักในเมือง การแปรรูปและเพิ่มมูลค่าผลผลิตจากโครงการปลูกผักในเมือง ระบบบำบัดน้ำเสียชนิดบึงประดิษฐ์สำหรับบ้านพักอาศัย และในส่วนของภาคนิทรรศการ ตลอดทั้งตลาดนัดงานวิจัย และนิทรรศการให้ความรู้และผลิตภัณฑ์จากงานวิจัยมาแสดง และจำหน่ายให้กับผู้ที่มาร่วมงานอีกด้วย

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/688128

สกู๊ปพิเศษ : สอวช.ศึกษางานโอทอปเทรดเดอร์อยุธยา เตรียมปรับแผน พัฒนา ยกระดับรายได้ชาวบ้าน

วันอาทิตย์ ที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

“โอทอป เทรดเดอร์ (OTOP TRADER)” คือตัวกลางที่กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย ดำเนินการสร้างขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาหลักของการจำหน่ายสินค้าโครงการหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ หรือ One Tambon One Product (OTOP) ซึ่งก็คือเรื่องของช่องทางการตลาด

โดย โอทอป เทรดเดอร์ จะทำหน้าที่เป็นตัวเชื่อมในการจำหน่ายสินค้าโอทอปที่มีคุณภาพ มาตรฐานและศักยภาพทางการตลาด แต่ขาดโอกาสและช่องทางในการจำหน่าย, ดำเนินการกระจายสินค้าโอทอปจากผู้ผลิต ผู้ประกอบการ ไปยังผู้ซื้อ ทั้งที่อยู่ภายในจังหวัด ระหว่างจังหวัด รวมถึงต่างประเทศ, พัฒนาคุณภาพและมาตรฐานสินค้าโอทอปให้ตรงกับความต้องการของลูกค้า และจัดหาแหล่งจำหน่ายสินค้า OTOP ในทุกรูปแบบซึ่งมีสองระดับ คือ ระดับจังหวัด และระดับประเทศ

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา คณะผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ จาก สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) นำโดย ดร.สิริพร พิทยโสภณรองผู้อำนวยการ สอวช. เดินทางเข้าพบ นายวัชรพงศ์ ระดมสิทธิพัฒน์หรือ นายกอุ๊ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่ อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ในฐานะประธานโอทอปเทรดเดอร์ประเทศไทย ณ พุทธอุทยานมหาราชหลวงปู่ทวด จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เพื่อศึกษาดูงาน รับฟัง เรียนรู้รูปแบบบริหารจัดการ และกลไกการดำเนินงาน ที่ประสบความสำเร็จ

นอกจากนี้ นายวัชรพงศ์ ยังได้เชิญ นางยุราวรรณ ขันทอง ประธานโอทอปเทรดเดอร์ จังหวัดอ่างทอง และ นายทินกร บุญเงิน พัฒนาชุมชนจังหวัดอ่างทอง เข้าร่วมให้ข้อเสนอแนะ ในฐานะที่เพิ่งได้รับรางวัลเลิศรัฐ สาขาการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ผลงานส่งเสริมช่องทางการตลาด 100 ร้าน OTOP ไทยยิ้ม โดยรูปแบบผลิตภัณฑ์ สินค้าราคาถูกชิ้นละ 5 บาท และจัดจำหน่ายในร้านค้าชุมชน ร้านโชห่วยทั่วไปในพื้นที่ ซึ่งสามารถสร้างรายได้ให้กับผู้ประกอบการรายย่อยได้ 2 ล้านบาทต่อปี

ประธานโอทอปเทรดเดอร์ประเทศไทย กล่าวด้วยว่า ในฐานะที่เคยนำโอทอปไทย ไปออกร้านในต่างประเทศบ่อยครั้ง บอกได้เลยว่า สินค้าโอทอปที่ขายดี ไม่จำเป็นต้องมีแพ็กเกจสวยงาม แต่อาจเป็นสินค้าท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์ ทั้งอาหาร และของเล่นภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น ที่เยอรมนี คนเข้าคิว รอกินผัดไทยและหอยทอดกันยาวเหยียด ขณะที่ญี่ปุ่น สินค้าขายดีกลับกลายเป็น ลูกข่าง ของเล่นเด็กโบราณ ที่คนญี่ปุ่นให้ความสนใจ ดังนั้นสินค้าไทย อาจต้องจัดลำดับให้เข้ากับตลาด เช่น ผ้าไหม ก็ควรจัดอยู่ในสินค้าไฮเอนด์ ที่เป็นของฝากมีราคาเป็นแบรนด์เนมของชาติไทย ส่วนอาหารที่เป็นวัฒนธรรมท้องถิ่น เช่น ขนมถ้วย ขนมครก ต้องกินสดถึงจะอร่อย ก็ต้องมาหากินที่เมืองไทย เป็นมนต์เสน่ห์ของท้องถิ่น

“ตำบลบ้านใหม่ ก็มีละมุดที่รสชาติอร่อยมาก ผมได้ปลุกปั้นสร้างแบรนด์ ละมุด 100 ปีบ้านใหม่ เป็นสินค้าที่ได้รับมาตรฐานและได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) นำมาแปรรูปเป็นไอศกรีม จนได้รางวัลผลิตภัณฑ์ชุมชน ระดับประเทศ เป็นเครื่องพิสูจน์ถึงความสำเร็จของกระบวนการแผนงานที่ได้พยายามนำเสนอและผลักดัน เรื่องความคิด 1 ท้องถิ่น1 ทีมโอทอป เพื่อให้เกิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์ในชุมชนและตัวชาวบ้านในพื้นที่อย่างทั่วถึง” นายวัชรพงศ์ กล่าว

จากนั้น ทีมงาน สอวช. ได้เข้าดูงานที่ ห้อง อย.กลาง ซึ่งนายกอุ๊ ได้อธิบายว่า เป็นความร่วมมือของภาคีเครือข่าย มีสถาบันการศึกษา สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและทีมโอทอปเทรดเดอร์ประเทศไทย เป็นที่ปรึกษาพี่เลี้ยงในการยกระดับมาตรฐานการผลิตแบบครบวงจร จนกระทั่งถึงการจัดจำหน่าย ถือเป็นต้นแบบแห่งแรกขององค์กรปกครองท้องถิ่นในประเทศไทย ที่สามารถขยายผลจนได้รับรางวัลชนะเลิศระดับประเทศ และเข้ารับรางวัลสุดยอดนวัตกรรมงานพัฒนาชุมชนที่มีความโดดเด่น จากการแก้ไขปัญหาความยากจน ลดความเหลื่อมล้ำสร้างโอกาสกระจายรายได้สู่ชุมชนให้กับทุกคนอย่างยั่งยืน ภายใต้ชื่อผลงาน “ศูนย์นวัตกรรมพัฒนามาตรฐานอาหารปลอดภัย” หรือ ห้อง อย.กลาง ที่ช่วยให้ชาวบ้านสามารถผลิตสินค้าที่มีคุณภาพและมีมาตรฐานเป็นที่ยอมรับโดยสามารถขอเลขมาตรฐาน อย.ได้ โดยชาวบ้านไม่ต้องลงทุนในเครื่องจักร อุปกรณ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เพียงนำวัตถุดิบและฝีมือมาทำเท่านั้น

โดย ห้อง อย.กลางถือเป็นต้นแบบแห่งแรกขององค์กรปกครองท้องถิ่นในประเทศไทยที่สามารถขยายผลไปได้ทั่วประเทศ หลายครั้งหน่วยงานต่างๆ มักเอาโครงการมาให้ชาวบ้านทำสุดท้ายเมื่อมีผลผลิตออกมา ก็ไม่รู้จะไปขายที่ไหน บางคนลงทุนทำผลิตภัณฑ์ของตัวเอง หน่วยงานของรัฐออกแบบผลิตภัณฑ์ให้สวยงาม แต่ในกระบวนการผลิต การขอขึ้นทะเบียน อย.และจัดจำหน่ายชาวบ้านต้องไปกู้หนี้ยืมสิน ไม่รู้เมื่อไรจะได้คืนทุน แต่ ห้อง อย.กลาง ถ้ามีสินค้าอยู่แล้ว ก็มาทำมาตรฐาน อย. เพื่อนำผลิตและจำหน่ายได้ โดยชาวบ้านเสียค่าเช่าสถานที่เป็นค่าไฟ ค่าเครื่องจักร วันละ 300 บาท และหากมีออเดอร์เป็นจำนวนมาก ก็สามารถจ้างคนงานมาเองได้

ตัวอย่างความสำเร็จที่ผ่านมาคือ บริษัท PT Max mart ก็ได้ติดต่อมาว่า สนใจซื้อขนมไทยของทางร้าน เพื่อนำไปจำหน่ายในร้านกาแฟพันธุ์ไทยทั่วประเทศ จึงขอมาดูความพร้อมและกำลังการผลิต ซึ่งหลังจากที่ได้มาดูห้อง อย.กลางเขาตัดสินใจเซ็นสัญญาทันที และสั่งออเดอร์ขนม 170,000 ชิ้นซึ่งเท่ากับการขายหน้าร้านและในทุกช่องทางของแม่ค้ารายย่อยถึงเกือบ 2 ปี เป็นการฉลองการสร้าง อย.กลางเสร็จพอดี และยังมีสินค้าชุมชนอีกหลายรายการ รอการขึ้นทะเบียน อย. และผลิตออกจำหน่าย ซึ่งกระบวนการขึ้นทะเบียนจะเร็วมากเนื่องจากผ่านกระบวนการทดสอบที่ อย.กลางแห่งนี้เป็นที่เรียบร้อย ถือเป็นการลดขั้นตอน และปลดล็อกปัญหาให้กับสินค้าชุมชนอย่างแท้จริง

ดร.สิริพร พิทยโสภณ รองผู้อำนวยการ สอวช. กล่าวว่า ในส่วนของ สอวช. เอง ได้ดำเนินโครงการสร้างต้นแบบแนวทางลดความเหลื่อมล้ำด้วยนวัตกรรมภาครัฐ เพื่อให้มีการศึกษารวบรวมข้อมูลวิเคราะห์สภาพปัญหากำหนดแนวทางและจัดทำแผนปฏิบัติการในพื้นที่นำร่องที่เป็นครัวเรือนที่อยู่ต่ำกว่าเกณฑ์ยากจน โดยมีการศึกษาในพื้นที่ ตำบลกุดบาก อำเภอกุดบาก จังหวัดสกลนคร ยกระดับรายได้ สนับสนุนการสร้างอำนาจต่อรองและสร้างช่องทางการตลาดในระดับพื้นที่ให้มีความเข้มแข็งขึ้น ตลอดจนการสร้างแบรนด์ให้กับผลิตภัณฑ์

นอกจากนี้ยังดำเนินการใน 2 พื้นที่ในจังหวัดเชียงรายได้แก่ ตำบลดอยงาม อำเภอพาน ประชาชนในพื้นที่มีการรวมกลุ่มที่เข้มแข็ง สามารถผลิตสินค้าและนำเข้าสู่ช่องทางการตลาดได้ อีกพื้นที่คือ ตำบลหล่ายงาว อำเภอเวียงแก่น สอวช. ได้ทดลองโครงการนำร่อง 3 โครงการ คือ โครงการพัฒนาเทคนิคการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ โครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าและช่องทางการตลาด และโครงการส่งเสริมการเพาะปลูกสมุนไพร

โดย สอวช. จะศึกษากระบวนการและช่วยสร้างเครือข่ายและระบบนิเวศที่สำคัญต่อการพัฒนานวัตกรรมชุมชน ตลอดจนกำหนดบทบาทและออกแบบกลไกและมาตรการสนับสนุนให้ภาคีต่างๆ สามารถทำงานร่วมกันได้ในการยกระดับศักยภาพความเป็นผู้ประกอบการนวัตกรรมให้กับชุมชน ทำให้เศรษฐกิจชุมชนขยายตัวอย่างเข้มแข็ง เป็นแหล่งสร้างงาน สร้างรายได้ โดยเฉพาะกับประชากรกลุ่มฐานรากในชุมชน

“การเดินทางมาศึกษาดูงานในครั้งนี้ ทำให้ได้เรียนรู้ปัจจัยความสำเร็จ ตลอดจนทราบถึงเครือข่ายสนับสนุนที่เกี่ยวข้องว่า ได้ร่วมกันพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อชุมชนได้อย่างไร และได้รับมุมมองใหม่จาก นายกอุ๊ อย่างมาก โดยเฉพาะการจัดตั้ง ห้อง อย.กลางในพื้นที่ ซึ่งเป็นโมเดลที่ดีมาก สอวช. เองก็ต้องนำสิ่งที่ได้เรียนรู้ในการดูงานครั้งนี้ ไปปรับแผนการทำงานกับทางสถาบันการศึกษา และอุทยานวิทยาศาสตร์ทั่วประเทศในการทำงานกับชุมชนที่ต้องยึดชุมชนเป็นฐาน และสนับสนุนต่อยอดในสิ่งที่ชุมชนถนัด และทำได้ดีที่สุด ทั้งนี้ต้องรู้ด้วยว่า ตลาดของพวกเขาอยู่ที่ไหน จากนั้นทางสถาบันการศึกษาจะเป็นพี่เลี้ยง และสนับสนุนการใช้บริการ pilot plant ในมหาวิทยาลัย ตลอดจนการนำผลิตภัณฑ์ชุมชนออกสู่ตลาด” ดร.สิริพร กล่าวในตอนท้าย

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/686717

สกู๊ปพิเศษ : นครศรีธรรมราชจัดใหญ่ ‘สารทเดือนสิบ’ งานบุญ ‘ปลอดเหล้า-บุหรี่ 100%’

วันอาทิตย์ ที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

เพิ่งผ่านพ้นเทศกาล “สารทเดือนสิบ” ของจังหวัดนครศรีธรรมราช และภาคใต้ ซึ่งเป็นการสืบสานวัฒนธรรม ประเพณี ที่สืบต่อกันมานานนับพันปี โดยมีการทำบุญ การจัดกิจกรรมต่างๆ ที่จะสอนให้คนรู้สึกเกรงกลัวต่อการกระทำผิด ละอายต่อบาป ได้อย่างแยบยล และเทศกาลนี้ยังเป็นเสมือน “สัญญาเดือนสิบ” ที่ลูกหลานนครศรีธรรมราชไม่ว่าจะไปเรียนหนังสือ หรือทำงานที่ไหนก็จะกลับมาเพื่อร่วมงานประเพณีดังกล่าว เรียกได้ว่าเป็นการรวมญาติครั้งใหญ่ในรอบปี

โดยเฉพาะในปีนี้หลังจากสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 เข้าสู่ระยะหลังการระบาดใหญ่ (Post Pandemic) การใช้ชีวิตของประชาชนเริ่มกลับมาเป็นปกติมากขึ้น งานบุญสารทเดือนสิบปีนี้จึงจัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ถึง 10 วัน 10 คืน และเพื่อเป็นการสืบสานวัฒนธรรม ประเพณีอันดีงาม ผู้เกี่ยวข้องจึงมีนโยบายให้การจัดงานปลอดจากปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพมากที่สุด ไม่ว่าจะเป็น “เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่” เพื่อให้คนที่มาร่วมทำบุญ หรือท่องเที่ยวเทศกาลได้รับความสุขทั้ง
ทางกาย และทางใจกลับไปอย่างแท้จริง

“การจัดงานสารทเดือนสิบ พื้นที่จัดงานทุกตารางนิ้วถือเป็นพื้นที่ปลอดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ 100% ปลอดบุหรี่ 100% เพราะฉะนั้นในช่วง 10 วันที่มีการจัดงานจึงมีการรณรงค์ห้ามดื่ม ห้ามสูบในพื้นที่อย่างเข้มข้น” นายวรวุฒิ  ประสารพจน์  ผู้อำนวยการศูนย์ควบคุมปัจจัยเสี่ยงจังหวัดนครศรีธรรมราชและผู้ประสานงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้าจังหวัดนครศรีธรรมราช ระบุ

นายวรวุฒิ เล่าว่า การรณรงค์ให้คนลด ละ เลิก เหล้า บุหรี่ ตลอดจนยาเสพติด ถือเป็นนโยบายสำคัญของทางจังหวัดนครศรีธรรมราช ที่ผู้นำทุกระดับตั้งแต่ผู้ว่าราชการจังหวัด ฝ่ายปกครอง เจ้าหน้าที่สาธารณสุข เจ้าหน้าที่ตำรวจ ภาคีเครือข่ายงดเหล้า สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) ตลอดจนหน่วยงานต่างๆ ที่ร่วมกันต่างก็ขานรับนโยบายและลงมือทำงานกันอย่างเข้มข้น เมื่อมีนโยบายชัดเจนในทางปฏิบัติ ทุกๆ ภาคส่วนก็เดินหน้ากันอย่างเต็มที่ โดยมีการขยายกิจกรรมต่างๆ ในงานชักพระอำเภอสิชล ก็ประกาศเป็นนโยบายงานบุญปลอดแอลกอฮอล์ 100% รวมถึงงานบุญชักพระในอีกหลายพื้นที่ที่เราไปร่วมรณรงค์สร้างกระแสกับเจ้าภาพ ไม่ว่าจะเป็น อำเภอทุ่งสง อำเภอชะอวด และอำเภออื่นๆ

สำหรับงานสารทเดือนสิบที่เพิ่งผ่านพ้นมาหมาดๆ นั้น ในช่วง 5 คืนแรกจะมีการรณรงค์ สื่อสาร ประชาสัมพันธ์ให้ผู้ที่มาร่วมงานได้รู้ว่า ปลอดเหล้า บุหรี่ 100% ตามกฎหมาย ไม่ว่าจะเป็นการติดป้ายประกาศตามจุดต่างๆ การเดินเท้าแจกเอกสารสร้างความเข้าใจ และประชาสัมพันธ์บนเวทีต่างๆ โดยทีมประชาคมกับเหล่ากาชาดร่วมกันรับผิดชอบงานประชาสัมพันธ์เหล่านี้

จากนั้น พอคืนที่ 6 เป็นต้นไปก็จะเอาจริง มีชุดเคลื่อนที่ ประกอบด้วยเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เจ้าหน้าที่ตำรวจ เจ้าหน้าที่ปกครอง และเครือข่ายเยาวชน ลงพื้นที่ตรวจ เตือน ตรวจจับ และปรับเงินกรณีละ 300 บาท สำหรับผู้ที่ฝ่าฝืน

ทั้งนี้ นายวรวุฒิ บอกว่า ผลจากการทำงานพบว่า ในส่วนของการปลอดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์นั้นน่าพอใจมาก ตลอด 10 วันมีคนฝ่าฝืนจับปรับไป 1 ราย ซึ่งเป็นการซื้อเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มาจากภายนอกงานแล้วนำมาดื่มในนี้ ส่วนผลการควบคุมไม่ให้สูบบุหรี่นั้นยังมีการจับปรับถึงคืนละ 20-30 รายถือว่ายังสูงอยู่ ส่วนใหญ่เป็นวัยรุ่น และคนต่างถิ่นที่เพิ่งมาเที่ยวงาน แต่ภายในงาน ร้านรวงต่างๆ ที่มาออกร้านนั้นไม่มีการนำเอาสินค้าพวกนี้เข้ามาขายแต่อย่างใด

“ถ้าให้ประเมินผลงานส่วนตัวคิดว่าน่าพอใจ แต่ทางคณะผู้จัดงานต้องมาหารือร่วมกันว่าจะต้องมีการปรับปรุงเพื่อให้การจัดงานสารทเดือนสิบในปีถัดไป ให้ปลอดปัจจัยเสี่ยงให้ได้อย่างแท้จริง ซึ่งส่วนตัวมองว่าสิ่งที่น่าจะปรับปรุงคือเรื่องการสื่อสารประชาสัมพันธ์ ป้ายโฆษณาต่างๆ จะต้องทำให้ชัดเจน รวมถึงเรื่องของการสื่อสารการแจ้งคำเตือนและการปรับ”นายวรวุฒิ กล่าว

ด้าน นายพิสันต์ เพชราภรณ์ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครศรีธรรมราช ระบุว่า เหล้า บุหรี่ ถือเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของทั้งผู้ดื่ม ผู้สูบและคนรอบข้างได้ ก่อโรคหลายๆ อย่าง ตลอดจนทำให้พฤติกรรมเปลี่ยนแปลงเป็นปัจจัยตัวกระตุ้นให้เกิดการทะเลาะวิวาท และอุบัติเหตุได้ ดังนั้น สสจ. นครศรีธรรมราช จึงร่วมกับภาคีเครือข่ายงดเหล้า และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทุ่มสุดตัวในการรณรงค์ ป้องกัน ออกตรวจไม่ให้มีการดื่มเหล้า สูบบุหรี่ภายในงานอย่างแข็งขัน ตลอด 10 วัน 10 คืน ที่ผ่านมา แม้ว่าบางช่วงอาจจะมีฝนตกลงมา

ซึ่งทุกๆ คืนก็ยังพบว่ามีคนกระทำผิดเหมือนเดิม คือการสูบบุหรี่ในที่ห้ามสูบ ได้ส่งปรับตามกฎหมายคืนละประมาณ 20 ราย ที่เป็นเช่นนี้เพราะถึงแม้ภายในงานไม่มีการจำหน่ายแน่นอน แต่คนที่เข้ามา และสูบบุหรี่นั้นสามารถทำได้ง่าย แค่ไปแอบสูบตามรั้ว ตามที่ไกลๆ ไม่ค่อยพบกรณีเดินสูบทั่วงาน โดยคนที่ยังมีการฝ่าฝืนสูบบุหรี่อยู่นั้น ส่วนใหญ่เป็นวัยรุ่น ก็จะตามตัวค่อนข้างจะยาก เพราะบุหรี่สูบแล้วทิ้งง่าย กว่าทีมจะเข้าไปถึงตัว เขาก็หนีไปแล้ว ดังนั้นคิดว่า การจะทำเรื่องนี้ให้สำเร็จได้ก็ต้องอยู่ที่สำนึกส่วนตัวของแต่ละคนด้วยเจ้าหน้าที่มีการโฆษณาประชาสัมพันธ์ไปหมดแล้ว จับจริง ปรับจริงก็ยังมีคนฝ่าฝืน

อย่างไรก็ตาม ถ้าประเมินตามจำนวนคนที่มาท่องเที่ยวคืนละหลายพันคน กับพื้นที่ในการจัดงานค่อนข้างกว้าง มีหลายเวที อาจจะค่อนข้างควบคุมยาก แต่ในจำนวนที่จับปรับได้ เมื่อเทียบกับสถานการณ์ก่อนหน้านี้ ถือว่าไม่ได้มากเหมือนกับการจัดกิจกรรมเมื่อก่อน

“กว่าจะทำให้มีงานหรือกิจกรรมต่างๆ ปลอดเหล้าได้ 100% นั้น ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ต้องมีกระบวนการรณรงค์ ให้ความรู้ถึงพิษภัยของอบายมุข กันมานาน และสม่ำเสมอ โดยภาครัฐ ร่วมกับภาคประชาสังคม ภาคเอกชน ทุกฝ่ายที่ต้องเห็นความสำคัญร่วมกัน และร่วมมือดำเนินการ แล้วใช้กิจกรรมงานบุญประเพณี หรือกิจกรรมต่างๆ ของคนในพื้นที่เป็นตัวกลางในการสื่อสาร ตั้งแต่ประเพณีสารทเดือนสิบ งานชักพระ ลอยกระทง และกิจกรรมอื่นๆ อย่างปีใหม่ สงกรานต์ ซึ่งเป็นเทศกาลแห่งการเฉลิมฉลอง ก็ยังสามารถใช้เป็นกิจกรรมในการสื่อสารได้ แน่นอนว่า งานสารทเดือนสิบครั้งนี้ ทางเครือข่ายองค์กรงดเหล้า สรรพสามิต ตำรวจ พนักงานควบคุมความประพฤตินักเรียนนักศึกษา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องมาคุยถอดบทเรียนกันดูว่ากิจกรรมต่อไปจะเอายังไงกันดี” นายพิสันต์ กล่าวทิ้งท้าย

การรณรงค์ ลด ละ เลิก ปัจจัยเสี่ยง “เครื่องดื่มแอลกอฮอล์” และ “บุหรี่” เป็นเรื่องที่ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ก้าวทันกับยุคโซเชียลมีเดียที่ทำให้การสื่อสารง่ายเพียงปลายนิ้ว นั่นหมายความว่าเป็นช่องทางหนึ่งที่ทำให้สามารถเข้าถึงตัวเด็ก และเยาวชนได้ง่าย และเร็วมาก หากฝ่ายปฏิบัติงานแผ่ว หรือตามไม่ทัน จะมีลูกหลานตกเป็นเหยื่อของอบายมุขได้ง่าย และง่ายมากที่จะนำไปสู่การใช้สารเสพติดชนิดที่รุนแรงกว่านี้ และเสี่ยงก็เกิดภัยสุขภาพ ภัยทางสังคมดังที่ได้เห็นในปัจจุบัน

“การทำบุญเดือนสิบ ชาวบ้านจะมีการจัดสำรับไปทำบุญที่วัดเรียกว่า “จัดหฺมฺรับ” โดยต้องมีขนม5 อย่างเป็นส่วนประกอบที่ขาดไม่ได้ คือ 1.ขนมพองเป็นสัญลักษณ์แทนแพสำหรับผู้ล่วงลับใช้ล่องข้ามห้วงมหรรณพ 2.ขนมลา แทนเครื่องนุ่งห่มแพรพรรณ 3.ขนมกง หรือ ขนมไข่ปลา แทนเครื่องประดับ 4.ขนมดีซำ แทนเงินเบี้ยสำหรับใช้สอย 5.ขนมบ้า แทนสะบ้าใช้เล่นในงานเทศกาลสงกรานต์ ส่วนขนมชนิดที่ 6 ซึ่งคนเฒ่าคนแก่บางคนบอกว่าจำเป็นต้องมีคือ ขนมลาลอยมัน ใช้แทนฟูกหมอน”

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/686195

สกู๊ปพิเศษ : ‘เลี้ยงผึ้ง’ร้อยเชื่อมชุมชน ‘อาชีพเสริม’วิถีธรรมชาติ

วันพฤหัสบดี ที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

“ความเชื่อของเราก็คือว่า คำว่าชุมชนมันจะเป็นฐานที่นำมาสู่การประกอบอาชีพหลายๆ เรื่องที่โดยระบบมันไม่ค่อยให้คุณค่า เพราะการศึกษาที่เป็นอยู่ก็คือเราส่งลูกไปเรียนการศึกษาขั้นพื้นฐานแล้วไปเรียนเพื่อประกอบอาชีพ แล้วก็นำไปสู่การหารายได้ การสร้างอาชีพตัวเอง แต่พอเด็กผ่านระบบการศึกษาไปถึงระดับอุดมศึกษา น้อยคนนักที่กลับมาสู่ฐานชุมชน ซึ่ง ณ วันนี้ ตัวฐานชุมชนที่เป็นแหล่งอาหาร เป็นยารักษาโรค เป็นแหล่งน้ำ

เขาเรียกว่าโลกยังต้องการสิ่งเหล่านี้อยู่ แต่ทุกคนกำลังเป็นการศึกษาที่วิ่งไปหาเงิน แล้วพ่อแม่ผู้ปกครองที่อยู่ในชุมชนก็คิดว่าจะส่งลูกเรียนไปเป็นแบบนี้เพื่อหลีกหนีความเป็นวิถีของตนเอง สิ่งที่เราเชื่อคือโครงการพัฒนาอาชีพโดยใช้ชุมชนเป็นฐานเราจะมาดูฐานชุมชนเหล่านี้เพื่อยกระดับ ซึ่งสิ่งเหล่านี้มันก็เป็นความรู้ทางวิชาการที่ในระบบการศึกษาเขากำลังเรียนรู้อยู่ แต่ว่าเขายังไปไม่ถึง”

สมพงษ์ หลีเคราะห์ หัวหน้าภาคใต้ โครงการพัฒนาอาชีพโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน กล่าวกับคณะสื่อมวลชนและคณะทำงานของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ซึ่งลงพื้นที่เยี่ยมชม “เครือข่ายคนเลี้ยงผึ้ง อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี” ตามโปรแกรมศึกษาดูงาน จ.สุราษฎร์ธานี และ จ.นครศรีธรรมราช ช่วงปลายเดือน ก.ย.-ต้นเดือน ต.ค. 2565 ที่ผ่านมา ถึงความพยายามของชุมชนในการจัดการศึกษาโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เพื่อให้เกิดการสร้างอาชีพและใช้ชีวิตอยู่กับธรรมชาติได้

ซึ่งโครงการพัฒนาอาชีพโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน มีหลักคิดสำคัญคือ “เอาฐานชีวิตเป็นตัวตั้ง” สมพงษ์ ขยายความในส่วนนี้ว่า คนเราวันหนึ่งมีเวลา 24 ชั่วโมง ใน 1 ปีหรือ 365 วัน จะมีเวลาทั้งสิ้น 8,760 ชั่วโมง แต่การศึกษาในโรงเรียนหากเป็นชั้นประถมจะอยู่ที่ประมาณ 800-1,000 ชั่วโมง ส่วนชั้นมัธยมจะอยู่ที่ 1,200 ชั่วโมง จึงเกิดเป็นคำถามว่าเวลาที่เหลืออีกกว่า 7,000 ชั่วโมงเหตุใดจึงไม่นำมาจัดการเรียนรู้ โดยมีพ่อแม่ทำหน้าที่เป็นครู มีชุมชนให้การสนับสนุน และตัวผู้เรียนเองที่ต้องสร้างแรงบันดาลใจขึ้นจากความชอบของตนเอง

สำหรับเครือข่ายคนเลี้ยงผึ้ง อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานีนั้น สง่า ทองคำ คณะทำงานเครือข่ายฯ เล่าว่า จุดเริ่มต้นมาจากการวิเคราะห์ “ทุนชุมชน” 4 ด้าน ประกอบด้วย1.คน ชาว อ.วิภาวดี จ.สุราษฎร์ธานี ไม่รอให้คนอื่นมาช่วย แต่จะเริ่มช่วยตนเองก่อน 2.เศรษฐกิจ มีกลุ่มอาชีพเสริม 3.ทรัพยากร สภาพธรรมชาติที่มีสามารถบริหารจัดการเพื่อการท่องเที่ยวได้ และ 4.สังคม เป็นเรื่องของการดูแลช่วยเหลือกัน

ไอรดา ม่วงพานิช ผู้บริหารโครงการเครือข่ายคนเลี้ยงผึ้ง อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี กล่าวว่า การทำงานในพื้นที่เป็นความร่วมมือกันทุกฝ่ายทั้งท้องที่ ท้องถิ่น พัฒนาชุมชน กศน. และอีกหลายองค์กรในชุมชน จุดประสงค์เพื่อพัฒนากลุ่มเป้าหมาย ภายใต้โจทย์ “จะลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคได้อย่างไร?” โดยดำเนินโครงการมาแล้ว 3 ปี

วิทยา โสมะเกิด กำนันตำบลตะกุกใต้ อ.วิภาวดี จ.สุราษฎร์ธานี กล่าวว่า อ.วิภาวดี จ.สุราษฎร์ธานี เป็นพื้นที่การเกษตร และเป็นพื้นที่ที่คนในชุมชนอยู่อย่างสามัคคี ภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มมีแม่น้ำคลองยันไหลผ่าน เปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่หล่อเลี้ยงทั้งสวนยาง สวนปาล์ม สวนผลไม้ต่อมาแกนนำในชุมชนได้คิดกันว่าจะทำอะไรเป็นอาชีพเสริม จนมาได้ข้อสรุปกันที่การเลี้ยงผึ้ง

โกมล กุลวงศ์ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 12 ต.ตะกุกใต้ อ.วิภาวดี จ.สุราษฎร์ธานี เล่าว่า โครงการเลี้ยงผึ้งในพื้นที่ อ.วิภาวดี จ.สุราษฎร์ธานี ดำเนินการในพื้นที่การเกษตรที่ไม่ใช้สารเคมีเพราะจะเป็นอันตรายต่อผึ้ง หลังพูดคุยกับหนึ่งในแกนนำก็เริ่มทดลองเลี้ยงบ้าง โดยเป็นการเลี้ยงในกล่องจำนวน 7 กล่อง สร้างรายได้ประมาณ 1 หมื่นบาท จึงคิดว่าจะทำอย่างไรให้เกิดการเลี้ยงผึ้งกันอย่างแพร่หลายในหมู่บ้าน

“บังเอิญไปเจอน้องไอรดา พี่สง่า คณะของ กสศ. ก็คุยเรื่องการส่งเสริม แล้วก็ลงมาช่วย ขยายจากหมู่ของผม ขยายไปหมู่ 1 หมู่ 2 หมู่ 3 ตอนนี้ขยายไปทั้งอำเภอ ลามไปยัง อ.ท่าฉาง อีก 1 ตำบล แล้วก็รู้สึกว่าผลตอบรับดีมาก ในเมื่อผลตอบรับดี เราจะทำอย่างไรให้เด็กและเยาวชนที่ขาดโอกาสทางการศึกษา ผมก็ปรึกษากับน้อง วิภาวดีมี กศน. การศึกษานอกระบบ เราก็เข้าไปคุยกับอาจารย์ที่ กสศ. คุยกับพัฒนาชุมชนของอำเภอ ให้ชักชวนน้องๆ เข้ามาศึกษา” ผู้ใหญ่โกมล ระบุ

สมคิด แก้วทิพย์ ผู้จัดการโครงการหนุนเสริมวิชาการและการจัดการความรู้สำหรับการพัฒนาทักษะเยาวชนและแรงงานนอกระบบ กล่าวว่า ความเหลื่อมล้ำเป็นงานที่ยากมากของประเทศไทย โจทย์ใหญ่คือการให้ทุกคนเรียนรู้และสามารถดูแลตนเองได้ ส่วนโจทย์ระยะยาวคือทำอย่างไรทุกคนจะเป็นผู้ที่เรียนรู้ตลอดชีวิต ขยายสู่ครอบครัวและชุมชนแห่งการเรียนรู้ขณะที่หน่วยงานต่างๆ มีโจทย์ว่าจะทำงานร่วมกันได้อย่างไร

“คำว่าบูรณาการมันอยู่ในห้องประชุมมานาน วันนี้ผมมาเห็นตัวแบบของการบูรณาการ เป็นตัวแบบของชีวิตชุมชนที่ลุกขึ้นมาจัดการการเรียนรู้ของตัวเองได้อย่างลงตัว แล้วมันมีชีวิตชีวา ที่ก้าวหน้ามากที่สุดก็คือการเห็นพื้นที่การเรียนรู้ทั้งที่กายภาพอย่างนี้ แล้วที่สำคัญ ที่อื่นที่ทำได้ไม่ค่อยเด่นเท่าที่นี่คือมิติเรื่องสภาองค์กรชุมชน สภาที่เป็นพื้นที่พูดคุย พื้นที่ปรึกษาหารือ พื้นที่นโยบาย น้อยมากที่จะทำได้ดี เดิมทีผมก็คิดว่าแนวคิดสภาองค์กรชุมชนมันล่องลอยไม่สำเร็จ แต่พอมาเห็นที่นี่ผมก็มีคำตอบว่าเขาทำได้ดี

เงื่อนไขอะไรทำให้ที่นี่ทำได้สำเร็จ ผมคิดว่าเครื่องมือการเรียนรู้ร่วมกัน และได้ลองทำ ทำแล้วก็ทบทวนไป แล้วทำมาหลายปีด้วย ปรากฏว่าทำไปๆ เดิมทีใช้ผึ้งเป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ ตอนนี้ชุมชนที่นี่มีวิธีคิดแบบผึ้งไปแล้ว นั่นหมายถึงถ้าผึ้งจะอยู่รอดก็ต้องร่วมกันสร้างรวงรัง สะสมสิ่งเล็กสิ่งน้อยจากสิ่งที่ไม่มีค่าให้เป็นมีค่า และเป็นพื้นที่ที่สามารถยึดเหนี่ยว ดึงดูดเอาคนลูกหลาน เอามาทำงานร่วมกัน” สมคิด กล่าว

เพราะการศึกษาไม่ได้ถูกกำหนดตายตัวว่าจะต้องจัดในสถานศึกษาอย่างโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัยเท่านั้น แต่ยังมีการศึกษาทางเลือกโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน กลับมาที่ สมพงษ์ ได้ให้ความเห็นเพิ่มเติมเกี่ยวกับบทบาทของสถานศึกษาไว้ว่า “สถานศึกษาควรออกแบบวิธีการวัดประเมินโดยเชื่อมโยงการศึกษาจากฐานชุมชนเข้ากับกลุ่มสาระการเรียนรู้”(เช่น การพูด การเขียน การนำเสนอ อยู่ในวิชาภาษาไทย) โดยยังมีทักษะอื่นๆ เช่น การคิดคำนวณ การทำงานเป็นทีม ฯลฯ และสุดท้ายคือ “ทัศนคติ (Attitude)” ซึ่งทำให้พฤติกรรมของผู้เรียนค่อยๆ เปลี่ยนไป

“คนไม่เคยกินผักถามว่าอนาคตสุขภาพแบบไหน?แต่ถ้าเขาหันมาปลูกผักแล้วก็เรียนรู้แบบนี้ เขาก็กินผักมันเป็นการสร้างเสริมสุขภาพโดยที่ไม่ต้องใช้ยาในอนาคต”สมพงษ์ ยกตัวอย่างทิ้งท้าย

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/685278

สกู๊ปพิเศษ : แพทย์ยกข้อมูล‘WHO-องค์กรสุขภาพทั่วโลก’ยืนยัน เด็กสูบ‘บุหรี่ไฟฟ้า’เสี่ยงติด‘บุหรี่ธรรมดา’เพิ่มขึ้น

วันอาทิตย์ ที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

เป็นคำถามที่มีการถกเถียงกันว่า การหันมาสูบ“บุหรี่ไฟฟ้า”จะช่วยให้เลิก“บุหรี่ธรรมดา”ได้จริงหรือไม่?

โดยเมื่อไม่นานมานี้ ฝ่ายสนับสนุนบุหรี่ไฟฟ้าอ้างว่า ไม่มีหลักฐานที่เชื่อถือได้มากพอว่า บุหรี่ไฟฟ้าเป็นประตูไปสู่การสูบบุหรี่ และการใช้บุหรี่ไฟฟ้ายังมีอันตรายน้อยกว่าการสูบบุหรี่อย่างมาก

รศ.ดร.พญ.เริงฤดี ปธานวนิช ภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ได้ออกมาตอบโต้ข้อมูลดังกล่าวว่า เรื่องนี้ ทางองค์การอนามัยโลก(WHO) ได้สรุปในรายงาน WHO Report On The Global Tobacco Epidemic 2021 ว่า เด็กและเยาวชนที่สูบบุหรี่ไฟฟ้ามีแนวโน้มจะสูบบุหรี่ธรรมดาเพิ่มขึ้น 2 เท่า ซึ่งไม่เพียงแต่องค์การอนามัยโลกเท่านั้น แต่ยังมีอีกหลายองค์กรที่ทำงานด้านสุขภาพทั่วโลก สรุปตรงกันในประเด็นนี้ เช่น มหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลียและกระทรวงสาธารณสุขออสเตรเลียที่สรุปว่า เด็กและเยาวชนที่สูบบุหรี่ไฟฟ้ามีแนวโน้มจะสูบบุหรี่ธรรมดาเพิ่มขึ้น 3 เท่า หรือองค์กรแพทย์เพื่อแคนาดาปลอดบุหรี่ สรุปว่า เด็กและเยาวชนที่สูบบุหรี่ไฟฟ้ามีแนวโน้มจะสูบบุหรี่ธรรมดาเพิ่มขึ้น 3-4 เท่า

นอกจากนี้ คณะกรรมาธิการยุโรปด้านสุขภาพ สิ่งแวดล้อมและโรคอุบัติใหม่ สมาคมกุมารแพทย์แห่งยุโรป สมาคมแพทย์โรคระบบทางเดินหายใจยุโรป สหพันธ์โรควัณโรคและโรคปอดนานาชาติ ต่างก็เห็นว่า การสูบบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กจะนำไปสู่การเสพติดนิโคตินระยะยาว ซึ่งล้วนสอดคล้องกับงานวิจัยที่ใช้ข้อมูลของประเทศไทยที่สรุปว่า เด็กที่สูบบุหรี่ไฟฟ้ามีแนวโน้มที่จะสูบบุหรี่ธรรมดาเพิ่ม 5 เท่า ตามที่เสนอข่าวไปก่อนหน้านี้

รศ.ดร.พญ.เริงฤดี กล่าวต่อว่า สิ่งที่น่าเป็นกังวลเรื่องบุหรี่ไฟฟ้า คือผลกระทบต่อเด็กและเยาวชน ซึ่งคำว่า บุหรี่ไฟฟ้าเป็นประตูสู่การสูบบุหรี่ หรือ gateway effects แท้จริงมีความหมายใน 2 แง่มุม คือ 1. เด็กที่สูบบุหรี่ไฟฟ้ามีแนวโน้มจะไปสูบบุหรี่ธรรมดาเพิ่มขึ้นรวมทั้งการเสพติดนิโคตินในระยะยาว ตามที่มีงานวิจัยจากหลายๆ ประเทศและองค์กรสุขภาพระหว่างประเทศสรุปตรงกันตามที่กล่าวไปแล้ว

2. มีรายงานวิจัยที่ยืนยันว่า เด็กส่วนใหญ่ถึง 3 ใน 4 ที่เข้ามาสูบบุหรี่ไฟฟ้า ไม่ใช่เด็กกลุ่มเสี่ยงที่จะสูบบุหรี่ธรรมดา หรือกล่าวง่ายๆ คือเด็กกลุ่มนี้หากไม่มีบุหรี่ไฟฟ้า อาจจะไม่ได้เข้ามาสู่วงจรการเสพติดบุหรี่เลย แสดงให้เห็นว่าบุหรี่ไฟฟ้าเป็นประตูนำเด็กที่ไม่ใช่กลุ่มเสี่ยงเข้ามาสู่การสูบบุหรี่และเสพติดนิโคติน ซึ่งอันนี้เป็นสิ่งที่น่ากลัวกว่าเพราะเป็นสิ่งแสดงว่าบุหรี่ไฟฟ้าขยายกลุ่มเด็กและเยาวชนที่เสพติดนิโคตินให้กว้างมากขึ้น

ส่วนที่กลุ่มสนับสนุนบุหรี่ไฟฟ้ามักอ้างว่า หากบุหรี่ไฟฟ้าทำให้เด็กสูบบุหรี่ธรรมดาเพิ่มขึ้นจริงทำไมอัตราสูบบุหรี่ธรรมดาในต่างประเทศ เช่น อังกฤษ หรือสหรัฐอเมริกา ไม่เพิ่มขึ้น เรื่องนี้ รศ.ดร.พญ.เริงฤดี อธิบายว่า อัตราสูบบุหรี่ในระดับประชากรมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องหลายด้าน โดยเฉพาะมาตรการควบคุมยาสูบด้านอื่นๆ เช่น ภาษียาสูบ เขตปลอดบุหรี่ ห้ามโฆษณาบุหรี่ ฯลฯ

ส่วนการสูบบุหรี่ไฟฟ้าส่งผลให้เด็กและเยาวชนสูบบุหรี่เพิ่มขึ้นเป็นผลในระดับบุคคล จึงไม่อาจนำไปเปรียบเทียบกับผลรวมของอัตราการสูบบุหรี่ธรรมดาในระดับประชากรได้ตรงๆ เพราะต้องพิจารณารวมกับมาตรการอื่นๆ ที่จะส่งผลกระทบต่อภาพรวมการสูบบุหรี่ในระดับประชากรด้วย แต่มีข้อสังเกตว่า อัตราการลดลงของการสูบบุหรี่ธรรมดาของเด็กและเยาวชนในต่างประเทศนั้นมีมานานตั้งแต่ก่อนมีบุหรี่ไฟฟ้า แต่ปัจจุบันหลังจากมีการระบาดของบุหรี่ไฟฟ้า อัตราการสูบบุหรี่ธรรมดาในเด็กกลับลดลงน้อยกว่าก่อนที่จะมีบุหรี่ไฟฟ้าด้วยซ้ำ

ผศ.ดร.นพ.วิชช์ เกษมทรัพย์ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า ประเด็นอัตราการสูบบุหรี่ในระดับประชากรนี้มีนักวิจัยจากสหรัฐอเมริกาได้ทำการศึกษาพบว่า ตั้งแต่มีการระบาดของบุหรี่ไฟฟ้า อัตราการสูบบุหรี่ธรรมดาในเด็กและเยาวชนลดลงน้อยกว่าก่อนการระบาดของบุหรี่ไฟฟ้า โดยอัตราการลดลงของการสูบบุหรี่ธรรมดาในเด็กและเยาวชนก่อนมีบุหรี่ไฟฟ้า (พ.ศ.2545-2556) ลดลงเฉลี่ยปีละ 0.75% แต่ตั้งแต่บุหรี่ไฟฟ้าเริ่มระบาด (พ.ศ.2558-2562) อัตราการสูบบุหรี่ธรรมดาในเด็กและเยาวชนลดลงเพียงปีละ 0.37% ซึ่งหากคำนวณเป็นตัวเลขอาจจะกล่าวได้ว่าการระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในสหรัฐอเมริกาเป็นเวลา 4 ปี ทำให้เด็กและเยาวชนสูบบุหรี่ธรรมดาเพิ่มถึง 1.66 ล้านคน สะท้อนให้เห็นชัดเจนว่าบุหรี่ไฟฟ้าทำให้เด็กและเยาวชนติดบุหรี่เพิ่มขึ้นจริง เป็นสิ่งที่สนับสนุนสมมุติฐานของ gateway effects ของบุหรี่ไฟฟ้าในข้อมูลระดับประชากรด้วย

“ส่วนที่กลุ่มสนับสนุนบุหรี่ไฟฟ้าอ้างว่า บุหรี่ไฟฟ้าเป็นอันตรายน้อยกว่าบุหรี่ธรรมดาอย่างมากนั้นก็เป็นคำกล่าวที่เลื่อนลอย ไม่มีหลักฐานยืนยัน แม้แต่องค์การอาหารและยาสหรัฐอเมริกาหรือเอฟดีเอ ยังเคยออกมาเตือนบริษัทบุหรี่ไม่ให้นำไปอ้างว่า บุหรี่ไฟฟ้ามีอันตรายน้อยกว่า ซึ่งปัจจุบันมีงานวิจัยใหม่ๆออกมาเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เกี่ยวกับอันตรายของบุหรี่ไฟฟ้าต่อสุขภาพเช่น เพิ่มความเสี่ยงเกิดโรคหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันโรคหลอดเลือดสมอง โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหอบหืด และโรคมะเร็ง เป็นต้น ที่สำคัญคือบุหรี่ไฟฟ้าส่งผลกระทบอย่างมากต่อเด็กและเยาวชนที่สมองยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้ประสิทธิภาพการทำงานของสมองลดลง นอกจากนี้ควันบุหรี่ไฟฟ้ามือสองมีผลต่อพัฒนาการด้านสมองของทารกในครรภ์อีกด้วย” ผศ.ดร.นพ.วิชช์ กล่าว

ผศ.ดร.นพ.วิชช์ เกษมทรัพย์

รศ.ดร.พญ.เริงฤดี กล่าวเพิ่มเติมว่า ผลกระทบทางสุขภาพที่ทั่วโลกกำลังเป็นห่วงกันตอนนี้คือผลกระทบต่อเด็กและเยาวชน เพราะปฏิเสธไม่ได้เลยว่า เด็กและเยาวชนเป็นเป้าหมายที่สำคัญของบริษัทบุหรี่ไฟฟ้า ซึ่งจะเห็นได้จากอัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าสูงที่สุดในกลุ่มเด็กและเยาวชนในทุกประเทศทั่วโลก เช่น ปี 2020 สหรัฐอเมริกาอัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กมัธยมสูงถึง 19.6% แต่อัตราการสูบบุหรี่ในผู้ใหญ่มีเพียง 5.1% ส่วนการสำรวจของไทยโดยสำนักงานสถิติแห่งชาติก็สอดคล้องกันคือกลุ่มอายุที่สูบบุหรี่ไฟฟ้ามากที่สุดคืออายุ 15-19 ปี

นอกจากนี้การที่บุหรี่ไฟฟ้าผลิตน้ำยากลิ่นรสชาติต่างๆ กว่า 16,000 กลิ่น ซึ่งส่วนใหญ่ล้วนแต่เป็นกลิ่นสำหรับเด็กและเยาวชน เช่น กลิ่นขนม กลิ่นผลไม้หรือกลิ่นน้ำอัดลมรสชาติต่างๆ ประกอบกับการออกแบบผลิตภัณฑ์ที่เป็นรูปการ์ตูนสิ่งเหล่านี้ย้อนแย้งกับสิ่งที่บริษัทบุหรี่ไฟฟ้าอ้างว่าต้องการขายให้เฉพาะผู้ใหญ่ที่ต้องการเลิกบุหรี่เท่านั้น

รศ.ดร.พญ.เริงฤดี ปธานวนิช

ปัจจุบันมีกลุ่มสนับสนุนบุหรี่ไฟฟ้าในประเทศไทยกำลังเคลื่อนไหวอย่างหนัก วิ่งเต้นกับผู้กำหนดนโยบายระดับต่างๆ รวมทั้งกรรมาธิการหลายคณะในสภาผู้แทนราษฎร เพื่อให้ประเทศไทยยกเลิกกฎหมายห้ามนำเข้าและจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้า โดยมักอ้างว่าจะสามารถจะควบคุมการเข้าถึงของเด็กและเยาวชนได้ดีกว่า ซึ่งเป็นสิ่งที่เชื่อไม่ได้ อยากให้ดูตัวอย่างในต่างประเทศ เช่น ประเทศอังกฤษ สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย หรือนิวซีแลนด์ จะพบว่า อัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กที่อายุต่ำกว่าที่กฎหมายอนุญาตให้ซื้อบุหรี่ไฟฟ้าได้ ยังเพิ่มสูงอย่างต่อเนื่อง เช่น อังกฤษพบเด็กอายุ 15 ปี มีอัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าสูงถึง 18% โดยเฉพาะเด็กผู้หญิงที่พบมีอัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มสูงขึ้นกว่าเด็กผู้ชาย เพิ่มจาก 10% เป็น 21% ระหว่างปี ค.ศ. 2018-2021

นอกจากนี้ยังพบอีกว่า เด็กที่สูบทั้งบุหรี่ไฟฟ้าและบุหรี่ธรรมดาเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัวจาก 29% เป็น 61% ทั้งที่กฎหมายห้ามจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้าให้เด็กอายุต่ำว่า 18 ปี แม้อังกฤษจะมีมาตรการควบคุมยาสูบดีกว่าและงบประมาณในการควบคุมยาสูบมากกว่าไทยหลายเท่าตัวก็ตาม

“อยากให้สังคมช่วยจับตากลุ่มสนับสนุนบุหรี่ไฟฟ้าที่กำลังเคลื่อนไหวในประเทศไทยถึงความเชื่อมโยงกับบริษัทบุหรี่ข้ามชาติ เพราะพบหลักฐานว่าคนกลุ่มนี้เป็นสมาชิกองค์กรสนับสนุนการใช้นิโคตินนานาชาติที่ได้รับเงินสนับสนุนจากบริษัทบุหรี่ข้ามชาติผ่านมูลนิธิเพื่อโลกปลอดควันบุหรี่อย่างต่อเนื่อง โดยบริษัทบุหรี่
ข้ามชาตินี้เป็นเจ้าของผลิตภัณฑ์บุหรี่ไฟฟ้าหลายยี่ห้อที่วางจำหน่ายในต่างประเทศและต้องการมาเปิดตลาดในประเทศไทย” รศ.ดร.พญ.เริงฤดี กล่าวในตอนท้าย

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/683763

สกู๊ปพิเศษ : เสริมศักยภาพ‘แกนนำครูอาชีวะ’ ร่วมป้องกันปัจจัยเสี่ยง-อบายมุขในสถานศึกษา

วันอาทิตย์ ที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

ถือเป็นอีกหนึ่งโครงการดีๆ ที่สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ สำนักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวิชาชีพ (สอศ.) มูลนิธิรณรงค์หยุดพนัน จัดกิจกรรมอบรมพัฒนาหนุนเสริมศักยภาพครูแกนนำ ภายใต้โครงการพัฒนาเครือข่ายและหนุนเสริมศักยภาพครูและแกนนำนักศึกษาอาชีวศึกษา ป้องกันปัจจัยเสี่ยง (เหล้า บุหรี่) ในสถานศึกษา

โครงการดังกล่าวเกิดขึ้นเพื่อต้องการขับเคลื่อนนโยบายสู่การปฏิบัติและพัฒนากลไกที่เป็นจริง เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงต่อพฤติกรรมที่เป็นปัญหาในนักเรียน นักศึกษาระดับอาชีวศึกษา ขณะนี้โครงการได้สนับสนุนงบประมาณให้กับวิทยาลัยในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา จำนวน 25 แห่ง ได้ดำเนินการจัดกิจกรรมรณรงค์ลดปัจจัยเสี่ยงในสถานศึกษาเป็นที่เรียบร้อย เพื่อให้เกิดบทเรียนและพัฒนาวิทยาลัย แลกเปลี่ยนเรียนรู้และถอดบทเรียนร่วมกัน

ดร.นิติ นาชิต ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวิชาชีพ (สอศ.) กล่าวว่า สถานศึกษาเป็นสถานที่ที่จะผลิตกำลังคนสำคัญของประเทศดังนั้นกิจกรรมต่างๆ ต้องเริ่มต้นจากสถานศึกษา ที่ต้องลงสู่การพัฒนาครูแกนนำว่ามีแนวทางในการพัฒนาลูกศิษย์อย่างไร ซึ่งจะนำไปสู่การทำกิจกรรมของเด็ก เด็กๆ ก็จะมีภูมิคุ้มกันที่จะไปป้องกันตัวเขาเอง รวมถึงขยายผลไปสู่เพื่อนๆ ทำให้นำไปสู่การลดปัจจัยเสี่ยง

ดร.นิติ กล่าวต่อว่า สำหรับการรณรงค์ ลดปัจจัยเสี่ยงในสถานศึกษานั้น ปัจจุบันมีกิจกรรมที่ป้องกันยาเสพติดอยู่แล้ว ซึ่งเราเอามาเชื่อมโยงกับกิจกรรมที่ สสส. ทำโครงการในส่วนนี้ เพื่อทำให้เด็กมีกิจกรรม และได้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อให้เขามีความเข้มแข็ง และมีภูมิคุ้มกัน โดยตอนนี้มีสถานศึกษาทั้งหมด 25 แห่งที่เข้าร่วมโครงการนี้ ซึ่งทั้ง 25 แห่ง อยู่ในโครงการพัฒนาศูนย์ความเป็นเลิศทางการอาชีวศึกษา (Excellent Center) ซึ่งเป็นนโยบายของ น.ส.ตรีนุช เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการให้สถานศึกษาพัฒนาผู้เรียน ซึ่งนอกจากในด้านความสามารถแล้ว ก็อยากให้เป็นคนดีด้วย ซึ่งกิจกรรมช่วยป้องกันเหล้า บุหรี่ ก็จะช่วยเสริมสร้างให้เขาเป็นคนดีด้วยเช่นกัน

ดร.นิติ นาชิต 

“ต้องยอมรับว่าเด็กอาชีวะ เป็นเด็กวัยรุ่น ถ้าหากิจกรรมที่น่าสนใจ และเข้าถึงเขาได้ก็เป็นเรื่องที่ดี ฉะนั้นกิจกรรมที่ร่วมมือกับ สสส. ล้วนแล้วแต่เป็นกิจกรรมที่ทำให้เด็กมีความสนใจ และสอดคล้องกับช่วงวัยของเขา ฉะนั้นกิจกรรมต่างๆ เขาให้ความสนใจ และให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี”ดร.นิติ กล่าว

น.ส.รุ่งอรุณ ลิ้มฬหะภัณ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการควบคุมปัจจัยเสี่ยงทางสังคม สสส. กล่าวว่า สสส. ได้สนับสนุนโครงการพัฒนาเครือข่ายและหนุนเสริมศักยภาพครูและแกนนำนักศึกษาอาชีวศึกษาป้องกันปัจจัยเสี่ยง (เหล้า บุหรี่) ในสถานศึกษามาอย่างต่อเนื่อง เพื่อขยายแนวร่วมในการทำงานเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันเยาวชนให้รู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยง เหล้า บุหรี่ ที่เป็นต้นเหตุต่อเนื่องไปยังปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ เช่น ยาเสพติดรวมถึงปัจจัยเสี่ยงด้านการพนัน ทั้งการสร้างความรู้ความเข้าใจ การช่วยเหลือกลุ่มเสี่ยง กลุ่มเปราะบาง ตลอดจนการร่วมดูแลสิ่งแวดล้อมให้ปลอดจากปัจจัยเสี่ยง โดยมีครู นักเรียน นักศึกษาเข้าร่วมโครงการจำนวนมาก ซึ่งเป็นตัวแทนจากทุกแผนกวิชาเข้าร่วมฝึกฝนทักษะ จนเกิดเป็นแกนนำครู นักเรียน นักศึกษา เพื่อเป็นกำลังสำคัญในการช่วยป้องกันปัจจัยเสี่ยง ส่งผลหลายด้าน ต่อนักเรียน นักศึกษา เช่นผลการเรียนดีขึ้น ลดการเกิดอุบัติเหตุ ลดการบาดเจ็บ การเสียชีวิต จากปัจจัยเสี่ยงต่างๆ

ทั้งนี้ จากรายงานการสำรวจพฤติกรรมการสูบบุหรี่และการดื่มสุราของประชากรไทยปี 2564 โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่าอัตราการสูบบุหรี่ในกลุ่มเยาวชน อายุ 15-24 ปีอยู่ที่ร้อยละ 12.7 ซึ่งลดลงจากปี 2560 (ร้อยละ 15.4) สอดคล้องกับอัตราการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในกลุ่มเยาวชนก็ลดลงเช่นกัน แต่จากสถานการณ์การสูบบุหรี่ไฟฟ้า พบ 78,742 คนสูบบุหรี่ไฟฟ้า โดยมีสัดส่วนเป็นเยาวชน 15-24 ปีมากที่สุด (ร้อยละ 30.5%) ซึ่งกลุ่มเยาวชนควรได้รับข้อมูลที่ถูกต้องเพื่อประกอบการตัดสินใจ

น.ส.รุ่งอรุณ ลิ้มฬหะภัณ

ส่วนสถานการณ์พนัน ประจำปี 2562 โดยศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน พบประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป พบว่าร้อยละ 98.9 เกิดจากการอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีคนรอบข้างเล่นการพนัน โดยมีเยาวชนที่อายุ 15-25 ปี เล่นการพนันจำนวน 4.3 ล้านคนและมีพฤติกรรมเข้าข่ายเป็นปัญหาอยู่ 6 แสนคน จึงควรมีการสร้างภูมิคุ้มกันเยาวชนให้รู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยง

“ครูแกนนำ มีความสำคัญอย่างมากคือเด็กทุกคนเขาอยากรู้อยากลอง แต่เราจะทำอย่างไร ที่จะกล้าเดินเข้าไปหาเด็กเพื่อให้เขาเปิดใจ ต้องกล้าบอก กล้าเตือน ดึงเขาออกมาให้ได้ เราต้องทำให้เขารักตัวเอง แล้วเขาจะเปลี่ยนแปลงตัวเอง เพื่อทำในสิ่งที่ถูกต้อง” อ.นิอร น้ำใจดี วิทยาลัยพณิชยการธนบุรี สะท้อนความรู้สึกผ่านเวทีอบรมเป็นครูแกนนำในโครงการฯ

อ.นิอรกล่าวว่า จากการเข้าอบรมพัฒนาศักยภาพครูแกนนำ ทำให้ปัจจุบันสามารถขยายผลเข้าสู่วิทยาลัย โดยแกนนำ 4 คน จะประชาสัมพันธ์โครงการหน้าเสาธงโดยหาอาสาสมัครห้องละ 4 คน เป็นการอบรมโครงการ TCC เยาวชนรุ่นใหม่ ร่วมแก้ไขปัจจัยเสี่ยง โดยป้องกันปัจจัยเสี่ยงหลักคือ เหล้า และ บุหรี่ ในสถานศึกษา ซึ่งจากแกนนำ 4 คน ได้ขยายผลไปสู่แกนนำอีก 50 คน โดยเป็นตัวแทนจิตอาสาห้องละ1 คน รวมกับครูที่ปรึกษา ทำให้ตอนนี้มีแกนนำหลักเป็นนักศึกษา 50 คน ครูอีก 50 ท่าน

อ.นิอร กล่าวอีกว่า ที่ทำในส่วนนี้ไม่ได้มั่นใจว่าจะทำให้สถานศึกษาปลอด เหล้า บุหรี่ 100% ถามว่าห้ามได้ไหม ก็ห้ามไม่ได้ ฉะนั้น สิ่งที่ทำได้ในระดับแรกคือการสร้างกระแสปลูกจิตสำนึกของเด็ก ให้เขารู้ว่าสิ่งไหนผิด และกล้าปฏิเสธ ซึ่งเราให้แกนนำหลัก 4 คนเล่าจากเพื่อนสู่เพื่อน นำสิ่งดีๆ ไปบอกต่อ กล้าที่จะบอกคุณครู เตือนเพื่อน และกล้าที่จะดึงคนเดินทางเสี่ยงให้กลับมาทางที่ถูก ซึ่งผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นได้แกนนำ เมื่อมีแกนนำนักศึกษาเหล่านี้ก็จะไปเตือนเพื่อนถึงสิ่งที่ไม่ดี อีกอย่างที่เราทำคือการสร้างจิตสำนึกปลุกกระแส ด้วยการประกวดทำคลิปติ๊กต็อก อย่างน้อย 1 ห้อง 1 คลิป ให้สมาชิกในห้องช่วยทำคลิป คิดวิเคราะห์ และรณรงค์ หวังว่าการเริ่มต้นจากสิ่งเล็กๆ จะช่วยขยายผลให้ไปสู่วงกว้างได้

อ.โชติพงศ์ สังข์น้อย

อ.นพรัตน์ เบ้าหล่อ วิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ กล่าวว่า โครงการของวิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ คือ โครงการลด ละ เลิกบุหรี่ในสถานศึกษา ภายใต้โครงการพัฒนาเครือข่ายและหนุนเสริมศักยภาพครูและแกนนำนักศึกษาอาชีวศึกษาป้องกันปัจจัยเสี่ยง (เหล้า บุหรี่)ในสถานศึกษา โดยกิจกรรมหลักๆ ทำเกี่ยวกับสื่อ คลิปวีดีโอ หนังสั้น ลงในติ๊กต็อก รวมทั้ง เฟซบุ๊ค ยูทูบ วัตถุประสงค์ของโครงการคือให้นักศึกษาใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ให้ลด ละ เลิกอบายมุข ตอนแรกตั้งเป้าให้นักศึกษาเข้าร่วมโครงการ 100 คน แต่เมื่อมาพิจารณาดูแล้วอยากให้เด็กได้รับโอกาสและความเสมอภาค จึงให้เด็กทั้งแผนกเข้าร่วมเพื่อให้เด็กรู้โทษ เหล้า บุหรี่

“สิ่งที่เราเริ่มทำโครงการคือ อบรมเรื่องการทำสื่อวีดีโอ ไม่ว่าจะเป็นการเขียนสคริปต์ การตัดต่อวีดีโอ และให้เด็กอัปคลิปผ่านช่องยูทูบของ กสศ. (EEF Tomorrow) โดยทำควบคู่กับการอบรมให้ความรู้ โดยให้หมอจากโรงพยาบาลอำนาจเจริญมาให้ความรู้เกี่ยวกับโทษของบุหรี่ ก่อนให้เด็กจับกลุ่มระดมสมองว่าได้ความรู้อะไรบ้าง และให้เขานำเสนอ พร้อมกับมีเงินรางวัลเป็นกำลังใจให้กับเขา ทั้งนี้อยากให้ สสส.มีโครงการดีๆ แบบนี้ให้เด็กห่างไกลจากยาเสพติด ทั้งเหล้า และ บุหรี่ เพื่อหวังให้เด็กเป็นพลเมืองที่ดีในสังคมต่อไป” อ.นพรัตน์ ระบุ

อ.โชติพงศ์ สังข์น้อย วิทยาลัยเทคนิคถลาง จ.ภูเก็ต กล่าวว่า สิ่งแรกเคยเป็นนักเรียน ปวช.,ปวส. ทำให้รู้บริบทของนักศึกษาดีว่ากลุ่มเพื่อนเป็นสิ่งสำคัญของ
พวกเขา ซึ่งส่วนตัวเคยลองมาทั้ง บุหรี่ และบุหรี่ไฟฟ้า ทำให้รู้ว่าเป็นอันตรายต่อร่างกาย ยิ่งสูบยิ่งดูดยิ่งทำให้เลิกยาก เมื่อมาเป็นครู จึงได้เข้าร่วมอบรมพัฒนาหนุนเสริมศักยภาพครูแกนนำ ร่วมกับทาง สสส. และทางมูลนิธิรณรงค์หยุดพนัน โดยนำนักเรียนแกนนำ 4 คน เข้าร่วมกิจกรรมพร้อมกันนี้ได้เสนอโครงการ TLTC สร้างคนรุ่นใหม่ห่างไกลสิ่งเสพติด บุหรี่ เหล้า ในสถานศึกษา จุดเริ่มต้นเรามีแกนนำแค่4 คนที่เข้าร่วมโครงการ ก่อนเริ่มขยายผลไปสู่นักเรียนคนอื่นๆ ภายในวิทยาลัย

อ.นพรัตน์ เบ้าหล่อ

“วัตถุประสงค์ของเราคือให้นักเรียนมีความรู้ และลด ละ เลิก บุหรี่ สุรา โดยเราจะสร้างนักเรียนแกนนำทุกแผนก ให้ขยายผลไปสู่แผนกของตนเอง ซึ่งมีเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ถึงวิธีแก้ปัญหาเหล้า บุหรี่ ภายในวิทยาลัยอย่างไร เพื่อให้เพื่อนในโรงเรียนลด ละ เลิก ให้ได้ ซึ่งเป้าหมายต่อไปของเราคือสร้างแกนนำภายในแผนกให้มากขึ้น เพื่อนช่วยกันสอดส่องดูแลไม่ให้นักเรียนสูบบุหรี่ หรือ ดื่มสุราในวิทยาลัย รวมทั้งการทำสื่อ ทำคลิปให้นักเรียนรู้ถึงโทษของสิ่งเสพติด” อ.โชติพงศ์กล่าว

ขณะที่ อ.อนุวัต ราชสมบัติ วิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงราย กล่าวว่า เนื่องจากเป็นครูกิจกรรมนักเรียน-นักศึกษา ทำให้มีโอกาสทำกิจกรรมกับนักเรียน นักศึกษาเป็นประจำ ทำให้รู้และเข้าใจว่านักเรียนอาชีวะเป็นอย่างไร โดยวิทยาลัยของเรามีนักเรียนประมาณ 3,200 คน และหลังจากได้เข้าร่วมอบรมครูแกนนำ ได้นำความรู้มาสานต่อในวิทยาลัย โดยเริ่มจากประกาศเจตนารมณ์ให้ครู นักเรียน นักศึกษาในวิทยาลัยทุกคนเข้าร่วมกิจกรรมในวันงดสูบบุหรี่โลก พร้อมกับออกแบบป้ายรณรงค์ถึงโทษและพิษภัยของสิ่งเสพติดโดยให้นักเรียนทุกคนมีส่วนร่วม พร้อมจัดทำโมเดลรณรงค์ รวมถึงการจัดการแข่งขันฟุตซอล ซึ่งหวังให้นักเรียนตระหนักถึงโทษของยาเสพติด

ทั้งนี้ โครงการทั้งหมดที่จัดขึ้นมาต้องขอขอบคุณ สสส. มูลนิธิรณรงค์หยุดพนัน ที่สนับสนุนงบประมาณที่เป็นประโยชน์ต่อการดำเนินการในเรื่องนี้เป็นอย่างดี

อ.นิอร น้ำใจดี 

อ.อนุวัต ราชสมบัติ 

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/682227

สกู๊ปพิเศษ : สนทนาเตรียมตัวก่อนตาย ใช้สิทธิ Living will ต้องรู้อะไรบ้าง

วันอาทิตย์ ที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2565, 06.00 น.

นับเป็นเวลานานที่ประเทศไทยได้รับรอง “สิทธิแสดงเจตนาที่จะรับหรือไม่รับการรักษาที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดความตายในวาระสุดท้ายของชีวิต” หรือ “Living will” ที่กำหนดไว้ในมาตรา 12 พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ซึ่งไม่ใช่การปฏิเสธการรักษา แต่เป็นการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative care) เพื่อลดอาการเจ็บปวด ไม่สุขสบาย เพื่อการจากโลกนี้ไปอย่างสงบ โดยปัจจุบัน พบว่าคนในสังคมให้ความสนใจเรื่องนี้มากขึ้นเพื่อเตรียมตัวเอาไว้ แต่ยังไม่รู้ว่าจะมีขั้นตอน หรือต้องทำอะไรบ้าง “สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ หรือ สช.” จึงได้จัดเสวนา “ต้องรู้อะไรบ้างเมื่อต้องรับมือกับความตาย”

นายสุทธิพงษ์ วสุโสภาพล รองเลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ กล่าวว่า Living will คือ หนังสือแสดงเจตนาที่จะจากไปตามธรรมชาติด้วยดีหรือการตายดี ตามมาตรา 12 ของ พ.ร.บ. สุขภาพแห่งชาติ ซึ่งเป็นกฎหมายที่ช่วยในการวางแผนชีวิต ในหลายๆ ประเทศก็มีกฎหมายดังกล่าว ซึ่งสาระสำคัญคือ การรับรองสิทธิของบุคคลในการทำหนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์รับบริการสาธารณสุขที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิตตน ซึ่งผู้ป่วยสามารถทำหนังสือเพื่อบันทึกเจตนาที่จะรับการรักษาที่ตนเองต้องการในวาระสุดท้ายของชีวิตได้ ซึ่งการรับรองดังกล่าวเป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวงสาธารณสุข โดยคุ้มครองผู้ประกอบวิชาชีพด้านสาธารณสุขที่ได้ปฏิบัติตามเจตนาของบุคคลที่ได้ทำหนังสือแสดงไว้

“หนังสือแสดงเจตนา เป็นเครื่องมือในการสื่อสารระหว่างผู้ป่วยญาติ และผู้ให้การรักษา เมื่อบุคคลคนนั้นไม่สามารถสื่อสารแล้ว และไม่สามารถรักษาได้อีก”

พญ.นิษฐา เอื้ออารีมิตร

ปัจจุบัน โครงสร้างประชากรของประเทศไทยเปลี่ยนแปลงเข้าสู่สังคมสูงวัย ประชาชนเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังและโรคที่คุกคามชีวิตมากขึ้น ในขณะที่เทคโนโลยีทางการแพทย์ก็ทันสมัยขึ้น หากจัดการเรื่องนี้เข้าไปสนับสนุน นอกจากประชาชนจะได้รับการดูแลที่ดีแล้ว ยังมีส่วนช่วยระบบการเงินการคลัง ระบบการบริหารจัดการ และระบบการบริการต่างๆ ของสถานพยาบาล เพื่อการพัฒนาที่ดีขึ้น ซึ่งปัจจุบันท้องถิ่นหลายแห่งได้ตั้งกองทุนดูแลระยะสุดท้ายของชีวิต มีการบริหารจัดการเตียง เงินสวัสดิการ รวมถึงผู้ดูแล (Care Giver) นี่จึงเป็นโอกาสหนึ่งที่จะได้ทำให้คนไทยได้มีสุขภาวะดีขึ้น

ขณะนี้ รัฐสภาได้เอาเรื่องการดูแลระยะยาวไปเป็นเป้าหมายหนึ่งของการดูแลผู้สูงอายุ โดย Living will และการดูแลแบบประคับประคอง จะเป็นส่วนหนึ่งในกระบวนการการดูแลระยะยาว (Long Term Care) ดังนั้นการเมืองก็จะมีทิศทางของนโยบาย รัฐบาลเองก็จะมอบให้กระทรวงสาธารณสุขได้เอาเรื่องราวเหล่านี้เข้าไปในระบบบริการสุขภาพด้วย

รศ.นพ.ฉันชาย สิทธิพันธุ์ คณบดีคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า สำหรับการรักษาผู้ป่วยระยะท้ายควรให้การรักษาที่ได้ประโยชน์ และควรหยุดการรักษาที่ไม่ได้ประโยชน์ ซึ่งคำว่า “ประโยชน์” ต้องขึ้นกับเป้าหมาย เช่น การรักษาแบบยืดเวลาเพื่อทำเป้าหมายของชีวิตให้สำเร็จ ยกตัวอย่าง คนไข้มะเร็งปอดระยะสุดท้าย ตอนนี้ภาวะหายใจล้มเหลว เมื่อใส่ท่อช่วยหายใจจะมีชีวิตอยู่ได้นานขึ้น แต่จะทรมานกับการใส่ท่อช่วยหายใจ แทบไม่มีโอกาสถอดท่อ กรณีนี้การใส่ท่อฯ จึงมีประโยชน์น้อย จึงต้องมาดูเป้าประสงค์ เช่น เพื่อยืดระยะเวลาออกไปอีก 3 วันเพื่อรอลูกกลับจากต่างประเทศ เป็นต้น

รศ.นพ.ฉันชาย สิทธิพันธุ์ 

ในการรักษาจะมีวัตถุประสงค์ของแต่ละช่วง เริ่มตั้งแต่การป้องกันไม่ให้เกิดโรค และถ้าเป็นโรคก็พยายามรักษาโรคให้หายไว ในขณะเดียวกันเราก็หวังว่าชีวิตเราจะอยู่อย่างดี คือมีความสุขกาย สบายใจ มีคุณภาพชีวิตที่ดี และสุดท้ายถ้าเราต้องตาย เราก็ต้องการที่จะตายดี ซึ่งสิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือเรื่องการตั้งเป้าหมาย ถ้าได้เริ่มการรักษาไปแล้วไม่ได้ผลอย่างที่ต้องการ มีความทุกข์ทรมานเกิดขึ้น เราสามารถหยุดการรักษานั้นได้ หรือจะไม่เริ่มเลยถ้าคิดว่าการรักษานั้นไม่ได้ผลแน่นอน ซึ่งไม่ใช่การการุณยฆาต แต่เป็นการที่หยุดหรือไม่เริ่มการรักษาที่ไม่ได้ประโยชน์

“การุณยฆาตเป็นการเร่งความตาย แต่การทำ Palliative care เป็นการยอมรับความตาย ซึ่งเราไม่ได้เร่งแต่ไม่ยื้อ และไม่ได้หยุดการรักษา เพียงแต่เปลี่ยนมารักษาแบบประคับประคอง เลือกการรักษาที่เหมาะสมต่อเนื่องจนกระทั่งเสียชีวิต เป็นการเน้นประโยชน์ของผู้ป่วย ไม่ใช่ของญาติ”

นพ.ฉันชาย กล่าวต่อไปว่า ทั้งนี้ กรณีผู้ป่วยไม่มีญาติ ทางโรงพยาบาลอาจมีการหารือในรูปแบบคณะกรรมการ และมีมติร่วมกันว่าจะดูแลผู้ป่วยอย่างไร อย่างไรก็ตาม โรงพยาบาลเอกชนหลายแห่งมีกฎเหล็กว่าหากไม่มีหนังสือแสดงเจตนา จะไม่ยอมทำตามที่ผู้ป่วยขอไม่ใส่ท่อฯ เพราะยังมีประเด็นเรื่องการฟ้องร้อง

ศ.ดร.นพ.อิศรางค์ นุชประยูร

ด้าน พญ.นิษฐา เอื้ออารีมิตร ผู้อำนวยการโรงพยาบาลคูนกล่าวว่า การดูแลคนไข้ในห้องไอซียู บางครั้งก็ไม่รู้ว่าตรงกับความต้องการของผู้ป่วยจริงๆ หรือไม่ เพราะ ณ จุดนั้นคนไข้ไม่สามารถสื่อสารกับเราได้ ซึ่งญาติเองบางครั้งก็ไม่รู้ว่าคนไข้ต้องการอะไร เพราะไม่เคยคุยเรื่องนี้กันมาก่อน จึงต้องมีการทำ Advance care planหรือเปิดกระบวนการพูดคุยสื่อสารกันในครอบครัวมากขึ้น ทุกคนสามารถทำได้ หากสื่อสารกันไว้ตั้งแต่แรกว่า คนไข้อยากได้หรือไม่อยากได้อะไร ความหมายของการมีชีวิตอยู่หรือคุณภาพชีวิตที่ดีของคนไข้คืออะไร ซึ่งนิยามของแต่ละคนแตกต่างกัน เมื่อเกิดวิกฤตในชีวิต ทั้งญาติและแพทย์ก็จะสามารถเข้าใจและทำตามความประสงค์ผู้ป่วยได้มากที่สุด

ทั้งนี้ การทำ Living will ไม่จำเป็นต้องทำเมื่ออายุมากแล้วเท่านั้น แม้เป็นคนแข็งแรงก็สามารถวางแผนไว้ล่วงหน้าได้ เพราะเราไม่มีทางรู้เลยว่าเวลาของเราจะมาถึงเมื่อไร แต่ปัจจุบันจำนวนคนทำ Living will ยังมีน้อย เพราะฉะนั้นหลักๆ ที่เราทำคือ Family Meeting คือการนัดคุยในครอบครัวให้ได้มากที่สุด ว่าคนไข้เคยพูดอะไรไว้บ้าง ทุกคนต้องเข้าใจไปในทิศทางเดียวกัน ก่อนจะยุติการใช้เครื่องช่วยหายใจ แต่ต้องยอมรับว่าไม่ใช่บุคลากรทุกคนจะยุติการใช้เครื่องช่วยหายใจหากไม่มี Living will

“ไม่มีใครอยากตาย แต่ถ้าต้องตายก็อยากตายในแบบที่ดีๆ อยากจากโลกนี้ไปแบบดีๆ แต่ส่วนใหญ่เราไม่ได้เตรียมตัวเพราะเรารู้สึกว่าการพูดเรื่องนี้เป็นเรื่องที่พูดยาก สื่อสารยาก ไม่รู้ว่าจะคุยอย่างไรดีดังนั้นเราจึงควรปรับทัศนคติเกี่ยวกับการวางแผนสุขภาพล่วงหน้า พูดคุยกับครอบครัว จะเพิ่มโอกาสที่เราจะจากไปอย่างที่ต้องการได้”

สุทธิพงษ์ วสุโสภาพล

ศ.ดร.นพ.อิศรางค์ นุชประยูร ผู้อำนวยการเยือนเย็น วิสาหกิจเพื่อสังคม กล่าวว่า เราพบว่าผู้สูงอายุเสียชีวิตจากโรคมะเร็ง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง อาการติดเชื้อ ไตวาย มากที่สุด แต่หากมีความเข้าใจและมีการวางแผนจะทำให้เราไม่หวาดกลัวกับโรคที่เผชิญอยู่ เช่น “โรคมะเร็ง” ซึ่งจะมีระยะเวลาในการดำเนินโรค ซึ่งจะมีทั้งคนที่อยากรักษาก็เข้าสู่กระบวนการ ส่วนคนที่ไม่อยากรักษาก็สามารถเข้าสู่กระบวนการดูแลแบบประคับประคองแทนได้

ปัจจุบัน คนไทยเผชิญกับโรคที่ทำให้เกิดการเสียชีวิตอย่างรวดเร็วมากขึ้น เช่น โรคหัวใจขาดเลือด, โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ, โรคหลอดเลือดสมอง, อุบัติเหตุ เลือดออกในสมอง เป็นต้น ซึ่งเมื่อเกิดเหตุ มักจะมี 2 ทางเลือก คือ หนึ่ง-ไปโรงพยาบาล ซึ่งอาจจะต้องมีการใส่อุปกรณ์การแพทย์หลายอย่าง โดยผลการรักษาอาจจะสำเร็จหรือไม่สำเร็จ และหากไม่เสียชีวิตก็อาจจะเป็นผู้ป่วยติดเตียง ต้องใช้เทคโนโลยีพยุงไว้ตลอดก็ได้ หรือ สอง-ไม่ไปโรงพยาบาล แล้วดูแลรักษาแบบประคับประคองที่บ้านเพื่อการจากไปอย่างสงบ ซึ่งการรักษาที่บ้านจะมีขั้นตอน คือ 1.การให้คนในครอบครัวมาคุยกันอย่างพร้อมหน้า 2.การทำเอกสารการ Living will ไว้ให้ 3.เชิญหมอมาดูแลที่บ้านต่อเนื่อง ซึ่งอาจจะมีทั้งการดูแลให้คำปรึกษาผ่าน LINE หรือโทรศัพท์ 4.การเยี่ยมบ้านซ้ำตามประสงค์ ซึ่งระยะหลังพบคนต้องการ Palliative care เพิ่มมากขึ้น จึงต้องมีการเตรียมการและระบบไว้รองรับ

“ถ้ามีการทำ Living will ไว้ก่อน แพทย์สามารถดูแลได้ตามความต้องการของผู้ป่วย รวมถึงการพิจารณาถอดเครื่องช่วยหายใจเพื่อให้คนไข้จากไปอย่างสงบ แต่ก็ไม่ใช่ว่าหมอทุกคนจะทำได้ แต่ถ้าไม่มีเอกสารก็จะเกิดปัญหาว่าแล้วจะเอาอย่างไรดี ส่วนใหญ่แล้วก็จะมีการชวนคุยทั้งครอบครัว เพื่อดูว่าทางออกที่ดีคืออะไร ถ้าคุยแล้วทุกคนเห็นพ้องกัน ซึ่งต้องใช้เวลาเพื่อดูว่าอะไรคือความประสงค์ร่วมกันของครอบครัว”

สำหรับการจัดเสวนา “ต้องรู้อะไรบ้างเมื่อต้องรับมือกับความตาย” เป็นหนึ่งในงาน “มหกรรมสร้างสุขที่ปลายทาง ครั้งที่ 4”ระหว่างวันที่ 15-16 กันยายน 2565 โดยความร่วมมือของสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ กระทรวงสาธารณสุข กับภาคีเครือข่าย 13 องค์กร เพื่อเปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้การวางแผนการดูแลล่วงหน้าและเตรียมความพร้อมเพื่อสร้างสุขที่ปลายทางช่วยให้ผู้ที่ต้องวางแผนเพื่อตัดสินใจว่าช่วงระยะสุดท้ายของชีวิต หากเกิดการเจ็บป่วยจะจากไปด้วยวิธีใด จึงจะทำให้คุณภาพชีวิตของเราและครอบครัวดีที่สุด ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญ เพราะชีวิตเป็นของพวกเราทุกคน