#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/701490

สกู๊ปพิเศษ : มองอดีต-เข้าใจปัจจุบัน ‘ทุนนิยม(แบบไทยๆ)’มีที่มา

วันเสาร์ ที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2565, 06.31 น.

“ไทยแลนด์โอนลี่ (Thailand Only)” เป็นคำที่ถูกกล่าวถึงบ่อยๆ เมื่อมีผู้พยายามทำความเข้าใจกับการเมือง เศรษฐกิจและสังคมไทย ซึ่งหลายครั้งมักจะแตกต่างไปจากวิชาความรู้ที่ได้ร่ำเรียนกันมาโดยเฉพาะในระดับมหาวิทยาลัย เมื่อหลักคิดซึ่งแม้จะมีต้นกำเนิดจากโลกตะวันตกแต่สามารถใช้อธิบายปรากฏการณ์ความเป็นไปได้ในหลายประเทศจนถูกมองอย่างกลายๆ ว่าเป็นองค์ความรู้สากล (เช่น ทฤษฎีการเมือง เศรษฐกิจและสังคมรุปแบบต่างๆ) กลับไม่ค่อยจะสามารถอธิบายความเป็นไปภายในประเทศไทยได้อย่างลงล็อกสมบูรณ์นัก

ในการบรรยายหัวข้อ “อ่านประวัติศาสตร์โลก อ่านอนาคตสังคมไทย” จัดโดยภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ร่วมกับ แผนงานคนไทย 4.0 เมื่อช่วงกลางเดือนธ.ค. 2565 ผู้บรรยายคือ ศ.ดร.ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ อดีตคณบดีคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ฉายภาพสังคมไทยเริ่มตั้งแต่การปฏิรูปประเทศตามรูปแบบของรัฐสมัยใหม่ ซึ่งเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ หรือในบริบทโลกคือครึ่งหลังของศตวรรษที่ 19 (ปี 2343-2442) โดยเวลานั้น โลกตะวันตกเข้าสู่เศรษฐกิจแบบทุนนิยมแล้ว

เช่น ที่ดินถูกเปลี่ยนการใช้ประโยชน์จากภาคเกษตรเป็นภาคอุตสาหกรรม และคนก็เปลี่ยนสถานะจากไพร่หรือทาสติดที่ดิน (Serf) กลายเป็นแรงงานในโรงงาน แต่การที่ไทยรอดพ้นจากการตกเป็นอาณานิคมของชาติตะวันตก จึงไม่ถูกใช้กำลังเพื่อเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง นั่นทำให้แม้จะมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบอบประชาธิปไตยในปี 2475 ซึ่งเศรษฐกิจมีความเป็นทุนนิยมมากขึ้น แต่วิธีคิดแบบดั้งเดิมก็ยังคงหลงเหลืออยู่ จนเป็น “ทุนนิยมแบบไทยๆ” ที่นักวิชาการงุนงงว่าไม่เหมือนที่ใดในโลกที่เคยศึกษามา

ข้อแตกต่างที่สำคัญประการหนึ่งคือคำว่า “กระฎุมพี (Bourgeois)” ซึ่งเป็นชนชั้นที่มาพร้อมกับระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม ในยุโรปคำนี้หมายถึงชนชั้นกลางซึ่งประกอบอาชีพต่างๆในเมือง แต่ในไทยหมายถึงชนชั้นที่มีอาชีพและความเป็นอยู่ดีกว่าไพร่ไม่มากนัก โดยในยุคที่คนไทยรู้จักคำคำนี้ใหม่ๆ กระฎุมพีเป็นคำที่มีนัยเชิงเหยียดหรือดูถูก ดังที่คนยุคนี้นมักมีคำพูดประมาณว่าอย่าทำตัวเยี่ยงไพร่กระฎุมพี กระทั่งในเวลาต่อมาคำว่ากระฎุมพีในสังคมไทยจึงมีความหมายใกล้เคียงคำว่าชนชั้นกลางมากขึ้น

ในบริบทของไทย กระฎุมพีกลุ่มแรกๆ คือสามัญชน (ลูกหลานไพร่) ที่ได้รับการศึกษาแบบสมัยใหม่แล้วทำงานเป็นข้าราชการประจำ หรือจะเรียก “กระฎุมพีราชการ” ก็ได้ คนกลุ่มนี้มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนระบบราชการสมัยใหม่มาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นต้นมา ซึ่งระยะหลังๆ มีคำว่า “เทคโนแครต (Technocrat)” มาใช้เรียกคนกลุ่มนี้ เช่น ข้าราชการในกระทรวงการคลังกับธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เป็นผู้วางนโยบายด้านเศรษฐกิจแล้วเสนอกับฝ่ายการเมืองที่เข้ามาเป็นรัฐบาล

“กลุ่มหนึ่งที่ในยุโรปมีแต่เราไม่มีคือชนชั้นกลาง ชนชั้นกลางไม่ใช่แค่ว่ามีพ่อค้า ก็มีพ่อค้าเยอะ พ่อค้าข้าว ค้าโน่นค้านี่เต็มไปหมดตามหัวเมือง อันนั้นเป็นพ่อค้าจริงแต่ไม่ใช่ชนชั้นกลาง ชนชั้นกลางต้องมีจุดร่วมของผลประโยชน์ที่รู้โดยสำนึกของคนที่มีกิจวัตรความสัมพันธ์ในการผลิตแบบเดียวกันในระนาบเดียวกันเขาก็จะรู้ว่าผลประโยชน์ นโยบาย จุดหมายของเขาคืออะไร เพราะฉะนั้นชนชั้นกลางแบบนี้มันจึงเป็นชนชั้นที่พูดง่ายๆ คือรับใช้ตัวเอง” อาจารย์ธเนศ กล่าว

อีกสิ่งหนึ่งที่โลกตะวันตกเปลี่ยนไปพร้อมกับการเข้าสู่เศรษฐกิจแบบทุนนิยมคือ “บทบาทของศาสนา” โดย ศาสนาคริสต์ที่เกิดนิกายโปรเตสแตนท์แยกออกมาจากนิกายโรมันคาทอลิก ซึ่งผู้สอนหรือเผยแผ่ศาสนาของนิกายโปรเตสแตนต์จะมีวิถีชีวิตแบบฆราวาสเพราะไม่ได้เป็นนักบวชแบบนิกายโรมันคาทอลิก ทั้งนี้ แม้คำสอนของศาสนาจะเป็นสิ่งที่ดี แต่อีกมุมหนึ่งหลักคิดของศาสนาก็ทำให้เชื่อในเรื่องบุญ-กรรม ซึ่งเป็นเครื่องพันธนาการต่อความคิดสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ และความกล้าเปลี่ยนแปลง

รวมถึง “สิทธิที่ดิน” ปัจจัยการผลิตที่สำคัญของระบบทุนนิยมและทำให้เกิดชนชั้นกลาง ไทยก็ไม่ได้เปลี่ยนแปลงมากนักเมื่อเทียบกับตะวันตก กล่าวคือ ในยุคหลังเลิกระบบไพร่-ทาสแม้รัฐไทยหรือสยามในเวลานั้นจะอนุญาตให้ประชาชนหักร้างถางพง บุกเบิกพื้นที่ทำกินใหม่ๆ ได้ แต่ต้องรอกันอีกนานพอสมควรจะระบบรับรองกรรมสิทธิ์ที่ดินของไทยจะเป็นรูปเป็นร่างขึ้น และแม้จะมีระบบกรรมสิทธิ์ที่ดินแล้วแต่การขอรับรองเพื่อครอบครองและใช้ประโยชน์สำหรับคนทั่วไป (ที่ไม่ใช่รัฐหรือผู้มีอำนาจหรือชนชั้นนำ) ก็ยังทำได้ยากมาจนถึงปัจจุบัน

แม้กระทั่ง “บทบาทของรัฐ” ก็ไม่ได้เร่งรัดให้เศรษฐกิจไทยเข้าสู่ระบบทุนนิยม เช่น ในยุคที่ชาติตะวันตกล่าอาณานิคม แต่ความสัมพันธ์กับไทยจะเป็นการเข้ามาในนามบริษัทเพื่อขอสัมปทานประกอบกิจการมากกว่า (อาทิ อุตสาหกรรมป่าไม้) อย่างไรก็ตาม บทบาทของชนชั้นปกครองไทยโดยทั่วไปเป็นเพียงการแก้ปัญหาข้อพิพาทในพื้นที่โดยยึดหลักกฎหมายเท่านั้น และการใช้กำลังปราบปรามก็ทำเฉพาะกลุ่มที่เป็นอันตรายต่อความมั่นคงในส่วนกลาง (อาทิ กบฏเงี้ยว) แต่ไม่ได้ไปบีบคั้นให้คนเล็กคนน้อยหมดสิ้นหนทางจนต้องเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรมแต่อย่างใด

“การพัฒนาของเราเข้าสู่สมัยใหม่ สถาบันอื่นๆ ก็ทำไปตามแบบไทย จริงๆ ก็แบบฝรั่งแต่ทำในนามไทย ระบบทุนก็ทำในแบบไทย ก็คือไม่ไปทำให้ชนชั้นพื้นฐาน คือพวกชาวนาหรือพวกทาสที่หลุดมาเป็นไท ไม่มีทางทำมาหากิน ต้องไปขายตัวขายแรงงานอยู่ในนั้น (เมืองหรือโรงงานอุตสาหกรรม) แต่กลับเปิดให้พวกนี้ไปจับจองที่ ไปเช่าที่ หรือหาช่องทางไปทำกับใครที่มีที่ต่างๆ ให้มีที่ทำมาหากินเล็กๆ น้อยๆ อยู่ เกิดกลุ่มที่เรียกว่าเป็นชนชั้นผู้ผลิตน้อย คือมันสวนทางกับการเกิดระบบทุนในตะวันตก

ระบบทุนตะวันตกมันต้องทำลายผู้ผลิตน้อยลงเพื่อให้ทุนอยู่ได้ รัฐไทยคือรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์สยามรักษาผู้ผลิตน้อย คือแต่ก่อนไม่มีผู้ผลิตน้อยด้วย ก็เป็นไพร่เป็นทาส ไม่มีปัจจัยการผลิต พอหลุดออกจากระบบไพร่-ทาสก็ยังแถมให้ไปทำมาหากินได้ ไปหาที่เล็กๆ น้อยๆ ได้ ประมาณนี้ แล้วก็ทำการผลิตแบบกระจัดกระจายกันไป ก็อยู่ได้ เพราะฉะนั้นสรุปแล้วทุนที่จะมาลงจริงๆ แล้วขยายตัวไปมันไปไม่รอด เพราะเมืองมันไม่ได้ขยาย” อาจารย์ธเนศ ระบุ

แต่การที่เศรษฐกิจไทยไม่ถูกทำให้กลายเป็นทุนนิยมอย่างเต็มรูปแบบ ก็ทำให้การที่ทุนไทยกลุ่มที่ร่ำรวยขึ้นได้นั้นมักมาจากการทำมาหากินกับกิจการของรัฐและได้รับการอุปถัมภ์จากผู้มีอำนาจ (Patronage CapitalistSystem) โดยในขณะที่ระบบทุนนิยมจริงๆนั้นต้องการให้การบังคับใช้กฎระเบียบต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการผลิตเป็นระนาบเดียวเท่ากัน แต่ระบบทุนนิยมแบบไทยๆ การบังคับใช้กฎระเบียบมีหลายมาตรฐานขึ้นอยู่กับพื้นที่และสายสัมพันธ์ทางอำนาจ ซึ่งโครงสร้างที่เป็นอยู่นี้ยังทำให้บรรดาทุนใหญ่ในไทยไม่ล้มง่ายๆ แม้จะเกิดวิกฤตเศรษฐกิจก็ตาม

อาจารย์ธเนศ กล่าวสรุปว่า เศรษฐกิจไทยไม่ได้เป็นแบบศักดินาอีกต่อไป โดยเฉพาะหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี 2475 เป็นต้นมา แต่การเปลี่ยนไปสู่เศรษฐกิจแบบทุนนิยมนั้นก็เกิดขึ้นอย่างจำกัด ขณะที่การถือครองที่ดินส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่กับรัฐหรือไม่ก็เป็นบุคคลที่มีฐานะร่ำรวย ซึ่งในต่างประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา ไม่แน่ใจว่าเหมือนกับประเทศไทยหรือไม่ ที่หลายกระทรวงมีที่ดินในครอบครองจำนวนมาก

ซึ่งการที่ระบบกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน (Private Property)ไม่เข้มแข็ง ก็ทำให้ระบบทุนนิยมในไทยไม่เข้มแข็งด้วย เพราะเมื่อคนคนหนึ่งต้องการเป็นผู้ประกอบการก็ต้องอาศัยทรัพย์สินที่มีไปค้ำประกันเพื่อหากู้เงินมาลงทุน แต่ในความเป็นจริงคือคนจำนวนมากไม่มีกรรมสิทธิ์ในการครอบครองที่ดิน มีเพียงการได้รับอนุญาตให้ใช้ประโยชน์เท่านั้นกรณีทำมาหากินบนที่ดินของรัฐ จึงกลายเป็นข้อจำกัด

“คนที่คิดแบบระบบทุนเมื่อมาเจอกับสภาพเป็นจริงของระบบเศรษฐกิจ-การเมืองไทย คือมันต้องเป็นนักไทยศึกษาถึงจะทำอยู่ได้ในเมืองไทย ก็คือรู้ว่าต้องคิดอย่างไร คือต้องเลิกคิดแบบทฤษฎีที่คุณเรียนมาหรือระบบกฎหมายแบบที่ฝรั่งเขาใช้กัน ต้องเลิกมันให้หมดแล้วก็ใช้แบบไทยๆ คือเขาทำอย่างไรเราก็ทำอย่างนั้น รักษาตัวไว้ให้รอดเท่านั้นเองมันก็อยู่ได้ ถ้าอยู่ไม่ได้ก็กลับบ้าน ก็เอาทุนกลับไป ก็จบไปแค่นั้น แต่รวมๆ แล้วคือเราจึงพบว่า พัฒนาการทุนที่นำไปสู่นวัตกรรมเทคโนโลยีต่างๆ เรายังไม่เกิดเลยในพัฒนาการเศรษฐกิจไทย 50 ปีที่ผ่านมา

มันไม่เห็นเลยนะ เราไม่ได้คิดอะไรได้เลยใช่ไหม? แม้กระทั่งนอตสกรูที่ใส่เข้าไปให้มันเป็นแบบไม่ขัดกันแต่ให้มันลื่นอย่างนั้นเราก็ทำไม่ได้ โรงงานไทยก็ทำไมได้ มันไม่มีฝีมือ เพราะมันต้องมีคนทำเครื่องมือที่ Precision Tool (แม่นยำ) ระบบโรงงานเป็นระบบที่ทำด้วยช่างฝีมือ ระบบทุนมันไม่ได้ทำด้วยระบบแบบคิดฝันๆ เท่านั้นเองว่าเอาเงินมา 5 ล้าน ลงไปแล้วก็สร้างทุนได้เลยอะไรต่างๆ อันนั้นมันคิดเล่นๆ ไม่ได้ทำจริง” อาจารย์ธเนศ ฝากประเด็นชวนคิด

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/701188

สกู๊ปพิเศษ : ‘5เสาหลัก’ต้องขับเคลื่อน มุ่งสู่‘สูงวัยคุณภาพชีวิตดี’

วันพฤหัสบดี ที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2565, 07.01 น.

กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) อธิบายนิยามของ “สังคมผู้สูงอายุ (หรือสังคมสูงวัย) โดยสมบูรณ์ (Aged Society)” ว่า เป็นสังคมที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปที่อยู่จริงในพื้นที่ต่อประชากรทุกช่วงอายุในพื้นที่เดียวกัน และมีอัตราเท่ากับหรือมากกว่าร้อยละ 20 ขึ้นไป หรือมีประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไปที่อยู่จริงในพื้นที่ต่อประชากรทุกช่วงอายุในพื้นที่เดียวกันอัตราเท่ากับหรือมากกว่าร้อยละ 14 ขึ้นไป

ซึ่งสำหรับประเทศไทย ข้อมูลของกรมกิจการผู้สูงอายุ ณ เดือนมกราคม 2565 มีผู้สูงอายุทั้งสิ้น 12,116,199 คน คิดเป็นร้อยละ 18.3 ของประชากรทั้งประเทศในช่วงเวลาเดียวกัน ขณะที่การคาดการณ์ของ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.-สภาพัฒน์) เมื่อปี 2559 ระบุว่า ไทยจะเข้าสู่ “สังคมสูงวัยระดับสุดยอด (Super-Aged Society)” มีผู้สูงอายุเกิน 60 ปีมากกว่าร้อยละ 28 ประมาณปี 2574

เมื่อช่วงกลางเดือน ธ.ค. 2565 มีการจัดเวทีเสวนา “หลักประกันรายได้ของทุกคนเมื่อสูงวัย ประเทศไทยพร้อมหรือยัง?” จัดโดย สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มส.ผส.) และ The Active มีวิทยากรเข้าร่วมหลายท่าน อาทิ นพ.สมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์ ประธานกรรมการมูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ (มสช) กล่าวว่า ความมั่นคงทางรายได้ของผู้สูงวัย เป็นประเด็นหนึ่งที่ถูกพูดถึงอย่างมาก

คำถามคือระบบนี้ควรจะมีหน้าตาอย่างไร? ซึ่งไม่ใช่เฉพาะเรื่องบำนาญหรือรายได้ แต่ต้องมองเรื่องรายจ่ายด้วย ทั้งนี้ “มีธรรมชาติอยู่ข้อหนึ่งคือ..เมื่อเป็นผู้สูงอายุก็ไม่สามารถหารายได้เองได้ง่ายเหมือนช่วงที่ยังมีความพร้อม” โดยมีหลักคิด เช่น ทางยุโรปเชื่อว่าเมื่อสังคมเจริญก้าวหน้าไปครอบครัวย่อมอ่อนแอลงดังนั้นรัฐต้องเข้ามาดูแลแทน นำมาซึ่งหลักคิดเรื่องสวัสดิการ

“โดยธรรมชาติเวลาคิดเรื่องอย่างนี้ภายใต้ สช. ก็จะมีอีก 2 ขั้นตอนที่สำคัญมากเลย ขั้นตอนหนึ่งก็คือมีมติสมัชชาแล้วเข้าสู่ ครม. (คณะรัฐมนตรี) แต่อีกขั้นตอนหนึ่ง ขั้นตอนชวนสังคมมาช่วยกันทำให้มันเกิดขึ้น ฉะนั้นสิ่งที่ผมพยายามจะเล่าทั้งหมดเพื่อที่จะบอกว่า ความพยายามที่จะทำเรื่องนี้เป็นความพยายามที่จะพูดกับสังคมโดยรวมด้วย ไม่ได้พูดกับนักการเมืองหรือผู้มีอำนาจเท่านั้น” นพ.สมศักดิ์ กล่าว

นพ.วิรุฬ ลิ้มสวาท ผู้อำนวยการสำนักวิจัยสังคมและสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) กล่าวถึงกระบวนการพัฒนานโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม ซึ่งชวนคนทุกวัยโดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางมาพูดคุยไม่เฉพาะแต่ผู้สูงอายุ โดยแบ่งเป็น 1.คนจน-คนไร้บ้าน 2.ชุมชนที่ทำงานในประเด็นผู้สูงอายุมานานโดยที่ไม่รอนโยบายรัฐ 3.แรงงานนอกระบบ และ 4.กลุ่มคนรุ่นใหม่ โดยให้ทุกกลุ่มย้อนมองตนเองตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน และตั้งคำถามไปถึงอนาคตว่าหากมีอายุ 60 ปีแล้วจะทำอย่างไร หรือหากอายุถึง 60 ปีแล้ว ในวัย 80 ปีตนเองจะเป็นอย่างไร

ทั้งนี้ “เมื่อกล่าวถึงเสาหลักการประกันรายได้เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีเมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ รัฐสวัสดิการมักเป็นเรื่องแรกๆ โดยเฉพาะเรื่องของบำนาญ” ด้วยความที่ทุกคนเห็นว่าข้าราชการมีบำนาญซึ่งเป็นภาพลักษณ์ของความเหลื่อมล้ำในสังคม แต่เมื่อมีเวทีพูดคุยกัน ได้ข้อสรุปว่า “5 เสาหลักต้องไปด้วยกัน” ประกอบด้วย 1.การพัฒนาผลิตภาพประชากรและการมีงานทำตลอดช่วงวัย โดยคำว่า “ผลิตภาพ” คือการสร้างคุณค่าให้กับสังคมจากการใช้ชีวิตในการทำงาน เช่น ในขณะที่ผู้สูงอายุส่วนหนึ่งยังทำงานมีรายได้ แต่อีกส่วนก็อยู่บ้านช่วยลูกเลี้ยงหลาน

“มีเรื่องราวของคนรุ่นใหม่ที่ถามว่าจะต้องดูแลพ่อแม่ไปนานเท่าไร? พ่อแม่ก็อาจจะถามว่าแล้วฉันต้องเลี้ยงลูกให้แกไปอีกนานเท่าไร? เพราะฉะนั้นมันเป็นสิ่งที่มองได้หลายมุม คำว่ารายได้ในที่นี้มันก็เลยมองถึงรายได้และรายจ่าย การทำงานของผู้สูงอายุในการเลี้ยงลูกหลานเป็นการลดรายจ่ายให้กับคนที่อยู่ในวัยยังไม่สูงอายุด้วย เพราะฉะนั้นสิ่งนี้เราก็เลยมองว่าเรื่องหนึ่งคือเรื่องผลิตภาพซึ่งมันจะต้องมองให้รอบด้าน และเป็นเรื่องของคนทุกวัย” ผอ.สำนักวิจัยสังคมและสุขภาพ สธ. อธิบาย

ประการต่อมา 2.การออมระยะยาวเพื่อยามชราภาพอย่างครอบคลุม เพียงพอและยั่งยืน เรื่องนี้ความท้าทายคือ “คนรายได้น้อยหาเช้ากินค่ำนั้นเป็นเรื่องยากที่จะเก็บออมได้แม้แต่คนชั้นกลางหาต้นเดือนกินปลายเดือนก็ยังไม่ค่อยมีเงินออม” ที่ผ่านมามีความพยายามจัดระบบการออมในระดับชุมชน แต่หากมองในภาพรวมจำเป็นต้องได้รับการเกื้อหนุนในบางรูปแบบจากรัฐ เช่น สนับสนุนชุมชนที่ทำดีอยู่แล้วให้ทำได้ดีขึ้นอีก 3.เงินอุดหนุนและบริการสังคมที่จำเป็นจากรัฐ ทั้งเงินโอนจากรัฐ (อาทิ เบี้ยผู้สูงอายุ) และสวัสดิการอื่นๆ ที่ทำให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดี

4.การเข้าถึงหลักประกันสุขภาพ โดยเฉพาะบริการสุขภาพระยะยาว (Long-term care) เพราะปัญหาของผู้สูงอายุนอกจากเรื่องรายรับแล้วยังมีรายจ่ายด้วยโดยเฉพาะด้านสุขภาพ ซึ่งแม้ประเทศไทยจะมีระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าที่ทุกคนเข้าถึงบริการได้ แต่คุณภาพก็ยังไม่เท่าเทียมกันใน 3 กองทุน (ข้าราชการ-ประกันสังคม-บัตรทอง)ขณะที่แรงงานนอกระบบซึ่งรวมถึงแรงงานแพลตฟอร์มก็ยังเข้าไม่ถึงในบางด้าน

และ 5.การได้รับการดูแลโดยครอบครัว ชุมชนและท้องถิ่น การดูแลโดยครอบครัวไม่ได้หมายความเฉพาะการสนับสนุนด้านการเงินเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการดูแลสุขภาพทั้งร่างกายและจิตใจ ขณะที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ก็ต้องเข้ามามีบทบาท เช่น การปรับปรุงสภาพแวดล้อม โครงสร้างพื้นฐาน (อาทิ ถนน) ที่เอื้อต่อการเดินทางด้วยตนเองของผู้สูงอายุ ซึ่งได้ประโยชน์ทั้งคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุดีขึ้น และลดภาระของประชากรวัยอื่นๆ

ยังมีวิทยากรอีก 2 ท่าน คือ นิมิตร์ เทียนอุดมผู้ประสานงานเครือข่ายประชาชนเพื่อรัฐสวัสดิการ กล่าวถึงการจ่ายเบี้ยผู้สูงอายุจากแรกเริ่มที่จ่ายเพียง 200 บาทต่อเดือนและจ่ายเฉพาะผู้สูงอายุที่ยากจน มาจนถึงปัจจุบันที่จ่ายแบบขั้นบันไดเดือนละ 600-1,000 บาท และจ่ายผู้สูงอายุทุกคน ว่า ทั้งหมดเกิดขึ้นจากการต่อสู้เรียกร้องของประชาชน “การปรับเกณฑ์จ่ายเบี้ยผู้สูงอายุเกิดขึ้นเพื่อลดแรงกดดัน เนื่องจากรัฐไม่รับข้อเสนอบำนาญถ้วนหน้าของภาคประชาชน” ดังนั้นประชาชนต้องไม่หยุดเรียกร้องเพื่อนำไปสู่การมีรัฐสวัสดิการ และการมีบำนาญถ้วนหน้าก็ไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะผู้สูงอายุเท่านั้น แต่เม็ดเงินส่วนนี้ยังถูกส่งผ่านไปยังการเลี้ยงดูหลานที่เป็นลูกของประชากรวัยทำงานด้วย

ผศ.วีระศักดิ์ พุทธาศรี รองเลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ กล่าวถึง 5 เสาหลักข้างต้น ว่า ในระดับพื้นที่มีการทำให้เกิดขึ้นจริง เป็นการเรียนรู้จากพื้นที่และรวบรวมมาเป็นหลักการ เพื่อให้มั่นใจว่า นอกจากนโยบายที่จะมาสนับสนุนการขับเคลื่อนแล้ว ซึ่งในพื้นที่ทำมาก่อนจะมีมติของสมัชชาสุขภาพ สิ่งที่อยากเห็นต่อไปมากกว่าการได้มติแล้วส่งมอบให้ ครม. คือการที่ทุกคนนำกรอบนโยบายที่เห็นตรงกันไปขับเคลื่อน!!!

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/700417

สกู๊ปพิเศษ : กสศ. เปิดข้อมูลความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาปี’65 ชี้การให้โอกาสเด็กยากจนจะช่วยเพิ่มรายได้ประเทศในอนาคต

วันอาทิตย์ ที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

“การศึกษา “คือสิ่งสำคัญในชีวิต เป็นสิ่งที่จะช่วยนำผู้คนไปสู่ความเป็นอยู่ที่ดี ถือเป็นพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับทุกๆ เรื่อง แต่ในความเป็นจริงแล้ว ยังคงมีเด็กจำนวนมาก ที่ยังมีความยากลำบากในการเข้าถึงการศึกษา อย่างไรก็ตาม ยังคงมีความพยายามอย่างเต็มที่ ในการที่จะทำให้การศึกษาเป็นเรื่องความเท่าเทียมของทุกคน

โดยเมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2565 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้จัดแถลงข่าวรายงานสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาปี 2565 นำเสนอแนวโน้มผลกระทบที่เป็นจุดเสี่ยงทำให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาและข้อเสนอนโยบายสู่การฟื้นฟูระบบการศึกษาไทยให้มีความเสมอภาค โดยพบว่า ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565 มีเด็กนักเรียนในระดับการศึกษาภาคบังคับ (อนุบาล – ม.3) จำนวนประมาณ 9 ล้านคน อยู่ในสังกัดของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (อปท.) กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) และกรุงเทพมหานคร (กทม.)

ดร.ภูมิศรัณย์ ทองเลี่ยมนาค ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา รายงานว่า จากการสำรวจสถานการณ์นักเรียนยากจนพิเศษของ กสศ. ตั้งแต่ปีการศึกษา 2563-2565 พบว่า มีนักเรียนยากจนพิเศษในระดับการศึกษาภาคบังคับเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2563 มีนักเรียนยากจนพิเศษจำนวน 994,428 คน ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2563 มีจำนวน 1,174,444 คน ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564 มีจำนวน 1,244,591 คน ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564 มีจำนวน 1,301,366 คน และล่าสุดในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565 มีจำนวนมากถึง 1,307,152 คน

หากพิจารณาโดยใช้รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนจากสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) พบว่า มีเด็กและเยาวชนอายุ 3-14 ปี จำนวนกว่า 2.5 ล้านคน อยู่ใต้เส้นความยากจน เนื่องจากมีรายได้ไม่ถึง 2,762 บาทต่อคน/เดือน และหากเปรียบเทียบข้อมูลนักเรียนยากจนพิเศษของ กสศ. ตั้งแต่ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2563 ถึงปีการศึกษา 2565 พบว่า รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนของนักเรียนยากจนพิเศษลดลงมากถึงร้อยละ 5 โดยตัวเลขล่าสุดในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565 พบว่ารายได้เฉลี่ยของครอบครัวนักเรียนยากจนพิเศษที่คัดกรองใหม่เฉพาะสังกัด สพฐ. อยู่ที่ 1,044 บาทต่อเดือน หรือคิดเป็นวันละ 34 บาทเท่านั้น ซึ่งมีนักเรียนกว่า 1.3 ล้านคน ได้รับการจัดสรรเงินอุดหนุนนักเรียนยากจนพิเศษแบบมีเงื่อนไข (ทุนเสมอภาค) จาก กสศ. และนักเรียนยากจนอีก 1.8 ล้านคน กสศ. ได้สนับสนุนผลการคัดกรองให้ต้นสังกัดจัดสรรทรัพยากรเพิ่มเติม

ดร.ภูมิศรัณย์ ระบุว่า กสศ. เสนอว่ารัฐบาลควรเพิ่มอัตราเงินอุดหนุนปัจจัยพื้นฐานนักเรียนยากจนในปัจจุบันที่จัดสรรให้ระดับประถมศึกษา จาก 1,000 บาท เป็น 1,190 บาท และระดับมัธยมต้น จาก 3,000 เป็น 3,300 บาท ขณะที่ทุนเสมอภาคซึ่งสนับสนุนนักเรียนในระบบการศึกษาภาคบังคับ จาก 3,000 บาท เป็น 3,300 บาท
เพื่อป้องกันการหลุดออกจากระบบการศึกษา

“ที่ผ่านมามีงานวิจัยของยูนิเซฟในปี 2015 ชี้ว่าจำนวนเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษา 500,000 คน จะส่งผลต่อมูลค่าเศรษฐกิจของประเทศถึง 1.7% ของ GDP หรือคิดเป็น 6,520 ล้านดอลลาร์ ส่วนข้อมูลจากงานวิจัยของ Eric Hanushek ในปี 2020 ได้ลองคำนวณว่าถ้าเด็กทุกคนในประเทศไทยบรรลุการศึกษาตามมาตรฐานสากล จะทำให้ GDP ของประเทศเติบโตได้ถึง 5.5% ไปได้ตลอดทั้งศตวรรษที่ 21 หรือในอีกทางหนึ่งถ้าไทยสามารถทำให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาเป็นศูนย์ได้สำเร็จ จะทำให้ GDP ของประเทศเพิ่มถึง 3% ไปจนสิ้นศตวรรษเช่นกัน” ดร.ภูมิศรัณย์ กล่าว

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ได้ประเมินสถานการณ์ความยากจนในปี 2565 ในมิติกำลังซื้อทางการศึกษาว่าเป็นหัวใจสำคัญของการป้องกันเด็กหลุดออกจากระบบ จึงจำเป็นต้องมีมาตรการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยในระบบการศึกษา ด้วยมุมมองการลงทุนเพื่อพยุงอำนาจและกำลังซื้อให้ผู้ปกครองยังคงมีกำลังส่งบุตรหลานให้อยู่ในระบบการศึกษา

ระดับการศึกษาส่งผลต่อการมีรายได้อย่างมีนัยสำคัญ จากผลสำรวจระดับการศึกษาของผู้ปกครองนักเรียนยากจนพิเศษภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565 โดย กสศ. พบว่ามากกว่าร้อยละ 50 ของผู้ปกครองนักเรียนยากจนพิเศษจบการศึกษาสูงสุดเพียงระดับประถมศึกษา มีเพียงร้อยละ 0.9 เท่านั้นที่จบการศึกษาสูงสุดในระดับปริญญาตรีหรือสูงกว่า โดยมีค่าเฉลี่ยรายได้อยู่ที่ 1,949-3,372 บาท ขณะที่ปัจจุบันรายได้ขั้นต่ำของประชากรที่เข้าสู่ฐานภาษีเฉลี่ย 26,584 บาท/เดือน โดยมีประชากรกลุ่มนี้ประมาณ 11 ล้านคน หากสามารถทำให้นักเรียนยากจน 2.5 ล้านคน ได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพและมีรายได้สูงถึงฐานภาษี นอกจากจะส่งเสริมคุณภาพชีวิตยังเป็นการส่งเสริมเศรษฐกิจของประเทศในภาพรวมให้ดียิ่งขึ้น

ดร.ไกรยส นำเสนอการวิเคราะห์ข้อมูลการสำรวจภาวะการทำงานของประชากรจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2564 โดย กสศ. พบว่า วุฒิการศึกษาที่สูงขึ้นส่งให้มีรายได้ตลอดช่วงชีวิตการทำงานเพิ่มขึ้น โดยหากประชากรวัยแรงงานในประเทศไทยมีวุฒิการศึกษาประถมศึกษาปีที่ 6 จะมีรายได้เฉลี่ย 9,136 บาท/เดือน หากมีวุฒิการศึกษามัธยมศึกษาปีที่ 3 จะมีรายได้เฉลี่ย 10,766 บาท/เดือน ขณะที่วุฒิมัธยมศึกษาปีที่ 6 จะมีรายได้เฉลี่ย 13,118 บาท/เดือน และวุฒิปริญญาตรี จะมีรายได้เฉลี่ย 27,132 บาท/เดือน

ข้อมูลจากระบบสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ iSEE หนึ่งในเครื่องมือของ กสศ. ที่สะท้อนให้เห็นสถานการณ์ของความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาในประเทศไทยว่า ในปีการศึกษา 2561 ที่มีนักเรียนชั้น ม.3 ได้รับทุนเสมอภาคจาก กสศ. และทุนอุดหนุนปัจจัยพื้นฐานนักเรียนจาก สพฐ. รวม 148,021 คน นักเรียนกลุ่มนี้เรียนอยู่ชั้น ม.6 ในปีการศึกษา 2564 จำนวน 62,042 คน และ กสศ. ได้เชื่อมโยงข้อมูลนักเรียนที่เข้าศึกษาต่อผ่านระบบการคัดเลือกกลางบุคคลเข้าศึกษาต่อในสถาบันอุดมศึกษา (TCAS) พบว่ามีเด็กที่ได้รับความช่วยเหลือจากการคัดกรองนักเรียนยากจนและยากจนพิเศษของ กสศ. เมื่อปีการศึกษา 2561 ยืนยันสิทธิ์ผ่านระบบ TCAS ในปีการศึกษา 2565 จำนวน 20,018 คน คิดเป็นร้อยละ 14 ของจำนวนนักเรียนยากจนและยากจนพิเศษที่ยืนยันสิทธิ์เข้าศึกษาต่อกระจายอยู่ในสถาบันอุดมศึกษาจำนวน 75 แห่ง

กสศ. ได้ใช้แบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ในการประเมินว่า หากเด็กนักเรียนทั้ง 20,018 คน สามารถสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี จะทำให้รายได้ตลอดช่วงชีวิตของพวกเขาสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นถึง 66,000 ล้านบาท หรือคิดเป็น 3.3 ล้านบาท/คนเมื่อเปรียบเทียบกับตัวเลขถ้าสำเร็จการศึกษาระดับมัธยมปลายขณะเดียวกัน หากคำนวณต้นทุนที่ต้องช่วยสนับสนุนให้พวกเขาสามารถเรียนจนสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาตรีได้ในภาพรวม อยู่ที่ประมาณ 8,200 ล้านบาท หรือคิดเป็น 410,000 บาท/คน ซึ่งคิดเป็นผลตอบแทนกลับคืนสู่ระบบเศรษฐกิจกว่า 7 เท่า

“สรุปได้ว่าความเหลื่อมล้ำทางการศึกษากับการพัฒนาประเทศออกจากกับดักรายได้ปานกลางเป็นเรื่องเดียวกัน เพราะยิ่งมีเด็กเยาวชนไปถึงการศึกษาในระดับที่สูงขึ้นมากเท่าไร เราจะไปสู่ประเทศรายได้สูงได้เร็วยิ่งขึ้นเท่านั้น ดังนั้น การลงทุนกับการศึกษาถือเป็นความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ”

ดร.อัมพร พินะสา เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กล่าวว่า การแก้ปัญหาการศึกษาจำเป็นต้องแก้ไขในหลายมิติไปพร้อมกัน เพื่อแก้ปัญหาเด็กกลุ่มยากจนพิเศษหลุดจากระบบการศึกษา โดยพุ่งเป้าไปที่ปัญหาต่างๆ การแก้ปัญหาครอบครัว ปัญหาเศรษฐกิจ ซึ่งเชื่อมโยงกับภูมิศาสตร์ของแต่ละแห่งที่แตกต่างกัน และโจทย์สำคัญที่ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานต้องทำงานร่วมกับ กสศ. คือการพัฒนาโรงเรียนและนักเรียนให้สอดคล้องกับปัญหาของนักเรียนกลุ่มยากจนพิเศษ ให้มีระบบโภชนาการหรือมีอาหารแต่ละมื้อที่มีคุณค่าทางอาหารครบถ้วนระหว่างมาเรียน มีสื่อการเรียนการสอนที่จำเป็นต่อการเรียนที่เพียงพอ ซึ่งทั้งสองส่วนอาจจะยังมีปัญหาในกลุ่มโรงเรียนขนาดเล็ก เพราะเกิดจากการจัดสรรงบประมาณรายหัว แต่ปัจจุบันได้มีการเพิ่มงบประมาณพิเศษในกับโรงเรียนกลุ่มนี้และเด็กยากจนพิเศษ จากปกติงบอาหารกลางวันคนละ 21 บาท เป็น 34 บาท

นอกจากนี้ สพฐ. ได้เร่งสร้างความร่วมมือกับ กสศ. และหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยพยายามสร้างแรงบันดาลใจให้เด็กทุกกลุ่มโดยเฉพาะเด็กที่มาจากครอบครัวยากจน ให้เห็นความสำคัญของการศึกษา และมีความเชื่อมั่นว่าการศึกษาที่สูงขึ้นไม่เพียงแต่จะสามารถแก้ปัญหาความยากจนได้ แต่ยังเป็นหลักประกันสำคัญของแต่ละครอบครัว และหลักประกันของการพัฒนาประเทศในอนาคตอีกด้วย

ดร.ดอน นาครทรรพ ผู้อำนวยการอาวุโสฝ่ายเศรษฐกิจมหภาค ธนาคารแห่งประเทศไทย กล่าวว่า สิ่งที่ธนาคารแห่งประเทศไทยมองเห็นเกี่ยวกับปัญหาการศึกษาสอดคล้องกับ กสศ. คือการใช้การศึกษาเป็นเครื่องมือพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ทั้งนี้ ในอนาคตประเทศไทยได้กำหนดยุทธศาสตร์ประเทศ ให้เศรษฐกิจไทยสามารถเติบโตได้ปีละ 5% ซึ่งตัวเลขดังกล่าวอาจไม่ตรงตามเป้า เพราะปัจจัยสำคัญคือมีแรงงานของประเทศลดลงในอนาคต รัฐบาลจึงจำเป็นต้องชดเชยแรงงานกลุ่มนี้ด้วยการหันไปพัฒนาด้านโอกาสการเข้าถึงการศึกษาที่สูงขึ้น

“กสศ.ได้แสดงให้เห็นตัวเลขที่สำคัญว่า หากประชากรโดยเฉพาะเด็กกลุ่มยากจนพิเศษมีโอกาสได้เข้าถึงการศึกษาที่สูงขึ้น ตัวเลขการเติบโตทางเศรษฐกิจในอนาคตก็จะขยับตาม เพราะรายได้เฉลี่ยของแต่ละครอบครัวสูงขึ้น รวมถึงการศึกษาจะเป็นหลักประกันสำคัญให้ประชากรสามารถปรับตัวให้เข้ากับวิกฤตเศรษฐกิจที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต หรือเศรษฐกิจยุคใหม่ที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาอีกด้วย” ดร.ดอน กล่าว

ดร.ยุทธภูมิ จารุเศร์นี ผู้อำนวยการส่วนแบบจำลองและประมาณการทางเศรษฐกิจการคลัง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กล่าวว่า แนวทางการส่งเสริมด้านการศึกษา คือทำอย่างไรถึงจะช่วยต่อยอดเด็กเยาวชนในกลุ่มหรือพื้นที่ที่มีพื้นฐานที่ดีอยู่แล้ว ให้พัฒนาทักษะได้สุดทาง เรียนจบและมีงานในระดับสูง และในขณะเดียวกันก็ต้องลงทุนเพิ่มเติมด้านการศึกษาให้กับกลุ่มหรือพื้นที่ที่ขาดแคลนโอกาส แทนที่จะลงทุนเท่ากันกับทุกกลุ่มหรือทุกพื้นที่ ก็ใช้วิธีเติมปัจจัยพื้นฐานให้กับกลุ่มหรือพื้นที่ที่ต้องการที่สุด เป็นการกระจายความเสมอภาคออกไปให้ทั่วถึงยิ่งขึ้น

“ในด้านการลงทุนศึกษา กระทรวงการคลังจะดูเรื่องของประสิทธิภาพ เม็ดเงินที่ลงไปต้องเกิดประสิทธิภาพสูงสุด รวมถึงสร้างมูลค่าเพิ่มได้ การออกแบบนโยบายด้านการศึกษาก็เช่นกัน ควรมีนโยบายการสร้างคุณค่าของการศึกษา หรือสร้างแรงจูงใจให้เด็กเข้าเรียน โดยค่อยๆ ปรับพฤติกรรม หลักการคือกลุ่มเป้าหมายต้องมีอิสระทางความคิด สามารถตัดสินใจด้วยตัวเองได้ไม่เกิดจากการบังคับ ขณะที่รัฐอาจออกแบบนโยบายการแลกเปลี่ยน ระหว่างการเข้าเรียนกับรางวัลบางอย่าง เพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้อยากมาเรียน ไปจนถึงเมื่อเข้าเรียนครบทั้งสัปดาห์ หรือเรียนได้ตามเกณฑ์กำหนดในหนึ่งเทอมการศึกษา ก็อาจขยับไปให้รางวัลที่ใหญ่ขึ้น เหล่านี้เป็นการสร้างคุณค่าของการเรียนโดยไม่ต้องลงทุนในระดับโครงสร้าง และจะช่วยดึงเด็กเยาวชนไว้ในระบบได้มากยิ่งขึ้น” ดร.ยุทธภูมิ กล่าว

ขอบคุณภาพและข้อมูลจาก กสศ.

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/698854

สกู๊ปพิเศษ : กสศ.สร้างนวัตกรรมการศึกษาตอบโจทย์ประเทศ ‘สร้างโอกาส สร้างอาชีพ’หลุดพ้นความยากจน

วันอาทิตย์ ที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

การพัฒนาการเรียนรู้ เพื่อสร้างคนสร้างโอกาส ให้กับนักเรียนที่ด้อยโอกาส ยากจนได้เรียนต่อสายอาชีพ ไม่เพียงตอบโจทย์ความต้องการแรงงานของประเทศ แต่หากยังช่วยให้นักเรียนที่ยากจนได้มีงานทำงานและสร้างโอกาสในการหลุดพ้นความยากจนได้

ในงานสัมมนา จัดประชุมวิชาการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ปี 2565 “สร้างคน สร้างโอกาส สร้างงานด้วยการศึกษาสายอาชีพ” ของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า โครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ของ กสศ. ดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2562 สร้างโอกาสทางการศึกษาให้แก่นักศึกษาผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ที่คัดเลือกโดยสถานศึกษาอย่างมีส่วนร่วม มีจำนวนนักศึกษาทุนสะสมทั้งหมด9,614 คน สำเร็จการศึกษาแล้ว 3,056 คน ปัจจุบัน กสศ.เปิดรับสมัครผู้รับทุนการศึกษา ปีการศึกษา 2566 จำนวน 2,500 ทุน เข้าศึกษาต่อในสถานศึกษาอาชีวศึกษา วิทยาลัยชุมชน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลและสถาบันเทคโนโลยีจิตรลดาและอื่นๆ ที่เปิดสอนในระดับ ปวช. ปวส. อนุปริญญา และ ประกาศนียบัตร 116 แห่ง ใน44 จังหวัด รวมกว่า 30 สาขา

สอดคล้องกับ 10 อุตสาหกรรมเป้าหมายตามนโยบายของรัฐบาล ตอบโจทย์ความต้องการตลาดแรงงานระดับประเทศและท้องถิ่น เช่น สาขาเครื่องกล สาขาการจัดการโลจิสติกส์ สาขาเทคนิคการผลิต สาขาคอมพิวเตอร์กราฟิก สาขาอุตสาหกรรมเกษตรศาสตร์ และมีงานทำทันทีเมื่อสำเร็จการศึกษา

“นอกจากนี้ กสศ.จัดสรรงบประมาณให้สถานศึกษา พัฒนาระบบดูแลนักศึกษาและการป้องกันการหลุดออกจากระบบการศึกษา พัฒนาแบบหลักสูตรที่เป็นนวัตกรรม เช่นการพัฒนาระบบเสริมสร้างทักษะชีวิต ดูแลช่วยเหลือนักศึกษาซึ่งร่วมมือกับกรมสุขภาพจิต เพื่อส่งเสริมป้องกันปัญหาสุขภาพจิตใจในสถานศึกษา ถือเป็น 1 ในนวัตกรรม เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตเยาวชน ให้เกิดพฤติกรรมและอารมณ์ที่เหมาะสม พร้อมรับมือต่อปัญหา ผ่านการพัฒนาครูให้มีศักยภาพในการเป็นที่ปรึกษา สร้างทักษะและถ่ายทอดความรู้ ให้ครูสามารถจัดกิจกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตแก่นักศึกษา และการเชื่อมโยงเข้ากับเครือข่ายสุขภาพจิตและผู้เชี่ยวชาญในพื้นที่ มีระบบส่งต่อเป็นรายกรณี เป็นการเชื่อมการศึกษาและระบบสุขภาพ” ดร.ไกรยส กล่าว

เรืออากาศโทสมพร ปานดำ รองเลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กล่าวถึงต้นแบบการพัฒนานักศึกษาอาชีวะ ว่า การพัฒนากำลังคนอาชีวศึกษาและสายอาชีพ ถือเป็นยุทธศาสตร์สำคัญในการขับเคลื่อนประเทศไทย โดยยกระดับคุณภาพของหลักสูตร พัฒนาสมรรถนะและทักษะในศตวรรษที่ 21 ผลิตกำลังคนให้ตรงกับความต้องการของ 10 อุตสาหกรรมเป้าหมาย FirstS-Curve และ New S-Curve ให้ความสำคัญกับสาขา STEM (วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี) รวมถึงเทคโนโลยีดิจิทัลพัฒนาคิดค้นสิ่งประดิษฐ์นวัตกรรมที่มีคุณค่าสู่เชิงพาณิชย์เพื่อต่อยอดทางธุรกิจอย่างเป็นรูปธรรม และยกระดับมาตรฐานการพัฒนาภาษาต่างประเทศ เพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันของประเทศตามนโยบายไทยแลนด์ 4.0 เพื่อสร้างแรงกระเพื่อมต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศตามนโยบายของรัฐบาลและความต้องการตลาดแรงงานของประเทศ

“หลังจากอาชีวะได้ร่วมมือกับ กสศ. ทำให้นักเรียนอาชีวศึกษาไม่ต้องกังวลในการมีงานทำอีกต่อไป และมีทักษะวิชาชีพ ภาษาต่างประเทศ และการดูแลเอาใจใส่
สุขภาพจิต และตอบโจทย์ความเหลื่อมล้ำ สร้างความเสมอภาคและขยายโอกาส โดยมีความชัดเจนคือตัวเลขเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษาน้อยลง” เรืออากาศโทสมพร กล่าว

บอกด้วยว่า ได้ นำข้อมูลจาก กสศ.มาพัฒนาหลักสูตรให้สอดคล้องกับความต้องการประเทศเพราะปัจจุบันตลาดแรงงานมีความต้องการกำลังคนที่มีทักษะค่อนข้างมากสิ่งที่ได้ร่วมกับ กสศ. ได้พัฒนาหลักสูตร ให้ทันกับโลกยุคใหม่ คือ ต้องลดเวลาเรียนทฤษฎี และเน้นการเรียนการปฏิบัติ รวมทั้งสร้างความสามารถที่ได้รับรองได้มาตรฐานสากล โดยร่วมกับองค์กรสากลระดับชั้นนำในการพัฒนาอาชีวะให้ได้มาตรฐานการรับรองจากสถาบันการศึกษาที่ได้มาตรฐานสากล

อย่างไรก็ตาม กสศ. และ สอศ.ทำงานเป็นพันธมิตรร่วมกับสถานศึกษาอาชีวศึกษาและสายอาชีพทั้งภาครัฐและเอกชนจากทุกสังกัด สอศ. และ อว. ซึ่งถือเป็นสถานศึกษาตัวแบบของการพัฒนาคุณภาพ และลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ขับเคลื่อนนโยบายร่วมกับ กสศ. และภาคีเครือข่าย เพื่อให้เกิดภาพปลายทางใน 2 ด้านสำคัญ

ประกอบด้วย 1.การขยายทุนการศึกษาแก่เยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสที่กว้างขวางขึ้น เพิ่มเติมจากที่ กสศ. สนับสนุนตัวแบบได้เพียง 1% ต่อรุ่น
หรือจำนวน 2,500 ทุนต่อปี ผ่านความร่วมมือหลายภาคส่วนที่มีทรัพยากร เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา

2.การส่งเสริมผู้บริหาร ครู และสถานศึกษาอาชีวศึกษาในการดูแลเยาวชนครอบคลุมทุกมิติ ได้แก่ การศึกษา สุขภาพจิตใจ อาชีพ และโอกาสการมีงานทำ ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงเป็นอีกช่องทางสำคัญในการสร้างโอกาสทางการศึกษาให้แก่เยาวชนที่ยากจนและด้อยโอกาส และการผลิตกำลังคนที่สร้างความเข้มแข็งให้กับภาคการผลิตและภาคธุรกิจ เพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันของประเทศตามนโยบายไทยแลนด์ 4.0 ที่จะช่วยแก้ไขปัญหาความยากจนและความเหลื่อมล้ำทางรายได้และในมิติต่างๆ

ไม่เพียงการพัฒนานวัตกรรมการศึกษาด้านอาชีวะ หาก กสศ. ยังสนับสนุนทุนการศึกษาระยะสั้น 1 ปี หลักสูตรผู้ช่วยพยาบาล ซึ่งทำให้นักศึกษาทุนมีอาชีพและความหลุดพ้นความยากจน

โดย นางสาวนัยนา ปานนอก นักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง หลักสูตรผู้ช่วยพยาบาล มหาวิทยาลัยบูรพาบอกว่า ทุนการศึกษา กสศ.ทำให้ชีวิตในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อระหว่าง ช่วยแม่ทำงานกับการเรียนต่อตัดสินใจได้ง่ายขึ้น เพราะมีทุนในการเรียนต่อและเมื่อจบแล้วมีงานทำ

“แม่ทำงานคนเดียว ตอนนั้นถ้าไม่มีทุนก็คิดหนักเพราะว่าไม่มีเงินเรียนต่อ มีแม่เป็นเสาหลักในการหารายได้คนเดียวเนื่องจากพ่อเสียชีวิต ทุนการศึกษาทำให้มีโอกาสเรียนต่อผู้ช่วยพยาบาลที่มหาวิทยาลัยบูรพา ทำให้ตั้งหลักชีวิตได้ เรียนจบมีงานทำ มีรายได้มาช่วยแม่” นางสาวนัยนากล่าว

ความสำเร็จของ นางสาวนัยนา ที่เรียนจบและมีงานทำ และกำลังจะซื้อบ้านให้กับแม่ ซึ่งเป็นบ้านหลังแรกของครอบครัว และอยู่ระหว่างการสมัครเรียนต่อพยาบาล ที่มหาวิทยาลัยบูรพา ทำให้ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ของ กสศ. สร้างคน สร้างโอกาส สร้างงาน ด้วยการศึกษาสายอาชีพ” เพื่อหลุดพ้นความยากจนได้จริง

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/697399

สกู๊ปพิเศษ : ‘พะเยา’เดินหน้าปั้น‘เด็กภูมิดี’ ปลุกพลัง‘ครอบครัว-ชุมชน’เข้มแข็ง

วันอาทิตย์ ที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

นับเป็นเวลากว่า 40 ปีแล้ว ที่กลุ่มชาติพันธุ์ภูไทจากกาฬสินธุ์และมุกดาหาร และชาวอีสานจากโคราช-ขอนแก่น ได้อพยพถิ่นฐานมาตั้งรกรากยัง “ชุมชนบ้านจำไก่” ซึ่งปัจจุบันมีทั้งหมด 6 หมู่บ้าน/ชุมชน รวมถึง“ชุมชนบ้านใหม่ราษฎร์บำรุง” หมู่ที่ 5 ต.สันโค้ง อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา ที่เป็นชุมชนผสมผสาน “สองวัฒนธรรมประเพณี” อีสานภูไท-ล้านนา อย่างกลมกลืนเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวและยังคงใช้ชีวิตตามแบบวิถีวัฒนธรรมดั้งเดิมส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น

แต่ด้วยยุคสมัยที่เปลี่ยนไปสู่โลกของสื่อดิจิทัลเข้าถึงและส่งผลกระทบต่อเด็กในชุมชนชนบท ทำให้ครอบครัวและชุมชนบ้านจำไก่จำเป็นต้องปรับตัวให้รู้เท่าทันสื่อ เพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมเด็กปฐมวัย ซึ่งกำลังอยู่ในวัยทองแห่งการเรียนรู้ให้ลดการเล่นมือถือ

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านใหม่ราษฎร์บำรุง จึงริเริ่มทำ “โครงการมหัศจรรย์สื่อสร้างสรรค์ 3 ดี สู่ชุมชน” เพื่อดึงเด็กให้หันมาสนใจทำกิจกรรมร่วมกันมากขึ้นแทนการเล่นมือถือ โดยมี “ครูป้อม-บุปผาคนสนิท” ครูผู้ดูแลศูนย์พัฒนาเด็กบ้านใหม่ราษฎร์บำรุง สังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลสันโค้ง อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา ผู้จุดประกายและนำแนวทาง 3 ดี “สื่อดี ภูมิดี พื้นที่ดี” มาใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้กับเด็กปฐมวัยในพื้นที่โดยร่วมมือกับครอบครัวและชุมชน

ชุมชนบ้านจำไก่ได้ดำเนินการโครงการฯ จนประสบความสำเร็จและสร้างต้นแบบ “ครอบครัว 3 ดี” ที่เข้มแข็ง พร้อมถอดบทเรียน “3 ดี 3 สร้าง” ให้เป็นแนวทางและพี่เลี้ยงให้แก่เครือข่ายชุมชนอื่นๆ จวบจนวันนี้ก็เป็นเวลา 7 ปีเต็มแล้ว

“เราเริ่มต้นทำโครงการจากจุดเล็กๆ ในครอบครัว ค่อยขยายไปใหญ่แบบเป็นขั้นตอน เริ่มด้วยทดลองนำแนวคิด 3 ดีกับศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านใหม่ราษฎร์บำรุงก่อน แล้วจึงเจาะลึกเข้าไปยังครอบครัวและขยายไปสู่ชุมชน 3 ดี เพราะครอบครัวสำคัญสุดต่อการพัฒนาเด็ก ถ้าเราไม่เริ่มที่ครอบครัว ก็จะสร้างเด็กไม่ได้ผลสำเร็จ เราจึงเริ่มจากปลูกจิตสำนึกให้แก่เด็กและผู้ปกครอง ด้วยการดึงผู้ปกครองเข้ามามีส่วนร่วม จากนั้นทำข้อตกลงร่วมกันจัดพื้นที่ทำกิจกรรมเรียนรู้ในบ้าน” ครูป้อม กล่าว

สำหรับข้อตกลงร่วมกัน หรือ “กติกา” เป็นภาคบังคับที่ครอบครัวเข้าร่วมโครงการ 3 ดีจะต้องทำก็คือ การจัดพื้นที่ในบ้านทำกิจกรรมอย่างน้อย 3 มุม ได้แก่ มุมอ่านหนังสือ มุมปลูกผักสวนครัว และมุมคัดแยกขยะ เพื่อสร้างอุปนิสัยที่ดีให้แก่เด็กระยะยาว แต่หากครอบครัวใดทำเพิ่มได้ 4 มุม เช่น มีมุมเล่นอิสระ มุมน้ำ มุมทรายก็จะยกให้เป็นครอบครัวต้นแบบของชุมชน

ด้วยเป้าหมายที่ต้องการดึงเด็กออกจากมือถือโดยเน้นให้ทำกิจกรรมมากขึ้น ชุมชนจึงตั้งกติกา “ลด” ใช้มือถือในเด็กให้เหลือเพียง 20-30 นาทีต่อวัน และต้องมีผู้ปกครองคอยชี้แนะอยู่ด้วย รวมถึงยังห้ามผู้ปกครองดูมือถือต่อหน้าเด็ก และห้ามดื่มเหล้า สูบบุหรี่ หรือทะเลาะเบาะแว้งกันในครอบครัวอีกด้วย

หลังจากครอบครัวสำเร็จในการสร้างพื้นที่กิจกรรมสร้างสรรค์ภายในครอบครัวแล้ว จึงขยายแนวคิดครอบครัว 3 ดี ไปสู่ชุมชน 3 ดีโดยจัดพื้นที่สาธารณะปลอดภัยในชุมชน เพื่อให้เด็กและผู้ปกครองได้ทำกิจกรรมเรียนรู้ร่วมกันเดือนละ 2 ครั้ง รวมถึงการถ่ายทอดวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ถือเป็น “จุดเด่น”ของชุมชนให้กับเด็ก

“เราโดดเด่นด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ผสมผสานสองวัฒนธรรมอีสาน-ล้านนา ซึ่งมีศูนย์เรียนรู้ของชุมชนและปราชญ์ชาวบ้าน มาช่วยถ่ายทอดความรู้การทำสื่อพัฒนาเด็ก เพื่อให้เด็กซึมซับวิถีชีวิตดั้งเดิมและสืบสานเอาไว้ เช่น การละเล่นพื้นบ้านการจักสาน การทอผ้าภูไท การทำตุง การทอเสื่อกก หรือการแสดงดนตรีโปงลาง เป็นต้น”

ผลจากการดำเนินโครงการครอบครัวและชุมชน 3 ดี เพื่อพัฒนาเด็กปฐมวัยชุมชนบ้านจำไก่ ตลอด 7 ปีกว่า 200 ครอบครัว ได้ช่วยให้เด็กลดหน้าจอมือถือได้จริง เกิดพื้นที่ในชุมชนให้เด็กทำกิจกรรมอย่างปลอดภัย ตลอดจนเกิดเครือข่ายดูแลเด็กร่วมกันภายในชุมชน

ครูป้อม กล่าวถึงผลที่ได้จากการทำงานตามแนวคิดยุทธศาสตร์ 3 ดี สื่อดี พื้นที่ดี ภูมิดี ของศูนย์พัฒนาเด็กบ้านใหม่ราษฎร์บำรุง ก็คือ การได้โมเดลพัฒนาเด็กปฐมวัย “3 ดี 3 สร้าง” เพื่อเป็นแนวทางการทำงานพัฒนาเด็กเล็กให้แก่เครือข่ายต่อไป ประกอบด้วย หนึ่ง… “สร้างคน” โดยครูมีทักษะการจัดกิจกรรม มีคณะทำงานที่เข้มแข็ง ผู้ปกครองมีความรู้ความเข้าใจการจัดพื้นที่ในครอบครัวและจัดกิจกรรมร่วมกับเด็ก ทำให้เด็กมีพัฒนาการที่ดีและมีความสุข

สอง…“สร้างการมีส่วนร่วม” ตั้งแต่ผู้นำชุมชน รพ.สต.ผู้ปกครอง ครู ผู้นำท้องถิ่นมาร่วมคิด- ร่วมทำ- ร่วมรับผลประโยชน์ด้วยกัน

สาม… “สร้างสุขภาวะ” (ทางกาย จิตใจ สังคมและปัญญา) เด็กมีสุขภาพร่างกายแข็งแรง ฉลาดรู้ในการบริโภค มีจิตใจที่มีความสุขในการทำกิจกรรมและรู้จักควบคุมอารมณ์ ส่วนทางด้านสังคม เด็กมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมที่ดี รู้จักแบ่งปัน รู้จักรอคอย และมีสติปัญญาที่ดี รู้จักคิดวิเคราะห์และตัดสินใจ รู้เท่าทันสื่อ รู้เท่าทันตัวเอง

“หัวใจของความสำเร็จและสร้างความเข้มแข็งให้แก่ครอบครัว 3 ดีของบ้านจำไก่ในวันนี้เกิดได้ก็ เพราะสร้างการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนเกี่ยวกับเด็ก มีการจัดประชุมชี้แจงและอบรมผู้ปกครองบ่อยๆ จนเกิดความเข้าใจ และเปิดใจร่วมกันจัดพื้นที่ภายใต้แนวคิด 3 ดี และมีการติดตามผลสม่ำเสมอ รวมทั้งยังขยายเครือข่ายและอบรมเครือข่ายครูผู้ดูแลเด็กปฐมวัยในพื้นที่จังหวัดพะเยา จนวันนี้เราขยายครบทั้ง 9 อำเภอแล้ว” ครูป้อม กล่าว 

“ชุมชนบ้านร่องห้า” ต่อยอดจากบ้านต้นไม้ สู่ครอบครัว 3 ดี

ชุมชนบ้านร่องห้าป่าสัก ม.13 ต.บ้านต๋อม อ.เมืองพะเยา เป็นหนึ่งในเครือข่ายพื้นที่ขยายของ ต.สันโค้ง อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา ซึ่งเป็นพื้นที่ใหม่เพิ่งดำเนิน“โครงการมหัศจรรย์ 3 ดีเพื่อการพัฒนาเด็กสู่ชุมชนบ้านร่องห้า” มาได้ 10 เดือนที่ผ่านมา เริ่มจากการนำกิจกรรมสื่อสร้างสรรค์เข้าถึงพื้นที่ชุมชน และขยายเข้าสู่ครอบครัว ตามแนวทาง 3 ดี มาใช้ เพื่อจัดกิจกรรมส่งเสริมให้เด็กในชุมชนมีพื้นที่ดี สื่อดี และภูมิปัญญาดี เพื่อดึงเด็กออกจากการเล่นมือถือ

ด้วยลักษณะพื้นที่ของชุมชนบ้านร่องห้า เป็นชุมชนเมือง ประชาชนตั้งบ้านเรือนกระจายไปตามพื้นที่ของเมือง ทำให้ไม่มีพื้นที่เล่นและจัดกิจกรรมเรียนรู้ให้แก่เด็ก ผู้นำชุมชนและคนในชุมชนจึงร่วมกันจัดหาและทำพื้นที่ “ชุมชน 3 ดี” ขึ้นมา เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้แก่เด็ก จึงเกิดกิจกรรมบ้านต้นไม้ให้เด็กได้เล่นอิสระ ก่อนที่จะขยายแนวทางไปสู่ครอบครัว 3 ดี

“สภาพพื้นที่ของบ้านร่องห้า อยู่ในกลางชุมชนและเป็นชุมชนเมืองตั้งบ้านอยู่กันกระจาย เด็กเล็กที่มาเรียนใน ศพด.บ้านร่องห้าส่วนใหญ่มาจากนอกเขตพื้นที่ หลังสำรวจพื้นที่แล้วทางคณะทำงานและชุมชนบ้านร่องห้า จึงลงความเห็นให้นำพื้นที่รกร้างของชาวบ้านซึ่งแต่เดิมไม่มีใครกล้าเข้าไป มาร่วมกันปรับเปลี่ยนและสร้างกิจกรรมบ้านต้นไม้ฐานต่างๆ ให้แก่เด็กได้เล่นร่วมกัน เช่น มุมปีนป่าย ชิงช้ากระดานลื่น ปีนป่ายการทรงตัว มุมทราย เป็นต้น ทำให้วันนี้มีผู้ปกครองนำเด็กๆ เข้ามาใช้พื้นที่มากขึ้นทุกวัน กลายเป็นพื้นที่มีชีวิตขึ้นมา” วรรณา เพ็งศรี ครูผู้ดูแลเด็ก ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านร่องห้า กล่าว

ทั้งนี้ พื้นที่บ้านต้นไม้ เกิดขึ้นได้ เพราะการร่วมแรงร่วมใจและระดมทุนของคนในชุมชน คณะทำงาน วัด โรงเรียน ร่วมกันบริจาคสิ่งของ ทราย ไม้ เพื่อร่วมกันสร้างพื้นที่สร้างสรรค์ให้กับเด็กของชุมชน

ครูวรรณา บอกว่า หลังจากได้ทำพื้นที่สร้างสรรค์ในพื้นที่ชุมชน คณะทำงานจึงขยายโครงการ 3 ดี เข้าสู่ ศพด.บ้านร่องห้าและครอบครัว 3 ดี โดยที่ผ่านมาพื้นที่ศพด.บ้านร่องห้า ได้สร้างฐานกิจกรรมสไปเดอร์แมน ให้เด็กทุกคนในศูนย์ได้เล่นและทำกิจกรรมร่วมกัน

ส่วนกิจกรรมครอบครัว 3 ดี ปัจจุบันมีครอบครัวตัวอย่างแล้ว 15 ครอบครัว ได้จัดพื้นที่สร้างสรรค์ในบ้าน หรือ มุมกิจกรรมสร้างสรรค์ต่างๆ ได้แก่ มุมหนังสือ มุมบทบาทสมมุติ มุมกิจกรรมการเล่น เช่น การเล่นทราย การเลี้ยงปลา ปลูกผักสวนครัว โดยผู้ปกครองร่วมทำกิจกรรมกับเด็กๆ ด้วย

นอกจากนั้น ผู้ปกครองของครอบครัว 3 ดี ยังมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และแชร์ประสบการณ์ร่วมกันอย่างสม่ำเสมอ เช่น มีการตั้งกลุ่มไลน์ 3 ดี แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและแชร์ข้อมูลกัน

ทางด้าน สายใจ คงทน กลุ่ม wearehappy กล่าวว่า โครงการมหัศจรรย์สื่อสร้างสรรค์ 3 ดีสู่ชุมชน ของ จ.พะเยา ถือว่ามีความเข้มแข็งมาก โดยเฉพาะการขยายเข้าสู่ครอบครัว 3 ดีของชุมชนบ้านจำไก่ ซึ่งประสบความสำเร็จในการนำกิจกรรมเรียนรู้ทักษะชีวิตเข้าสู่ครอบครัว เพื่อลดการเล่นหน้าจอมือถือของเด็กและสร้างทักษะทางสังคม โดยชวนครอบครัวเข้ามาร่วมและอบรมผู้ปกครองในการทำสื่อสร้างสรรค์ที่บ้าน และตั้งกติกา 3 ดีร่วมกันขึ้นเพื่อลดการเล่นมือถือของเด็ก ขณะเดียวกัน ชุมชนเองก็ทำพื้นที่ส่วนกลางสร้างกิจกรรมเรียนรู้ต่างๆ

“ห้องเรียนไม่ใช่ห้องสี่เหลี่ยมเท่านั้น บริบทการเรียนรู้มีอยู่รอบตัวมากมาย ด้วยการหาพื้นที่ดีๆ ภายในชุมชน เช่น ใต้ต้นไม้ พื้นที่ที่เข้าถึงได้ง่ายคล้ายสนามเด็กเล่น ซึ่งทำให้เกิดการรวมตัวมาเล่นของเด็ก ทำให้เกิดปฏิสัมพันธ์ทางสังคมและการฝึกทักษะต่างๆ ทางกาย สังคม สติปัญญา พอเกิดพื้นที่ดีก็เกิดการขยายต่อไปพื้นที่อื่นๆ ต่อไป”

สายใจ กล่าวทิ้งท้ายว่า จากการที่ครอบครัว 3 ดีทำพื้นที่กิจกรรมเรียนรู้ช่วยเพิ่มทักษะและเสริมพัฒนาการให้เด็กได้ดีขึ้น เกิดผลลัพธ์ลดการเล่นหน้าจอมือถือของเด็กได้จริง และทำให้เกิดความสัมพันธ์ที่ดีภายในครอบครัว

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/696026

สกู๊ปพิเศษ : ‘โคเวสโตร’มอบพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่ร่วมเปลี่ยนแปลงโลก เปิดศูนย์การเรียนรู้ด้านนวัตกรรมพลาสติกเพื่อความยั่งยืน

วันอาทิตย์ ที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

“ขยะพลาสติก” เป็นหนึ่งในปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นทั่วโลก ซึ่งประเทศต่างๆ ได้พยายามหาวิธีแก้ไขเพื่อให้ปัญหานี้ทุเลาเบาบางลง หรือหมดสิ้นไป แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากพลาสติกเป็นวัสดุที่มีคุณสมบัติทนทาน น้ำหนักเบา และใช้ต้นทุนในการผลิตต่ำ จึงถูกนำมาใช้งานอย่างกว้างขวางในชีวิตประจำวันของมนุษย์

ดังนั้น พลาสติกจำนวนมากมายมหาศาลที่ผ่านการใช้งาน จนกลายเป็นขยะพลาสติก จึงเป็นเรื่องที่ต้องบริหารจัดการให้ดี เพราะหากใช้วิธีการกำจัดที่ไม่ถูกต้อง ก็จะทำให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สร้างปัญหาต่อระบบนิเวศ และยังแตกตัวเป็นไมโครพลาสติกที่ย้อนกลับมาสู่ห่วงโซ่อาหารของมนุษย์ กลายเป็นปัญหาใหญ่ตามมาได้

ในส่วนของประเทศไทย ก็ประสบกับปัญหาขยะพลาสติกอย่างมากเช่นกัน ซึ่งข้อมูลจาก http://www.worldpopulationreview.com ระบุว่า ในปี 2564 ที่ผ่านมา ประเทศไทยติดอันดับ 19ของการมีขยะพลาสติกมากที่สุดในโลก คิดเป็นปริมาณ3.53 ล้านตันต่อปี นอกจากนี้ประเทศไทยยังมีขยะพลาสติกถูกปะปนเข้าไปอยู่ในสิ่งแวดล้อมคิดเป็น 79% ของปริมาณขยะพลาสติกที่ถูกทิ้งทั่วโลก

สำหรับปัจจัยที่ทำให้ปัญหาขยะพลาสติกของประเทศไทยยังไม่คลี่คลายนั้น จากการศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลปัญหาขยะพลาสติก โดยสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย พบว่า เป็นผลจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีซึ่งสามารถผลิตพลาสติกได้ปริมาณมาก และมีความหลากหลาย ยากแก่การจำแนกชนิดพลาสติกและนำไปรีไซเคิล, พฤติกรรมของผู้บริโภคส่วนใหญ่ยังไม่คัดแยกขยะรวมถึงนิยมใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว ซึ่งมีความสะดวกสบาย, การขยายตัวของบริการซื้อสินค้าและอาหารแบบออนไลน์, การขาดประสิทธิภาพในการจัดการขยะมูลฝอยโดยเฉพาะในแหล่งท่องเที่ยว 

นอกจากนี้ ยังรวมถึงขาดการสนับสนุนและขาดโครงสร้างพื้นฐานที่เอื้อต่อการรีไซเคิลพลาสติก ทำให้ขยะพลาสติกร้อยละ 75 ของขยะพลาสติกที่เกิดขึ้นราว 2 ล้านตันต่อปีไม่ถูกนำไปรีไซเคิล โดยต้องกำจัดด้วยวิธีการฝังกลบ แบบถูกต้องตามหลักวิชาการ แบบเทกอง การเผาในที่โล่ง และการเผาแบบผลิตพลังงาน

อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยได้มีความพยายามในการจัดการกับปัญหาขยะพลาสติกอย่างต่อเนื่องเช่นกัน โดยได้กำหนดให้การจัดการขยะเป็นวาระแห่งชาติ มาตั้งแต่ปี 2557 มีการตั้งคณะอนุกรรมการบริหารจัดการขยะพลาสติกและขยะอิเล็กทรอนิกส์ และกำหนดให้มีการนำ “ขยะพลาสติกเป้าหมาย” กลับมาใชประโยชน์ร้อยละ 100 ในปี 2573 ซึ่งได้เริ่มจากการยกเลิกพลาสติกหุ้มฝาขวด (Cap seal) และไมโครบีด (Micro-bead)

โดยในช่วงต้นปี 2563 ได้มีการรณรงค์ลด-ละ-เลิกพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวโดยเฉพาะถุงพลาสติก แต่สถานการณ์แพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ทำให้ปริมาณการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง (Single – Use Plastic) จากบริการส่งอาหาร เพิ่มมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การผลิตพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวโดยรวมในปี 2564 ก็มีแนวโน้มลดลง

ขณะที่ภาครัฐก็ยังคงเดินหน้าเลิกใช้พลาสติก 4 ชนิด ซึ่งล้วนเป็นพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง ได้แก่ ถุงพลาสติกแบบบางน้อยกว่า 36 ไมครอน, กล่องโฟมบรรจุอาหาร,แก้วพลาสติกแบบบางน้อยกว่า 100 ไมครอน และหลอดพลาสติก ซึ่งได้รับความเห็นชอบจากมติคณะรัฐมนตรีในปี 2565 เพื่อให้เป็นไปตามโรดแมปการจัดการขยะพลาสติกของประเทศ

ทั้งนี้ ได้มีหนึ่งตัวอย่างของความพยายามจัดการกับปัญหาขยะพลาสติกในประเทศไทย โดยเมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2565 ที่ผ่านมา บริษัท โคเวสโตร (ประเทศไทย) จำกัด หนึ่งในผู้นำด้านการผลิตโพลีเมอร์คุณภาพสูง ได้เปิดศูนย์การเรียนรู้ด้านนวัตกรรมพลาสติกเพื่อความยั่งยืน kids Lab ขึ้นมา โดยมีวัตถุประสงค์ต้องการมอบพื้นที่นอกห้องเรียนให้กับเด็กไทยในการเรียนรู้เกี่ยวกับความสำคัญของการจัดการขยะพลาสติกอย่างถูกวิธีรวมถึงความรู้เกี่ยวกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน แบบวิธี Learn & Play ให้กับเยาวชนคนรุ่นใหม่ในโรงเรียนที่อยู่รอบๆ นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง

โคเวสโตร มีเป้าหมายว่าศูนย์การเรียนรู้ด้านนวัตกรรมพลาสติกฯ แห่งนี้ จะขยายวงกว้างไปสู่เยาวชนรุ่นใหม่ๆ ในจังหวัดอื่นๆ ใกล้เคียง รวมถึงเยาวชนคนรุ่นใหม่ระดับนักเรียนชั้นประถมศึกษา และนิสิตนักศึกษา ที่กำลังศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัย ของกรุงเทพฯ ด้วย

เป้าหมายการเยี่ยมชมศูนย์การเรียนรู้ด้านนวัตกรรมพลาสติกฯ แห่งนี้ คาดว่าจะมีน้องๆ นักเรียนจากระดับชั้นประถมศึกษาเข้าร่วม Learn & Play จำนวนต่อเดือนไม่ต่ำกว่า 2-3 กรุ๊ปโดยแต่ละกรุ๊ปสามารถรองรับได้ 30 คน ระยะเวลาเข้าเยี่ยมชมอยู่ที่ 2 ชั่วโมง ต่อกรุ๊ป คิดเป็นต่อปีจะมีเยาวชนคนรุ่นใหม่เข้ามาเยี่ยมชมเรียนรู้ รวมทั้งหมด 400 คน

ภายในศูนย์การเรียนรู้ด้านนวัตกรรมพลาสติกฯ มีทั้งหมด 4 โซน ได้แก่ 1.โซนความรู้เกี่ยวกับการเดินทางของขยะพลาสติกและการรีไซเคิลพลาสติก 2.โซนวิธีการจัดการขยะพลาสติก 3.โซนเรียนรู้ว่าจะสามารถนำพลาสติกกลับมาสร้างให้เกิดคุณค่าใหม่ได้อย่างไร และ 4.โซนเรื่องนวัตกรรมของบริษัทเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีการรีไซเคิลสินค้าหรือวัสดุที่ใช้แล้วให้สามารถนำกลับมาใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อการผลิตสินค้าต่างๆ ใหม่ได้อีกครั้ง

ดร.ทีโม สลาวินสกี้ กรรมการผู้จัดการ บริษัท โคเวสโตร(ประเทศไทย) จำกัด กล่าวว่า เยาวชนคนรุ่นใหม่เป็นหนึ่งในแรงขับเคลื่อนสำคัญที่จะช่วยเปลี่ยนแปลงโลกของเราให้ยั่งยืนมากขึ้นในอนาคต เราต้องปลูกฝังความคิดที่ถูกต้องเกี่ยวกับความยั่งยืน และเศรษฐกิจหมุนเวียนให้กับพวกเขา และโคเวสโตรมุ่งมั่นที่จะสนับสนุนพวกเขาในทุกทางที่เราสามารถทำได้ เพราะจุดมุ่งหมายของโคเวสโตร คือ “การสร้างสรรค์เพื่อโลกที่สดใสยิ่งขึ้น”

ดร.ทีโม สลาวินสกี้ กล่าวว่า ความยั่งยืนเป็นองค์ประกอบหลักในพันธกิจของโคเวสโตรและเป็นส่วนสำคัญในกลยุทธ์ของบริษัท ในฐานะที่โคเวสโตรเป็นบริษัทที่ให้ความสำคัญกับนวัตกรรมและมุ่งสร้างการเติบโตด้วยผลิตภัณฑ์และเทคโนโลยีที่สร้างประโยชน์ให้กับสังคมและลดผลกระทบต่อระบบนิเวศ บริษัทฯ ได้ตั้งเป้าหมายสู่ความยั่งยืนที่ครอบคลุมมากกว่าการดำเนินงานในปัจจุบัน ตัวอย่าง เช่น บริษัทมุ่งบรรลุความเป็นกลางทางสภาพภูมิอากาศภายในปี 2578 และต้องการสร้างให้เกิดการหมุนเวียนอย่างเต็มรูปแบบตลอดห่วงโซ่

“ความมุ่งมั่นสู่ความยั่งยืนนี้ เป็นมากกว่าแค่คำประกาศและโคเวสโตรได้พิสูจน์ให้เห็นจากหลายโครงการแล้วว่าบริษัท สามารถทำแนวคิดใหม่ๆ ให้กลายเป็นจริงได้ เช่น การพัฒนาพื้นฐานวัตถุดิบ เพิ่มประสิทธิภาพของโรงงานทุกแห่งอย่างต่อเนื่องและช่วยให้ลูกค้าสามารถออกแบบกระบวนการผลิตที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืนมากขึ้น ซึ่งนวัตกรรม เกือบทั้งหมดของโคเวสโตรพัฒนาขึ้นจากความพยายามในการให้ความสำคัญกับทั้งเศรษฐกิจและระบบนิเวศ เพื่อสร้างประโยชน์ให้สิ่งแวดล้อมและส่งเสริมความสำเร็จทางธุรกิจของลูกค้า” กรรมการผู้จัดการ บริษัท โคเวสโตร (ประเทศไทย) จำกัด กล่าว

ในประเทศไทย โคเวสโตรได้ปฏิบัติตามหลักการผลิตที่ยั่งยืนและแสดงจุดยืนด้านความยั่งยืน ของบริษัท โรงงานผลิตในมาบตาพุดได้สนับสนุนวาระนานาชาติด้านความยั่งยืนผ่าน โครงการริเริ่มหลายโครงการ ตัวอย่างเช่น บริษัทฯได้เปลี่ยนจากการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงเป็นการใช้ไบโอดีเซลสำหรับกิจกรรมทางโลจิสติกส์ภายในโรงงาน, การเปลี่ยนมาใช้เชื้อเพลิงทดแทนที่ เผาไหม้สมบูรณ์มากยิ่งขึ้นทำให้สามารถลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ภายในห่วงโซ่คุณค่าได้มากกว่าเดิม, การริเริ่มการผลิตแบบสมดุลมวลสาร ซึ่งโคเวสโตร ได้รับการรับรองจาก ISCC PlusCertificate นอกจากนี้บริษัทกำลังวางแผนการใช้พลังงานหมุนเวียนในกระบวนการผลิตเพื่อลด มลพิษทางน้ำและอากาศอีกด้วย

จะเห็นได้ว่า ปัญหาขยะพลาสติก เป็นหนึ่งหลายปัญหาสำคัญด้านสิ่งแวดล้อม ที่หลายภาคส่วนจะต้องร่วมมือกันแก้ไข ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาคประชาสังคม ที่เกี่ยวข้องกับทุกขั้นตอนในการผลิตพลาสติก ไม่ว่าจะเป็นการจัดทำแผนปฏิบัติการ การรณรงค์ให้เข้าใจถึงปัญหาขยะพลาสติก การดูแลผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และขยะที่เกิดจากกระบวนการผลิต การกำหนดจุดรับและรวบรวมขยะพลาสติก เข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อกลับมาใช้ใหม่

ปัญหาสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน ถือเป็นปัญหาใหญ่ของโลก ที่ยังรอความร่วมมือร่วมใจกันแก้ไขให้ดีขึ้น เพื่อให้โลกใบนี้เป็นโลกที่น่าอยู่สำหรับพวกเราทุกคนต่อไป

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/694579

สกู๊ปพิเศษ : กรมอุตุฯ ผนึก สทน. บูรณาการข้อมูลเพื่องานวิจัย สนับสนุนการบริหารจัดการทรัพยากรดิน น้ำ และอากาศ

วันอาทิตย์ ที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2565, 06.00 น.

“น้ำ”เป็นทรัพยากรที่สำคัญของโลก นอกจากในทะเลและมหาสมุทรแล้ว น้ำยังอยู่ทุกหนแห่ง ไม่ว่าจะเป็นน้ำในบรรยากาศ รวมทั้งเมฆและหมอกด้วย

ทรัพยากรน้ำมีการเปลี่ยนแปลงตามวัฏจักร โดยพลังงานจากดวงอาทิตย์เป็นตัวการหลัก และปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยา เช่น ลม อุณหภูมิ ความชื้น จะเป็นตัว
ขับเคลื่อนวัฏจักรน้ำให้เกิดขึ้นโดยสมบูรณ์ การหมุนเวียนของวัฏจักรน้ำนั้นเป็นกลไกที่สำคัญของระบบโลก เพราะน้ำมีหน้าที่นำพาแร่ธาตุ สารอาหารไปยังพื้นที่ต่างๆ และสะสมตัวในดินทำให้พืชพรรณอุดมสมบูรณ์และเป็นแหล่งอาหารของสรรพสัตว์และมนุษย์บนโลก

อย่างไรก็ตาม วิกฤตการณ์ภาวะโลกร้อนจะส่งผลกระทบต่อวัฏจักรน้ำบนโลกโดยรูปแบบของการเกิดหยาดน้ำฟ้า การเปลี่ยนแปลงของระดับอุณหภูมิ การระเหยของน้ำ และอื่นๆ จะเปลี่ยนแปลงไป ส่งผลให้บางพื้นที่มีน้ำน้อยลง ในขณะที่บางพื้นที่อาจมีปริมาณน้ำเพิ่มขึ้น และหากอุณหภูมิของโลกเพิ่มขึ้น 2-3 องศาเซลเซียส กว่าระดับอุณหภูมิในช่วงยุคก่อนอุตสาหกรรม ปัญหาการขาดแคลนแหล่งน้ำจืดทั่วโลกจะรุนแรงขึ้นอย่างมาก ตัวแปรที่สำคัญในการศึกษาโครงสร้างภายในของน้ำคือค่าไอโซโทป (isotope)

โดยค่าไอโซโทปจะสามารถช่วยในการคาดหมายปริมาณน้ำที่จะเปลี่ยนแปลงไปในแต่ละขั้นตอนของวัฏจักรน้ำได้ ดังนั้น การศึกษาค่าไอโซโทปของน้ำประกอบกับการประยุกต์ใช้ข้อมูลอุตุนิยมวิทยาจะสามารถส่งเสริมและช่วยให้เราคาดหมายการหมุนเวียนของวัฏจักรน้ำภายในประเทศได้ดียิ่งขึ้น เป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการจัดสรรทรัพยากรน้ำภายในประเทศให้มีประสิทธิภาพและเหมาะสำหรับแต่ละพื้นที่ อันจะนำมาซึ่งประโยชน์อื่นๆ ทั้งในด้านภาคการเกษตร ภาคสาธารณสุข และภาคชลประทานอีกด้วย

เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน 2565 ที่อาคารหอประชุมกรมอุตุนิยมวิทยา ได้มีการลงนามบันทึกความเข้าใจระหว่าง กรมอุตุนิยมวิทยา และ สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์
แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สทน. ว่าด้วยความร่วมมือในการวิจัยและพัฒนาระบบสารสนเทศด้านอุตุนิยมวิทยา อุทกวิทยา และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ เพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการทรัพยากรดิน น้ำ และอากาศ โดยมี ว่าที่ร้อยตรี ธนะสิทธิ์ เอี่ยมอนันชัย รองอธิบดีกรมอุตุนิยมวิทยาฝ่ายวิชาการ และ พลเรือตรีวัชระ การุณยวนิชรองผู้อำนวยการสถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สทน. ลงนามเป็นพยาน พร้อมด้วยคณะผู้บริหารของกรมอุตุฯ และ สทน. เข้าร่วมงาน

ดร.ชมภารี ชมภูรัตน์ อธิบดีกรมอุตุนิยมวิทยา เปิดเผยว่า ภารกิจของกรมอุตุนิยมวิทยา และ สทน. มีความเกี่ยวโยงและสนับสนุนซึ่งกันและกันมาโดยตลอด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านข้อมูลเพื่อการศึกษาและวิจัย ทั้งนี้ สองหน่วยงานได้ร่วมลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือทางวิชาการ เมื่อวันที่ 26 เมษายน 2561 โดยมี สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน) ร่วมลงนามด้วย

สำหรับความร่วมมือที่เกิดขึ้นในวันนี้ เป็นการบูรณาการความร่วมมือด้านอุตุนิยมวิทยา และการวิจัยด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ เพื่อประโยชน์ในมิติที่หลากหลาย เพราะนอกจากข้อมูลด้านอุตุนิยมวิทยาจะใช้ประโยชน์เพื่อวางแผนและบริหารจัดการน้ำของประเทศโดยตรงแล้ว ข้อมูลด้านอุตุนิยมวิทยาต่างๆ เช่น ข้อมูลปริมาณน้ำฝนสามารถนำไปใช้ในการประเมินอัตราการเติมน้ำบาดาลในบริเวณพื้นที่แอ่งน้ำ และนำไปใช้ในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างน้ำฝนกับค่าไอโซโทปในน้ำฝน ซึ่งการวัดค่าไอโซโทปนี้ก็สามารถใช้ประโยชน์ในการศึกษาด้านอุทกวิทยาในการหาแหล่งต้นกำเนิดของน้ำ หาแหล่งน้ำใต้ดิน เพื่อนำมาวางแผนบริหารจัดการน้ำ

อีกทั้ง ข้อมูลการตรวจวัดอุณหภูมิ ข้อมูลด้านการตรวจวัดโอโซนและรังสีของกรมอุตุนิยมวิทยา ที่สามารถนำไปใช้ในการศึกษาวิจัยด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์เพื่อนำผลการวิจัยไปใช้ในการวางแผนจัดการด้านสิ่งแวดล้อม หรือด้านอื่นๆ ที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อขับเคลื่อนประเทศ ความมั่นคง การจัดการภัยพิบัติ การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน การสาธารณสุข และอื่นๆ ที่จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนได้ดียิ่งขึ้น

ทางด้าน รองศาสตราจารย์ ดร.ธวัชชัย อ่อนจันทร์ผู้อำนวยการสถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สทน. กล่าวว่า ตลอดระยะเวลามากกว่า 5 ปี ที่ผ่านมา ทางสถาบันฯ เองได้รับความอนุเคราะห์ข้อมูลจากกรมอุตุนิยมวิทยา เช่น ข้อมูลปริมาณน้ำฝน เพื่อนำไปศึกษาวิเคราะห์การกระจายตัวของปริมาณน้ำฝนรายเดือนและรายปีในประเทศไทย ข้อมูลปริมาณน้ำฝนในแต่ละพื้นที่ในประเทศไทย เพื่อใช้สำหรับโครงการสร้างฐานข้อมูลไอโซโทปเสถียรในน้ำฝน เพื่อศึกษารูปแบบการเกิดฝนของประเทศไทย หรือการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณน้ำฝนกับค่าไอโซโทปเสถียรในน้ำฝน ภายใต้สภาวะการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ การใช้ข้อมูลในการวิจัยแหล่งที่มาของน้ำบาดาลและการประเมินอัตราการเติมน้ำบาดาลในแหล่งน้ำบาดาลในพื้นที่แอ่งน้ำบาดาลเจ้าพระยาตอนบน และพื้นที่น้ำบาดาลแอ่งแพร่ เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม สถาบันฯ ยังมีโครงการสำคัญที่ดำเนินการต่อเนื่อง และต้องใช้ข้อมูลทางอุตุนิยมวิทยาเป็นส่วนประกอบสำคัญ ไม่ว่าจะเป็น ข้อมูลปริมาณน้ำฝน อุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ จากสถานีอุตุนิยมวิทยานำร่อง 33 สถานี เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวิจัย การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่มีผลต่อการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศไทย ข้อมูลการเกิดมรสุม การเกิดใต้ฝุ่นและลมพายุ ความเร็วลม แนวร่องมรสุม จำนวนวันที่เกิดปรากฏการณ์ทางธรรมชาติในแต่ละปี และข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องทางอุตุนิยมวิทยา เพื่อใช้สำหรับการวิเคราะห์ความเหมาะสมของพื้นที่ตั้งสถานที่ให้บริการจัดการกากกัมมันตรังสี ในฐานะผู้แทนของสถาบันฯ

“วันนี้มีความยินดีและภาคภูมิใจยิ่ง ที่ทั้งสองฝ่ายต่างเห็นพ้องต้องกันถึงประโยชน์ที่ประเทศชาติและประชาชนจะได้รับจากความร่วมมือทางวิชาการในครั้งนี้ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนิวเคลียร์เพื่อการวิจัยด้านสิ่งแวดล้อมและอุทกวิทยา ภายใต้การสนับสนุนข้อมูลสำคัญจากกรมอุตุนิยมวิทยา จะเป็นกลไกหนึ่งในการสนับสนุนการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศได้ในอนาคต” ผู้อำนวยการ สทน. กล่าว

จากนั้น ดร.ชมภารี ได้กล่าวทิ้งท้ายว่า การยกระดับการบูรณาการความร่วมมือให้มีความชัดเจน มีเป้าหมาย และกระชับความร่วมมือให้เข้มแข็งขึ้น ในวันนี้ จะนำไปสู่การพัฒนาต่อยอดความร่วมมือการสร้างสรรค์โครงการและกิจกรรมต่างๆ ที่จะเป็นประโยชน์ต่อประชาชน ได้ตรงความต้องการที่หลากหลาย และรองรับการเปลี่ยนแปลงเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืนของประเทศชาติสืบไป

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา กรมอุตุนิยมวิทยาและ สทน. ได้มีความร่วมมือในการศึกษาค่าไอโซโทปน้ำ และในอนาคตจะมีการขยายความร่วมมือให้กว้างขวางขึ้นเพื่อสนับสนุนการบริหาร การจัดการ ทั้งทรัพยากรดิน น้ำ และอากาศของประเทศ โดยจะมุ่งมั่นพัฒนาข้อมูลให้มีความแม่นยำ และเพิ่มช่องทางการเผยแพร่ข้อมูลให้ถึงมือผู้ใช้บริการได้อย่างรวดเร็วและทั่วถึง เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนร่วมกันต่อไป

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/694423

สกู๊ปพิเศษ : ‘คนล้นเมือง-สังคมสูงวัย’ สร้างการเติบโตใหม่อย่างไร(1)

วันเสาร์ ที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2565, 06.55 น.

หมายเหตุ : บทความนี้เดิมชื่อเรื่องว่า “Reinvent Growth อย่างไร เมื่อประชากรในเมืองมีมากเกินไปและสูงวัยขึ้น” ซึ่งเขียนโดย GJ van der Zanden, Senior Advisor & Visiting Professor Sustainability Leadership (สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจ ศศินทร์ แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย)

ในวันที่ 15 พ.ย. 2565 องค์การสหประชาชาติ (UN) ได้คาดการณ์ว่า จำนวนประชากรโลกจะถึง 8 พันล้านคน ซึ่งเมื่อ 100 ปีก่อนเราเกิดขึ้นมาในโลกที่มีประชากรน้อยกว่า 2 พันล้านคน ถึงแม้ว่าการเติบโตจะชะลอตัวบ้าง แต่ก็กล่าวได้ว่าประชากรในโลกเพิ่มขึ้น 200,000 คน ในทุกๆ วันมนุษย์ไม่เพียงแต่เพิ่มจำนวนขึ้น แต่ยังสูงวัยขึ้นอีกด้วย ประเทศญี่ปุ่นและบางส่วนของยุโรปมีจำนวนผู้สูงวัยมากที่สุดในโลก ในทศวรรษข้างหน้าคาดว่าประเทศจีนจะมีการเปลี่ยนแปลงมากที่สุด โดยอาจมีประชากรที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป เพิ่มจาก 18% จากประชากรทั้งหมด 1.4 ล้านคน ในวันนี้เป็น 32% ในปี 2583

ประชากรที่อาศัยในเมืองคาดว่าจะเพิ่มขึ้นจาก 55% ในวันนี้เป็น 68% ภายในปี 2593 ซึ่งหมายความว่าจะมีคนเพิ่มขึ้น 2.2 พันล้านคน ซึ่งต้องมีที่พัก อาหาร ต้องเดินทางและใช้บริการต่างๆ การเติบโตนี้จะทำให้เกิดมหานครใหม่ในแอฟริกาและเอเชีย ส่งผลให้มีการบริโภค-อุปโภคเพิ่มขึ้นอย่างมาก เฉพาะในเอเชียใต้และตะวันออกเฉียงใต้เพียงอย่างเดียว ภายในปี 2583 คาดว่าจะมีปริมาณการบริโภคอุปโภคตามเมืองต่างๆ เพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าเมื่อเทียบกับปี 2553

ธรรมชาติจัดสรรทุกอย่างให้เราอย่างน่าทึ่ง ตั้งแต่การรีไซเคิลน้ำ การย่อยของเสีย การผลิตอาหารหรือการนำ CO2 ออกจากอากาศเพื่อสร้างออกซิเจนที่เราหายใจเข้าไป เมื่อมนุษย์เติบโตขึ้น ผลกระทบที่ตามมาก็สูงขึ้นไปด้วย เมื่อธรรมชาติมาอยู่ในมือมนุษย์ ความสามารถของธรรมชาติในการจัดสรรทรัพยากรและความสามารถในการรับผลกระทบก็ถูกลดลงด้วย

วิถีชีวิตในบางรูปแบบส่งผลกระทบต่อโลกมากกว่ารูปแบบอื่น ปัจจุบันมนุษย์ “Over-Use” ธรรมชาติบนโลกมากเกินไป ถ้าทุกคนใช้ชีวิตบนโลกสไตล์สหรัฐอเมริกา เราต้องมีโลกมากกว่า 5 โลก ถ้าใช้ชีวิตสไตล์ยุโรปเราต้องมีประมาณ 3 โลก สไตล์บราซิล 1.6 โลก ในสไตล์อินเดีย 0.8 โลก เราใช้ทรัพยากรธรรมชาติ สร้างก๊าซเรือนกระจกสู่อากาศ และสร้างขยะเกินกว่าวัฏจักรของโลกจะรับได้

เชื้อเพลิงฟอสซิลที่เราเผาผลาญในแต่ละปี (และ CO2 ที่ปล่อยสู่ชั้นอากาศ) เทียบเท่ากับ การเผาผลาญพืชทั้งโลกเป็นเวลา 400 ปี ในขณะเดียวกัน การตัดไม้ทำลายป่าอย่างไม่หยุดยั้งนั้นได้เปลี่ยนป่าอเมซอนจากแหล่งกักคาร์บอนให้กลายเป็นแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจก คาดว่าช่องว่างระหว่างอุปสงค์และอุปทานในการใช้น้ำจะเพิ่มขึ้นถึง 40% ภายใน พ.ศ. 2573 หากทุกคนยังใช้ชีวิตแบบเดิม

ผลกระทบของมนุษย์ต่อโลกมักมีการแสดงเป็นสูตรง่ายๆ คือ : Impact = Population x Affluence x Technology การเติบโตของประชากรนั้นไม่ได้ช่วยลด Impact ของมนุษย์แน่นอน สำหรับปริมาณการบริโภคต่อคนหากใช้ GDP เป็นตัวชี้วัดนั้น เติบโตเกือบ 7 เท่า (PPP) ในช่วง 100 ปีที่ผ่านมา ความหวังสุดท้ายคือเทคโนโลยี หลายๆ คนอาจบอกว่าเทคโนโลยีมีพลังมหาศาล ที่จะนำมาสู่นวัตกรรมที่สามารถมาแก้ไขปัญหาของมนุษย์ได้

แต่คนมักจะมองข้ามประเด็นสำคัญ 3 ประเด็น ซึ่งเทคโนโลยีอาจทำให้เกิดผลกระทบเพิ่มขึ้นมากกว่าที่จะลดลง 1.The rebound effect (ผลย้อนกลับ) ประสิทธิภาพในการผลิตทำให้สินค้าราคาลดลงกระตุ้นให้เราบริโภคมาก เช่น เมื่อมีเครื่องปรับอากาศประสิทธิภาพสูง เราก็ซื้อมาใช้มากขึ้น หรือเที่ยวบินถูกลงคนก็เดินทางมากขึ้นเป็นเท่าตัว ในช่วง 15 ปีที่ผ่านมา

2.Unintended consequences (ผลที่ตามมาโดยไม่ได้ตั้งใจ) ข้อดีของเทคโนโลยีมักทำให้เรามองข้ามผลกระทบด้านลบ เช่น เทคโนโลยีใหม่อย่าง 5G สร้างความเหลื่อมล้ำมากขึ้น เนื่องจากการลงทุนในการเข้าถึงเทคโนโลยีนั้นจำกัดเฉพาะประชากรที่มีฐานะและพื้นที่ประชากรหนาแน่น หรือการที่ social media สามารถเชื่อมโยงผู้คนเข้าด้วยกันได้ ในขณะที่สามารถที่จะให้ข้อมูลที่ผิดๆ และส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตของผู้ใช้จำนวนมาก

3.Politics and invested interests (การเมืองและผลประโยชน์) ถึงโลกจะไม่ขาดแคลนเงินในการแก้ปัญหาความยากจน การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือด้านมลพิษ การสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ มักจะชะลอตัวลงเพราะการต่อต้านทางการเมืองหรืออิทธิพลและผลประโยชน์ของอุตสาหกรรมใหญ่ๆ เช่น อุตสาหกรรมเชื้อเพลิงฟอสซิล ทั้งนี้ เมื่อเราใช้ต้นทุนธรรมชาติไป ความสามารถในการรับผลกระทบของธรรมชาติก็ลดลง

“โมเดลปัจจุบันเน้นไปที่การสร้างความมั่งคั่ง เป็นการเติบโตด้วยต้นทุนของธรรมชาติหรือของสังคม ที่เรียกได้ว่า เป็น Perverse Growth ในปี 2552 Trucost ระบุว่าต้นทุนธรรมชาติของกิจกรรมทางเศรษฐกิจของเราคือ 7.3 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 13% ของ GDP ในทำนองเดียวกัน สหรัฐฯ ใช้เงินประมาณ 120-190 พันล้านเหรียญสหรัฐในแต่ละปี เพื่อรักษาอาการหมดกำลังใจและภาวะซึมเศร้า ที่มาพร้อมกับ GDP ของประเทศ นี่คือการเติบโตทางเศรษฐกิจที่เราต้องการหรือไม่?”

ในอนาคตเราอาจเป็น “คนหลายโลก” ปัญหาและแนวทางแก้ไขของเราเป็นแบบ “หลายโลก” แต่ตอนนี้เรามีเพียงโลกเดียว ผู้นำต้องลืมความฝันลมๆ แล้งๆ ของเรื่องหลายโลกและหันมาแก้ไขปัญหาของวันนี้ และลืมความเชื่อที่ว่าเมื่อเราบริโภคมากขึ้นจะทำให้ GDP สูงขึ้น และเราจะมีชีวิตที่ดีขึ้น เราต้องหาทางระดมนวัตกรรมสร้างการเติบโตใหม่ให้เข้ากับขีดจำกัดทางนิเวศวิทยาโลก และตอบโจทย์ทางสังคม แนวคิดใหม่ๆ และโมเดลทางธุรกิจอย่างการหมุนเวียนกลับมาใช้ การร่วมมือกันของอุตสาหกรรม การแบ่งปันต่างๆ

การมี Products เป็น Service แทนที่จะเป็นผลิตภัณฑ์ การคิดใหม่และแก้ปัญหาโดยวิถีธรรมชาติ แสดงให้เห็นว่าเราสามารถลดทอนการผลิตเพื่อการบริโภคได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะที่ยังคงเติบโตทางเศรษฐกิจ งานวิจัยโดย Accenture ปี 2558 คาดการณ์ว่า Circular Economy สามารถสร้างผลผลิตเพิ่มเติมได้มากถึง 4.5 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ภายใน ปี 2573 โดยการลดของเสีย การกระตุ้นนวัตกรรม และการสร้างงาน สหภาพยุโรปนำร่อง แผนปฏิบัติการ Circular Economy Action Plan เพื่อนำไปสู่ EU Green Deal

บริษัทต่างๆ เช่น Philips บริษัทข้ามชาติของเนเธอร์แลนด์ใช้แนวคิด Circularity เป็นแกนกลางของกลยุทธ์ และกำลังจะบรรลุเป้าหมายในปี 2568 ที่ 25% ของรายได้จะมาจากธุรกิจ Circular Business และไม่เพียงแค่นักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเท่านั้น นักลงทุนก็ดูให้ความสนใจกับ Circularity ดูจากข้อมูลอ้างอิงจาก Circular Business ของ Blackrock ที่ว่าเงินลงทุนใน Seed capital 20 ล้าน ในปี 2562 กลายมาเป็น 2 พันล้านในปี 2564

การที่มีคนอาศัยในเมืองหนาแน่นทำให้ระบบการทำ Urban Farming โดยใช้ hydroponics เป็นที่สนใจมากขึ้น แม้การลงทุนจะสูงและยังคงมีความท้าทายหลายอย่าง แต่เทคนิคนี้สามารถผลิตอาหารโดยใช้น้ำน้อยลง 90% ไม่ต้องใช้ดินและสามารถผลิตอาหารได้มากถึง 4 เท่าของผลผลิตต่อตารางเมตรด้วยวิธีดั้งเดิม หลายแหล่งข้อมูลคาดว่า การผลิตด้วย hydroponics ทั่วโลกจะเติบโตอย่างมีนัยสำคัญเป็น 10-13 พันล้านเหรียญสหรัฐภายในสิ้นทศวรรษนี้

(อ่านต่อหน้า 7 ฉบับวันที่ 27 พ.ย. 2565)

สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจ ศศินทร์

แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

SCOOP@NAEWNA.COM