#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/677024

สกู๊ปพิเศษ : เปิด6ข้อค้นพบ‘ข่าวลวง’ ก่อนยุค‘โรคระบาด’ผ่านพ้น

วันพฤหัสบดี ที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2565, 02.00 น.

“กันยายน 2565” เดือนสุดท้ายก่อนที่โควิด-19 จะถูกปรับลดระดับลงจากโรคติดต่ออันตรายเป็นโรคติดต่อต้องเฝ้าระวัง โดยหากไม่มีเหตุการณ์ไม่คาดคิดแทรกซ้อนเข้ามา แนวทางดังกล่าวก็น่าจะเริ่มต้นในวันที่ 1 ตุลาคม 2565 เป็นต้นไป ขณะที่ศูนย์ฉีดวัคซีนโควิด-19 สถานีรถไฟกลางบางซื่อ แหล่งใหญ่ที่ให้บริการฉีดวัคซีนมายาวนานตั้งแต่ช่วงกลางปี 2564 ก็ประกาศให้บริการจนถึงวันที่ 30 กันยายน 2565 สอดรับกับแผนปรับลดระดับโควิด-19 ดังกล่าว

ตลอดระยะเวลากว่า 2 ปี นับตั้งแต่ช่วงส่งท้ายปีเก่า 2562-ต้อนรับปีใหม่ 2563 ที่เริ่มมีข่าว “ไวรัสปริศนา” ระบาด ณ เมืองอู่ฮั่น มณฑลหูเป่ย ประเทศจีน ก่อนลุกลามไปทั่วโลกและถูกเรียกว่า “โควิด-19” มนุษยชาติได้ผ่านความเจ็บปวดและสูญเสียทั้งในแง่สุขภาพที่ผู้คนล้มตายเพราะโรคร้ายกันเป็นใบไม้ร่วง ในแง่เศรษฐกิจที่มาตรการล็อกดาวน์เพื่อควบคุมโรคส่งผลให้หลายคนต้องตกงานขาดรายได้ รวมถึง “ข่าวลือ-ข่าวลวง” ที่ระบาดอย่างกว้างขวาง จนเกิดคำว่า “Infodemic”เป็นการผสมกันระหว่าง Information (ข้อมูลข่าวสาร)กัน Pandemic (โรคระบาด)

ที่งานเสวนา “จากมะนาวโซดา ถึงกัญชารักษา (ไม่) ทุกโรค บทเรียนการรับมืออินโฟเดอมิกของสังคมไทย”จัดโดย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ โคแฟค (ประเทศไทย) และภาคีเครือข่ายหลากหลายองค์กร ช่วงปลายเดือนสิงหาคม 2565 ที่ผ่านมามีนำเสนอรายงาน “ผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกข่าวลวงด้านสุขภาวะในรอบปีที่ผ่านมา” โดย สุนิตย์ เชรษฐาผู้อำนวยการสถาบันเชนจ์ฟิวชั่น สรุป 6 เรื่องน่าสนใจเกี่ยวกับสถานการณ์ข่าวลวงหรือข่าวปลอม (Fake News) ซึ่งรวมถึงข้อมูลบิดเบือน (Disinformation) ไว้ดังนี้

1.ข่าวลวงด้านสุขภาพยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในประเด็นที่เป็นกระแสสังคม เช่น กัญชา วัคซีนไล่ตั้งแต่ ยาแก้ปวดแอสไพรินรักษาโควิดได้, กินวิตามินซีต้านโควิด, หอมแดงจิ้มเกลือป้องกันโควิด, ฉีดวัคซีนโควิดแล้วทำให้เลือดคล้ำ, วัคซีนโควิดเป็นอาวุธชีวภาพ, กินเผือกรักษามะเร็งได้,การลงทะเบียนเป็นผู้ปลูกกัญชา มีประชาชนสงสัยว่า Link เว็บไซต์ที่ส่งต่อกันเป็นเว็บไซต์ปลอมที่มิจฉาชีพทำขึ้น เป็นต้น

2.พื้นที่ข่าวลวงในสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media) แบบเปิดสาธารณะมีแนวโน้มดีขึ้นบ้าง แต่มีแนวโน้มขยายและเพิ่มความลึกขึ้นในพื้นที่เทคโนโลยีแบบปิด เช่น กลุ่มเฉพาะที่ไม่เปิดสาธารณะ (อาทิ กลุ่มเฟซบุ๊คที่ตั้งค่าให้เป็นกลุ่มส่วนตัว หรือห้องสนทนาแบบปิดในแอปพลิเคชั่นไลน์) โดยในพื้นที่ออนไลน์แบบเปิด เมื่อเกิดการแผยแพร่ข้อมูลข่าวสารที่น่าสงสัย จะพบบทบาทของแพลตฟอร์มและสื่อมวลชนที่ตรวจสอบและแก้ไขให้ถูกต้องหากเป็นข่าวปลอม ทำให้ข้อมูลข่าวสารที่ไม่เป็นความจริงคงอยู่ได้ไม่นานและหายากขึ้นเรื่อยๆ

แต่ในทางกลับกัน “พื้นที่กลุ่มปิดมักเป็นกลุ่มของผู้คนที่มีความเชื่อ หรือความสนใจ หรือความคิดทางการเมืองคล้ายกัน จึงมีแนวโน้มที่จะเชื่อและปฏิสัมพันธ์กับข้อมูล
ข่าวลวงได้มากกว่าปกติ” สอดคล้องกับการวิจัยในหลายประเทศเกี่ยวกับการที่กลุ่มที่มีตัวตนเฉพาะ (Identify Group) มักมีแนวโน้มที่จะเสาะหาและรับข่าวลวงแล้วเชื่อถือได้มากเพราะสนับสนุนความเหตุผลความคิด ความเชื่อ หรือความเป็นกลุ่มของตน (Motivated Reasoning Account)

“ในประเทศไทยยังมีความรุนแรงของข่าวลวงที่ตอบสนองความเชื่อของกลุ่มเฉพาะน้อยกว่าประเทศตะวันตกหลายประเทศ เช่น ในประเด็นข่าวลวงเรื่องวัคซีนในอเมริกาหรือยุโรป ซึ่งเชื่อมโยงกับประเด็นทางการเมืองที่มีความแตกแยกอย่างมาก รวมถึงการเมืองระหว่างประเทศ แต่ก็มีแนวโน้มเดียวกันหากไม่มีการเฝ้าระวังและการจัดการที่ดี” สุนิตย์ ระบุในรายงาน

3.ผู้ริเริ่มเผยแพร่ข่าวลวงอาจแบ่งได้เป็นอย่างน้อย 5 กลุ่ม ซึ่งแต่ละกลุ่มมีบทบาทแตกต่างไปในข่าวลวงแต่ละลักษณะ แบ่งเป็น “Joker” หรือพวก “ตัวตลก-สายฮา” คิดว่าทำเอาสนุก มองเป็นเรื่ออำเล่นขำๆ แต่ดันมีคนไปเชื่อว่าข่าวปลอมที่คนกลุ่มนี้เผยแพร่เป็นเรื่องจริง, “Scammer” หรือพวก “นักต้มตุ๋น-18 มงกุฎ” พวกนี้ตั้งใจหลอกลวงโดยหวังผลประโยชน์ โดยเฉพาะเรื่องทรัพย์สิน เงินๆ ทองๆ เช่น ในข้อมูลที่คนกลุ่มนี้เผยแพร่ ตอนท้ายมักแนะนำให้ติดต่อสถานประกอบการบางแห่ง หรือสั่งซื้อผลิตภัณฑ์บางอย่างที่อ้างว่าใช้ได้ผลหรือช่วยได้จริง,

“Politicians” หรือพวก “คอการเมือง” เป็นอีกพวกที่หวังผลจากข่าวปลอม-ข้อมูลบิดเบือน แต่เจาะจงว่าเป็นผลด้านการเมืองโดยเฉพาะ, “Conspiracy Theorist” หรือพวก “นักทฤษฎีสมคบคิด” เชื่อมโยงร้อยเรียงเรื่องราวต่างๆ ไปได้เรื่อยๆ แม้ฟังแล้วจะดูไม่เป็นเหตุเป็นผลสอดคล้องกันเลยก็ตาม และ “Insider” หรือพวก “คนวงใน” อ้างว่าเป็นคนที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนั้นและรู้ข้อมูลสำคัญที่คนทั่วไปไม่รู้ 4.ข่าวลวงที่ตอกย้ำอคติหรือความเชื่อ/การเมืองในสังคม มีผลมากทั้งในเชิงความเสี่ยงสุขภาพและความแตกแยกในสังคม เช่น การระบาดของโรคฝีดาษลิงที่เชื่อมโยงกับกลุ่มรักร่วมเพศ(ชายรักชาย) หรือวัคซีนกับความเชื่อทางศาสนา

5.เนื้อหาของข่าวลวงมีความเป็นสากลมากขึ้น เชื่อมโยงข้ามประเทศมากขึ้น จากหลายเหตุปัจจัย ประเด็นนี้เห็นได้ชัดเรื่องวัคซีนโควิด-19 เช่น อย่าไปฉีดวัคซีนเพราะจะถูกฝังไมโครชิพแถมมาด้วย, วัคซีนฉีดแล้วมีผลข้างเคียงถึงขั้นรหัสพันธุกรรม (DNA) ถูกเปลี่ยนแปลง, ฉีดวัคซีนแล้วผลข้างเคียงคือทำให้เป็นหมัน, วัคซีนโควิด-19 เพิ่มขนาดอวัยวะเพศชาย, วัคซีนมีส่วนผสมของสัตว์ต้องห้ามในแต่ละศาสนา (เช่น วัคซีนมีส่วนผสมของไขมันหมู ผู้นับถือศาสนาอิสลามจึงฉีดไม่ได้) ทั้งหมดนี้เป็นข่าวปลอมที่เกิดในต่างประเทศ แต่ถูกส่งต่อเข้ามาในไทยในเวลาต่อมา

และ 6.การแสวงหาความจริงร่วมมีความสำคัญต่อการสร้างภูมิทางสังคมร่วมกัน โดยเฉพาะในประเด็นที่มีความซับซ้อน เช่น เรื่องการนำข้าวหุงสุกไปแช่ตู้เย็นจะมีผลดีกับค่าน้ำตาลในเลือด ประเด็นนี้พบว่า “ข้อมูลมีหลายชุด” อาทิ ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม รายงานเรื่องนี้เมื่อวันที่ 14 ส.ค. 2565 ระบุเป็นข่าวปลอม โดยอ้างข้อมูลจาก สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ว่าเป็นเพียงการทดลองกับหนูเท่านั้นไม่ใช่ทดลองในมนุษย์

แต่ก็ยังมีข้อมูลจากแหล่งอื่นๆ เช่น ในปี 2558 ในต่างประเทศมีการเผยแพร่งานวิจัยเรื่อง Effect of cooling of cooked white rice on resistant starch content and glycemic response แม้จะทดลองในมนุษย์แต่ก็พบเป็นเพียงการทดลองในกลุ่มตัวอย่างจำนวนน้อย, ในปี 2565 มีงานวิจัยเรื่อง Influence of Resistant Starch resulting from the cooling of rice on postprandial glycemia in type 1 diabetes ทดลองในมนุษย์ ซึ่งแม้จะได้ผลแต่ก็ไม่ได้มากนักอย่างมีนัยสำคัญ เป็นต้น เรื่องนี้ให้บทเรียนว่า “ความจริงเปลี่ยนแปลงได้ตามกาลเวลา” จึงต้องดูว่าเวลานี้เป็นอย่างไร

“ข่าวลวง” คงไม่ต่างจาก “โรคประจำถิ่น” กำจัดให้หมดไม่ได้..ดังนั้นการสร้าง “ภูมิคุ้มกัน” จึงจำเป็น!!!

SCOOP@NAEWNA.COM

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/676166

สกู๊ปพิเศษ : ‘กอ.รมน.’ จับมือ ‘วช.’ ชูชุมชนเข้มแข็ง สนับสนุนชุมชนต้นแบบเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน

วันอาทิตย์ ที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

การวิจัยเพื่อพัฒนาชุมชนสังคมเป็นเรื่องที่หลายประเทศทั่วโลกส่งเสริมให้เป็น ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนการพัฒนา ด้วยความสําคัญของชุมชนท้องถิ่นในฐานะเป็นหน่วยของ การจัดระเบียบสังคม (Community as a Social System Unit) และการเป็นรากฐานที่สําคัญ ของประชาสังคม (Civil Society) ความเข้มแข็งของชุมชนจึงเป็นกลไกที่สําคัญอย่างยิ่งบนฐานความเข้มแข็งของชุมชนขนาดเล็กหลายชุมชนรวมกันจะสามารถฟื้นฟูสังคมในภาพรวมให้ดีขึ้นผ่านการพึ่งพาตนเองของคนในชุมชนอย่างยั่งยืน และสอดคล้องกับนิเวศวัฒนธรรมในแต่ละท้องถิ่น

โดยที่การพัฒนาจะต้องมุ่งตอบโจทย์หรือคําถามที่ชุมชนต้องการ ช่วยหาทางออกในการแก้ปัญหา และที่สําคัญคือสร้างโอกาสให้ชุมชนทบทวนศักยภาพหรือทุนเดิมที่เป็นองค์ความรู้ที่อยู่คู่กับชุมชน นําไปผสมผสานกับความรู้ใหม่ในการแก้ไขปัญหาหรือการพัฒนา บนหลักการที่ว่า ชุมชนจะเป็นผู้ตัดสินใจเลือกใช้ความรู้นั้นๆ ผ่านกระบวนการกลุ่มบนฐานความจริงในปัจจุบัน มากกว่าการพึ่งพาความรู้จากภายนอกเพียงอย่างเดียว

สําหรับประเทศไทย การพัฒนาองค์ความรู้ในชุมชนท้องถิ่นที่ผ่านมามุ่งเน้นการผลักดันนโยบายการพัฒนาในลักษณะของ Top – Down จากภาครัฐ และการถอด องค์ความรู้การพัฒนาระบบเกษตรกรรมเพื่อขยายผลในระดับพื้นที่ ตลอดจนการยกระดับให้เป็นชุดความรู้และเผยแพร่สู่สังคม มากกว่าการทําวิจัยที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อการพัฒนาปรับเปลี่ยนสิ่งต่างๆ ให้ดีขึ้นเชิงประจักษ์เพื่อมุ่งต่อยอดองค์ความรู้ไปสู่การปฏิบัติในระดับท้องถิ่นหรือชุมชนได้จริง ส่งผลให้การพัฒนาชุมชนที่ได้ดําเนินการมาเป็นระยะเวลายาวนานของประเทศไทย กลับไม่สามารถตอบโจทย์ปัญหาในชุมชนที่มีความซับซ้อนมากขึ้นตามสภาพการเปลี่ยนแปลงของสังคม ภาพของชุมชนที่ไม่สามารถพึ่งพาตนเองและเป็นเพียงผู้ที่รอรับความช่วยเหลือไม่เคยจางหายไปจากสังคมไทย แต่กลับพบว่ายิ่งช่วยเหลือหรือยิ่งพัฒนา ชุมชนกลับยิ่งอ่อนแอ และต้องพึ่งพารัฐมากขึ้น

จากข้อมูลดังกล่าวภาครัฐจึงจําเป็นต้องทบทวนบทบาทการ พัฒนาชุมชนท้องถิ่นจากผู้สั่งการมาเป็นผู้สนับสนุนการค้นหาศักยภาพและการพัฒนา โดยให้ความสําคัญกับภูมิปัญญาของชุมชน สอดคล้องกับการศึกษาเรื่องชุมชนเข้มแข็งในทัศนะของชาวชุมชน กรณีศึกษาบ้านปลายคลองบางโพธิ์เหนือ หมู่ที่ 3 ตําบลบางโพธิ์เหนือ อําเภอสามโคกจังหวัดปทุมธานี ที่เสนอว่า การสร้างชุมชนเข้มแข็งควรมีการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในชุมชนมาสร้างประโยชน์ในทุกมิติ ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม โดยมีภาครัฐเป็นผู้สนับสนุนตามหลักการพึ่งพาตนเอง

ด้วยความสําคัญของการวิจัยเพื่อชุมชนสังคม ผนวกกับการที่การพัฒนาชุมชนเป็นส่วนหนึ่งของงานในความรับผิดชอบกองอํานวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) ด้วยเหตุผลว่าความเข้มแข็งของชุมชนเป็นประเด็นความมั่นคงที่มีผลต่อความมั่นคงแห่งรัฐ ในภาพรวม นํามาสู่การจัดทําบันทึกข้อตกลงความร่วมมือเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่ ระหว่าง กอ.รมน. และ สํานักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในการนําองค์ความรู้จากผลงานวิจัยและนวัตกรรมของ วช. ไปถ่ายทอดสู่ศูนย์เรียนรู้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ประจําตําบลของเครือข่ายปราชญ์เพื่อความมั่นคง ซึ่งเป็นปราชญ์ชาวบ้าน ที่ กอ.รมน. ให้การสนับสนุนอยู่เดิม เพื่อช่วยยกระดับศักยภาพและเสริมสร้างความเข้มแข็งและคุณภาพชีวิตให้คนในชุมชนมีความกินดีอยู่ดี ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และเพื่อให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างมั่นคง ในทุกมิติ จากความต้องการของชุมชน

และคาดหวังว่าองค์ความรู้ที่ได้จากผลงานวิจัยและนวัตกรรมโดยการสนับสนุนของภาครัฐ จะทําให้ชุมชนสามารถยกระดับศักยภาพความเข้มแข็ง และเสริมสร้างคุณภาพชีวิตให้คนในชุมชน มีความกินดีอยู่ดีตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2565 ที่ผ่านมา กอ.รมน. ร่วมกับ วช. กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม(อว.) ร่วมลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือการใช้ประโยชน์องค์ความรู้จากผลงานวิจัยและนวัตกรรม เพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่ : ชุมชนเข้มแข็ง ด้วยวิจัยและนวัตกรรม เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการใช้ประโยชน์ องค์ความรู้จากผลงานวิจัยและนวัตกรรมในการบูรณาการขับเคลื่อนงานวิจัยและนวัตกรรมไปสู่การใช้ประโยชน์เพื่อการพัฒนาชุมชนสังคมในพื้นที่ของ กอ.รมน.อันเป็นฐานรากของการพัฒนาเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ  ณ อาคารรื่นฤดี กอ.รมน. เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร

พล.อ.สันติพงศ์ ธรรมปิยะ เลขาธิการกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร กล่าวว่า กอ.รมน. เป็นหน่วยงานด้านความมั่นคง มีอำนาจหน้าที่และรับผิดชอบเกี่ยวกับการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร เป็นองค์กรหลักในการบูรณาการอำนวยการ ประสานการปฏิบัติ และกำกับดูแลการปฏิบัติงานป้องกันและแก้ไขปัญหาความมั่นคงภายในราชอาณาจักรอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้เกิดความสงบสุขของประชาชนหรือความมั่นคงของรัฐ พร้อมทั้งดำเนินการเสริมสร้างให้ประชาชนตระหนัก ในหน้าที่ที่จะเทิดทูน พิทักษ์และรักษาไว้ซึ่งสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ โดยให้ความสำคัญต่อการส่งเสริมให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม ทั้งในการป้องกันและแก้ไขปัญหาต่างๆ และสนับสนุนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ด้วยการน้อมนำแนวทางพระราชทาน “เข้าใจ เข้าถึงพัฒนา” และ “ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” เป็นหลักในการดำเนินงานโดยมีกลไกโครงสร้างของส่วนบริหาร ส่วนอำนวยการส่วนประสานงานและส่วนปฏิบัติงานในพื้นที่ สร้างพลังสังคม พลังชุมชน นวัตกรรมชุมชน นวัตกรรมสังคมเพื่อพัฒนาประเทศไทยให้ก้าวสู่ข้างหน้าด้วยความมั่นคง สังคมไทยมีความสงบสุข ตามแนวทางหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง บนพื้นฐานความรู้ด้านการวิจัยและนวัตกรรมที่สามารถนำไปใช้ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ได้อย่างแท้จริง

ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า วช. มุ่งหวังเป็นกลไกหนึ่งในการร่วมปฏิบัติพัฒนานำองค์ความรู้และนวัตกรรมไปพัฒนาประเทศ ตามเจตจำนงของรัฐบาลในการสร้างความเข้มแข็งจากฐานราก สร้างพลังสังคม พลังชุมชน นวัตกรรมชุมชน นวัตกรรมสังคมเพื่อพัฒนาประเทศไทยให้ก้าวไปข้างหน้าได้อย่างมั่นคง โดยเห็นความสำคัญของการร่วมมือกับ กอ.รมน.หน่วยงานภาคความมั่นคงที่ร่วมสนับสนุนงานวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเสริมสร้างความมั่นคงของรัฐ ความมั่นคงทางสังคม ความมั่นคงแบบพิเศษ ความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม พลังงาน และอาหารรวมถึงความมั่นคงเฉพาะพื้นที่ตลอดระยะเวลา 3 ปีของการดำเนินงานภายใต้ความร่วมมือในระยะแรก

นับเป็นความร่วมมืออันดีในการส่งต่อองค์ความรู้จากผลงานวิจัยและนวัตกรรมสู่พื้นที่ชุมชน สู่ศูนย์เรียนรู้ ของเครือข่ายปราชญ์เพื่อความมั่นคง นำองค์ความรู้สู่ประชาชนในพื้นที่ของ กอ.รมน. ให้เป็นชุมชนที่เข้มแข็งบนฐานความรู้ ด้านการวิจัยและนวัตกรรม และการก้าวเข้าสู่การดำเนินงานระยะที่ 2 ของความร่วมมือนี้ วช. และภาคส่วนวิจัย พร้อมร่วมดำเนินการกับ กอ.รมน. ในการพัฒนาเชิงพื้นที่ ด้วยวิจัยและนวัตกรรม ในการนำองค์ความรู้ไปพัฒนากระบวนการผลผลิต การพัฒนาอาชีพ การพัฒนาคุณภาพชีวิต การพัฒนาสังคม การพัฒนาสิ่งแวดล้อมและพลังงานให้แก่ชุมชน และประชาชนในพื้นที่ของ กอ.รมน. ให้เป็นชุมชนที่เข้มแข็งและมีความยั่งยืน อันนับเป็นการส่งเสริมการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และเป็นกลไกสำคัญในการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ประชาชนและชุมชนฐานรากของประเทศได้อย่างยั่งยืนด้วยวิจัยและนวัตกรรม

สำหรับการลงนามบันทึกข้อตกลงในครั้งนี้เป็นโครงการต่อเนื่องจากปี 2562 ซึ่งจะครบกำหนดสิ้นสุดสัญญาในวันที่ 27สิงหาคม 2565 ที่จะถึงนี้ โดยการดำเนินงานที่ผ่านมาได้มีการนำผลงานวิจัยและเทคโนโลยีต้นแบบเข้าไปแก้ไขปัญหาให้กับชุมชนในพื้นที่เป้าหมาย จนสามารถพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชน สร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กับคนในพื้นที่ได้อย่างเป็นรูปธรรม ภายในงานมีการจัดนิทรรศการแสดงผลงานวิจัยและนวัตกรรม จำหน่ายสินค้าเกษตรอินทรีย์ท้องถิ่น

พร้อมกันนี้ ได้มีพิธีมอบรางวัลให้กับชุมชนต้นแบบที่บรรลุเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน จำนวน 7 ชุมชน รางวัลชุมชนดีเด่น ได้แก่ พาราโบลาโดม จากวิสาหกิจชุมชนสมุนไพรเกษตรอินทรีย์บ้านดงบัง, นวัตกรรมเครื่องผ่าไม้และจักตอกแบบเลาะข้อ จากชุมชนบ้านทุ่งนาค จ.สุรินทร์, เครื่องอบแห้งอินฟราเรดเทคโนโลยีการผลิตข้าวฮางงอก จากวิสาหกิจชุมชนกลุ่มศูนย์จัดการดินปุ๋ยชุมชนบ้านไผ่เขียว จ.อุตรดิตถ์ และ นวัตกรรมระบบผลิตผักและปุ๋ยหมัก จากชุมชนบ้านโหนดหมู่ จ.พัทลุง ส่วนรางวัลชมเชย ได้แก่ เครื่องสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ จากวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์วิถียั่งยืนบ้านบางแตน จ.ปราจีนบุรี, ระบบการผลิตผักและข้าวโพดฝักสด จากกลุ่มเกษตรกรสมาชิกศูนย์ส่งเสริมการเกษตรครบวงจรตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง จ.สระแก้ว และเครื่องสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ จากชุมชนบ้านวังช้าง จ.ชุมพร

ความร่วมมือดังกล่าวสอดคล้องตามพันธกิจของ กอ.รมน. ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน เสริมสร้างความมั่นคงของรัฐ ด้วยการสร้างเสริมศักยภาพชุมชนสร้างเศรษฐกิจฐานราก ส่งเสริมเศรษฐกิจระดับท้องถิ่นให้มีความเข้มแข็ง สามารถพึ่งพาตนเองได้ อันจะนำไปสู่การสร้างโอกาส สร้างอาชีพ และ
ยกระดับมาตรฐานความเป็นอยู่ของประชาชนในท้องถิ่นให้ดีขึ้นตามแผนยุทธศาสตร์ชาติอย่างเป็นรูปธรรม

สกู๊ปพิเศษ : เดินท่องเมืองเก่าสงขลา เติมชีวิตชีวาด้วย ‘กาแฟอ่อนหวาน’

วันอาทิตย์ ที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

ถ้าเอ่ยถึงเมืองเก่า หลายคนอาจนึกถึงอดีตเมืองหลวง หรือเมืองโบราณที่เคยรุ่งเรืองในอดีต หากที่ จ.สงขลา แม้ไม่เคยเป็นราชธานีมาก่อน แต่ก็ขึ้นชื่อเป็นเมืองเก่า ที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาสำคัญยิ่ง และยังหลงเหลือร่องรอยให้ค้นหา สัมผัสอย่างตื่นตาตื่นใจ

หลักฐานระบุชัดว่า เป็นเมืองที่ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงผูกพัน โดยได้โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเมืองสงขลาจากฝั่งแหลมสน มาที่ตำบลบ่อยาง ในปี พ.ศ.2379 เมื่อชาวเมืองและกองทัพได้ร่วมกันสร้างกำแพงเมือง ป้อมปราการ แล้วเสร็จใน พ.ศ.2385 ก็ได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานเสาหลักเมือง เพื่อเป็นสิริมงคลแก่เมืองสงขลา

รังษี รัตนปราการ นายกภาคีคนรักเมืองสงขลาสมาคม อธิบายว่า ภาคีคนรักเมืองสงขลาสมาคม ตั้งอยู่ในอาคารเก่าของโรงสีแดง หับ โห้ หิ้น เป็นองค์กรภาคประชาสังคม ที่ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ.2552 โดยกลุ่มคนรักเมืองเก่าสงขลา ที่มีนักวิชาการท้องถิ่น ที่สำนึกต่อการอนุรักษ์เมืองเก่าสงขลา ในมิติด้านมรดกวัฒนธรรมของท้องถิ่น เพราะพวกเขาตระหนักดีว่า แม้จะผ่านกาลเวลามายาวนาน แต่เมืองเก่าสงขลา ยังคงความโดดเด่นทางผังเมือง และสถาปัตยกรรมที่แตกต่างกัน เป็นทั้งแหล่งโบราณคดี จนถึงเมืองเก่าที่ยังมีชีวิตชีวาตั้งเรียงรายอยู่รอบปากอ่าวทะเลสาบสงขลา คู่กับภูมิปัญญาดั้งเดิมของ 3 กลุ่มชาติพันธุ์หลัก คือ ไทยพุทธไทยมุสลิม และไทยเชื้อสายจีน ที่ผ่านมาจึงได้ร่วมกันผลักดันให้เป็นเมืองมรดกโลก

ทุกวันนี้ เมื่อนักท่องเที่ยวเข้ามาเยี่ยมเยือนเมืองเก่า ไม่เพียงแค่ถ่ายรูป ชื่นชมสถาปัตยกรรม วัฒนธรรม วิถีชีวิต ภูมิปัญญาเท่านั้น ในด้านอาหารการกินก็มีทางเลือกเพื่อสุขภาพมากขึ้น เนื่องจากร้านอาหารและเครื่องดื่ม โดยเฉพาะร้านกาแฟ ที่ร่วมเป็นเครือข่ายภาคีคนรักเมืองสงขลา ได้เข้าร่วมเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวาน
ด้วยมีการจัดเมนูหวานน้อยสั่งได้ ซึ่งร้านเหล่านี้กระจายตัวอยู่บนถนนสายหลักของเมืองเก่า เช่น ถนนนครนอก ถนนนครใน และถนนนางงาม

ปีรัชด์ อนันตพันธ์ เจ้าของร้าน Studio 55 เล่าว่า ส่วนตัวเป็นคนใส่ใจเรื่องสุขภาพและน้ำตาลอยู่แล้ว พอภาคีคนรักเมืองสงขลามาชวนร่วมกิจกรรมกับเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวาน ก็เลยคิดว่าเป็นตัวเรา จึงตัดสินใจเข้าร่วม และตอนนี้ทุกเมนูในร้านสามารถปรับลดความหวานได้ ซึ่งนอกจากกาแฟแล้วยังมีชาและน้ำผลไม้ ส่วนเค้กก็ตั้งใจทำแบบโลว์ซูการ์ ใช้น้ำตาลจากลูกอินทผลัมหรือน้ำตาลโตนด และมีป้ายหวานน้อยสั่งได้ ที่ทำให้ลูกค้ารู้ว่าจะลดน้ำตาลลงระดับไหน

“อย่างไรก็ตามของหวานไม่ใช่ไม่มีประโยชน์เลย มีประโยชน์เมื่อกินในปริมาณที่เหมาะสม และนอกเหนือจากการกินของหวานทุกวันแล้วเราควรทราบว่าแต่ละวัน เมื่อดื่มกาแฟเข้าไปด้วยเรารับน้ำตาลเข้าไปเท่าไหร่แล้ว ให้พยายามลดน้ำตาลลงในแต่ละวัน ลิ้นของเราก็จะชินไปเรื่อยๆ ทำให้รู้สึกอร่อยโดยไม่ต้องปรุงแต่งมาก” ปีรัชด์ กล่าว

ด้าน ธีระพล วานิชชัง เจ้าของร้านกาแฟ Dot บอกว่า การดื่มกาแฟคือความสุนทรีย์ ดื่มแล้วควรมีความสดชื่น กระปรี้กระเปร่า ไม่ใช่เพิ่มโรคภัยจากความหวานที่เกินพอดี ซึ่งเมื่อลูกค้าเข้าร้านก็จะให้ทดลองดื่มกาแฟที่มาจากหลากหลายพื้นที่ และไม่ได้ผสมน้ำตาล เมื่อลูกค้าชื่นชอบรสชาติไหน ก็จะเลือกกาแฟชนิดนั้น ส่วนใหญ่คอกาแฟไม่ดื่มรสหวานอยู่แล้ว หรือต้องการความหวานระดับใดก็สั่งได้ตามความชอบ

เกี่ยวกับเรื่องนี้ ทพญ.ปิยะดา ประเสริฐสมทันตแพทย์ทรงคุณวุฒิ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข และผู้จัดการเครือข่ายรณรงค์เด็กไทยไม่กินหวาน เล่าว่าสงขลาเป็นเครือข่ายของเด็กไทยไม่กินหวาน และเครือข่ายภาคีคนรักเมืองสงขลา มีการรวมตัวของคนท้องถิ่นทุกภาคส่วน ทั้งข้าราชการในมหาวิทยาลัยครูบาอาจารย์ในโรงเรียน เพื่อช่วยกันอนุรักษ์ความเป็นเมืองเก่าไว้

สิ่งที่เป็นเสน่ห์คือมีการพูดถึงร้านอาหารทั้งที่เป็นร้านอาหารดั้งเดิม ร้านอาหารเจ้าอร่อย โดยเฉพาะอย่างยิ่งร้านกาแฟที่มีเยอะมาก ทั้งฝั่งนครนอกและนครใน จึงคิดว่าร้านกาแฟเหล่านี้อยู่ในเครือข่ายภาคีคนรักสงขลาแล้ว ถ้าเป็นไปได้ทางเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานก็อยากร่วมทำงานด้วย เพราะมีเป้าหมายดูเรื่องน้ำตาลเพื่อให้คนไทยมีสุขภาพที่ดีขึ้น

ทพญ.ปิยะดา กล่าวว่า กลุ่มภาคีคนรักสงขลาเขามองเรื่องวัฒนธรรม อนุรักษ์เมืองเก่า ทำให้เป็นเมืองสุขภาพ เอื้อต่อความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน ซึ่งสอดคล้องกับที่เครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานทำอยู่ ในประเด็นของการจัดการสิ่งแวดล้อมด้านอาหาร จึงมีการพูดคุยกันและทยอยทำกิจกรรมร่วมกันเชิงบูรณาการครบทุกภาคส่วน ทั้งภาคประชาสังคม คนท้องถิ่น คนเก่าเล่าเรื่อง ภาพเมืองเก่าดั้งเดิม และถ้าทำได้ดี ก็จะเป็นตัวอย่างสำหรับพื้นที่อื่นๆ ต่อไป

จากการศึกษาของเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานพบว่าคนไทยตั้งแต่เด็กได้รับน้ำตาลจากเครื่องดื่มในปริมาณมาก เริ่มแรกเราก็พยายามทำให้คนดื่มเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลน้อยลง มีการดำเนินการเรื่องภาษีสำหรับเครื่องดื่มสำเร็จรูปที่มีส่วนผสมของน้ำตาล ซึ่งได้ขึ้นภาษีไปตั้งแต่ปี 2564 และตอนนี้เหลืออีกก้าวเดียว คือผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของน้ำตาลจะถูกเก็บภาษีเต็มที่ ทีนี้การที่เราบอกจะขึ้นภาษี คนก็หนีไปดื่มกาแฟในร้านต่างๆ ที่เป็นลักษณะร้านกาแฟชง เราจึงต้องทำงานคู่ขนานเพื่อให้มีร้านกาแฟทางเลือกสำหรับประชาชน และการที่เครือข่ายทำงานกับกลุ่มเป้าหมายผู้ใหญ่ด้วย เพราะผู้ใหญ่คือคนกำหนดสังคม

“เราอยากให้เด็กอยู่ในสังคมที่เอื้อต่อสุขภาพของเขา อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่มีร้านอาหารร้านเครื่องดื่มที่ดูแลสุขภาพ ลดน้ำตาล เด็กจะสั่งตามผู้ใหญ่ก่อน ประกอบกับตอนนี้กาแฟคือค่านิยมของคนไทย ถ้าสังเกตจะเห็นว่ามีเด็กระดับประถมปลายและมัธยมเข้าไปนั่งในร้านกาแฟบ้างแล้ว การเป็นเครือข่ายร่วมทำงานด้วยกันจึงถือว่าได้ทั้งคู่ ร้านกาแฟจะมีเมนูเพื่อสุขภาพมากขึ้น ไม่ว่าเด็กคนทำงานหรือผู้สูงอายุหากจะสั่งก็สามารถสั่งให้มีน้ำตาลน้อยลงได้ ทำให้ลิ้นไม่ติดรสชาติหวานมากเกินไปและไม่เสี่ยงต่อภาวะอ้วน หรือโรค NCD เช่นเบาหวาน” ผจก.เครือข่ายรณรงค์เด็กไทยไม่กินหวานอธิบายย้ำ

เบื้องต้น จึงหวังว่าเวลาที่คนสั่งกาแฟ อยากให้คำว่าลดน้ำตาลหรือลดหวานกลายเป็นคำติดปาก ตอนนี้ผู้ขายส่วนใหญ่จะถามลูกค้าว่า“อ่อนหวานไหม” แต่เป้าหมายคือกระตุ้นให้ผู้บริโภคสั่งลดหวานเองอัตโนมัติ ซึ่งเกือบ 10 ปีที่เครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานได้เริ่มทำกิจกรรม จากร้านกาแฟเล็กๆ 2-3 ร้าน ตอนนี้มีเครือข่ายร้านกาแฟอ่อนหวานทั่วประเทศมากกว่า 1,000 ร้าน

พร้อมกันนี้ อยากให้ร้านกาแฟหรือร้านเครื่องดื่มที่ส่งผ่านช่องทางเดลิเวอรี่ช่วยเพิ่มรายการให้ผู้สั่งเลือกได้ว่าหวานระดับไหน กี่เปอร์เซ็นต์ ทำเป็นตัวเลือกให้เช็ค เพราะจากการเก็บข้อมูลในพื้นที่และรายงานจากร้านค้า ส่วนใหญ่จะเว้นเป็นช่องว่างให้เติม ลูกค้าไม่อยากเขียนเติมก็ปล่อยผ่าน แต่ในกลุ่มที่ทำเป็นช่องให้เลือกจะมีลูกค้าเลือกเข้ามามากกว่า

สำหรับแผนที่ท่องเที่ยวของหรอยบ่อยางที่มีสัญลักษณ์มดน้อยหน่อย เป็นเครื่องหมายแสดงถึงร้านกาแฟอ่อนหวาน สื่อถึงการให้ความสำคัญกับการลดการบริโภคน้ำตาลของนักท่องเที่ยวในย่านเมืองเก่าสงขลา ซึ่งตอนนี้มีร้านกาแฟที่เข้าร่วมทั้งสิ้น 9 ร้าน เพราะปฏิเสธไม่ได้ว่าน้ำตาลเป็นที่มาของโรค NCDs

“กาแฟอ่อนหวาน”จึงเป็นคำตอบของนักท่องเที่ยวรักสุขภาพ ที่เป็นความร่วมมือของภาคีคนรักเมืองสงขลาและเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานในครั้งนี้

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/674640

สกู๊ปพิเศษ : มหาดไทยมอบโฉนดที่ดินทั่วไทย นำสุขคลายทุกข์ให้ประชาชน

วันอาทิตย์ ที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

เมื่อเร็วๆ นี้ ที่หอประชุมอำเภอวังยาง ตำบลยอดชาด จังหวัดนครพนม นายนิพนธ์ บุญญามณี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เดินทางมามอบโฉนดที่ดินให้แก่ประชาชนเจ้าของที่ดินตามโครงการ “มอบโฉนดที่ดินทั่วไทย นำสุขคลายทุกข์ให้ประชาชน” โดยมีส่วนราชการจังหวัดนครพนม, นายอำเภอวังยาง, เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดนครพนม, ข้าราชการ ผู้นำท้องถิ่นและประชาชนจังหวัดนครพนม เข้าร่วมในพิธีมอบโฉนดที่ดินในครั้งนี้

นายนิพนธ์กล่าวว่า รัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับเรื่องที่ดินทำกินของพี่น้องประชาชน ซึ่งในปีนี้ เป็นปีแรกที่รัฐบาล ได้ประกาศให้มีการเดินสำรวจออกโฉนดที่ดิน พร้อมกันทั้งประเทศ โดยกระทรวงมหาดไทย ตั้งใจช่วยเหลือประชาชนเรื่องที่ดิน ในการเร่งรัดการเดินสำรวจออกโฉนดที่ดินในที่ดินที่ประชาชนเข้าไปทำประโยชน์ ซึ่งขณะนี้มีโฉนดที่ดินที่ได้ดำเนินการตามโครงการฯ แล้วเสร็จพร้อมที่จะมอบให้กับพี่น้องประชาชนผู้เป็นเจ้าของที่ดินแล้ว

วันนี้จึงเป็นวันที่ดีที่พี่น้องหลายครอบครัวได้มีโอกาสสร้างหลักประกันความมั่นคงในกรรมสิทธิ์ เกิดแรงจูงใจที่จะพัฒนาที่ดินเพื่อเพิ่มผลผลิตสร้างรายได้ตอบสนองต่อนโยบายรัฐบาลด้านการลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม สร้างโอกาสการเข้าถึงบริการของรัฐ และยังเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตในครอบครัวให้ดีขึ้น จึงขอให้พี่น้องประชาชนได้หวงแหนที่ดินของตน ซึ่งเป็นเอกสารสิทธิที่สำคัญไว้ให้ดีอย่าให้สูญหายหรือถูกผู้อื่นหลอกลวง เอาไปใช้ในทางที่ทำให้ท่านเสียประโยชน์ และขอขอบคุณผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดนครพนม และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องทุกท่าน ที่ให้ความใส่ใจและเร่งรัดแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของพี่น้องประชาชนได้มีความมั่นคงในกรรมสิทธิ์และการถือครองที่ดิน ในครั้งนี้ด้วย

นอกจากเรื่องที่ดินทำกินแล้ว ในเรื่องของการประกอบอาชีพเกษตรกรรมซึ่งเป็นรายได้หลักประชาชนนั้น รัฐบาลโดยกระทรวงพาณิชย์ และกระทรวงเกษตรฯได้ดำเนินนโยบายเรื่องการประกันรายได้เกษตรกรในพืชหลัก 5 ชนิด ซึ่งจากการสอบถามพี่น้องประชาชนที่มาร่วมรับโฉนดที่ดินในวันนี้ส่วนใหญ่ต่างมีความพึงพอใจในการได้รับประโยชน์จากนโยบายประกันรายได้ อีกทั้งที่ดินที่ได้รับก็เป็นกรรมสิทธิ์ที่มั่นคงสามารถสร้างมูลค่าในทางเศรษฐกิจที่เพิ่มมากขึ้นและเป็นสิ่งที่รัฐบาลจะต้องดำเนินการต่อไป

สำหรับโฉนดที่ดิน ที่มอบให้ประชาชนในจังหวัดนครพนม เป็นการออกโฉนดที่ดินไปแล้วเกือบ 1,848 แปลง คิดเป็น 3,334 ไร่ พื้นที่ส่วนใหญ่ประชาชนเข้าครอบครองทำประโยชน์เป็นที่อยู่อาศัย ที่นา ปลูกข้าว ที่ไร่ ปลูกอ้อย ปลูกมันสำปะหลัง และปลูกยางพารา มาเป็นเวลากว่า 50 ปี

#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/likesara/674458

สกู๊ปพิเศษ : ‘ความหลากหลายทางชีวภาพ’ สิ่งมีค่าชุมชน-เศรษฐกิจฐานราก

วันเสาร์ ที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2565, 06.00 น.

“ความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity)” เป็นการรวมคำ 2 คำในภาษาอังกฤษ คือ Biological หมายถึงชีวภาพ กับ Diversity หมายถึงความหลากหลาย ซึ่งความหมายของความหลากหลายทางชีวภาพ คือ การมีสิ่งมีชีวิตนานาชนิดในระบบนิเวศ และทั้งสิ่งมีชีวิตรวมถึงระบบนิเวศก็ยังแตกต่างหลากหลายกันไปในพื้นที่ต่างๆ ทั่วโลก ทั้งนี้ ความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นเรื่องที่ประชาคมโลกให้ความสำคัญ เห็นได้จาก องค์การสหประชาชาติ (UN) ประกาศให้ปี 2553 เป็นปีสากลแแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ (International Year of Biodiversity)

“โครงการธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพระดับชุมชน ทำให้คนชุมชน เปลี่ยนวิธีคิดเดิม หลังมีการตั้งคำถามในใจเกี่ยวกับเรื่องการสำรวจผืนป่า ทรัพยากรในชุมชนว่า ต้นไม้และพืชใกล้ตัว บนดอยมีเยอะแยะจะสำรวจไปทำไม จึงตั้งทีมนักสำรวจ ในการสำรวจ รวบรวม การอนุรักษ์ การเพาะขยายพันธุ์ และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน เป็นพื้นที่ต้นแบบ และนอกจากนี้เปิดโอกาสให้ชุมชนได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานต่างๆ เพิ่มขึ้น”

จิราพรรณ ทิมทอง นักวิเคราะห์นโยบายและแผนชำนาญการ องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) กื้ดช้างและที่ปรึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนหมู่บ้านสมุนไพรบ้านเมืองบอกเล่ากับคณะสื่อมวลชน เมื่อครั้งติดตามคณะทำงานของ สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) หรือ “BEDO” ลงพื้นที่เพื่อศึกษาดูงาน “โครงการธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพระดับชุมชน (Community BioBank)” ณ บ้านเมืองกื้ด ต.กื้ดช้าง อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ และบ้านปงไคร้ ต.โป่งแยง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ เมื่อเร็วๆ นี้

จิราพรรณ เล่าต่อไปว่า BEDO ได้เข้ามาสนับสนุนให้ก่อตั้งโครงการธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพระดับชุมชน ขึ้นในพื้นที่ ตั้งแต่ปี 2562 เพื่อให้ช่วยค้นหา “ของดีในท้องถิ่น” นำมาสู่การออกสำรวจ ซึ่งพบว่า ในพื้นที่ป่าชุมชนห้วยกุ๊บกั๊บของ ต.กื้ดช้าง มีพืชเฉพาะถิ่นที่จะพบเฉพาะพื้นที่ที่อยู่ระดับความสูง 700 เมตร จากระดับน้ำทะเลที่เป็นป่าเบญจพรรณที่สูง 156 ชนิดพันธุ์ และธนาคารทรัพยากรชีวภาพระดับชุมชน มีบทบาทในการรักษาพืชพันธุ์ จึงได้รวบรวมจัดประเภทพืชพันธุ์จำนวน 20 แปลงในชุมชน

ปัจจุบันมี 3 แปลงจาก 20 แปลง ที่ได้เป็นแปลงต้นแบบศูนย์การเรียนรู้และเส้นทางท่องเที่ยวของหมู่บ้าน โดยแบ่งเป็น 1.แปลงพืชป่าหายากใกล้สูญพันธุ์ตีนฮุ้งดอยสมุนไพรสมานแผลราคาสูงถึง 200-800 บาทต่อกิโลกรัม และขายในจีนสูง 10,000 บาท ซึ่งเป็น 1 ใน 9 ชนิด พืชในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ (โครงการ อพ.สธ.) ปัจจุบันมี 11 กล้า ในชุมชนอนุรักษ์และปลูก ใน 4 ธนาคาร

2.แปลงพืชป่าหายากใช้ประโยชน์ ได้แก่ 3 ดำ สมุนไพร ไพลดำ ขมิ้นดำ สมุนไพรที่เก็บรวบรวมส่วนใหญ่เป็นพืชหัว เช่น ปูเลยดำ ว่านชักมดลูก ค้างคาวดำ และ 3.แปลงไม้มงคลตระกูลว่าน ว่านในกลุ่มเสี่ยงทาย อาทิ ชุนเช่าใช้ในงานพิธีแต่งงาน เสียทายอยู่ยาวยั่งยืน ว่านจูงนาง (กำปองดิน) เลี้ยงรอด ร่ำรวย รวมทั้งว่านในกลุ่มเมตตา มหานิยม เพาะเลี้ยงง่ายปลูกหน้าบ้าน อาทิ ทิพยเนตรว่านสาวหลง และว่านที่นิยมนำมวลสารใส่ในตะกรุด เพชรหน้าทั่งฆ้องหน้าทั่ง มวลสารทำพระว่านพญาอึ่ง กล้วยไม้ดินรวมถึงนำว่านมงคลมาอบแห้งใส่ตะกรุดพกติดตัว

นอกจากนี้ “ชาไผ่จืด” สมุนไพรจากธรรมชาติผ่านการวิจัย ยังเป็นโครงการภายใต้โครงการธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพระดับชุมชน โดยสืบเนื่องมาจากผลการศึกษาองค์ประกอบทางเคมีและการออกฤทธิ์ทางชีวภาพของไผ่จืดพบว่า ไผ่จืดมีสารฟีนอลลิก (Phenolic) สารฟลาโวนอยด์ (Flavonoid) และสารคาโรทีนอยด์ (Carotenoid) มีผลช่วยในการต่อต้านอนุมูลอิสระ ยับยั้งการสร้างไขมันในเซลล์ และลดน้ำตาลในกระแสเลือด

ข้อค้นพบดังกล่าว ทำให้ BEDO ร่วมมือกับ วิทยาลัยนวัตกรรมเกษตรและเทคโนโลยีอาหาร มหาวิทยาลัยรังสิตศึกษารวบรวมความหลากหลายของไผ่จืดในชุมชน ต.กื้ดช้างอ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ ถึงความเหมือนความต่างของไผ่จืด เทคนิคทางวิทยาศาสตร์ องค์ประกอบทางเคมี ทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพคุณค่าทางโภชนาการพร้อมแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชาไผ่จืดในระดับชุมชน กลายเป็นผลิตภัณฑ์ไผ่จืดจำนวน 4 สูตร ดังนี้ 1.สูตรหอมละมุน ไผ่จืดร้อยละ 50เจียวกู่หลานร้อยละ 10 ดอกลาเวนเดอร์ร้อยละ 10 ดอกอัญชันร้อยละ 15 และมะตูมร้อยละ 15

2.สูตรผสมตรีผลา ไผ่จืดร้อยละ 50 เจียวกู่หลานร้อยละ 25 ตรีผลาร้อยละ 15 และดอกเก๊กฮวยป่าร้อยละ 103.สูตรหอมหมื่นลี้ ไผ่จืดร้อยละ 50 และดอกหอมหมื่นลี้ร้อยละ 50 และ 4.สูตรผสมคาร์โมมาย ไผ่จืดร้อยละ 50เจียวกู่หลานร้อยละ 25 และคาร์โมมายร้อยละ 25 ซึ่งในปัจจุบันชุมชนได้พัฒนาหีบห่อบรรจุภัณฑ์และสูตรของชาไผ่จืดสมุนไพรจากธรรมชาติสู่ตลาด ทั้งหมด 6 สูตร ดังนี้ ใจเดิมไกลใจ รัญจวน หวานใจ จวนใจ และเชยชม โดยส่งจำหน่ายทั่วไทยและร้านค้าเครือข่ายของ BEDO

ด้าน วันชัย อินยม ประธานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเพาะเลี้ยงฟ้ามุ่ย บ้านปงไคร้ ต.โป่งแยง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ เล่าว่า สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) หรือ BEDO ได้เข้ามาให้ความรู้ในการสำรวจความหลากหลายกล้วยไม้ เทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อกล้วยไม้ และเทคนิคการนำกล้วยไม้ออกจากขวด รวมทั้งกระบวนการปล่อยกล้วยไม้คืนป่า ส่งผลให้ชุมชนมีความรู้ความเข้าใจได้เป็นอย่างดี นำมาสู่การจัดทำโครงการธนาคารกล้วยไม้ระดับชุมชนบ้านปงไคร้

“ธนาคารกล้วยไม้ระดับชุมชน เป็นหนึ่งในกิจกรรมอนุรักษ์ทรัพยากรท้องถิ่น มีกล้วยไม้ลงทะเบียน 200 ต้น 36 ชนิด กล้วยไม้ในธนาคารกล้วยไม้ระดับชุมชน จะเป็นกล้วยไม้ที่ชาวบ้านใช้ผลิตฝักกล้วยไม้ อาทิ ฟ้ามุ่ย นกคุ้มไฟ เอื้องคำ และเอื้องมอนไข่ เป็นกล้วยไม้ที่จะนำไปเพาะขยายพันธุ์เพิ่มจำนวนกล้วยไม้ให้มากขึ้น ขณะเดียวกัน ชาวบ้านยังมีต้นกล้ากล้วยไม้ที่ได้จากการเพาะเมล็ดไว้จำหน่วย หรือเตรียมไว้ให้นักท่องเที่ยวทำกิจกรรมปล่อยกล้วยไม้คืนสู่ป่าอีกด้วย” วันชัย ระบุ

วันชัย กล่าวต่อไปว่า หมู่บ้านปงไคร้อยู่ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ เป็นหมู่บ้านที่มีสภาพอากาศค่อนข้างเย็นตลอดทั้งปีมีป่าต้นน้ำที่อุดมสมบรูณ์ระบบนิเวศป่าดิบเขา ที่มีต้นไม้ใหญ่ หลากหลายสายพันธุ์กระจายหนาแน่นทั่วผืนป่า เป็นต้นน้ำที่สมบูรณ์น้ำไหลตลอดปีแหล่งต้นน้ำสำคัญของจังหวัดเชียงใหม่ เป็นหมู่บ้านอนุรักษ์ป่าดีเด่นของจังหวัดเชียงใหม่ และหมู่บ้านฟ้ามุ่ย เป็นหมู่บ้านที่พบกล้วยไม้ฟ้ามุ่ยในธรรมชาติแหล่งเดียวของประเทศไทย ที่มีการเพิ่มจำนวนการปลูก กล้วยไม้ฟ้ามุ่ยจากการเพาะเมล็ดและปล่อยคืนสู่ป่ามาอย่างต่อเนื่อง

ซึ่งปล่อยฟ้ามุ่ยสู่ธรรมชาติเปรียบเสมือน “ซื้อของไม่ได้ของกลับบ้าน แต่ได้หัวใจที่รักธรรมชาติกลับไปแทน” กล่าวคือ “ปล่อยฟ้ามุ่ยคืนสู่ป่าและชมกล้วยไม้ฟ้ามุ่ยในธรรมชาติ” เป็นผลดีนอกจากในมุมสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังรวมถึงด้านเศรษฐกิจที่มีนักท่องเที่ยวเดินทางมาเยี่ยมเยือน
ซื้อสินค้าและร่วมกิจกรรมของชุมชน เช่น ใช้บริการที่พัก บริโภคอาหารจากธรรมชาติ สมุนไพร และชาจากดอกกล้วยไม้ กลายเป็นแหล่งรายได้จาก “การท่องเที่ยวเชิงชีวภาพ” ที่ชุมชนได้ประโยชน์จากการรักษาความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศและหลากหลายของทรัพยากร

สุวรรณา เตียรถ์สุวรรณ ผู้อำนวยการ “BEDO” สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) กล่าวว่า โครงการธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพระดับชุมชน (Community Biodiversity Bank หรือCommunity BioBank) เป็นกลไกหนึ่งในการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ ตามนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจชีวภาพจากความหลากหลายทางชีวภาพ สนับสนุนและส่งเสริมให้ชุมชนท้องถิ่นเป็นเจ้าของฐานทรัพยากร

โดยกำหนดเป้าหมายว่า..ภายใน 10 ปี จะเกิด “ธนาคารความหลากหลายทางชีวภาพระดับชุมชน” ทั้งประเทศและนำไปสู่การจัดตั้งศูนย์รวบรวมความหลากหลายทางชีวภาพระดับชุมชนในทุกตำบล!!!

SCOOP@NAEWNA.COM