7 ก.พ.60 นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ อธิบดีกรมการข้าว พร้อมด้วย นายสมชาย ชาญณรงค์กุล อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า ขณะนี้ทั้งสองหน่วยงาน ได้ร่วมลงนามบันทึกความร่วมมือด้านความเชื่อมโยงข้อมูลทะเบียนเกษตรกรและข้อมูลสารสนเทศด้านข้าว เพื่ออนุญาตให้ทั้งสองหน่วยงาน สามารถนำข้อมูลการขึ้นทะเบียนของเกษตรที่ได้ขึ้นทะเบียนไว้ ไปใช้พัฒนาระบบการทำการเกษตร การเข้าช่วยเหลือในกรณีเกษตรกรประสบภัยต่างๆ ร่วมถึงการแก้ไขปัญหาด้านการเกษตรที่มีอยู่

ส่วนข้อมูลทะเบียนเกษตรกร ที่กรมส่งเสริมการเกษตร อนุญาตให้สามารถนำมาใช้ได้ เป็นข้อมูลทะเบียนเกษตรกร ผู้ปลูกข้าว ตั้งแต่ปี 2557 ซึ่งจะเป็นข้อมูลพื้นฐานครัวเรือน สมาชิกในครัวเรือน การถือครองที่ดินเพื่อการเกษตร การประกอบกิจกรรมการเกษตร รายได้และหนี้สิน รวมถึงการเข้าร่วมโครงการภาครัฐ ส่วนข้อมูลที่กรมการข้าว ได้นำข้อมูลเตือนภัยธรรมชาติการระบาดของศัตรูข้าวและโรคไหม้ ระบบตรวจสอบรับรองมาตรฐานข้าวและผลิตภัณฑ์ จีเอพี ระบบการพยาการเคลื่อนย้ายเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และระบบฐานข้อมูลศูนย์ข้าวชุมชน ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการนำมาใช้วางแผนการทำนาร่วมกับกรมส่งเสริมการเกษตรได้เป็นอย่างดี

ทั้งนี้ ความร่วมมือในการใช้ข้อมูลทะเบียนเกษตรกรและข้อมูลสารสนเทศด้านข้าว จะมีผลบังคับใช้ทันทีตั้งแต่วันนี้ โดยมีกำหนดระยะเวลา 5 ปี ซึ่งอธิบดีทั้งสองหน่วยงานยืนยันว่า การนำข้อมูลทะเบียนเกษตรกรมาใช้ เพื่อพัฒนาการระบบส่งเสริมการผลิตข้าวอย่างมีระบบ รวมถึงใช้เพื่อวางมาตรการในการช่วยเหลือเกษตรกร ในกรณีเกิดภัยพิบัตทางธรรมชาติให้ทันท่วงที ซึ่งจะไม่ก่อให้เกิดผลกระทบหรือสร้างความเสียหายให้กับเจ้าของข้อมูลอย่างแน่นอนขณะเดียวกันยังจะนำไปสู่การเพิ่มประสิทธิภาพการทำนาเพื่อให้ได้ผลตอบแทนมากที่สุดด้วย

ประธานสันนิบาตสหกรณ์คนใหม่ พร้อมสานต่อนโยบายกรรมการชุดเก่าเพื่อใช้เป็นแนวทางในการขับเคลื่อนเตรียมพร้อมสำหรับการเปลี่ยนแปลงภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และการพัฒนาประเทศไปสู่ “ประเทศไทย 4.0” เน้นเชื่อมโยงหน่วยงานรัฐเพื่อความคล่องตัวในการขับเคลื่อนขบวนการสหกรณ์ โดยเฉพาะสหกรณ์การเกษตรที่ต้องเร่งช่วยเหลือ เยียวยาจากผลกระทบภาคเกษตร

นายมงคลัตถ์ พุกะนัตถ์ ประธานกรรมการดำเนินการ สันนิบาตสหกรณ์แห่งประเทศไทย (สสท.) กล่าวว่า เดิมเป็นประธานสหกรณ์การเกษตรบางพลี จำกัด แต่ได้รับเลือกจากสหกรณ์ทั่วประเทศให้เป็นประธานกรรมการดำเนินการ สันนิบาตสหกรณ์แห่งประเทศไทย ซึ่งถือเป็นองค์กรสูงสุดในขบวนการสหกรณ์ ก็มีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาขบวนการสหกรณ์ให้มีความเข้มแข็ง ยั่งยืน ซึ่งความจริงก็ไม่ใช่คนใหม่ในสันนิบาตฯ เพราะเคยรับหน้าที่ประธานและผู้ตรวจ มาหลายสมัย จึงค่อนข้างรู้หลักการทำงานของสันนิบาตฯ เป็นอย่างดี ดังนั้น การเข้ามาบริหารงานในครั้งนี้ จึงจะสานต่อนโยบายที่คณะกรรมการชุดเก่าทำไว้ดีอยู่แล้ว โดยเฉพาะแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาสันนิบาตสหกรณ์แห่งประเทศไทย 20 ปี (พ.ศ.2560-2579) ซึ่งสันนิบาตสหกรณ์แห่งประเทศไทยในฐานะหัวขบวนการสหกรณ์ทั้ง 7 ประเภท มีทิศทางที่สอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ รวมทั้งมียุทธศาสตร์ในการสร้างความมั่นคงด้านการสหกรณ์ เพื่อยกระดับการพัฒนาในด้านองค์ความรู้ เทคโนโลยี นวัตกรรมที่จะช่วยให้การบริหารจัดการ การผลิต การตลาด เป็นปัจจัยสำคัญ จึงเป็นหน้าที่และภารกิจของสันนิบาตสหกรณ์แห่งประเทศไทยที่จะพัฒนาบุคลากร เทคโนโลยี การบริหารจัดการตามหลักธรรมาภิบาล นอกจากนั้น เพื่อเป็นการตอบสนองต่อนโยบายของรัฐบาลในการขับเคลื่อนประเทศไปสู่ประเทศที่มีรายได้สูง และขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี จึงจำเป็นต้องมีการทบทวนปรับปรุงแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาสันนิบาตสหกรณ์ฯ ให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง ตลอดจนตอบสนองนโยบายของรัฐบาลตาม “แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาสันนิบาตสหกรณ์แห่งประเทศไทย 20 ปี (พ.ศ.2560-2579)” เพื่อใช้เป็นแนวทางในการขับเคลื่อนไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม ในการเตรียมพร้อมสาหรับการเปลี่ยนแปลงภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และการพัฒนาประเทศไปสู่ “ประเทศไทย 4.0” อีกด้วย

สำหรับแนวทางการทำงานจะให้ความสำคัญของสหกรณ์มากกว่าสันนิบาตฯ เนื่องจากสหกรณ์ต่างๆ เป็นตัวขับเคลื่อนสำคัญในขบวนการสหกรณ์ และให้การสนับสนุนการทำงานของสันนิบาตฯ มาโดยตลอด ในขณะที่สันนิบาตฯ โดยภาพรวมถือว่ามีความเข้มแข็งอยู่แล้ว จึงจำเป็นต้องไปช่วยเหลือให้สหกรณ์ต่างๆ ทั้ง 7 ประเภท มีความเข้มแข็งเพื่อเดินไปด้วยกันอย่างยั่งยืน โดยมีนโยบายเร่งด่วนที่ต้องทำคือ ให้การศึกษากับสมาชิกสหกรณ์ทั่วประเทศ ให้มีแนวปฏิบัติตามแนวทางของกรมส่งเสริมสหกรณ์ และกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ โดยเฉพาะกรณีที่สมาชิกสหกรณ์ที่จะเป็นผู้ตรวจสอบกิจการต้องผ่านการฝึกอบรมจากกรมตรวจบัญชีสหกรณ์เท่านั้น สันนิบาตฯ จึงได้ทำข้อตกลง (MOU) กับกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ เพื่อเป็นผู้จัดฝึกอบรมและออกใบรับรองให้ผู้เข้าอบรมได้เลย เพื่อไม่ให้เกิดความซ้ำซ้อน ต่างคนต่างอบรม เพราะสุดท้ายก็ต้องไปขอการรับรองจากกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ และนโยบายที่ต้องเร่งดำเนินการอีกประการคือ เรื่องของ พ.ร.บ.สหกรณ์ที่มีการแก้ไข เช่น เรื่องของภาษีธุรกิจจำเพาะและเรื่องของค่าบำรุงที่จะเกิดขึ้นใหม่ จากเดิม 5% (ไม่เกิน 10,000 บาท) มาเป็น 1% (ไม่เกิน 30,000 บาท)

“การบริหารงานในวาระนี้ จะเน้นไปที่การช่วยเหลือสหกรณ์ด้านการเกษตรเป็นหลัก เพราะเป็นเรื่องของปากท้อง และในช่วงที่ผ่านมาภาคเกษตรได้รับผลกระทบมามาก จึงจำเป็นต้องหาแนวทางให้สันนิบาตฯ เข้าไปมีส่วนร่วมในการเยียวยาและสร้างความเข้มแข็งให้กับสหกรณ์กลุ่มนี้ โดยสันนิบาตฯ จะต้องเชื่อมโยงการทำงานกับกรมส่งเสริมสหกรณ์ให้มากขึ้น ส่วนสหกรณ์ประเภทอื่นส่วนใหญ่ค่อนข้างเข้มแข็งอยู่แล้วและไม่ได้รับผลกระทบมากนัก อาจมีบางสหกรณ์เท่านั้นที่มีปัญหา แต่ก็มีการแก้ไขไปตามระบบ และไม่อยากให้สังคมเหมารวมว่าขบวนการสหกรณ์ไม่ดี ทั้งนี้ อยากขอบคุณสมาชิกสหกรณ์ทุกแห่ง ที่ให้การสนับสนุนสันนิบาตฯ มาโดยตลอด ดังนั้น หากสหกรณ์ต่างๆ จะมีแนวทางหรือข้อเสนอแนะอะไร เพื่อร่วมกันพัฒนาขบวนการสหกรณ์ให้มีความเข้มแข็ง ยั่งยืน สามารถมาหารือกันได้ตลอดเวลา” นายมงคลัตถ์ กล่าว

โครงการหลวง (Royal project) เป็นโครงการส่วนพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในการส่งเสริมการปลูกพืชเมืองหนาวแก่ชาวเขา เพื่อเป็นการหารายได้ทดแทนการปลูกฝิ่น

ปัจจุบันโครงการหลวง ดำเนินงานใน 8 จังหวัดภาคเหนือ คือ เชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน พะเยา และแม่ฮ่องสอน มีสถานีวิจัยหลัก 4 สถานี และสถานีส่งเสริมปลูกพืชทดแทนฝิ่น เรียกว่า ศูนย์พัฒนาโครงการ จำนวน 21 ศูนย์ และหมู่บ้านพัฒนาอีก 6 หมู่บ้าน รวมหมู่บ้านในเขตปฏิบัติการทั้งสิ้น 267 หมู่บ้าน

โดยผลผลิตจากโครงการหลวงในปัจจุบัน ประกอบด้วย ผักปลอดภัยสารพิษ สมุนไพร ถั่วและธัญพืช ผลไม้ เห็ด ดอกไม้เมืองหนาว ผลิตผลปศุสัตว์ ผลิตผลประมง ผลิตผลป่าไม้ ดอกไม้แห้ง ผลิตภัณฑ์จากแฝก ไม้กระถาง และผลิตภัณฑ์แปรรูปในชื่อการค้า โครงการหลวงและดอยคำ

หนึ่งในนั้นคือ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ปูนหลวง ซึ่งก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2523 ภายหลังที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จเยี่ยมราษฎรบ้านแม่ปูนหลวง โดยศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ปูนหลวง ครอบคลุมพื้นที่รับผิดชอบ 6 หมู่บ้าน ประกอบด้วยชาวไทยภูเขา เผ่า ลีซอ จีนฮ่อ และมูเซอแดง

นายอติชาต จักรคำปัน หัวหน้าศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ปูนหลวง ต.เวียง อ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย กล่าวว่า แต่เดิมนั้นชาวบ้านมีอาชีพเก็บชาป่าส่งจำหน่ายและปลูกฝิ่น ซึ่งพระองค์ได้รับสั่งให้ผู้อาวุโสหมู่บ้านและชาวเขาที่ตามเสด็จฯให้เลิกปลูกฝิ่นและพระองค์จะจัดหาไม้ผล พืชผักพันธุ์ดี เข้ามาให้ในพื้นที่ มาส่งเสริมให้กับเกษตรกร โดยเริ่มแรกเจ้าหน้าที่ได้นำไม้ผล เช่น บ๋วย พลับ และพีช มาเข้ามาแจกจ่ายให้เกษตรกรปลูก เพื่อไม่ให้เกษตรกรย้ายถิ่นฐานและทำไร่เลื่อนลอย ซึ่งในปัจจุบันพื้นที่ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงฯแห่งนี้ เป็นพื้นที่หลักในการส่งเสริมไม้ผล พืชผัก เขตหนาว รวมทั้ง ชาและกาแฟ ปัจจุบันเรามีนักวิชาการเข้ามาส่งเสริมให้ความรู้กับเกษตรกรอย่างต่อเนื่อง มีการร่วมมือกับสหกรณ์การเกษตรโครงการหลวงแม่ปูนหลวง จำกัด โดยทางโครงการหลวงจะส่งเสริมและรับซื้อผลผลิตจากเกษตรกร ส่วนเรื่องปัจจัยการผลิต เช่น สารชีวภัณฑ์ ปุ๋ย โรงเรือน เป็นต้น ทางสหกรณ์การเกษตรโครงการหลวงแม่ปูนหลวง จำกัด จะเป็นผู้สนับสนุน ซึ่งที่ผ่านมาผลผลิตทางการเกษตรของศูนย์พัฒนาโครงการหลวงฯแห่งนี้สามารถสร้างรายได้กว่า 3 ล้านบาทต่อปีเลยทีเดียว

ดังพระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ความว่า “เรื่องที่จะช่วยชาวเขาและโครงการชาวเขานั้นมีประโยชน์โดยตรงกับชาวเขา เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้ชาวเขามีความเป็นอยู่ดีขึ้น สามารถเพาะปลูกสิ่งที่เป็นประโยชน์และเป็นรายได้กับเขาเอง จุดประสงค์อย่างหนึ่งคือมนุษยธรรม หมายถึงให้ผู้อยู่ในถิ่นทุรกันดารสามารถมีความรู้พยุงตัวให้มีความเจริญได้ อีกอย่างหนึ่งเป็นเรื่องช่วยในทางที่ทุกคนเห็นว่า ควรจะช่วย เพราะเป็นปัญหาใหญ่คือปัญหาเรื่องยาเสพติด ถ้าช่วยชาวเขาปลูกพืชที่เป็นประโยชน์บ้างเขาจะเลิกปลูกยาเสพติด คือ ฝิ่น ทำให้นโยบายการระงับการปราบปรามการสูบฝิ่นและค้าฝิ่นได้ผลดี อันเป็นผลอย่างหนึ่ง”

ปัจจุบันผลผลิตของศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ปูนหลวงแห่งนี้เป็นที่ยอมรับในตลาด อีกทั้งสามารถส่งออกผลผลิตได้ตลอดทั้งปี โดยศูนย์พัฒนาโครงการหลวงมีทั้งหมด 39 แห่ง ซึ่งแต่ละแห่งก็จะรับผลิตผลผลิตที่แตกต่างกันไป ทั้งนี้ลูกค้าหลักของโครงการหลวงส่วนใหญ่จะเป็นกลุ่มโมเดิร์นเทรด โรงแรม ร้านอาหาร ศูนย์การค้าและร้านของโครงการหลวงต่างๆ พร้อมกันนี้เกษตรที่เข้าร่วมโครงการหลวงฯ ต่างได้ผ่านการรับรองตามระบบรับรองมาตรฐาน GAP การเพาะปลูกที่ดี อีกทั้งโรงงานของโครงการหลวงฯทั้งหมดก็ผ่านการรับรองมาตรฐานระบบ GMP HACCP แล้วทั้งสิ้น ซึ่งมั่นใจได้ว่าสินค้าที่ออกจากโครงการหลวงฯทั้งหมดนั้นมีคุณภาพและมาตรฐานทุกขั้นตอน

นายสิทธิพล แสงทวีเจริญผล รองประธานสหกรณ์โครงการหลวงแม่ปูนหลวง จำกัด เล่าว่า เดิมพื้นที่แถบนี้ชาวบ้านส่วนใหญ่นิยมปลูกฝิ่นเป็นหลัก แต่หลังจากที่ในหลวง รัชกาลที่ 9 เสด็จฯมาเยี่ยมเมื่อปี 2520 พระองค์ทรงให้ชาวบ้านยกเลิกการปลูกฝิ่น แล้วหาผลไม้ รวมถึงพืชผักเมืองหนาวมาปลูกทดแทน เมื่อชาวบ้านเลิกปลูกฝิ่นมาปลูกไม้ผล และพืชผักเมืองหนาว อย่างเช่น บ๋วย
ท้อ เชอร์รี่ พลับ เป็นต้น ก็ส่งผลชีวิตความเป็นอยู่ดีขึ้น

“ต่อมาได้มีการจัดตั้งสหกรณ์โครงการหลวงแม่ปูนหลวง จำกัด จึงได้มีการเข้าร่วมเป็นสมาชิก และหลังจากเข้าสู่ระบบสหกรณ์อย่างเต็มตัว จากที่เคยเสียค่าเดินทางไปซื้อปัจจัยการผลิตในเมือง ไม่ว่าจะเป็นปุ๋ย และสารชีวภัณฑ์ต่างๆ รวมถึงต้องเสียค่าใช้จ่ายและเสียเวลาในการขนส่งผัก ผลไม้ ไปจำหน่าย เมื่อมีระบบสหกรณ์เข้ามาบริหารจัดการ ก็สามารถช่วยให้ลดต้นทุนการ
ผลิตลงได้มาก เนื่องจากสหกรณ์จะเป็นตัวกลางในการรับซื้อสินค้าทั้งหมดจากสมาชิกเพื่อจำหน่ายให้กับโครงการหลวง ส่วนในเรื่องราคาเป็นไปตามกลไกตลาด ไม่ต้องกังวลว่าจะถูกกดราคา อีกทั้งยังเป็นแหล่งเงินทุนที่ดีให้แก่สมาชิกได้อีกด้วย” นายสิทธิพล กล่าว

4 ก.พ.60 นายบำรุง คะโยธา อดีตแกนนำสมัชชาคนจน ในฐานะคณะกรรมการกำหนดยุทธศาสตร์ข้าวไทย เปิดเผยว่า สถานการณ์ของข้าวไทยน่าห่วง เพราะจากการที่เข้าไปเป็นคณะทำงานปฏิรูปข้าวไทยเพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหา หาทางออกข้าวไทย พบว่า มีประเด็นที่น่าห่วง คือ การผลิตข้าวไทยมีปัญหาเรื่องคุณภาพ และเรื่องต้นทุนการผลิตข้าวไทยในบรรดาอาเซียน ไทยเราสูงที่สุด ผลผลิตเกือบจะต่ำที่สุด คุณภาพมีแนวโน้มจะลดลงเรื่อยๆ ด้วยปัจจัยหลายด้านทั้งสังคมผู้สูงอายุ การใช้เครื่องจักร และการกำหนดทิศทางของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวที่ไม่รู้ว่าจะไปทางไหน การใช้สารเคมีอย่างมากมาย เป็นเรื่องที่น่าห่วง ที่ต่อจากนี้หากไม่เร่งแก้ไข การที่ประเทศไทยเป็นผู้ส่งออกข้าวอันดับ 1 ของโลก และเป็นข้าวคุณภาพดี อาจจะเป็นอดีตไป

“ในส่วนของภาคประชาชนยังอ่อนแอ อะไรที่วิ่งเข้ามาต่างก็รับไว้หมด เช่น การผลิตข้าวที่เกี่ยวข้าวด้วยเครื่องจักร แล้วนำข้าวเปลือกสดไปขายให้กับโรงสีโดยไม่ผ่านการตากให้แห้ง ซึ่งทำให้ข้าวมีคุณภาพต่ำ ขณะที่โรงสีนำข้าวไปสีไม่ได้คัดแยกว่าเป็นข้าวประเภทไหน มาจากไหน มาผสมกัน สีข้าวเป็นข้าวสาร ยิ่งด้อยคุณภาพลงไปอีก ฉะนั้น จะต้องเกี่ยวข้องหลายอย่าง ทั้งราชการ สถาบันการศึกษา ภาคประชาชน ต้องมาร่วมกันกำหนดแนวทาง ซึ่งขณะนี้คณะทำงานทุกภาคส่วน โดยมีมหาวิทยาลัยรังสิต เป็นต้นเรื่องที่สนับสนุนให้เกิด ทั้งสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) , มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และหอการค้า เข้ามาร่วมคิดกันเรื่องอนาคตข้าวไทย ที่คาดว่าจะสรุปผลและเสนอต่อผู้เกี่ยวข้องเป็นเวทีใหญ่ในเดือน มิ.ย.นี้” นายบำรุง กล่าว

ทั้งนี้ นายบำรุง กล่าวอีกว่า ในส่วนประเทศไทย 4.0 อยู่ที่ว่าภาคประชาชนจะเข้าถึงหรือไม่ เพราะพูดเรื่องของชนชั้นกลาง ชนชั้นสูงไป ไปพูดเรื่อง 4.0 ชาวบ้านยังไม่รู้ เช่นว่าก่อนการปลูกข้าวต้องฉีดยาฆ่าหญ้าก่อน ไม่มีประเทศไหนทำกัน แต่ตอนนี้ชาวนาไทยกำลังทำ เห็นพรรคพวกทำก็ทำกัน  อีกเรื่องอย่างประเทศญี่ปุ่นกำลังจะเลิกใช้เครื่องอบข้าว เพราะคุณภาพข้าวต่ำ ข้าวไม่อร่อย หันมาตากข้าวด้วยแสงอาทิตย์ แต่ประเทศไทยกำลังจะใช้เครื่องอบตามหลังเขา ชาวนาไทยที่ไม่มีเครื่องอบ ก็ขายข้าวสดให้กับโรงสี ทั้งนี้ ผู้เกี่ยวข้องทั้งหมดต้องเข้ามาเร่งแก้ไข เพราะเป็นเรื่องน่าห่วงมาก