แหวกฟ้าหาฝัน : Reinterpretation Art

วันอาทิตย์ ที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2568, 06.00 น.

โดยทั่วไปนักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบงานศิลป์ที่มีโอกาสดูห้องภาพใหญ่ ๆ ประจำเมืองอาจคุ้นเคยกับผลงานแนวหนึ่งของศิลปินรุ่นใหม่นั่นคือ Reinterpretation Art คำว่า Reinterpretation คือการสร้างสรรค์ศิลปะชิ้นใหม่โดยอาศัย แนวคิด สไตล์ หรือการแสดงออกผลงานดั้งเดิมด้วยวิธีการร่วมสมัย ศิลปินจะตีความหรือให้ความหมายชื่อภาพ หรือผลงานที่นำมาเป็นต้นแบบใหม่ที่คนทั่วไปที่คุ้นเคยผลงานเก่าชิ้นนั้น ๆ สามารถที่จะหวนนึกถึงได้ วิธีการตีความใหม่ให้ร่วมสมัยอาจเริ่มต้นจากการอาศัยเพียงแค่แรงบันดาลใจ การล้อเลียน การใส่มุมมองใหม่ที่ร่วมสมัย การเลียนแบบสีสันเพื่อกระตุ้นเตือนให้รำลึกถึง การสร้างสรรค์งานด้วยเทคโนโลยีใหม่  การใช้องค์ประกอบสำคัญเหมือน ๆ กัน หรือใช้ชื่อภาพชื่อเดียวกัน จนไปถึงการลอกเลียนจนแทบจะเหมือนโดยเปลี่ยนแปลงรายละเอียดเพียงเล็กน้อยเท่านั้น

ใน National Gallery Athens มีผลงาน Reinterpretation Art ของศิลปินหลายคน อาทิ Kyriakos katzourakis เขาเกิดในปี 1944 ณ กรุงเอเธนส์โดยเป็นศิษย์ของ Yannis Moralis ทางด้านจิตรกรรมและการออกแบบเวทีที่ Athens School of Fine Arts เขาสามารถจัดแสดงนิทรรศการเดี่ยวครั้งแรกในปี 1966 ที่ Keraia Gallery กรุงเอเธนส์และชนะรางวัล Parthenis โดยได้ที่หนึ่งในปี 1969 หลังจากนั้นเขาย้ายไปอยู่ลอนดอนและเรียนการพิมพ์ต่อที่ Central Saint Martins College of Art and Design ก่อนสามารถชนะการออกแบบชุดในหนังเรื่อง Days of 36 ผลงาน Las Meninas ของเขาที่ National Gallery นี้ตีความผลงานชื่อเดียวกันของ Velaquez ด้วยการใช้เทคนิคเหมือนฉากละครโดยเพิ่มตัวละคร 3 ตัวเข้าไปในภาพเดิมทำให้ผลงานดูแปลกตาและน่าสนใจยิ่ง  

ศิลปินอีกผู้หนึ่งที่มีผลงานแนว Reinterpretation Art คือ Dimitrios Galanis เขาเกิดวันที่ 17 พฤษภาคม 1879 ณ กรุงเอเธนส์ เขาย้ายไปอยู่ปารีสตั้งแต่ปี 1900 โดยอาศัยอยู่ที่ Montmartre ซึ่งปัจจุบันคือ Musee de Montmartre เขามีความสามารถไม่เพียงงานจิตรกรรม แต่ยังสามารถที่จะสร้างสรรค์งานแกะสลักไม้ด้วย ผลงานที่ชื่อ Seated Nude ที่ถูกจัดแสดงตั้งแต่ปี 1920 นำมาซึ่งชื่อเสียงให้กับเขาอย่างล้นหลามจนได้รับการชื่นชมว่าเป็นผลงานที่เร้าอารมณ์พอ ๆ กับผลงานของ Giotto นับจากปี 1921 เขาได้มีโอกาสจัดแสดงผลงานนิทรรศการร่วมกับ Matisse, Braque, Juan Gris, Dufy, Chagall และ Picasso อยู่เป็นประจำ สำหรับ Nude ที่จัดแสดงใน National Gallery เป็นรูปแผ่นหลังของหญิงสาวนี้ได้แรงบันดาลใจจาก Rokeby Venus ของ Velazquez อย่างแน่นอน ทั้งนี้เพราะโดยทั่วไปการวาดภาพ Nude ของศิลปินมักวาดด้านหน้า ภาพนี้ Galanis รังสรรค์ได้ทันสมัยขึ้นสังเกตได้จากฝีแปรงที่คมชัดและใหญ่เฉกเช่นเดียวกันกับงานแนว Expressionism ซึ่งกำลังเป็นที่นิยมในช่วงที่เขาผลิตงาน

ศิลปินกรีซอีกผู้หนึ่งที่รังสรรค์งาน Reinterpretation Art ได้อย่างน่าทึ่ง นั่นคือ Giorgos Vakirtzis เขาเกิดในปี 1923 และจบการศึกษาจาก Athens School of Fine Arts ในปี 1946 ก่อนย้ายไปเรียนที่ Ecole des Beaux Arts ปารีสในปี 1952 หลังจบการศึกษาเขาทำงานด้านการตกแต่งร้านค้า คีออส และบ้าน อีกทั้งยังออกแบบปกหนังสือและอัลบัมต่าง ๆ รวมทั้งจัดแสดงนิทรรศการกลุ่มและเดี่ยวอย่างสม่ำเสมอ ผลงาน The School of Athens ที่ตีความจากภาพชื่อเดียวกันของ Raphael นี้ ไม่เพียงมีรายละเอียดของตัวละครที่คล้ายกันยังใช้สีโทนเดียวกันด้วย แต่มีความทันสมัยมากขึ้นตามแนวทางศิลปะแบบ Expressionism

SACIT เปิดเวทีวิชาการนานาชาติ ‘SACIT Symposium 2025’ สืบทอดภูมิปัญญา ‘เครื่องรัก’ งานหัตถศิลป์ที่คิดถึง สู่อนาคตอย่างยั่งยืน

วันเสาร์ ที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2568, 06.25 น.

สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน) หรือ SACIT (Sustainable Arts andCrafts Institute of Thailand) จัดงานประชุมวิชาการ “SACIT Symposium 2025” ภายใต้แนวคิด “Crafting Sustainability across ASEAN and Beyond” ณ สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย อำเภอบางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ครั้งแรกของเวทีวิชาการด้านศิลปหัตถกรรมไทย กับงานประชุมครั้งสำคัญที่รวมผู้เชี่ยวชาญ ศิลปิน ช่างฝีมือ และองค์กรพันธมิตรจากทั่วเอเชีย ร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้จาก “เครื่องรัก” สู่ “นวัตกรรมความยั่งยืน” ใน 3 มิติสำคัญ ได้แก่ การสืบสาน คงอัตลักษณ์และภูมิปัญญาดั้งเดิม, การสร้างสรรค์ พัฒนาเทคนิคและรูปแบบร่วมสมัยและการส่งเสริม ยกระดับภาพลักษณ์และองค์ความรู้งานหัตถศิลป์ไทยสู่ระดับสากล

ในฐานะองค์การมหาชน ภายใต้การกำกับของกระทรวงพาณิชย์ที่ SACIT มีบทบาทในการขับเคลื่อนงานศิลปหัตถกรรมไทย ภายใต้วิสัยทัศน์ “สืบสาน สร้างสรรค์ ส่งเสริม งานศิลปหัตถกรรมไทยทุกมิติ ให้ก้าวไกลอย่างยั่งยืน” มุ่งมั่นสืบสานงานหัตถศิลป์ที่คิดถึง สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์เพื่อต่อยอดเชิงพาณิชย์และกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งส่งเสริมการตลาดทั้งในและต่างประเทศเพื่อสร้างรายได้ให้เพิ่มขึ้น เห็นได้จากการพลิกโฉมงานหัตถกรรมไทยผ่านการดำเนินงานครอบคลุม3 มิติ ได้แก่ ต่อยอดงานหัตถศิลป์ที่คิดถึง ยกระดับงานคราฟต์ผ่านเครือข่ายพันธมิตร และพัฒนางานคราฟต์ภายใต้แนวคิด ESG

ปี 2568 นับเป็นก้าวสำคัญของ SACIT กับการยกระดับงานองค์ความรู้งานหัตถศิลป์สู่เวทีวิชาการระดับนานาชาติ  โดยมีจุดเริ่มต้นจากการตระหนักถึงปัญหาความท้าทายที่สำคัญของวงการศิลปหัตถกรรมไทย นั่นคือการขาดแคลนวัตถุดิบพื้นถิ่นที่ใช้ในการสร้างสรรค์งานคราฟต์ โดยเฉพาะ “ยางรัก” ที่จำเป็นต่อการทำเครื่องรัก–เครื่องเขิน และงานหัตถกรรมอีกหลากหลายประเภท รวมถึงองค์ความรู้ในการสร้างสรรค์งานประเภท “เครื่องรัก – เครื่องเขิน” และงานศิลปหัตถกรรมที่ใช้ยางรักเริ่มมีผู้สืบทอดน้อยลงไปในทุกๆ ปี ด้วยเหตุนี้ SACIT จึงริเริ่มการประชุมวิชาการระดับนานาชาติครั้งนี้ขึ้น เพื่อเป็นเวทีสำคัญในการระดมสมองและหารือร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจากทั่วภูมิภาคอาเซียนและจากนานาชาติเพื่อแสวงหาแนวทางแก้ไขปัญหาและสร้างความยั่งยืนให้กับงานศิลปหัตถกรรมในระยะยาว

ผศ. ดร.อนุชา ทีรคานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย 

ผศ. ดร.อนุชา ทีรคานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย กล่าวว่า “งาน Symposium ครั้งนี้เป็นโอกาสสำคัญที่เราจะได้รวมตัวพันธมิตรหลากหลายภาคส่วน ทั้งช่างฝีมือ ศิลปิน นักสะสม นักวิชาการจากทั้งในและต่างประเทศ เครือข่ายครูอาจารย์และสถาบันการศึกษา เพื่อมาร่วมกันแลกเปลี่ยนองค์ความรู้เกี่ยวกับงานศิลปหัตถกรรมที่ใช้ ยางรัก เป็นพื้นฐานสำคัญในการทำงาน ทั้งในเชิงเทคนิค ศิลปะ และวัฒนธรรม พร้อมกันนี้ เรายังได้เชิญเครือข่ายช่างจากหลายประเทศในอาเซียน เอเชีย รวมถึงยุโรป เข้าร่วมพูดคุยถึงแนวทางการขับเคลื่อนสู่ความยั่งยืนในอนาคต

Symposium ครั้งนี้จึงไม่ใช่แค่การนำเสนอผลงานวิชาการในรูปแบบเอกสารเท่านั้น แต่ได้รวมไปถึงการแสดงผลงานสร้างสรรค์จากช่างรุ่นใหม่ การนำเสนอผลงานสะสมหายากที่เปิดให้ชมเป็นครั้งพิเศษ ซึ่งรวมถึงงานเครื่องรักจากต่างประเทศด้วย ถือเป็นโอกาสที่หาได้ยากยิ่ง”

Dr. Feng Jing แห่ง UNESCO

ไฮไลต์ของงานที่จะเกิดขึ้น อาทิ การได้รับเกียรติจาก Dr. Feng Jing แห่ง UNESCO ที่จะร่วมชี้ให้เห็นถึง “หัตถกรรม” ในฐานะโครงสร้างวัฒนธรรมของอาเซียน ร่วมด้วยพิธีมอบรางวัลเชิดชูเกียรติผู้สร้างสรรค์งานศิลปหัตถกรรมไทย ประจำปี 2568 ใน 3 สาขา รวม 30 คน ได้แก่ ครูศิลป์ของแผ่นดิน, ครูช่างศิลปหัตถกรรม และทายาทช่างศิลปหัตถกรรม เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจให้กับผู้สืบสานงานหัตถศิลป์

เวทีเสวนาและการนำเสนอผลงานจากผู้เชี่ยวชาญจาก 9 ประเทศ ในภูมิภาคอาเซียน เอเชีย และยุโรป แบ่งเป็นหน่วยงาน และองค์กรพันธมิตรจากต่างประเทศ 4 ประเทศ ได้แก่ สิงคโปร์ มาเลเซีย เกาหลีใต้ และออสเตรีย รวมถึงศิลปินและช่างฝีมือ จาก 5 ประเทศ ได้แก่ ญี่ปุ่น จีน เวียดนาม เมียนมาร์ และ สปป.ลาว ร่วมด้วยการบรรยายพิเศษจาก 4 นักสร้างสรรค์ศิลปินและเป็นผู้อยู่เบื้องหลังการขับเคลื่อนงานศิลปะหัตถกรรมไทยระดับนานาชาติ ได้แก่ วิชดา สีตกะลิน (Jim Thompson), รัฐ เปลี่ยนสุข (สัมผัสแกลเลอรี), ธีรชัย ศุภเมธีกูลวัฒน์ (Qualy Design) และ อรช บุญ-หลง (Greater Chiang Mai)

หนึ่งในตัวอย่างของไฮไลต์ คือการบรรยายพิเศษระดับนานาชาติว่าด้วย “เครื่องรัก” นำเสนอองค์ความรู้จากผู้ทรงคุณวุฒิด้านเครื่องรักจาก 7 ประเทศ ในหัวข้อ “Craft Ecologies: Materials, Communities, and Wisdom” เพื่อร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง เรื่องวัสดุ ภูมิปัญญา และชุมชน ในการรักษา พัฒนา และต่อยอดงานเครื่องรักในยุคสมัยใหม่ ตัวอย่างวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิระดับนานาชาติ ได้แก่ Prof. Sakurako Matsushima ผู้เชี่ยวชาญด้านเครื่องรักญี่ปุ่น Mr. Suo Chao นักวิชาการด้านเครื่องรักจากจีน Mr. U Maung Maung ประธานสมาคมเครื่องรักเมียนมา Mrs. Nguyen Thi Tu Quyen ศิลปินและผู้เชี่ยวชาญการใช้รักสีแบบเวียดนาม เป็นต้น

นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมเสวนาพิเศษ หัวข้อ “From Forest to Form: Lacquer Sap and the Thai Craft Ecology” โดยวิทยากรชาวไทยผู้เชี่ยวชาญด้านยางรักตั้งแต่ต้นน้ำ จนถึงการใช้งานและการสร้างสรรค์รวม 6 ท่าน อาทิ คุณสนั่น รัตนะ ราชบัณฑิตสาขาศิลปกรรม รศ.พิศมัย อาวะกุลพาณิชย์ สาขาวิชาการออกแบบ ภาควิชาศิลปะไทย คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คุณธวัชชัย ทำทอง คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง และผู้เชี่ยวชาญด้านงานเครื่องรักล้านนา เป็นต้น

ภายในงานยังมีการจัดแสดงนิทรรศการพิเศษ “The Lacquer Legacy” โดย ผศ.ดร.อนุชา ทีรคานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน) บอกเล่าเรื่องราวของ “ยางรัก” และการใช้ยางรักในงานศิลปหัตถกรรมไทย พร้อมโซนสาธิตกระบวนการสร้างสรรค์จากศิลปิน และช่างฝีมือจากไทยและต่างประเทศมากกว่า 12 ท่าน ได้แก่ ญี่ปุ่น, จีน, พม่า, เวียดนาม, ลาว และงานเครื่องรักประเภทต่าง ๆ ของไทยอีกมากกว่า 7 ท่าน เพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้สัมผัสงานศิลป์อย่างใกล้ชิด

งาน SACIT Symposium 2025 ถือเป็นอีกก้าวสำคัญของ SACIT ในการแสดงบทบาทผู้นำ ด้านศิลปหัตถกรรมไทยบนเวทีโลก โดยมุ่งหวังให้เกิดการตื่นตัวและสนใจงานหัตถกรรมไทยในวงกว้าง เสริมสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่แข็งแกร่งระหว่างหน่วยงานและผู้สร้างสรรค์ทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมถึงต่อยอดองค์ความรู้สู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในอนาคต ทั้งนี้ยังสอดคล้องกับเป้าหมายของ SACIT ในการก้าวสู่การเป็นองค์กรที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติด้านศิลปหัตถกรรมภายในปี พ.ศ. 2570 ภายใต้แนวคิด “Crafting Sustainability across ASEAN and Beyond” เพื่อยกระดับศูนย์กลางองค์ความรู้และเครือข่ายงานคราฟต์ของอาเซียนอย่างแท้จริง

“งาน SACIT Symposium 2025 คือหมุดหมายใหม่ที่เราต้องการให้นานาชาติและคนในยุคปัจจุบันได้เห็นว่า ศิลปหัตถกรรมไทยยังมีชีวิตยังเติบโต และยังพร้อมร่วมมือกับทุกภาคส่วนเพื่ออนาคตที่ยั่งยืน ทั้งในมิติทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจและนวัตกรรม เราเชื่อว่างานหัตถศิลป์ไทยไม่ได้เป็นเพียง ‘ของเก่า’ แต่คือพลังสร้างสรรค์ที่สามารถนำพาไปสู่อนาคตได้อย่างสง่างาม หากได้รับการสืบสานอย่างเข้าใจและร่วมมือกันอย่างจริงจังในระดับภูมิภาคและระดับนานาชาติ” ผศ.ดร.อนุชา ทีรคานนท์ กล่าวทิ้งท้าย

ติดตามข้อมูลข่าวสารของสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน) ได้ที่เว็บไซต์ www.sacit.or.th สำหรับผู้ที่สนใจสามารถศึกษารายละเอียดเงื่อนไขการลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการ “SACIT Symposium 2025” ได้ทางเฟซบุ๊ก SACITOFFICIAL หรือ https://symposium.sacit.or.th