เปลี่ยนเชื้อไฟเป็นพลังงาน ชุมชนลำพูนผนึก CPF–แม่โจ้ จัดการชีวมวลต้นทาง ลดไฟป่า–ฝุ่น PM2.5

วันศุกร์ ที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2569, 16.29 น.

การแก้ปัญหาฝุ่น PM2.5 และไฟป่าในภาคเหนือ ไม่ได้จบเพียงการดับไฟเมื่อเกิดเหตุ แต่ต้องเริ่มจากการลดเชื้อเพลิงในพื้นที่ป่าและเศษวัสดุการเกษตรที่เป็นต้นเหตุของการเผา 

ล่าสุดที่อำเภอแม่ทา จังหวัดลำพูน ชุมชนร่วมกับ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ CPF และภาคีเครือข่าย พัฒนาระบบจัดการชีวมวล เปลี่ยนกิ่งไม้ ใบไม้แห้ง และเศษวัสดุหลังการเก็บเกี่ยวให้เป็นเชื้อเพลิงชีวมวลและผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง ช่วยลดการเผา ลดไฟป่า ลดฝุ่น PM2.5 และสร้างรายได้ให้คนในชุมชน ภายใต้ “โครงการป้องกันไฟป่าและแก้ไขปัญหาฝุ่นละออง PM2.5” ตัวแทนวิสาหกิจชุมชนจากตำบลทาปลาดุกและตำบลทาสบเส้า อำเภอแม่ทา จังหวัดลำพูน ได้เรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและการลงมือปฏิบัติ ตั้งแต่การสำรวจและคัดแยกวัสดุ การเลือกเครื่องจักร การแปรรูปอย่างปลอดภัย ตลอดจนการวางแผนตลาด เพื่อพัฒนาระบบจัดการชีวมวลที่สอดคล้องกับทรัพยากรและศักยภาพของแต่ละชุมชน

ลดเชื้อเพลิง ก่อนเข้าสู่ฤดูไฟป่า
ผศ.ดร.สุดเขต สกุลทอง วิทยาลัยบริหารศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ กล่าวว่า ภาคเหนือมีเศษวัสดุชีวมวลจากพื้นที่ป่าและภาคเกษตรจำนวนมาก ขณะที่จังหวัดลำพูนเพียงจังหวัดเดียวมีเศษวัสดุจากแปลงเกษตรมากกว่า 900,000 ตันต่อปี หากไม่มีระบบจัดการที่เหมาะสม วัสดุส่วนหนึ่งอาจถูกทิ้งสะสมจนกลายเป็นเชื้อเพลิง และถูกกำจัดด้วยการเผา

การยกระดับความรู้ให้ชุมชนสามารถจัดการวัสดุชีวมวลอย่างเป็นระบบ จึงเป็นส่วนสำคัญของยุทธศาสตร์ป้องกันไฟป่าและฝุ่น PM2.5 โดยต้องเร่งจัดการวัสดุส่วนเกินที่เหมาะสมตามหลักวิชาการ ก่อนเข้าสู่ช่วงฤดูแล้ง พร้อมพัฒนาการใช้ประโยชน์และตลาดรองรับควบคู่กัน เป็นแนวทางที่สร้างแรงจูงใจให้เกิดความร่วมมือกันรวบรวมเศษวัสดุจากธรรมชาติและจากแปลงเกษตรเปลี่ยนเป็นของมีค่าแทนการเผาทิ้ง

สร้างมูลค่าจากวัสดุที่เคยถูกเผาทิ้ง
การฝึกอบรมมุ่งให้เครือข่ายป่าชุมชนมีทั้งองค์ความรู้ เทคโนโลยี และเครือข่ายทางการตลาด เพื่อแปรรูปวัสดุแต่ละประเภทให้เหมาะกับการใช้งาน เช่น การผลิตเชื้อเพลิงอัดเม็ด หรือ wood pellet สำหรับใช้เป็นพลังงานทดแทนในกิจกรรมทางการเกษตร รวมถึงการผลิตไบโอชาร์เพื่อนำไปใช้ปรับปรุงดินและเป็นเชื้อเพลิงที่มีค่าความร้อนสูง

ลำพูนเป็นแหล่งผลิตลำไยสำคัญของประเทศและมีความต้องการพลังงานสำหรับกระบวนการอบแห้งจำนวนมาก เชื้อเพลิงชีวมวลที่ผลิตจากวัสดุในท้องถิ่นจึงมีโอกาสนำมาใช้ทดแทนเชื้อเพลิงแบบเดิมบางส่วน ภายใต้ระบบเผาไหม้และการควบคุมมลพิษที่เหมาะสม ช่วยเพิ่มมูลค่าให้เศษวัสดุ ลดต้นทุนการจัดการ และสร้างรายได้หมุนเวียนภายในชุมชน  แนวทางนี้สะท้อนหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน หรือ Circular Economy ซึ่งไม่ได้มองเศษวัสดุเป็นเพียงของที่ต้องทิ้ง มาสู่การบริหารวัสดุเหลือใช้อย่างมีประสิทธิภาพและเปลี่ยนเป็นพลังงานทดแทน ใช้ประโยชน์ได้ เป็นที่ต้องการของตลาด

ความร่วมมือ 3 ปี สร้างระบบที่ชุมชนดูแลได้เอง

การอบรมครั้งนี้เป็นกิจกรรมต่อเนื่องภายใต้โครงการป้องกันไฟป่าและแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ซึ่งเกิดจากความร่วมมือระหว่างสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน กรมป่าไม้ CPF และภาคีที่เกี่ยวข้อง ครอบคลุมป่าชุมชนในตำบลทาปลาดุกและตำบลทาสบเส้า รวม 12 หมู่บ้าน บนพื้นที่กว่า 20,000 ไร่ และมีกำหนดดำเนินงานต่อเนื่อง 3 ปี ระหว่าง พ.ศ. 2569–2571  เป้าหมายของความร่วมมือจึงไม่ได้จำกัดอยู่ที่จำนวนผู้ผ่านการอบรมหรือปริมาณวัสดุที่นำออกจากพื้นที่ แต่คือการสร้างระบบที่ชุมชนสามารถบริหารจัดการได้ด้วยตนเอง มีเครือข่ายรวบรวมวัสดุ มีเทคโนโลยีแปรรูป มีมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม และมีตลาดรองรับผลิตภัณฑ์ชีวมวลอย่างต่อเนื่อง

สำหรับ CPF การสนับสนุนการจัดการชีวมวลเป็นหนึ่งในแนวทางที่สอดคล้องกับนโยบายการจัดหาวัตถุดิบอย่างรับผิดชอบ โดยบริษัทไม่รับซื้อและไม่นำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากพื้นที่รุกป่าและพื้นที่เผาแปลง พร้อมใช้ระบบตรวจสอบย้อนกลับถึงแปลงปลูกตั้งแต่ปี 2559 ควบคู่กับเทคโนโลยีภาพถ่ายดาวเทียมในการติดตามความเสี่ยง เพื่อสนับสนุนการผลิตที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและลดการเผาในพื้นที่เกษตร

รูปแบบการทำงานที่ลำพูนจึงเป็นความพยายามเชื่อมมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมเข้ากับแรงจูงใจทางเศรษฐกิจ จากเดิมที่ชุมชนถูกขอให้ “หยุดเผา” ไปสู่การสร้างระบบที่ทำให้วัสดุเหลือใช้มีผู้รวบรวม มีผู้รับซื้อ และมีผู้ใช้ประโยชน์ หากเศษกิ่งไม้ ใบไม้แห้ง และเศษวัสดุการเกษตรมีระบบรวบรวม การแปรรูป และตลาดรองรับอย่างต่อเนื่อง วัสดุที่เคยเป็นเชื้อเพลิงของไฟป่า ก็สามารถเปลี่ยนเป็นเชื้อเพลิงชีวมวลและพลังงานทดแทนที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ ลดการเผา ลดฝุ่น PM2.5 ลดความเสี่ยงไฟป่า และสร้างรายได้หมุนเวียนให้ชุมชนอย่างยั่งยืน

เมื่อผิวหนังคือความหวัง อีกรูปแบบของการบริจาคอวัยวะที่หลายคนอาจยังไม่รู้

วันศุกร์ ที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2569, 15.41 น.

เมื่อพูดถึงอวัยวะที่สามารถบริจาคได้ หลายคนมักจะนึกถึง หัวใจ ตับ ไต และดวงตา แต่ยังมีอีกหนึ่งสิ่งที่หลายคนอาจไม่เคยรู้มาก่อนว่าสามารถบริจาคได้เช่นกัน นั่นก็คือ “ผิวหนัง” ซึ่งผิวหนังบริจาคนั้นมีบทบาทสำคัญในการรักษาและช่วยชีวิตผู้ป่วยแผลไฟไหม้ที่รุนแรงได้

ผิวหนังที่ห่อหุ้มตัวเราตั้งแต่หัวจรดเท้าได้ชื่อว่าเป็นอวัยวะที่ใหญ่ที่สุดของร่างกายและทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันตามธรรมชาติ อาทิ ป้องกันเชื้อโรค ลดการสูญเสียน้ำและความร้อน รวมถึงช่วยรักษาสมดุลของร่างกาย แต่เมื่อใดที่ผิวหนังถูกทำลายจากแผลไฟไหม้เป็นบริเวณกว้าง ร่างกายก็สูญเสียเกราะป้องกันนี้ไปพร้อมกัน

“แผลไฟไหม้” โดยทั่วไปแบ่งออกเป็น 3 ระดับ แต่ระดับที่แพทย์ให้ความสำคัญในการรักษาผู้ป่วย คือ แผลระดับ 2 ที่ลึก และ ระดับ 3 ซึ่งเป็นระดับที่ผิวหนังถูกทำลายจนไม่สามารถฟื้นกลับมาได้เอง เพราะเป็นการสูญเสียผิวหนังไปโดยถาวร ร่างกายไม่สามารถรักษาตัวเองได้ ศ.นพ.อภิชัย อังสพัทธ์ กรรมการคลังเนื้อเยื่อ ศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย อธิบายถึงผลที่ตามมาหลังจากแผลไฟไหม้ที่อาจเสี่ยงต่อการติดเชื้อและเกิดภาวะแทรกซ้อน

“ถ้าระดับ 1 และ 2 เมื่อสัมผัสจะยังมีความรู้สึกเจ็บบ้างหรือแสบบ้าง แต่ระดับ 3 ผิวหนังและเส้นประสาททั้งหมดถูกทำลาย จะไม่มีความรู้สึกอะไรเลย ผิวหนังบริเวณนั้นจะแข็งและแห้งอันนี้อันตรายมาก การปลูกถ่ายผิวหนังบริจาคจึงเป็นอีกทางเลือกที่แพทย์จะใช้ในการรักษาแผลไฟไหม้ในระดับนี้ เพราะคนไข้ไม่สามารถมีผิวหนังมาทดแทนในตำแหน่งนี้ได้ ตามมาด้วยการติดเชื้อแล้ว สักระยะหนึ่งอวัยวะต่าง ๆ ก็จะไม่ทำงาน ก็จะเป็นสาเหตุหลักที่ผู้ป่วยเสียชีวิต”

“อันดับแรกเราต้องปลูกถ่ายด้วยผิวหนังของเราเองก่อนครับ” ศ.นพ.อภิชัย กล่าวเป็นประโยคแรกเมื่อพูดถึงกระบวนการรักษาแผลไฟไหม้รุนแรงระดับ 3 “แต่ปัญหาสำคัญอยู่ที่พื้นที่ผิวหนังดีของคนไข้อาจเหลือไม่เพียงพอ โดยเฉพาะเมื่อร่างกายถูกไฟไหม้เป็นบริเวณกว้างผิวหนังจากผู้บริจาคจึงเข้ามาทำหน้าที่เป็นผิวหนังทดแทนชั่วคราว ช่วยปิดบาดแผล ลดการสูญเสียน้ำและความร้อน รวมถึงลดโอกาสที่เชื้อโรคจะเข้าสู่ร่างกาย เพื่อประคองผู้ป่วยให้ผ่านช่วงวิกฤตและซื้อเวลาให้ร่างกายฟื้นตัว”

“สิ่งที่แพทย์ทำ คือ การตัดผิวหนังที่ถูกทำลายออก ซึ่งหลังจากตัดออก ปัญหาใหม่ก็คือ ร่างกายจะสูญเสียผิวหนังซึ่งทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันตามธรรมชาติ แม้จะใช้วัสดุปิดแผลชนิดอื่นได้ แต่ก็ยังไม่ดีเท่าการสมานด้วยผิวหนังจากมนุษย์ เพราะผิวหนังด้วยกันเองถือว่าเป็นวัสดุทำแผลที่ดี แต่ถ้าผิวหนังของคนไข้ไม่เพียงพอจริง ๆ คลังผิวหนัง ที่ศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย ก็จะมีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือ”

“การปลูกถ่ายผิวหนังจากผู้บริจาค ตัวผิวหนังจะอยู่กับผู้ป่วยเพียงชั่วคราว ประมาณ 2–3 สัปดาห์เท่านั้น หลังจากนั้นร่างกายจะเริ่มรับรู้ว่าผิวหนังนั้นไม่ใช่ของตัวเอง และค่อย ๆ ขับออกไปตามธรรมชาติ แต่ช่วงเวลา 2–3 สัปดาห์นั้นมีคุณค่ามหาศาล เพราะเป็นช่วงที่ช่วยให้ผู้ป่วยพร้อมสำหรับการปลูกถ่ายผิวหนังจริง และเป็นช่วงเวลาแห่งการรักษาชีวิต ที่ผู้บริจาคได้เป็นผู้ให้โดยแท้จริง”

“แล้วผิวหนังที่ใช้รักษาผู้ป่วยเหล่านี้มาจากไหน?” ผู้ที่อยู่เบื้องหลังการรักษาผู้ป่วยแผลไฟไหม้รุนแรง คือ คลังผิวหนัง ภายใต้คลังเนื้อเยื่อ ศูนย์รับบริจาคอวัยวะ สภากาชาดไทย ซึ่งทำหน้าที่รับผิวหนังจากผู้บริจาคเข้าสู่กระบวนการคัดกรอง แปรสภาพ และจัดเก็บตามมาตรฐาน เพื่อให้พร้อมส่งต่อไปยังโรงพยาบาลเมื่อมีผู้ป่วยที่จำเป็นต้องใช้ หลายคนอาจเข้าใจว่าผิวหนัง สามารถบริจาคได้ตั้งแต่ยังมีชีวิตอยู่ แต่ในความเป็นจริง การรับบริจาคผิวหนังจะดำเนินการจากผู้บริจาคหลังเสียชีวิต และเป็นเป็นผู้บริจาคกลุ่มเดียวกับผู้บริจาคอวัยวะ ปัจจุบันหากผู้บริจาคแสดงความจำนงไว้ เมื่อทีมผ่าตัดเข้าดำเนินการจัดเก็บอวัยวะ เช่น หัวใจ ปอด ตับ ไต หรือกระจกตา ก็จะสามารถจัดเก็บผิวหนังตามขั้นตอนได้เช่นกัน

“ก่อนรับผิวหนังเข้าสู่คลัง เราจะมีการคัดกรองหลายอย่าง เช่น หากผู้บริจาคมีโรคเกี่ยวกับผิวหนัง หรือมีรอยสักในตำแหน่งที่เราประเมินว่าอาจมีความเสี่ยง เราก็อาจไม่รับบริจาค แต่หากผ่านเกณฑ์แล้ว ผิวหนังทั้งหมดจะเข้าสู่กระบวนการเตรียมก่อนนำไปใช้งาน คลังผิวหนังของเราเปิดดำเนินการมาแล้วประมาณ 7–8 ปี มีการนำผิวหนังไปใช้รักษาผู้ป่วยมากกว่า 1-2 แสนตารางเซนติเมตร ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา เราไม่เคยพบภาวะแทรกซ้อนที่เกิดจากผิวหนังที่จัดเก็บในคลัง ไม่ว่าจะเป็นการติดเชื้อ ปฏิกิริยาต่อต้าน หรือความผิดปกติอื่นที่เกิดจากการปลูกถ่ายผิวหนัง”

“ช่วงเวลาทองของการปลูกถ่ายผิวหนัง ที่ผิวหนังผืนนั้นทำหน้าที่ปกป้องบาดแผลของผู้ป่วย เป็นช่วงเวลาที่มีคุณค่ามหาศาลสำหรับการช่วยชีวิต เพราะช่วงเวลานั้นเปิดโอกาสให้บาดแผลได้รับการปกป้อง แผลบางส่วนฟื้นตัวได้เอง และเมื่อถึงเวลาปลูกถ่ายผิวหนังของผู้ป่วยเอง ก็มีโอกาสที่ผิวหนังจะติดได้ดีมากขึ้น” ศ.นพ.อภิชัย กล่าวทิ้งท้ายถึงความสำคัญของผิวหนังบริจาคเพื่อการรักษาชีวิต

หากวันนี้มีคำถามอีกครั้งว่า อวัยวะใดที่สามารถบริจาคเพื่อช่วยชีวิตผู้อื่นได้ จากคำตอบที่คุ้นเคยอย่าง หัวใจ ตับ ไต หรือดวงตา อาจมีคำว่า “ผิวหนัง” ผุดขึ้นมาเป็นอีกหนึ่งคำตอบที่ไม่ถูกมองข้าม เพราะแม้ผิวหนังจะไม่ได้ทำหน้าที่อย่างชัดเจนแทนหัวใจหรือปอด แต่สำหรับผู้ป่วยแผลไฟไหม้รุนแรง ผิวหนังจากผู้บริจาคอาจเป็นสิ่งที่ช่วยให้พวกเขาผ่านพ้นช่วงเวลาวิกฤต และมีโอกาสมีชีวิตต่อได้อีกครั้ง

มูลนิธิศุภนิมิตฯ เร่งยกระดับคุณภาพชีวิตเด็กไทย พ้นวิกฤตความเปราะบาง

วันศุกร์ ที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2569, 15.30 น.

มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย (World Vision Foundation of Thailand) ประกาศแผนยุทธศาสตร์ปีงบประมาณ 2026 – 2030 มุ่งเน้นยกระดับคุณภาพชีวิตเด็กและครอบครัวเป้าหมาย 4 ล้านคน ลุยปรับรูปแบบการทำงานเชิงบูรณาการ เร่งแก้วิกฤตความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา สุขภาพ ยุติความรุนแรง รับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และขจัดความยากจนอย่างยั่งยืนทั่วประเทศ

ตลอดระยะเวลากว่า 50 ปี แม้ว่ามูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย จะสามารถยกระดับคุณภาพชีวิตของเด็ก ครอบครัว และชุมชนได้อย่างต่อเนื่อง แต่สถานการณ์ความเปราะบางของเด็กในปัจจุบันมีความซับซ้อนมากขึ้น ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม แผนยุทธศาสตร์ฉบับใหม่ จึงเกิดขึ้นภายใต้แนวคิด “Bold Hope, Make Hope Real” เพื่อเปลี่ยนความหวังให้เป็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงกับเด็กและชุมชน

ตลอดช่วงปี 2021-2025 ที่ผ่านมา มูลนิธิศุภนิมิตฯ สามารถสร้างผลลัพธ์ให้เกิดเป็นรูปธรรมอย่างเป็นที่ประจักษ์ ในหลายด้าน อาทิ ด้านการพัฒนาและการศึกษาสนับสนุนเด็กเปราะบางกว่า 706,200 คน ด้านพัฒนาเยาวชนกว่า 238,365 คน ด้านการปกป้องคุ้มครองเด็ก เยาวชน และผู้ปกครองกว่า 260,000 คน ด้านการช่วยเหลือและฟื้นฟู เด็กและกลุ่มเปราะบางจากสถานการณ์ภัยพิบัติ กว่า 417,000 คน งานด้านรณรงค์และการขับเคลื่อนเชิงนโยบาย เข้าถึงประชากรรวมกว่า 9.8 ล้านคน

ศ.ดร.บุญชัย หงส์จารุ ประธานกรรมการอำนวยการ มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย กล่าวว่า “การสร้างอนาคตที่ดีกว่าสำหรับเด็ก ไม่ใช่หน้าที่ขององค์กรใดองค์กรหนึ่ง แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทุกภาคส่วน เพราะเมื่อเด็กได้รับโอกาส ประเทศไทยก็จะมีอนาคตที่เข้มแข็งยิ่งขึ้น ตลอด 50 กว่าปีที่ผ่านมา มูลนิธิศุภนิมิตฯ ได้ทำงานเคียงข้างเด็ก ครอบครัว และชุมชนเปราะบางทั่วประเทศ ด้วยความเชื่อว่า เด็กทุกคนมีคุณค่า และสมควรได้รับโอกาสที่จะมีชีวิตที่ดี ซึ่งผลสำเร็จที่ผ่านมาไม่ได้สะท้อนเพียงจำนวนผู้ได้รับประโยชน์ แต่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับเด็ก ครอบครัว และชุมชน  ความสำเร็จไม่ได้วัดจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่คือเด็กที่ได้กลับเข้าสู่ห้องเรียน ครอบครัวที่กลับมามีความหวัง และชุมชนที่เข้มแข็งขึ้น แต่ความท้าทายที่ซับซ้อนมากขึ้นในโลกยุคปัจจุบัน ทำให้การทำงานเพื่อเด็กต้องก้าวเดินไปด้วยแนวคิดและความร่วมมือในรูปแบบใหม่ เกิดเป็นยุทธศาสตร์ภายใต้กรอบ Bold Hope ที่ไม่ได้เป็นเพียงแผนการดำเนินงานแต่เป็นกรอบความร่วมมือที่เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนได้ร่วมกันสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน และ Bold Hope จะไม่ได้เป็นเพียงความหวัง แต่คือความหวังที่จะนำไปสู่การลงมือทำให้เราสามารถ Make Hope Real และสร้างอนาคตที่ดีกว่าให้กับเด็กได้จริง โดยภายในปี 2030 มูลนิธิศุภนิมิตฯ ตั้งเป้าให้เด็กอย่างน้อย 4 ล้านคน มีความอยู่ดีมีสุขอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะเด็กที่เปราะบางและยากไร้ที่สุด พร้อมขยายการเข้าถึงเด็กทางอ้อมอีกกว่า 12 ล้านคน และผู้ใหญ่รวมถึงผู้ดูแลเด็กกว่า 3.3 ล้านคน ผ่านการดำเนินงานในพื้นที่มุ่งเน้น  57 แห่ง ครอบคลุม 35 จังหวัดทั่วประเทศ”

ด้าน รสลิน โกแวร์ ผู้อำนวยการ มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย กล่าวว่า “ภายใต้วิสัยทัศน์ ‘ความหวัง ความสุข และความเป็นธรรมสำหรับเด็กทุกคน’ ทำให้มูลนิธิศุภนิมิตฯ ใฝ่ฝันถึงโลกที่เด็กทุกคนจะมีชีวิตที่ดี ได้รับโอกาสในการพัฒนา เติบโตอย่างปลอดภัย และได้รับการปฏิบัติด้วยศักดิ์ศรีและความเป็นธรรม เพราะความหวังไม่ได้เป็นเพียงความฝันหรือความปรารถนา แต่เป็นพลังที่ผลักดันให้เกิดการลงมือทำอย่างจริงจังเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้ จากตัวเลขเป้าหมายเด็กจำนวน 4 ล้านคนที่จะมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืนภายในครอบครัวและชุมชน จึงหมายถึงเด็ก 4 ล้านชีวิต คือความหวัง 4 ล้านความหวัง และคือโอกาส 4 ล้านโอกาส ที่มูลนิธิศุภนิมิตฯ ต้องกำหนดแผนยุทธศาสตร์ให้สอดรับกับภารกิจอันยิ่งใหญ่ในครั้งนี้”

ยุทธศาสตร์ฉบับใหม่นี้จะขับเคลื่อนผ่านกรอบการดำเนินงานแบบบูรณาการ (Integrated Programming Frameworks) 4 ด้าน ที่มุ่งตอบโจทย์ความต้องการสำคัญของเด็กและชุมชน ได้แก่

– การศึกษาและทักษะชีวิต (Education & Life Skill) มุ่งส่งเสริมและพัฒนาให้เด็กและเยาวชนได้รับการศึกษาและการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ เพื่อป้องกันการหลุดออกจากระบบการศึกษา ไปจนถึงการเตรียมความพร้อมและพัฒนาทักษะชีวิตเพื่อให้พร้อมก้าวสู่โลกการทำงานและการมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในสังคม 

– การคุ้มครองเด็ก (Child Protection) พัฒนาระบบคุ้มครองเด็กในชุมชน ส่งเสริมสิทธิขั้นพื้นฐาน ป้องกันความรุนแรง การแสวงหาผลประโยชน์ และภัยคุกคามในทุกรูปแบบ รวมถึงการคุ้มครองเด็กบนโลกออนไลน์   
– สุขภาพและโภชนาการ (Health & Nutrition) เพราะสุขภาพที่ดีคือรากฐานของคุณภาพชีวิตและการพัฒนาในทุกมิติ จึงเน้นส่งเสริมสุขภาพแม่และเด็ก สนับสนุนโภชนาการที่เหมาะสม  การป้องกันโรค  สร้างเสริมสุขภาพ และการดูแลสุขภาวะทางจิต    
– ความสามารถในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อม ภูมิอากาศ และการดำรงชีวิต (ESCA & Livelihoods) เสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในการรับมือภัยพิบัติ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ส่งเสริมอาชีพและรายได้ที่ยั่งยืน รวมถึงร่วมกันอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ  

โดยการดำเนินงานดังกล่าว มูลนิธิศุภนิมิตฯ จะขับเคลื่อนยุทธศาสตร์โดยมุ่งเน้นการขยายการดำเนินงานโครงการพัฒนาเด็กใน 13 จังหวัด ที่มีความเปราะบางสูงสุด ควบคู่กับการดำเนินงานในพื้นที่อื่นตามพันธกิจของมูลนิธิฯ กับทำงานร่วมกับภาคีในพื้นที่ ใช้ข้อมูลและหลักฐานเชิงประจักษ์ในการตัดสินใจ และประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและการขยายผลการทำงาน เพื่อให้การดำเนินงานเกิดผลเป็นรูปธรรม รวมถึงเชิญชวนให้ภาคีทุกภาคส่วนมาเป็นผู้ร่วมสร้างการเปลี่ยนแปลงไปด้วยกัน เพื่อร่วมกันสร้างอนาคตที่ดีกว่าสำหรับเด็ก ด้วยการเปลี่ยนความหวังให้เป็นการลงมือทำ ที่จะเปลี่ยนผลลัพธ์ในพื้นที่ให้กลายเป็นการเปลี่ยนแปลงในระดับประเทศและเปลี่ยนพลังของคนเพียงไม่กี่คนให้กลายเป็นการเคลื่อนไหวร่วมกันของทั้งสังคม

“นอกจากนี้ มูลนิธิศุภนิมิตฯ มุ่งใช้เทคโนโลยีและข้อมูลเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนองค์กร เพื่อเสริมประสิทธิภาพการบริหารจัดการ การติดตามและประเมินผล ตลอดจนการวิเคราะห์และใช้ประโยชน์จากข้อมูลในการตัดสินใจและพัฒนาการดำเนินงาน ควบคู่ไปกับการพัฒนาบุคลากร การบริหารทรัพยากรอย่างโปร่งใส และการสร้างความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น และขยายผลกระทบเชิงบวกต่อเด็กไทยและชุมชนได้อย่างยั่งยืน” นางรสลิน กล่าวสรุป

มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย เป็นองค์กรคริสเตียนสาธารณกุศล เพื่อช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและการพัฒนาเด็กที่ดำเนินงานในประเทศไทยมานานกว่า 50 ปี และเป็นส่วนหนึ่งของศุภนิมิตสากล (World Vision International)  ที่มีเครือข่ายการทำงานในกว่า 100 ประเทศทั่วโลก ผู้ที่สนใจสนับสนุนโครงการ หรือร่วมเป็นพันธมิตรในการพัฒนา สามารถติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ www.worldvision.or.th

สถานเสาวภา สภากาชาดไทย จับมือ กทม. เตือนคนไทยเลิกคิดว่า HPV ‘ไม่เป็นไร’

วันศุกร์ ที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2569, 15.11 น.

สถานเสาวภา สภากาชาดไทย ร่วมกับ กรุงเทพมหานคร เปิดตัวแคมเปญรณรงค์ “HPV ไม่เป็นไร…ไม่ได้” พร้อมกิจกรรม “เต้นให้ฟิต หยุดคิดว่า HPV ไม่เป็นไร” ณ สวนลุมพินี เพื่อสร้างความตระหนักรู้ ส่งตรงองค์ความรู้ที่ถูกต้องเกี่ยวกับเชื้อไวรัส HPV (Human Papillomavirus) พร้อมส่งเสริมแนวการป้องกันโรคด้วยการหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง การตรวจคัดกรอง และการฉีดวัคซีน โดยมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ และ เอมี่ กลิ่นประทุม ร่วมถ่ายทอดข้อมูลและประสบการณ์จริง

ศ.นพ.สุทธิพงศ์ วัชรสินธุ

แม้แนวทางการป้องกันโรคจากเชื้อ HPV จะก้าวหน้าไปไกลแล้ว แต่ในบริบทสังคมไทยยังคงมีอุปสรรคสำคัญจากความเขินอายในการพูดคุยเรื่องเพศสัมพันธ์ ความกังวลว่าจะถูกตีตราหรือตัดสินจากสังคม (Social Stigma) รวมถึงความไม่กล้าเข้ารับการตรวจคัดกรอง ส่งผลให้หลายคนละเลยการป้องกันและตรวจพบโรคเมื่อสายเกินไป

พญ.สุดา พันธุ์รินทร์

แคมเปญ “HPV ไม่เป็นไร…ไม่ได้” จึงมุ่งสร้างจุดเปลี่ยนทางความคิด ให้สังคมตระหนักว่า “ความอายไม่ควรเป็นอุปสรรคต่อการดูแลสุขภาพ” และภัยเงียบอย่าง HPV เป็นเรื่องที่ “คิดว่าไม่เป็นไร…ไม่ได้อีกต่อไป”

HPV เป็นภาระด้านสาธารณสุขสำคัญของประเทศไทย โดยข้อมูล GLOBOCAN 2022 พบว่า มะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่พบบ่อยอันดับ 2 ในสตรีไทย มีผู้ป่วยรายใหม่ 8,662 ราย และมีผู้เสียชีวิต 4,576 รายในแต่ละปี เชื้อ HPV ยังเป็นสาเหตุของมะเร็งอีกหลายชนิดทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย ได้แก่ มะเร็งศีรษะและคอ มะเร็งทวารหนัก มะเร็งช่องคลอด และมะเร็งปากช่องคลอด รวมถึงหูดหงอนไก่ สะท้อนว่าความเข้าใจผิด ความอาย และการละเลยการป้องกัน คืออุปสรรคสำคัญในการลดอัตราการเกิดโรคในสังคมไทย

ศ.นพ.สุทธิพงศ์ วัชรสินธุ ผู้อำนวยการสถานเสาวภา สภากาชาดไทย กล่าวว่า “สถานเสาวภา สภากาชาดไทยมีพันธกิจสำคัญในการส่งเสริมสุขภาวะที่ดีของประชาชน วันนี้เราต้องยอมรับว่า สังคมไทยส่วนใหญ่ยังตกอยู่ในภาวะ ‘รู้จัก แต่ไม่รู้จริง’ เกี่ยวกับเชื้อ HPV หลายคนเห็นประเด็นนี้เป็นเรื่องไกลตัว ทั้งที่ในความเป็นจริง ทุกนาทีทั่วโลกมีคนตรวจพบว่าติดเชื้อ HPV ซึ่งนำไปสู่มะเร็งบางชนิด โดยทั้งชายและหญิง มีโอกาสได้รับเชื้อ HPV ในช่วงใดช่วงหนึ่งของชีวิต นอกจากนี้ เชื้อยังสามารถแฝงตัวอยู่ในร่างกายเป็นเวลาหลายสิบปีโดยไม่แสดงอาการ ทำให้หลายคนไม่ทราบว่าตนเองมีความเสี่ยง

สถานเสาวภา สภากาชาดไทยจึงต้องการรณรงค์ให้คนไทยเกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง เห็นความสำคัญของการป้องกันโรค การตรวจคัดกรอง และการฉีดวัคซีน เพื่อปกป้องคนไทยทุกเพศทุกวัยอย่างครอบคลุม”

นอกจากนี้ เพื่อให้ข้อมูลทางการแพทย์ในเชิงลึก พญ.สุดา พันธุ์รินทร์ หัวหน้าฝ่ายบริการและวิจัยคลินิก สถานเสาวภา สภากาชาดไทย ได้ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า “HPV  ติดต่อได้ง่ายกว่าที่หลายคนคิด แม้เคยมีเพศสัมพันธ์เพียงครั้งเดียวก็มีโอกาสติดเชื้อได้ ผ่านการสัมผัสผิวหนังต่อผิวหนังระหว่างกิจกรรมทางเพศ รวมถึงการมีเพศสัมพันธ์ด้วยการใช้ปาก แม้การใช้ถุงยางอนามัยจะช่วยลดความเสี่ยงได้ แต่ไม่สามารถป้องกันได้อย่างสมบูรณ์ ขณะเดียวกัน ความเชื่อที่ว่าสามารถติดเชื้อจากการใช้ห้องน้ำสาธารณะนั้น แทบไม่มีหลักฐานทางการแพทย์รองรับ เพราะเชื้อแพร่ผ่านการสัมผัสโดยตรงเป็นหลัก”

สิ่งที่น่ากังวลคือ ปัจจุบันยังไม่มียาที่กำจัดเชื้อ HPV ได้โดยตรง ดังนั้นวิธีที่ดีที่สุดคือ ‘การป้องกันก่อนเกิดโรค’ ผ่าน 3 แนวทางสำคัญ ได้แก่ การหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง ไม่มีคู่นอนหลายคนเพื่อลดโอกาสสัมผัสเชื้อ และใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งเมื่อมีเพศสัมพันธ์  ฉีดวัคซีน HPV ปัจจุบันป้องกันได้ถึง 5 โรคมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับเชื้อ HPV ได้แก่ มะเร็งปากมดลูก มะเร็งช่องปากและลำคอ มะเร็งทวารหนัก มะเร็งช่องคลอด มะเร็งปากช่องคลอด รวมถึงหูดหงอนไก่ โดยสามารถเริ่มฉีดได้ตั้งแต่วัยเด็กอายุ 9 ปีขึ้นไป ทั้งชายและหญิง จากหลักฐานการติดตามประสิทธิผลและความปลอดภัยต่อเนื่อง 20 ปี พบว่าวัคซีน HPV สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันให้คงอยู่ได้อย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน หลังได้รับวัคซีนครบตามคำแนะนำ

ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกสม่ำเสมอ ตัดวงจรการพัฒนาไปสู่ระยะมะเร็ง

เพื่อเปลี่ยนผ่านความตระหนักรู้ไปสู่การป้องกันอย่างเป็นรูปธรรม แคมเปญ “HPV ไม่เป็นไร…ไม่ได้” ได้จัดกิจกรรมนำร่อง “เต้นให้ฟิต หยุดคิดว่า HPV ไม่เป็นไร” ณ สวนลุมพินี โดยเปลี่ยนพื้นที่ลานแอโรบิกให้เป็นเวทีสร้างความรู้ว่า นอกจากการออกกำลังกายที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพแล้ว การป้องกัน HPV ยังจำเป็นต้องอาศัยมาตรการป้องกันที่เหมาะสมควบคู่กัน ภายในงานมีบูธให้ความรู้เกี่ยวกับ HPV และการป้องกัน พร้อมบริการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเอง (HPV DNA Self-Sampling) และกิจกรรมรณรงค์โดย เอมี่ กลิ่นประทุม

เอมี่ กลิ่นประทุม เปิดเผยว่า “เมื่อเข้าวงการใหม่ๆ เอมี่ไม่เคยคิดว่า HPV จะเกิดขึ้นกับตัวเอง จนกระทั่งตรวจพบเซลล์ผิดปกติที่อาจพัฒนากลายเป็นมะเร็งปากมดลูกได้ ความกลัว ความกังวล และความอาย ทำให้ต้องเผชิญกับความเครียดและติดตามอาการอยู่นานถึง 7 ปี ก่อนตัดสินใจรักษาด้วยการผ่าตัดเนื้อเยื่อที่ผิดปกติออกไป ประสบการณ์ครั้งนั้นทำให้เอมี่อยากบอกทุกคนว่า HPV ไม่ใช่เรื่องไกลตัวและไม่ใช่เรื่องน่าอาย โรคนี้มักไม่แสดงอาการ หากปล่อยไว้จนสายอาจนำไปสู่มะเร็งได้ วันนี้เทคโนโลยีทางการแพทย์ก้าวหน้าไปมาก เรามีทั้งวัคซีนHPV ที่เริ่มฉีดได้ตั้งแต่อายุ 9 ปีทั้งชายและหญิง และมีนวัตกรรมการตรวจคัดกรองที่สะดวกและปลอดภัย การป้องกันและตรวจพบตั้งแต่เนิ่นๆ เป็นวิธีที่เจ็บตัวน้อย แต่มีประสิทธิภาพ ดีกว่าต้องมาเผชิญหน้ากับความเครียดหรือการสูญเสียในวันที่โรคลุกลามไปแล้ว”

ความร่วมมือระหว่างสถานเสาวภา สภากาชาดไทย และกรุงเทพมหานคร รวมถึงภาคีเครือข่ายในครั้งนี้ นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการขับเคลื่อนงานสาธารณสุขเชิงป้องกัน เพื่อสร้างความตระหนักรู้ ส่งเสริมการป้องกันโรคจากเชื้อ HPV และลดภาระของโรคในสังคมไทย อันจะนำไปสู่สุขภาวะที่ยั่งยืนของประชาชนในระยะยาว

ทั้งนี้ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) มอบสิทธิบัตรทองให้สตรีไทยอายุ 30–59 ปี และอายุ 15–29 ปีที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง สามารถเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี HPV DNA Test ฟรี 1 ครั้ง ทุกๆ 5 ปี โดยสามารถตรวจสอบสิทธิ์และจองคิวผ่านแอปพลิเคชัน “เป๋าตัง” ในเมนู “กระเป๋าสุขภาพ” หรือ “Health Wallet”

นอกจากนี้ สามารถตรวจสอบสิทธิ์และค้นหาสถานพยาบาลที่ให้บริการได้ที่ http://www.hpvknownow.com รับชมวิดีโอสาธิตขั้นตอนการตรวจ HPV Self-Sampling ได้ทาง YouTube ที่ https://www.youtube.com/watch?v=Lm7AJw_X1qQ  และศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับเชื้อ HPV รวมถึงแนวทางการป้องกันเพิ่มเติมที่ http://www.hpvth.com